II GZ 135/24

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Andrzej Skoczylas po rozpoznaniu w dniu 18 kwietnia 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia E. Sp. z o.o. w K. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 18 grudnia 2023 r., sygn. akt II SA/Rz 1896/23 o odrzuceniu skargi E. Sp. z o.o. w K. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Rzeszowie z dnia 6 października 2023 r., nr 1801-IGC.4802.22.2023 w przedmiocie kary pieniężnej za przejazd pojazdem nienormatywnym bez zezwolenia postanawia: oddalić zażalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie postanowieniem z dnia 18 grudnia 2023 r., sygn. akt II SA/Rz 1896/23, działając na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm.; powoływanej dalej jako: p.p.s.a.), odrzucił skargę E. Sp. z o.o. w K. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Rzeszowie z dnia 6 października 2023 r., w przedmiocie kary pieniężnej za przejazd pojazdem nienormatywnym bez zezwolenia. W uzasadnieniu Sąd I instancji podniósł, że zarządzeniami z dnia 20 listopada 2023 r., skarżąca spółka została wezwana do usunięcia braków formalnych skargi, poprzez nadesłanie dokumentu wykazującego umocowanie do wniesienia skargi oraz określającego sposób reprezentacji strony skarżącej (KRS) oraz do usunięcia braków fiskalnych skargi, poprzez uiszczenie wpisu sądowego od skargi w kwocie 240 zł. WSA w Rzeszowie stwierdził, że wezwania doręczone w dniu 22 listopada 2023 r. na adres wskazany w skardze zawierały pouczenie o konieczności ich wykonania w terminie 7 dni od daty doręczenia, pod rygorem odrzucenia skargi. Wobec nieuzupełnienia braków formalnych i fiskalnych skargi, nie można było nadać jej dalszego biegu, co skutkowało odrzuceniem skargi. Zażalenie na powyższe postanowienie wniosła skarżąca spółka, zaskarżając orzeczenie w całości i domagając się jego uchylenia oraz zarządzenia rozpatrzenia ponownie skargi. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucono: 1) błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia, mogących mieć wpływ na treść czynności, polegający na bezzasadnym przyjęciu, że E. Sp. z o.o. i prezes zarządu D. S. jest nieprawidłowo umocowana; 2) KRS został załączony do skargi wniesionej do Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Rzeszowie. W uzasadnieniu podniesiono, że aktualny KRS został złożony jako załącznik do skargi z dnia 17 października 2023 r. i był dokumentem jej towarzyszącym. W ocenie skarżącej, dokument ten nie został przesłany do WSA wraz z aktami postępowania celowo, aby sprawa spółki nie została rozpatrzona. W związku z powyższym do zażalenia załączono wydruk z KRS dotyczący spółki oraz dowód uiszczenia w dniu 18 stycznia 2024 r. wpisu sądowego od skargi w wysokości 240 zł. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Wbrew stanowisku wyrażonemu w zażaleniu, Sąd I instancji zasadnie odrzucił skargę, skoro jej braki formalne i fiskalne nie zostały usunięte w zakreślonym terminie. Na wstępie wskazać należy, że zgodnie z art. 214 § 1 p.p.s.a., jeżeli ustawa nie stanowi inaczej, do uiszczenia kosztów sądowych obowiązany jest ten, kto wnosi do sądu pismo podlegające opłacie lub powodujące wydatki. Jednocześnie w myśl art. 219 § 1 p.p.s.a. opłatę sądową należy uiścić przy wniesieniu do sądu pisma podlegającego opłacie. Zgodnie natomiast z art. 220 § 1 p.p.s.a., z zastrzeżeniem § 2, 3 i 3a, przewodniczący wzywa wnoszącego pismo, aby pod rygorem pozostawienia pisma bez rozpoznania uiścił opłatę w terminie siedmiu dni od dnia doręczenia wezwania. Wspomniany art. 220 § 3 p.p.s.a. stanowi, że skarga, skarga kasacyjna, zażalenie oraz skarga o wznowienie postępowania, od których pomimo wezwania nie został uiszczony należny wpis, podlegają odrzuceniu przez sąd. Przepisy te składają się na regulację, zgodnie z którą strona wnosząca pismo do sądu administracyjnego jest obowiązana uiścić od niego opłatę. Zaniedbanie tego obowiązku, pomimo prawidłowego wezwania sądu do uzupełnienia braku fiskalnego, skutkuje zastosowaniem rygoru przewidzianego w przepisach prawa. Jeżeli pismem tym jest jeden ze środków zaskarżenia wymienionych w art. 220 § 3 p.p.s.a., to sąd takie pismo odrzuci. Należy również zwrócić uwagę na treść art. 28 § 1 p.p.s.a., zgodnie z którym osoby prawne oraz jednostki organizacyjne mające zdolność sądową dokonują czynności w postępowaniu przez organy albo osoby uprawnione do działania w ich imieniu. Z kolei regulacja zawarta w przepisie art. 29 p.p.s.a. stanowi, iż przedstawiciel ustawowy lub organ albo osoby, o których mowa w art. 28, mają obowiązek wykazać swoje umocowanie dokumentem przy pierwszej czynności w postępowaniu. Przepisy te regulują istotne kwestie procesowe. Po pierwsze właściwe ich zastosowanie daje sądowi administracyjnemu pewność, że dana osoba lub pełnomocnik są rzeczywiście upoważnieni do dokonania konkretnej czynności, po drugie stanowi gwarancję dla strony, iż będzie należycie reprezentowana w toczącym się postępowaniu. Analizowane przepisy nabierają szczególnego znaczenia zwłaszcza jeśli weźmie się pod uwagę jak poważne konsekwencje mogą wystąpić gdyby nie interpretować ich w sposób ścisły (art. 183 § 2 pkt 2 p.p.s.a. oraz art. 271 pkt 2 p.p.s.a. – nienależyta reprezentacja strony, której przejawem jest działanie w jej imieniu nieumocowanej osoby, stanowi przesłankę do wznowienia postępowania z powodu jego nieważności). W rozpoznawanej sprawie, stwierdziwszy brak formalny i fiskalny skargi, Sąd I instancji prawidłowo wezwał stronę do ich usunięcia oraz pouczył o konsekwencjach niezastosowania się do wezwania, wynikających z treści art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a. oraz z art. 220 § 3 p.p.s.a., tj. o rygorze odrzucenia skargi. W sytuacji zasygnalizowanych w wezwaniach braków, na stronie skarżącej ciążył obowiązek zastosowania się do wezwań Sądu i przedłożenia dokumentu określającego umocowanie do reprezentowania skarżącej przez określoną osobę w celu wykazania sposobu jej reprezentacji, a także do uiszczenia wpisu sądowego od wniesionej skargi. Zasadnie zatem w rozpoznawanej sprawie Sąd I instancji wezwał stronę do ich uzupełnienia, celem nadania środkowi zaskarżenia dalszego biegu. Jak wynika z akt sprawy, wezwanie do usunięcia braków formalnych skargi, poprzez nadesłanie dokumentu wykazującego umocowanie do wniesienia skargi oraz określającego sposób reprezentacji strony skarżącej (KRS), a także zarządzenie o wezwaniu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi doręczono skarżącej spółce w dniu 22 listopada 2023 r. (vide: zwrotne potwierdzenie odbioru - k. 18 akt sądowych). Zatem siedmiodniowy termin upłynął w dniu 29 listopada 2023 r. Z akt sprawy wynika zaś, że w zakreślonym przez WSA terminie, skarżąca nie uzupełniła braków formalnych i fiskalnych skargi. Podkreślenia wymaga, że siedmiodniowy termin przewidziany zarówno na uzupełnienie braków formalnych skargi, jak również na uiszczenie wpisu (art. 220 § 1 p.p.s.a.), jest terminem ustawowym i nie może być wydłużany, bądź skracany na wniosek, bądź na skutek wniesienia środka zaskarżenia. Należy zaznaczyć, że w przedmiotowej sprawie wpis sądowy od skargi został uiszczony dopiero wraz z nadaniem zażalenia na kwestionowane postanowienie Sądu I instancji, tj. w dniu 18 stycznia 2024 r. (potwierdzenie uiszczenia wpisu - k. 35 akt sądowych). Zatem uiszczenie wpisu sądowego od skargi z przekroczeniem zakreślonego terminu musiało skutkować odrzuceniem skargi na podstawie art. 220 § 3 p.p.s.a. Okoliczność nieuiszczenia wpisu w ustawowym terminie nie stanowiła jedynej podstawy do odrzucenia skargi w rozpoznawanej sprawie. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, zasadnie Sąd I instancji również przyjął, że niewykonanie zarządzenia wzywającego do usunięcia braku formalnego skargi, poprzez nadesłanie dokumentu wykazującego umocowanie do wniesienia skargi oraz określającego sposób reprezentacji strony skarżącej (KRS) także stanowiło przyczynę odrzucenia skargi w oparciu o podstawę z art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a. Jak wskazano powyżej, zgodnie z art. 28 § 1 w zw. z art. 29 p.p.s.a., osoby uprawnione do działania w imieniu osób prawnych powinny wykazać to prawo stosownym dokumentem przy pierwszej czynności w postępowaniu. Dokumentem tym w przypadku spółki prawa handlowego jest co do zasady odpis z rejestru przedsiębiorców KRS. Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie wprowadza wymogu, aby dokumentem wykazującym umocowanie do działania musiał być wyłącznie KRS. Chodzi o taki dokument, z którego wynika to umocowanie, a nie o dokument mający konkretną formę prawną. Zauważyć należy, że w rozpatrywanej sprawie wskazany brak formalny ujawnił się już na etapie wnoszenia skargi, kiedy to skarga nadesłana przez organ nie zawierała żadnego załącznika, a akta sprawy - w tym nadesłane akta administracyjne - nie zawierały żadnych dokumentów, które mogłyby stanowić podstawę do weryfikacji sposobu reprezentacji skarżącej spółki. W tej sytuacji Sąd prawidłowo uznał, że pismo strony nie może otrzymać prawidłowego biegu i skierował do niej wezwanie do uzupełnienia braków formalnych skargi. Należy podkreślić, że obowiązek wykazania umocowania spoczywa na stronie skarżącej, a rolą Sądu nie jest wyręczanie strony w zakresie wykazania istnienia umocowania do jej reprezentacji przed sądem administracyjnym (por. postanowienia NSA: z 9 maja 2018 r., sygn. akt II GZ 156/18; z 23 października 2015 r., II OSK 2456/15; publ. http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Nie ma podstaw prawnych do zwolnienia strony od obowiązku uzupełniania braków formalnych i przerzucenia ciężaru czynienia ustaleń, czy osoba dokonująca czynności posiada stosowne umocowanie na Przewodniczącego Wydziału na etapie kontroli warunków formalnych skargi, bądź na Sąd na etapie oceny, czy zachodzą podstawy do odrzucenia skargi wobec niewykonania zarządzenia Przewodniczącego (por. postanowienia NSA: z 12 lutego 2015 r. sygn. akt II GSK 69/15; z 8 listopada 2016 r. sygn. akt II FZ 716/16 i z 15 maja 2019 r., sygn. akt II OZ 422/19). Podzielając pogląd prezentowany w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego, że weryfikacja prawa samodzielnego reprezentowania skarżącej spółki powinna nastąpić na podstawie odpisu z rejestru przedsiębiorców Krajowego Rejestru Sądowego, względnie innych dokumentów obrazujących stosunki prawne istniejące w spółce, stwierdzić należy, że WSA zasadnie wezwał stronę do uzupełnienia braku w przedmiotowym zakresie (por. postanowienia NSA z 27 lutego 2013 r. sygn. akt II GZ 71/13, z 6 kwietnia 2020 r. sygn. akt II GZ 112/20). Podsumowując, w przedmiotowej sprawie niekwestionowane pozostaje, że wezwanie do usunięcia braków formalnych i fiskalnych skargi zostało prawidłowo doręczone, spółka została pouczona o skutkach niedochowania terminu, jednak nie dopełniła czynności w wyznaczonym terminie. Wady tej nie sanuje nadesłanie z przekroczeniem terminu stosownej dokumentacji (wydruk z KRS) oraz uiszczenie wpisu od skargi dopiero wraz z nadaniem zażalenia. W okolicznościach rozpatrywanej sprawy stwierdzenie przez WSA omawianych braków formalnych i fiskalnych skargi nie skutkowało jej "automatycznym" odrzuceniem. Skarżąca spółka została prawidłowo wezwana do ich usunięcia, a odrzucenie skargi na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a. oraz art. 220 § 1 i § 3 p.p.s.a. było skutkiem niewykonania wezwania. Z uwagi na powyższe Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.