II GW 97/25

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Wojciech Kręcisz Sędzia NSA Wojciech Maciejko Sędzia NSA Dariusz Zalewski (spr.) po rozpoznaniu w dniu 26 sierpnia 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej wniosku Burmistrza Miasta i Gminy Nakło nad Notecią z dnia 22 maja 2025 r. o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy Burmistrzem Miasta i Gminy Nakło nad Notecią a Prezydentem Miasta Krakowa w przedmiocie potwierdzenia prawa do świadczeń opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych postanawia: wskazać Prezydenta Miasta Krakowa jako organ właściwy do załatwienia sprawy.

Burmistrz Miasta i Gminy Nakło nad Notecią, pismem z dnia 22 maja 2025 r., na podstawie art. 19 i art. 22 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r. poz. 572; dalej: k.p.a.), wniósł o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy Burmistrzem Miasta i Gminy Nakło nad Notecią a Prezydentem Miasta Krakowa i wskazanie Prezydenta Miasta Krakowa jako właściwego w sprawie w przedmiocie potwierdzenia prawa do świadczeń opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych udzielonych J. K.. W uzasadnieniu wniosku podano m.in., że zawiadomieniem z dnia 3 marca 2025 r. Prezydent Miasta Krakowa przekazał według właściwości podanie Szpitala Miejskiego Specjalistycznego im. G. Narutowicza w Krakowie o wydanie decyzji potwierdzającej prawo J. K. do świadczeń opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych od dnia 18 października 2024 r. Prezydent Miasta Krakowa, przekazując podanie uzasadnił, że ostatnim miejscem zameldowania na pobyt stały J. K. były S. [...] w gminie Nakło nad Notecią. J. K. nigdy nie posiadał meldunku na pobyt stały w Krakowie. Ponadto w oparciu o system POMOST STD ustalono, że świadczeniobiorca nigdy nie korzystał z pomocy MOPS w Krakowie. Dodatkowym argumentem Prezydenta Miasta Krakowa były ustalenia, że we wniosku świadczeniobiorcy wskazano adres do korespondencji, natomiast nie wskazano adresu miejsca zamieszkania ani pobytu. Ze wskazanego adresu do korespondencji (Kraków, ul. J. [...]) J. K. nie odbierał korespondencji. Ponadto J. K. nie był legitymowany przez Policję na terenie miasta Krakowa w roku 2024, Naczelnik Urzędu Skarbowego w Nakle nad Notecią udzielił informacji, że J. K. nie składał zeznania podatkowego za rok 2023, a od 1 października 2024 r. nie jest zgłoszony do ubezpieczeń, nie pobiera także świadczeń emerytalno-rentowych zarówno z ZUS jaki i z KRUS, a także nie ubiega się o ich przyznanie. Jednocześnie ustalono, że w latach 2020-2022 J. K. odprowadzał podatek dochodowy od płatnika D. Sp. z o.o. w Krakowie. Wobec tego, że świadczeniobiorca nie zamieszkuje ani nie przebywa na ternie Gminy Miejskiej Kraków, a był zameldowany na pobyt stały w S. w Gminie Nakło nad Notecią, to fakt posiadania meldunku stałego - w ocenie Prezydenta Miasta Krakowa - należało uznać za ostatnie miejsce zamieszkania J. K.. A to oznacza, że organem właściwym do rozpatrzenia wniosku Szpitala Miejskiego Specjalistycznego im. G. Narutowicza w Krakowie i wydania decyzji potwierdzającej prawo do świadczeń opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych, jest Gmina Nakło nad Notecią. Burmistrz Miasta i Gminy Nakło nad Notecią uzasadniając swoje stanowisko w sprawie wyjaśnił, że miejscem ostatniego zameldowania od [...] marca 2006 do [...] grudnia 2009 r. na pobyt stały J. K. istotnie były S. [...] w Gminie Nakło nad Notecią. Jednakże pod tym adresem, stanowiącym miejsce zameldowania, po sprzedaży tego mieszkania, od kilkunastu lat zamieszkują już inne osoby. Siostry J. K. zamieszkujące w Nakle nad Notecią i P., oświadczyły, że od ok. 20 lat nie mają z bratem żadnego kontaktu, nie posiadają adresu pod którym przebywa, numeru telefonu, a także żadnych informacji o jego aktualnej sytuacji życiowej. Organ ustalił ponadto, że świadczeniobiorca nie figuruje w Centralnej Bazie Danych Osób Pozbawionych Wolności. Naczelnik Urzędu Skarbowego w Nakle nad Notecią poinformował organ, że J. K. nie złożył za rok 2024 zeznania podatkowego dla celów podatku dochodowego. Z pism ZUS I Oddział w Poznaniu i KRUS Oddział Regionalny w Bydgoszczy wynika, że nie pobiera świadczeń emerytalno-rentowych z tychże instytucji. Także Straż Miejska w Nakle nad Notecią na podstawie danych informatycznych stwierdziła, że J. K. nie był legitymowany przez funkcjonariuszy Straży Miejskiej, a Komenda Powiatowa Policji w Nakle nad Notecią udzieliła informacji, że nie był legitymowany na terenie podległym Komendzie Powiatowej Policji w Nakle nad Notecią. Jednocześnie poinformowała, że świadczeniobiorca na przełomie ostatnich 10 lat kilkukrotnie był legitymowany na terenie Krakowa. Po raz ostatni w dniu [...] grudnia 2023 r. przy ul. Ć. w Krakowie przez funkcjonariusza KK KMP Kraków. Centrum Usług Społecznych a uprzednio Miejsko Gminny Ośrodek Pomocy Społecznej w Nakle nad Notecią nie udzielał J. K. żadnych świadczeń z pomocy społecznej jak również nie świadczył pomocy czy wsparcia na jego rzecz w innej formie. W latach 2020-2022 świadczeniobiorca pracował w D. Sp. z o.o. w Krakowie. We wniosku wskazał adres do korespondencji w Krakowie ul. J. [...]. Zdaniem Burmistrza Miasta i Gminy Nakło nad Notecią, fakt braku odbioru korespondencji kierowanej na ten adres nie stanowi elementu definicji niezamieszkiwania (nieprzebywania) pod wskazanym adresem. Pomoc medyczna od dnia 18 października 2024 r. została udzielona J. K. przez Szpital w miejscu jego zamieszkania w Krakowie. Zdaniem Burmistrza Miasta i Gminy Nakło nad Notecią organem właściwym do wydania decyzji jest Prezydent Miasta Krakowa, jako organ właściwy. W odpowiedzi na wniosek Prezydent Miasta Krakowa, podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie, zgodnie z którym, organem właściwym w sprawie z wniosku Szpitala Miejskiego Specjalistycznego im. G. Narutowicza w Krakowie na okres od 18 października 2024 r. jest Burmistrz Miasta i Gminy Nakło nad Notecią. W swoim piśmie Prezydent podkreślił, że ostatnim miejscem zameldowania, czyli gdzie koncentrował swoje życie było Nakło nad Notecią, i tę gminę podał swojemu pracodawcy (D. SP. z o.o. w Krakowie) jako miejsce zamieszkania. Dopiero 18 czerwca 2025 r. podczas wywiadu środowiskowego poinformował, że przebywa na terenie Gminy Miejskiej Kraków. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2024 r. poz. 935 ze zm., dalej: p.p.s.a.), sądy administracyjne rozpoznają spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego. W niniejszej sprawie mamy do czynienia ze sporem negatywnym, gdyż zarówno Prezydent Miasta Krakowa, jak i Burmistrz Miasta i Gminy Nakło nad Notecią odmawiają rozpoznania wniosku Szpitala Miejskiego Specjalistycznego im. G. Narutowicza w Krakowie o wydanie decyzji potwierdzającej prawo J. K. do świadczeń opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych. Zgodnie z art. 54 ust. 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (t.j. Dz.U. z 2025 r. poz. 985 ze zm.), dokumentem potwierdzającym prawo świadczeniobiorcy do świadczeń opieki zdrowotnej jest decyzja wójta (burmistrza, prezydenta miasta) gminy właściwej ze względu na miejsce zamieszkania świadczeniobiorcy. Przepis ten jest lex specialis względem regulacji Kodeksu postępowania administracyjnego, jednak nie rozstrzyga sytuacji, w której nie jest możliwe ustalenie jednoznacznego miejsca zamieszkania. Wówczas zastosowanie znajduje art. 21 § 1 i 2 k.p.a. (t.j. Dz.U. z 2024 r. poz. 572 ze zm.), przewidujący, że w braku miejsca zamieszkania ustalenia dokonuje się według miejsca pobytu, a w razie jego braku – według ostatniego miejsca zamieszkania lub pobytu w kraju. Pojęcie miejsca zamieszkania należy rozumieć zgodnie z art. 25 k.c., tj. jako miejscowość, w której osoba fizyczna przebywa z zamiarem stałego pobytu. Oznacza to konieczność łącznego spełnienia przesłanki obiektywnej (faktyczne przebywanie) i subiektywnej (zamiar stałego pobytu). Z materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie wynika, że J. K. od kilkunastu lat nie utrzymuje więzi z gminą Nakło nad Notecią, a jego rodzina od ok. 20 lat nie ma z nim kontaktu. Ostatnie miejsce zameldowania skarżącego w miejscowości S. nie może być uznane za jego centrum życiowe, gdyż utraciło ono znaczenie z chwilą zbycia lokalu mieszkalnego, co definitywnie zerwało jego faktyczne i prawne związki z tą miejscowością. Natomiast jego życie osobiste i zawodowe od wielu lat koncentruje się w Krakowie – tam pracował (D. sp. z o.o.), tam odprowadzał podatki, był wielokrotnie legitymowany przez Policję, posiada lekarza podstawowej opieki zdrowotnej i korzystał ze świadczeń zdrowotnych. W szczególności pomoc medyczna udzielona została mu w Krakowie, a w innym postępowaniu prowadzonym przez organ tego miasta przyznano mu już prawo do świadczeń. W utrwalonym orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego przyjmuje się, że o miejscu zamieszkania decyduje faktyczne centrum życiowe, a nie formalny meldunek. W sytuacji, gdy brak jest więzi z ostatnim miejscem zameldowania, a świadczeniobiorca faktycznie przebywa i korzysta z pomocy w innej gminie, za organ właściwy uznaje się organ gminy faktycznego pobytu (por. postanowienia NSA: z 28 września 2021 r., II GW 59/21; z 24 marca 2021 r., II GW 66/20; z 12 lipca 2018 r., II GW 13/18). Uwzględniając powyższe należy stwierdzić, że organem właściwym do wydania decyzji potwierdzającej prawo J. K. do świadczeń opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych jest Prezydent Miasta Krakowa, jako organ gminy, w której znajduje się miejsce faktycznego pobytu i centrum życiowe świadczeniobiorcy. W związku z powyższym, Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji postanowienia, na podstawie art. 4 w związku z art. 15 § 2 p.p.s.a.