II GZ 106/24

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Wojciech Kręcisz po rozpoznaniu w dniu 27 marca 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia S. K. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 24 listopada 2023 r., sygn. akt I SA/Wa 1552/23 w przedmiocie odmowy wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi S. K. na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 29 maja 2023 r. nr DPP-TPZ.0272.49.2023(2) w przedmiocie wpisu na listę osób i podmiotów wspierających agresję Federacji Rosyjskiej na Ukrainę postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie i przekazać sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie.

Postanowieniem z dnia 24 listopada 2023 r., sygn. akt I SA/Wa 1552/23, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odmówił skarżącemu S. K. wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 29 maja 2023 r. nr DPP-TPZ.0272.49.2023(2) w przedmiocie wpisu na listę osób i podmiotów wspierających agresję Federacji Rosyjskiej na Ukrainę rozpoczętej w dniu 24 lutego 2022 r. W ocenie Sądu I instancji zastosowane w zaskarżonej decyzji środki, aby mogły służyć przeciwdziałaniu wspierania agresji Federacji Rosyjskiej na Ukrainę przez podmiot w niej wskazany, muszą zostać natychmiast wykonane. W tym konkretnym przypadku interes społeczny polegający na przeciwdziałaniu agresji przeważa zdaniem Sądu I instancji nad interesem podmiotu wpisanego na taką listę. Jak zauważył Sąd I instancji wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji w oparciu o argumentację przedstawioną przez skarżącego pozbawiałoby sensu rozwiązania wprowadzonego przez ustawodawcę odnośnie natychmiastowej wykonalności zaskarżonej decyzji i niweczyłoby również skuteczność tej decyzji. Wypaczałoby także cel powołanej ustawy o szczególnych rozwiązaniach w zakresie przeciwdziałania wspieraniu agresji na Ukrainę oraz służących ochronie bezpieczeństwa narodowego. Sąd I instancji zauważył, że powołana ustawa dotyczy tzw. "mrożenia majątków", a więc czasowej niemożności dysponowania nimi. Nie oznacza to pozbawienia własności, które na mocy Konstytucji RP, jest dopuszczalne jedynie w ramach wywłaszczenia na cel publiczny i za słusznym odszkodowaniem (art. 21 ust. 2 Konstytucji RP) lub na skutek przepadku rzeczy orzeczonego prawomocnym orzeczeniem sądu (art. 46 Konstytucji). Jest to działanie, które jest już przewidziane w ramach polskiego porządku prawnego i mieści się zdaniem Sądu I instancji w zakrojonych przez Konstytucję RP ramach. Biorąc pod uwagę szczególny charakter powołanej ustawy i nadzwyczajny charakter zawartych w niej środków prawnych, Sąd I instancji uznał, że okoliczności przedstawione na uzasadnienie przedmiotowego wniosku nie mogły wpłynąć na jego pozytywne rozpoznanie. Sąd zaznaczył, że argumentacja wniosku jest ogólnikowa i nie przedstawia rzeczywistej sytuacji skarżącego, a opiera się na przedstawieniu trudności ekonomicznych i biznesowych, które stanowią następstwa i dolegliwości wynikające z zastosowania wobec skarżącego tych nadzwyczajnych środków. Na koniec Sąd podkreślił, że rozpoznając wniosek o wstrzymanie wykonania decyzji nie dokonuje on oceny zasadności skargi. Zażalenie na powyższe postanowienie złożył Skarżący, zaskarżając je w całości, wnosząc o jego zmianę poprzez wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucono naruszenie art. 61 § 3 p.p.s.a. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie polegające na bezzasadnej odmowie wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. Skarżący wniósł także o dopuszczenie oraz przeprowadzenie dowodu z dokumentu, tj. kalkulacji strat wobec Skarżącego, którą załączono do zażalenia ("Calculation of Losses"). W uzasadnieniu Skarżący rozwinął zarzuty przedstawione w zażaleniu, w tym rozwinął uzasadnienie w kwestii zaktualizowania się przesłanek określonych w art. 61 § 3 p.p.s.a Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 63 § 3 p.p.s.a. po przekazaniu sądowi skargi sąd może na wniosek Skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części aktu lub czynności, o których mowa w § 1, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, z wyjątkiem przepisów prawa miejscowego, które weszły w życie, chyba że ustawa szczególna wyłącza wstrzymanie ich wykonania. Wprowadzona w omawianym przepisie tzw. ochrona tymczasowa w postępowaniu sądowoadministracyjnym stanowi wyjątek od zasady wynikającej z art. 61 § 1 p.p.s.a., w myśl której wniesienie skargi nie wstrzymuje wykonania aktu lub czynności. W tzw. postępowaniu wpadkowym, wszczętym na skutek wniesienia przez stronę wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu administracyjnego, o którym to wniosku mowa w art. 61 § 3 p.p.s.a., wojewódzki sąd administracyjny jest zobowiązany ocenić, czy zostały spełnione przesłanki wstrzymania zaskarżonego aktu w oparciu o analizę wniosku strony oraz dokumentów zebranych w aktach sprawy. Trafnie Sąd I instancji zauważył w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia, że to na wnioskującym o wstrzymanie wykonania zaskarżonej czynności spoczywa obowiązek przedstawienia dowodów i okoliczności świadczących o możliwości zaistnienia przesłanek z art. 61 § 3 p.p.s.a. Istotnie złożony wniosek nie był należycie uzasadniony i na jego poparcie Skarżący nie przedstawił stosownej dokumentacji, niemniej uczynił to w zażaleniu na postanowienie odmawiające wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji, załączając stosowny dokument i powołując się na nowe okoliczności. Stosownie zaś do treści art. 195 § 2 p.p.s.a. jeżeli zażalenie zarzuca nieważność postępowania lub jest oczywiście uzasadnione, wojewódzki sąd administracyjny, który wydał zaskarżone postanowienie, może na posiedzeniu niejawnym, nie przesyłając akt Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu, uchylić zaskarżone postanowienie i w miarę potrzeby sprawę rozpoznać na nowo. W literaturze przedmiotu podkreśla się, że dwustopniowość kontroli zgodności z prawem zaskarżonego orzeczenia silniej zaznacza się przy wnoszeniu zażalenia na postanowienie z racji wyposażenia WSA nie tylko w formalne, lecz także w merytoryczne kompetencje w sprawie zarzutów podnoszonych w zażaleniu (tak B. Adamiak, J. Borkowski, Metodyka pracy sędziego w sprawach administracyjnych, WK 2015). Mając na uwadze powyższe oraz istotną w sprawie okoliczność, to jest załączoną przez Skarżącego do zażalenia dokumentację i przedstawione w nim okoliczności, wątpliwe wydaje się dokonanie przez Sąd I instancji szczegółowej analizy tej dokumentacji, wobec uprawnień autokontrolnych określonych w art. 195 § 2 p.p.s.a. Z akt sprawy nie wynika, że po analizie wniesionego zażalenia nie stwierdzono podstaw do zastosowania art. 195 § 2 p.p.s.a., a zatem nie sposób jest wnioskować o rzetelnie dokonanej autokontroli. Sąd I instancji, orzekając ponownie w sprawie z wniosku Skarżącego o wstrzymanie wykonania zaskarżonej czynności oceni, czy dołączony do zażalenia dokument i powołana w nich argumentacja mogą mieć wpływ na udzielenie Skarżącemu ochrony tymczasowej w postępowaniu sądowoadministracyjnym. Obowiązkiem Sądu I instancji jest bowiem odniesienie się do całokształtu zgromadzonej w aktach dokumentacji i na tej podstawie dokonanie oceny sytuacji strony w kontekście przesłanek określonych w art. 61 § 3 p.p.s.a. W związku z powyższym, na podstawie art. 185 w związku z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji postanowienia.