II GZ 127/23

Dnia 16 maja 2023 r. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Marcin Kamiński po rozpoznaniu w dniu 16 maja 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia A. Sp. z o.o. Sp. k. w U. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 11 stycznia 2023 r., sygn. akt V SA/Wa 2137/22 w zakresie odrzucenia wniosku o przywrócenie terminu w sprawie ze sprzeciwu A. Sp. z o.o. Sp. k. w G. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] lipca 2022 r. nr [...] w przedmiocie wymierzenia kary pieniężnej za naruszenie przepisów o rybołówstwie postanawia: oddalić zażalenie.

Postanowieniem z 11 stycznia 2023 r., sygn. akt V SA/Wa 2137/22, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odrzucił wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia sprzeciwu od decyzji Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] lipca 2022 r. nr [...] w przedmiocie uchylenia decyzji Głównego Inspektora Rybołówstwa Morskiego z [...] kwietnia 2022 r. nr [...] i przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia. Sąd I instancji wskazał, że postanowieniem z 21 września 2022 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odrzucił sprzeciw podmiotu: A. Sp. z o.o. sp. k. w G. (strona skarżąca, skarżąca, spółka) od ww. decyzji Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z [...] lipca 2022 r. Sąd stwierdził, że sprzeciw został złożony w uchybieniem ustawowego terminu. Wskazał przy tym, że w zaskarżonej decyzji stronę skarżącą błędnie pouczono o prawie wniesienia skargi do sądu administracyjnego w terminie 30 dni od dnia doręczenia decyzji, zamiast o możliwości wniesienia sprzeciwu od decyzji. Treść tego pouczenia nie uchyla jednak skutków spóźnionego złożenia sprzeciwu, ponieważ tryb, a zatem termin i sposób wniesienia środka zaskarżenia, wiążąco określają przepisy prawa. W orzecznictwie zgodnie przyjmuje się, że pouczenie nie może kreować terminu do wniesienia środka zaskarżenia. Jednakże błędne pouczenie w decyzji co do prawa odwołania lub skutków zrzeczenia się odwołania albo wniesienia powództwa do sądu powszechnego lub skargi do sądu administracyjnego nie może szkodzić stronie, która zastosowała się do tego pouczenia. Spółka może więc wystąpić z wnioskiem o przywrócenie terminu do złożenia sprzeciwu od decyzji. Z ustaleń kontrolowanego Sądu wynika, że odpis ww. postanowienia z 21 września 2022 r. został przesłany na podany przez spółkę adres w G. i doręczony w dniu 30 września 2022 r. Pismem z 13 października 2022 r. (nadanym w dniu 13 października 2022 r. na adres organu) spółka wniosła o przywrócenie terminu do wniesienia sprzeciwu od ww. decyzji Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z [...] lipca 2022 r. Jako datę ustania przyczyny uchybienia terminu skarżąca wskazała datę faktycznego zapoznania się z treścią ww. postanowienia, tj. 10 października 2022 r., kiedy to przesyłka zawierająca postanowienie została odebrana pod adresem oddziału spółki (ul. ... nr 1[...], [...] U.). Strona wyjaśniła, że przesyłka zawierająca postanowienie została pierwotnie doręczona na adres siedziby spółki (Al. G. [...], [...] G.) i tam odebrana w dniu 30 września 2022 r. Jednakże pod tym adresem znajduje się jedynie wirtualne biuro spółki, z którego korespondencja - z częstotliwością raz w tygodniu - przesyłana jest na ww. adres w miejscowości U. (bez wcześniejszego przesyłania skanów dokumentów). W ocenie Sądu Wojewódzkiego wniosek o przywrócenie terminu do złożenia sprzeciwu podlega odrzuceniu jako spóźniony. Zgodnie bowiem z art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (p.p.s.a.), jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Postanowienie o przywróceniu terminu albo odmowie jego przywrócenia może być wydane na posiedzeniu niejawnym. Pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu (art. 87 § 1 p.p.s.a.). Na podstawie art. 87 § 3 w zw. z art. 64b § 1 p.p.s.a. wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia sprzeciwu wnosi się za pośrednictwem organu, który wydał decyzję będącą przedmiotem sprzeciwu. Spóźniony lub z mocy ustawy niedopuszczalny wniosek o przywrócenie terminu sąd odrzuci na posiedzeniu niejawnym. Na postanowienie przysługuje zażalenie (art. 88 p.p.s.a.). Sąd pierwszej instancji stwierdził w dalszej kolejności, że w niniejszej sprawie jako datę ustania przyczyny uchybienia terminu należy uznać 30 września 2022 r., tj. datę doręczenia spółce odpisu postanowienia Sądu z 21 września 2022 r., przesłanego na adres jej siedziby w G., gdyż zgodnie z art. 67 § 3 p.p.s.a. pisma w postępowaniu sądowym dla przedsiębiorców i wspólników spółek handlowych, wpisanych do rejestru sądowego na podstawie odrębnych przepisów, doręcza się na adres podany w rejestrze, chyba że strona wskazała inny adres dla doręczeń. Według załączonej do sprzeciwu informacji odpowiadającej odpisowi aktualnemu z Krajowego Rejestru Sądowego siedziba skarżącej spółki mieści się w G. pod adresem Al. G. [...], [...] G., i to ten adres spółka od początku wskazuje jako swój adres do doręczeń. Tym samym skierowanie przez Sąd korespondencji dla skarżącej na ten adres i odebranie jej tam przez podmiot do tego wyznaczony wywołuje wszystkie skutki, jakie przepisy prawa wiążą w danych okolicznościach ze skutecznym doręczeniem. Prawidłowe doręczenie oznacza zaś domniemanie zapoznania się adresata z zawartością przesyłki, gdyż od tego momentu adresat ma taką możliwość, bez względu na to, kiedy faktyczne zapoznanie się z treścią pisma nastąpiło. W ocenie Sądu I instancji kwestia wewnętrznego obiegu korespondencji nie ma żadnego znaczenia dla oceny zachowania przez skarżącą terminu do złożenia wniosku o przywrócenie terminu. Podmiot obrotu prawno-gospodarczego (spółka komandytowa) jest zobowiązany do takiego ukształtowania swojej struktury wewnętrznej, administracji oraz organizacji pracy, aby w każdym czasie spółka mogła dokonywać czynności niezbędnych do ochrony jej interesów i zabezpieczenia się przed ujemnymi następstwami takich sytuacji, jak opisana w uzasadnieniu rozpatrywanego wniosku. Dotyczy to zwłaszcza zapewnienia sprawnego obrotu korespondencji tradycyjnej oraz innej komunikacji, np. elektronicznej, które są niezbędne w obrocie prawno-gospodarczym. Obowiązkiem podmiotu gospodarczego jest zatem zapewnienie obiegu korespondencji w swoim przedsiębiorstwie w taki sposób, aby zawsze trafiała do uprawnionych osób w czasie umożliwiającym terminowe podjęcie wymaganych czynności. Sąd I instancji uznał zatem, że skoro skuteczne doręczenie spółce odpisu postanowienia Sądu z 21 września 2022 r. nastąpiło 30 września 2022 r., to dzień ten stanowi datę ustania przyczyny uchybienia terminu. W konsekwencji termin na złożenie wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia sprzeciwu od decyzji Ministra z [...] lipca 2022 r. rozpoczął swój bieg 1 października 2022 r., a jego ostatni (siódmy) dzień wypadał w piątek 7 października 2022 r. Złożenie wniosku (nadanie w placówce pocztowej operatora wyznaczonego) w dniu 13 października 2022 r. czyni ten wniosek spóźnionym w rozumieniu art. 88 p.p.s.a. Zażalenie na powyższe postanowienie złożyła skarżąca, wnosząc o jego uchylenie w całości, ewentualnie zmianę i przywrócenie terminu do złożenia sprzeciwu od decyzji Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] lipca 2022 roku nr [...]. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucono: 1) naruszenie przepisu art. 88 zd. pierwsze w zw. z art. 87 § 1 p.p.s.a. poprzez "nieprawidłowe uznanie, że Skarżący nie wniósł wniosku o przywrócenie terminu w ustawowym terminie 7 dni od ustania przyczyny uchybienia, a co za tym idzie przyjęcie, że zaistniała podstawa do odrzucenia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia sprzeciwu - jako spóźnionego"; 2) naruszenie przepisu art. 67 § 3 p.p.s.a. "poprzez nieuzasadnione przyjęcie jego istotności dla wykazania przez Spółkę w jakiej dacie ustała przyczyna uchybienia terminu do wniesienia sprzeciwu, a tym samym kiedy upływał 7 dniowy termin na wniesienie wniosku o przywrócenie terminu". Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zażalenie jako bezzasadne podlega oddaleniu. Naczelny Sąd Administracyjny w całej rozciągłości podziela i akceptuje ustalenia faktyczne i oceny prawne Sądu Wojewódzkiego, który prawidłowo odrzucił jako spóźniony wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia sprzeciwu od decyzji kasacyjnej. Stosownie do treści art. 87 § 1 p.p.s.a. koniecznym warunkiem przywrócenia terminu do dokonania danej czynności procesowej jest zachowanie terminu do złożenia wniosku o przywrócenie terminu. Ten ostatni termin został przez ustawodawcę określony w sposób sztywny i bezwzględny jako okres siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu. Jest to termin nieprzywracalny, a zatem jego naruszenie skutkuje wygaśnięciem uprawnienia do żądania przywrócenia terminu do dokonania czynności procesowej oraz – w razie złożenia spóźnionego wniosku o przywrócenie terminu – formalnym odrzuceniem tego rodzaju wniosku na podstawie art. 88 p.p.s.a. W przedmiotowej sprawie, jak wynika z niepodważonych ustaleń Sądu pierwszej instancji, koniec ustawowego terminu do złożenia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia sprzeciwu od decyzji kasatoryjnej upłynął bezskutecznie z końcem dnia 7 października 2022 r. Złożenie ww. wniosku przez nadanie go w placówce pocztowej operatora wyznaczonego w dniu 13 października 2022 r. nastąpiło niewątpliwie już po upływie siedmiodniowego nieprzywracalnego terminu do złożenia wniosku o przywrócenie terminu. Naruszenie terminu do złożenia wniosku o przywrócenie terminu skutkuje uznaniem tego rodzaju wniosku za spóźniony z mocy ustawy i niepodlegający dalszym czynnościom sanacyjnym. Wniosek spóźniony podlega w tej sytuacji odrzuceniu bez badania przyczyn opóźnienia (w tym braku winy wnioskodawcy w uchybieniu terminu). Nie jest zatem istotne, z jakich powodów i w jakich okolicznościach strona, która uchybiła uprzednio terminowi do dokonania czynności procesowej, po raz kolejny nie dochowała ustawowego terminu (w tym przypadku – terminu do złożenia wniosku o przywrócenie terminu). Niezależnie od powyższego powołany przez Sąd pierwszej instancji przepis art. 67 § 3 p.p.s.a. został poddany prawidłowej wykładni. Niewątpliwie podmioty rejestrowe będące przedsiębiorcami i wspólnikami spółek handlowych mają procesowy obowiązek odbierania korespondencji sądowej pod adresem ujawnionym we właściwym rejestrze albo pod wskazanym w toku postępowania sądowego adresem do doręczeń, a także zawiadamiania sądu o każdej zmianie adresu (art. 70 § 1 p.p.s.a.). Jak już jednak wskazano, przyczyna uchybienia nieprzywracalnego terminu z art. 87 § 1 p.p.s.a. nie podlega merytorycznej ocenie sądu ze względu na treść art. 88 p.p.s.a., który nakazuje odrzucić spóźniony wniosek o przywrócenie terminu. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a. postanowił, jak w sentencji.