II GZ 107/21

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Zbigniew Czarnik po rozpoznaniu w dniu 27 kwietnia 2021 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia Prezesa Urzędu Lotnictwa Cywilnego na postanowienie zawarte w punkcie V wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 5 listopada 2020 r. sygn. akt VII SAB/Wa 151/20 w zakresie zwrotu kosztów postępowania sądowego w sprawie ze skargi A F, J F, N F i T F na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Prezesa Urzędu Lotnictwa Cywilnego w przedmiocie naruszenia przez przewoźnika lotniczego przepisów dotyczących praw pasażerów postanawia: oddalić zażalenie.

Wyrokiem z 5 listopada 2020 r., sygn. akt VII SAB/Wa 151/20, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie po rozpoznaniu sprawy ze skargi A F , JF, N Fi TF na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Prezesa Urzędu Lotnictwa Cywilnego: I. zobowiązujał Prezesa Urzędu Lotnictwa Cywilnego do załatwienia sprawy zarejestrowanej pod numerem [...] w terminie 30 dni od uprawomocnienia się wyroku; II. stwierdził, że bezczynność Prezesa Urzędu Lotnictwa Cywilnego w rozpoznaniu skargi A F , J Fu , N Fi T F w przedmiocie naruszenia przez przewoźnika lotniczego przepisów rozporządzenia (WE) 261/2004 miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; III. wymierzył Prezesowi Urzędu Lotnictwa Cywilnego grzywnę w wysokości 1000zł (tysiąc złotych); IV. w pozostałym zakresie skargę oddalił; V. zasądził od Prezesa Urzędu Lotnictwa Cywilnego na rzecz skarżących kwoty po 580 zł (pięćset osiemdziesiąt złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Sąd I instancji podał w uzasadnieniu, że o kosztach postępowania sądowego orzekł na podstawie art. 200 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2019 r. poz. 2325; dalej: p.p.s.a.). Zażalenie na powyższe postanowienie złożył Prezes Urzędu Lotnictwa Cywilnego. Wniósł o uchylenie w całości postanowienia zawartego w pkt. V wyroku WSA w Warszawie z dnia 5 listopada 2020 r., sygn. akt VII SAB/Wa 151/20 i rozpoznanie sprawy przez Naczelny Sąd Administracyjny w oparciu o art. 188 w zw. z art. 197 § 2, art. 200, art. 202, art. 205 § 2 i art. 206 p.p.s.a., ewentualnie o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy WSA w Warszawie do ponownego rozpoznania. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucił naruszenie: - art. 141 § 4 p.p.s.a. w zw. z art. 166 p.p.s.a. poprzez brak dokładnego umotywowania i uzasadnienia wydanego rozstrzygnięcia, które dawałoby rękojmię, iż WSA w Warszawie dołożył należytej staranności przy podejmowaniu zaskarżonego rozstrzygnięcia; - art. 200, art. 202 oraz art. 205 § 2 oraz 206 p.p.s.a w zw. z § 14 ust. 1 pkt. 1 lit. c Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenie przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz.U. z 2015 r. poz. 1800 z późn. zm.) poprzez nieuzasadnione zasądzenie od Organu na rzecz każdego ze skarżących, po 580 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego (na które składa się wynagrodzenie pełnomocnika, zwrot wpisu sądowego), podczas gdy w przedmiotowej sprawie wszystkim skarżącym jako współuczestnikom, przysługiwać powinno solidarnie zwrot łącznej kwoty 480 zł tytułem wynagrodzenia pełnomocnika, oraz kwot po 117 zł tytułem zwrotu wpisu sądowego oraz opłaty skarbowej od udzielonego pełnomocnictwa. Ewentualnie powinno zostać zastosowane miarkowanie kosztów na podstawie art. 206 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 200 p.p.s.a. w razie uwzględnienia skargi przez sąd pierwszej instancji przysługuje skarżącemu od organu, który wydał zaskarżony akt lub podjął zaskarżoną czynność albo dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania, zwrot kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw. W myśl zaś art. 205 § 2 p.p.s.a. do niezbędnych kosztów postępowania strony reprezentowanej przez adwokata lub radcę prawnego zalicza się ich wynagrodzenie, jednak nie wyższe niż stawki opłat określone w odrębnych przepisach i wydatki jednego adwokata lub radcy prawnego, koszty sądowe oraz koszty nakazanego przez sąd osobistego stawiennictwa strony. Wyjątek od opisanej zasady uregulowany jest w art. 206 p.p.s.a., zgodnie z którym sąd może w uzasadnionych przypadkach odstąpić od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania w całości lub w części, w szczególności jeżeli skarga została uwzględniona w części niewspółmiernej w stosunku do wartości przedmiotu sporu ustalonej w celu pobrania wpisu. Zastosowanie art. 206 p.p.s.a. ma charakter wyjątku od zasady ogólnej, musi być starannie, szczegółowo uzasadnione przez sąd pierwszej instancji. W rozpoznawanej sprawie Sąd pierwszej instancji postanowił zasądzić na rzecz każdego ze skarżących po 580 zł (100 zł – wpis; 480 zł wynagrodzenie pełnomocnika). Rozważając kwestię prawidłowości zasądzenia kosztów w rozpoznawanej sprawie, trzeba zwrócić uwagę, że uprawnienia skarżących związane z przedmiotem zaskarżenia nie są wspólne. Każdemu z nich przysługują bowiem odrębne uprawnienia na podstawie przepisów Rozporządzenia (We) Nr 261/2004 Parlamentu Europejskiego I Rady z dnia 11 lutego 2004 r. ustanawiającego wspólne zasady odszkodowania i pomocy dla pasażerów w przypadku odmowy przyjęcia na pokład albo odwołania lub dużego opóźnienia lotów, uchylającego rozporządzenie (EWG) nr 295/91 (Dz.U.UE.L. 2004.46.1 z dnia 17 lutego 2004 r.). Zgodnie z art. 5 ust. 1 lit. c) przywołanego rozporządzenia, w przypadku odwołania lotu, pasażerowie, których to odwołanie dotyczy mają (poza ściśle określonymi w rozporządzeniu przypadkami) prawo do odszkodowania od obsługującego przewoźnika lotniczego, zgodnie z art. 7 tego rozporządzenia. Z kolei w art. 7 ust. 1 rozporządzenia przewidziano, że w przypadku odwołania do niniejszego artykułu, pasażerowie otrzymują odszkodowanie w wysokości 250, 400 lub 600 EUR w zależności od kierunku i długości lotu określonej w kilometrach. Z powyższego jasno zatem wynika, że każdy ze skarżących w tej sprawie posiada swój indywidualny interes prawny w zaskarżeniu przewlekłości prowadzenia przez Prezesa Urzędu Lotnictwa Cywilnego postępowania w przedmiocie stwierdzenia naruszenia przez przewoźnika przepisów powołanego wyżej rozporządzenia (w tym w zakresie obowiązku wypłaty na rzecz każdego ze skarżących jako pasażera odszkodowania, o którym mowa w art. 7 ust. 1 tego rozporządzenia). Nie ma przy tym istotnego znaczenia to, że cel, który chcą osiągnąć skarżący, skarżąc przewlekłość postępowania prowadzonego przez Prezesa Urzędu Lotnictwa Cywilnego, jest wspólny (por. np. postanowienia NSA: z 28 lutego 2019 r., sygn. akt I OZ 161/19, z 4 grudnia 2018 r. o sygn. akt I OZ 1170/18 i I OZ 1171/18). Skarżący są współuczestnikami formalnymi sporu, a więc zwrot kosztów przysługuje każdemu z nich odpowiednio do udziału w sprawie. Zgodnie ze stanowiskiem Sądu Najwyższego w uchwale z 10 lipca 2015 r., sygn. akt III CZP 29/15 (OSNC 2016/6/69), w razie współuczestnictwa formalnego (art. 72 § 1 pkt 2 k.p.c.), do niezbędnych kosztów procesu poniesionych przez współuczestników reprezentowanych przez jednego pełnomocnika, będącego adwokatem lub radcą prawnym, zalicza się jego wynagrodzenie ustalone odrębnie w stosunku do każdego współuczestnika. Zasądzając wynagrodzenie w wysokości po 580 zł na rzecz każdego ze skarżących WSA w Warszawie nie naruszył wskazanych w zażaleniu przepisów. Jak to już zostało wyżej wyjaśnione art. 206 p.p.s.a stanowi wyjątek od ogólnej zasady i sąd może go zastosować, jeżeli uzna że spełnione zostały przesłanki. Wtedy Sąd powinien wskazać w uzasadnieniu, dlaczego odstąpił od ogólnej zasady i postanowił miarkować koszty. W odwrotnej sytuacji, to znaczy wtedy, gdy nie widzi podstaw do zastosowania art. 206 p.p.s.a. nie musi w uzasadnieniu wyjaśniać dlaczego nie zastosował w danej sprawie wyjątku lecz zastosował zasadę zasądzenia kosztów w pełnej wysokości. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i § 2 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji postanowienia.