II GZ 100/23

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Małgorzata Rysz po rozpoznaniu w dniu 22 czerwca2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia M. B. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 7 lutego 2023 r. sygn. akt III SA/Wr 944/22 w przedmiocie I. odrzucenia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi, II. Odrzucenia skargi w sprawie ze skargi M. B. na czynność Starosty Powiatu Wrocławskiego z dnia 2 sierpnia 2022 r. dotyczącą wydania prawa jazdy postanawia uchylić zaskarżone postanowienie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu (dalej zwany "WSA" lub "Sądem pierwszej instancji), postanowieniem z 7 lutego 2023 r., sygn. akt III SA/Wr 944/22, działając na podstawie art. 88, art. 85 i art. 58 § 1 pkt 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2023 r., poz. 259, dalej zwanej "p.p.s.a."), I. odrzucił wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi oraz II. odrzucił skargę M. B. (dalej zwanego "skarżącym") na czynność Starosty Powiatu Wrocławskiego (dalej zwanego także "organem") z 2 sierpnia 2022 r. w przedmiocie wydania prawa jazdy AM, A1, A2, A, B1, B określającego termin ważności uprawnień do kierowania pojazdami kat. B do 12 maja 2037 r. Sąd pierwszej instancji orzekł w następującym stanie sprawy: Pismem z 8 listopada 2022 r. skarżący wniósł do WSA skargę: 1) na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z 4 października 2022 r. nr SKO 4142/72/22 w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności odwołania oraz 2) na czynność z zakresu administracji publicznej dotyczącą uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa wydaną przez Starostę Powiatu Wrocławskiego 2 sierpnia 2022 r. W wykonaniu zarządzenia Przewodniczącej Wydziału III z 13 grudnia 2022 r. rozdzielono skargi w następujący sposób: - skarga na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego we Wrocławiu z 4 października 2022 r. nr SKO 4142/72/2022 oraz - skarga na czynność Starosty Powiatu Wrocławskiego z 2 sierpnia 2022 r. dotycząca wydania prawa jazdy kat. AM, A1, A2, A, B1, B określającego termin ważności uprawnień do kierowania pojazdami kat. B do 12 maja 2037 r., o czym skarżący został poinformowany pismem z 21 grudnia 2022 r. doręczonym prawidłowo 28 grudnia 2022 r. W skardze na czynność Starosty Powiatu Wrocławskiego z 2 sierpnia 2022 r. skarżący wniósł, na podstawie art. 53 § 2 i 2a ustawy p.p.s.a. – przy uznaniu, że uchybienie terminu do wniesienia skargi nastąpiło bez winy skarżącego – o uwzględnienie skargi i na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. uchylenie rozstrzygnięcia Starosty Powiatu Wrocławskiego z 2 sierpnia 2022 r. w części dotyczącej wpisu prawa jazdy kategorii B. Sąd pierwszej instancji uznając, że powyższy wniosek jest wnioskiem o przywrócenie terminu do złożenia skargi (art. 86 § 1 p.p.s.a.), odrzucił go na podstawie art. 88 p.p.s.a. W uzasadnieniu wskazał, że z akt sprawy wynika, iż skarżący nie dochował siedmiodniowego terminu na złożenie wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi. Czynność, którą strona skarży, organ wykonał 2 sierpnia 2022 r. W dniu 16 sierpnia 2022 r., odbierając dokument prawa jazdy, skarżący powziął o tym fakcie informację. Zatem termin do złożenia skargi na czynność organu upływał wraz z dniem 15 września 2022 r. Skarżący w wyznaczonym terminie nie wniósł skargi. Złożył natomiast odwołanie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego. Postanowieniem z 4 października 2022 r. SKO stwierdziło niedopuszczalność odwołania. W uzasadnieniu postanowienia, organ wskazał, że wydanie dokumentu prawa jazdy jest czynnością organu i na tę czynność przysługuje stronie skarga do wojewódzkiego sądu administracyjnego. Postanowienie to został doręczone skarżącemu 14 października 2022 r. Zatem momentem, w którym ustała przyczyna uchybienia terminu do wniesienia skargi, był 14 października 2022 r. Od tego dnia zaczął biec siedmiodniowy termin do wniesienia skargi. Skargę wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do jej wniesienia skarżący nadał w placówce pocztowej 8 listopada 2022 r., zatem osiemnastego dnia po terminie. Ze względu na fakt odrzucenia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi oraz na przepis art. 58 § 1 pkt. 2 p.p.s.a., WSA odrzucił skargę na czynność Starosty Powiatu Wrocławskiego z 2 sierpnia 2022 r. z uwagi na to, że wniesiono ją po upływie ustawowego terminu. Zażalenie na powyższe postanowienie wniósł skarżący, zaskarżając orzeczenie w całości oraz wnosząc o jego uchylenie w całości w pkt I i II. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucił błędne uznanie przez WSA, a wcześniej przez SKO, że skarżącemu nie przysługuje prawo odwołania od wpisu do prawa jazdy, a wyłącznie skarga do WSA, co doprowadziło do wyrażenia stanowiska o niedopuszczalności wniesienia odwołania i w konsekwencji odrzucenia skargi z powodu spóźnienia terminu do jej wniesienia, pomimo braku pouczenia skarżącego o środkach odwoławczych oraz o charakterze prawnym wpisu, to jest, czy wpis stanowi decyzję administracyjną czy też tzw. inną czynność z art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. W uzasadnieniu wskazał, że nie był poinformowany o trybie zaskarżenia dokonanej przez organ czynności. Wskazał także na pismo Starosty Powiatu Wrocławskiego z 5 września 2022 r. – które utwierdziło go o tym, że dokonany wpis jest decyzją, a nie czynnością techniczną wprowadzając go tym samym w błąd – przekazujące do SKO odwołanie skarżącego, w którym organ stwierdza: "Starosta (...) przesyła dokumenty, stanowiące podstawę do wydania decyzji z dnia 02.08.2022 r. o wydanie prawa jazdy kat. (...) B1, B Panu M. B. (...) celem rozpatrzenia odwołania". Skarżący wskazał także, że skoro organ uznał się za niewłaściwy, winien były w oparciu o przepis art. 65 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania karnego (Dz. U. z 2023 r., poz. 775; dalej zwanej "k.p.a.") w związku z 63 § 1 k.p.a., przekazać niezwłocznie odwołanie, traktując je jako skargę do WSA i powiadomić skarżącego o tym. Skarżący powołał się także na art. 87 § 5 p.p.s.a. wskazując, że w sytuacjach wyjątkowych, nawet po upływie roku, dopuszczalne jest przywrócenie terminu do dokonania czynności – co zdaniem skarżącego zachodzi w przedmiotowej sprawie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zażalenie zasługuje na uwzględnienie, jednakże z przyczyn innych niż podniesiono. Zgodnie z art. 53 § 1 p.p.s.a. skargę wnosi się w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia skarżącemu rozstrzygnięcia w sprawie. Wniesienie skargi w terminie stanowi podstawową przesłankę dopuszczalności skargi, czyli warunek prawidłowego zaskarżenia określonego aktu lub czynności. Termin do wniesienia skargi jest terminem ustawowym, a więc niedopuszczalne jest jego skrócenie lub przedłużenie przez sąd. Jest to również termin prekluzyjny w tym znaczeniu, że jego upływ sąd uwzględnia z urzędu i z tej przyczyny odrzuca wniesioną skargę (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 25 stycznia 2012 r., sygn. akt I OSK 95/12; dostępny w Internecie w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych pod adresem http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Stosownie bowiem do treści art. 58 § 1 pkt 2 p.p.s.a. sąd odrzuci skargę wniesioną po upływie terminu do jej wniesienia. Skarżący w przedmiotowej sprawie nie podważa terminu powzięcia informacji o czynności dokonanej przez Starostę Powiatu Wrocławskiego 2 sierpnia 2022 r. Skarżący odebrał prawo jazdy 16 sierpnia 2022 r., a zatem termin do wniesienia skargi do WSA upływał 15 września 2022 r. Skarżący wniósł skargę 8 listopada 2022 r., a więc już po upływie ustawowego terminu. Podkreślić należy, że słusznie Sąd pierwszej instancji przyjął, iż przedmiotem niniejszego postępowania jest czynność materialno-techniczna organu dotycząca wpisu do prawa jazdy daty ważności uprawnień do kierowania pojazdami o wskazanych we wniosku kategoriach, które to uprawnienia były wcześniej uzyskane przez skarżącego bezterminowo. Za prawidłowy i utrwalony w judykaturze należy uznać bowiem pogląd, iż wskazana czynność stanowi czynność z zakresu administracji publicznej, dotyczącą uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa administracyjnego, o której mowa w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a., gdyż ma ona bez wątpienia charakter jednostkowy, indywidualny, nie przybiera postaci decyzji czy postanowienia i dokonywana jest na podstawie przepisów prawa oraz determinuje korzystanie z określonych przepisami uprawnień przez jej adresatów. Zasadnie również WSA wskazał, że w związku z tym, zgodnie z art. 53 § 2 p.p.s.a., jeżeli ustawa nie przewiduje środków zaskarżenia w sprawie będącej przedmiotem skargi, skargę na akty lub czynności, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a., wnosi się w terminie 30 dni od dnia, w którym skarżący dowiedział się o wydaniu aktu lub podjęciu innej czynności. Nie jest zatem zasadny zarzut skarżącego błędnego uznania przez WSA, a wcześniej przez SKO, że od wpisu do prawa jazdy nie przysługuje prawo do odwołania, a wyłącznie skarga do WSA. Należy jednak w tym miejscu podkreślić, że ustawodawca wprost w treści art. 53 § 2 zd. 2 p.p.s.a. przewidział, że sąd, po wniesieniu skargi, może uznać, że uchybienie terminu do wniesienia skargi nastąpiło bez winy skarżącego i rozpoznać skargę. Z akt sprawy wynika, że skarżący w skardze na czynność Starosty Powiatu Wrocławskiego z 2 sierpnia 2022 r. dotyczącej wydania prawa jazdy kat. AM, A1, A2, A, B1, B określającego termin ważności uprawnień do kierowania pojazdami kat. B do 12 maja 2037 r. wniósł "na podstawie art. 53 § 2 i 2a ustawy p.p.s.a., przy uznaniu – że uchybienie terminu do wniesienia skargi nastąpiło bez winy skarżącego – o uwzględnienie skargi". Skarżący zatem wprost wskazał, że na postawie art. 53 § 2 p.p.s.a. wnosi o uznanie, iż uchybienie terminu nastąpiło bez jego winy i rozpoznanie skargi. Biorąc pod uwagę powyższe stwierdzić należy, że Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu nieprawidłowo zinterpretował wolę skarżącego, a tym samym błędnie uznał, że skarżący wnosi o przywrócenie terminu na podstawie art. 86 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny stoi na stanowisku, że WSA powinien potraktować wniosek zgodnie z treścią nadaną mu przez skarżącego bez zmiany charakteru wniosku i rozpoznać go w oparciu o art. 53 § 2 p.p.s.a., a nie o art. 86 § 1 p.p.s.a. Rzeczą Sądu pierwszej instancji będzie więc ocena, czy art. 53 § 2 zd. 2 p.p.s.a. w okolicznościach niniejszej sprawy znajdzie zastosowanie. Z przedstawionych powodów Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 185 § 1 w zw. z art. 197 § 1 i § 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.