II GZ 135/16

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Wojciech Kręcisz po rozpoznaniu w dniu 12 października 2016 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia B. sp. z o.o. w Warszawie na zarządzenie Przewodniczącego Wydziału VI Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia [...] grudnia 2015 r., sygn. akt VI SA/Wa 1196/13 w zakresie ściągnięcia opłaty kancelaryjnej w sprawie ze skargi B. sp. z o.o. w Warszawie na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] stycznia 2013 r., nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej postanawia: oddalić zażalenie.

Wyrokiem z dnia 6 maja 2014 r. sygn.akt VI SA/Wa 1196/13 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę B. sp. z o.o. w Warszawie na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] stycznia 2013 r. w przedmiocie kary pieniężnej. Wnioskiem z dnia [...] maja 2014 r. Spółka, reprezentowana przez adwokata Mariusza K., zwróciła się do Sądu z wnioskiem o sporządzenie uzasadnienia ww. wyroku. Tego samego dnia Przewodniczący Wydziału VI Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wezwał pełnomocnika skarżącej spółki do uiszczenia opłaty kancelaryjnej w wysokości 100 zł za odpis wyroku z uzasadnieniem w związku z wnioskiem o jego sporządzenie, w terminie 7 dni pod rygorem egzekucyjnego ściągnięcia tej opłaty. Wezwanie zostało doręczone skarżącemu w dniu [...] maja 2014 r. W dniu [...] maja 2014 r. odpis wyroku wraz z uzasadnieniem został doręczony pełnomocnikowi Spółki. Dnia [...] czerwca 2014 r. została nadana przesyłka do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie zawierająca skargę kasacyjną od powyższego wyroku, w której zawarto wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od wpisu sądowego od skargi kasacyjnej. W dniu [...] grudnia 2015 r. Zastępca Przewodniczącego Wydziału VI Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie zarządził ściągnięcie od B. sp. z o.o. w Warszawie należności sądowej w wysokości 100 zł z tytułu opłaty kancelaryjnej za odpis orzeczenia z uzasadnieniem. W podstawie prawnej zarządzenia przywołano art. 234 § 2 zd. 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.; dalej: p.p.s.a.). Odpis zarządzenia został doręczony Skarżącej w dniu [...] grudnia 2015 r. Skarżąca złożyła zażalenie na powyższe zarządzenie, wnosząc o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy WSA w Warszawie do ponownego rozpoznania. Jednocześnie w zażaleniu zawarto wniosek o przyznanie prawa pomocy przed sądem administracyjnym w zakresie ustanowienia adwokata lub radcy prawnego oraz zwolnienia w całości od opłaty kancelaryjnej w wysokości 100 zł. W uzasadnieniu zażalenia prezes zarządu Spółki zarzucił zaskarżonemu zarządzeniu błąd w ustaleniach faktycznych polegający na przyjęciu, że skarżącej spółce prawidłowo doręczono wezwanie do uiszczenia opłaty kancelaryjnej. Stwierdził, że przesyłka z wezwaniem nie została mu prawidłowo doręczona, w skrzynce nie pozostawiono awizo i w związku z tym Skarżąca nie mogła wykonać wezwania w wyznaczonym terminie. Tym samym zaskarżone zarządzenie należy, zdaniem prezesa zarządu Spółki, uznać za bezpodstawne i zredagowane w sposób wprowadzający w błąd. Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Na wstępie należy wskazać, że zgodnie z art. 141 § 2 p.p.s.a. w sprawach, w których skargę oddalono, uzasadnienie wyroku sporządza się na wniosek strony zgłoszony w terminie siedmiu dni od dnia ogłoszenia wyroku albo doręczenia odpisu sentencji wyroku. Uzasadnienie wyroku sporządza się w terminie czternastu dni od dnia zgłoszenia wniosku. Z treści powyższego przepisu wynika zatem wprost, że to wniosek o sporządzenie uzasadnienia uruchamia procedurę sporządzenia uzasadnienia. W orzecznictwie trafnie przy tym przyjmuje się, że w sytuacji złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku oddalającego skargę, nie stosuje się przepisu art. 220 p.p.s.a., co wprost wynika z art. 234 § 2 zdanie 3 p.p.s.a. Złożenie wniosku o uzasadnienie orzeczenia nie jest zatem "warunkowe", tj. nie ma zastosowania art. 220 § 1 p.p.s.a. uzależniający wykonanie danej czynności (w tym przypadku sporządzenie uzasadnienia) od uiszczenia należnej opłaty. Tak więc - jak już wskazano - wniosek o sporządzenie uzasadnienia uruchamia procedurę sporządzenia uzasadnienia niezależnie od tego, czy należną opłatę w kwocie 100 zł strona wnioskująca uiściła (por. postanowienie NSA z dnia 14 grudnia 2012 r., sygn. akt II OZ 1109/12). Powyższe jest wyrazem ochrony prawa do sądu, gdyż nie pozbawia strony możliwości wniesienia skargi kasacyjnej. Uzyskanie przez stronę odpisu wyroku z uzasadnieniem jest bowiem wymogiem koniecznym wniesienia skargi kasacyjnej (art. 177 § 1 p.p.s.a.). Pisemne uzasadnienie orzeczenia umożliwia nadto stronie rozważenie zasadności złożenia środka odwoławczego i sformułowania podstaw kasacyjnych. Jednakże uiszczenie opłaty kancelaryjnej za odpis orzeczenia wraz z uzasadnieniem jest obligatoryjne, bez względu na późniejsze decyzje strony dotyczące dalszego postępowania (por. postanowienie NSA z dnia 6 marca 2013 r., sygn. akt II FZ 56/13). Jeżeli strona nie uiściła należnej opłaty kancelaryjnej w okolicznościach, o których mowa w § 2 art. 234, przewodniczący obligatoryjnie zarządza ściągnięcie tej opłaty od strony (por. postanowienie NSA z 21 maja 2009 r. sygn.akt II OZ 427/09). Przepis ten nie pozostawia przewodniczącemu swobody w zakresie orzekania o ściągnięciu nieziszczonej opłaty, nakładając na niego obowiązek podjęcia zarządzenia o jej ściągnięciu. Po nowelizacji w 2015 r. ustawy p.p.s.a. ściągnięcie od strony opłaty kancelaryjnej za sporządzenie i doręczenie odpisu wyroku wraz z uzasadnieniem następuje jednak po uprzednim wezwaniu strony do jej uiszczenia. Taka sytuacja miała miejsce w niniejszej sprawie. Analiza informacji uwidocznionych na kopercie z wezwaniem z dnia [...] września 2015 r. do uiszczenia opłaty kancelaryjnej w wysokości 100 zł. jednoznacznie wskazuje, że wezwanie zostało wysłane stronie tego samego dnia. Pierwsza podjęta próba doręczenia skarżącemu przesyłki nastąpiła [...] września 2015 r., i wobec niezastania adresata awizowano je pozostawiając zawiadomienie o możliwości jej odebrania w placówce pocztowej, w drzwiach adresata. Powtórne awizo miało miejsce w dniu [...] września 2015 r. (k. 245 akt sadowych). Wobec zaś niepodjęcia przez adresata przesyłki zwrot do nadawcy (sądu I instancji) nastąpił w dniu [...] października 2015 r. Taki stan sprawy powodował, że sąd I instancji niewadliwie stwierdził domniemanie doręczenia wezwania z dniem [...] października 2015 r. Jak bowiem stanowi art. 73 § 4 p.p.s.a. doręczenie uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia okresu, o którym mowa w § 1 tego przepisu, a więc okresu czternastu dni na który pozostawia się pismo w placówce pocztowej albo urzędzie gminy w sytuacji niemożności jego doręczenia w sposób przewidziany przepisami art. 56 – 72 p.p.s.a., czyli stronie osobiście lub jej pełnomocnikowi albo w przypadku niezastania adresata, dorosłemu domownikowi, zarządcy domu lub dozorcy jeśli podjęli się oddania pisma. Wobec nieuiszczenia przez Skarżącą wpisu w ogóle, prawidłowo Sad I instancji wydał zarządzenie o ściągnięciu opłaty kancelaryjnej z dnia [...] grudnia 2015 r. Naczelny Sąd Administracyjny nie znalazł również podstaw do uznania, aby argumentacja strony podniesiona w zażaleniu skutecznie podważyła domniemanie doręczenia ww. przesyłek sądowych w trybie art. 73 § 4 p.p.s.a. Z całą pewnością domniemania tego nie może obalić gołosłowne twierdzenie prezesa Spółki, że w jej siedzibie nie pozostawiono awizo. Spółka nie jest także zwolniona z obowiązku uiszczania kosztów sądowych na podstawie przepisów ustawy p.p.s.a. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, w oparciu o art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i 2 i art. 198 p.p.s.a., postanowił jak w sentencji