II GW 42/17

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Joanna Zabłocka Sędzia NSA Zbigniew Czarnik (spr.) Sędzia del. WSA Urszula Wilk po rozpoznaniu w dniu 28 listopada 2017 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej wniosku Prezydenta Miasta Gdańska z dnia 31 sierpnia 2017 r. o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy Prezydentem Miasta Gdańska a Starostą Powiatu Tatrzańskiego w zakresie dofinansowania zaopatrzenia w przedmioty ortopedyczne i środki pomocnicze przyznawane osobom niepełnosprawnym wskazać Starostę Powiatu Tatrzańskiego jako organ właściwy do rozpoznania wniosku o dofinansowanie zaopatrzenia w przedmioty ortopedyczne i środki pomocnicze przyznawane osobom niepełnosprawnym

Prezydent Miasta Gdańska (Prezydent) pismem z dnia 31 listopada 2015 r. zwrócił się do Naczelnego Sądu Administracyjnego (dalej: NSA) o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego pomiędzy Prezydentem a Starostą Powiatu Tatrzańskiego (dalej: Starosta) w zakresie dofinansowania zaopatrzenia w przedmioty ortopedyczne i środki pomocnicze przyznawane osobom niepełnosprawnym. W uzasadnieniu wniosku Prezydent wskazał, że w dniu 4 sierpnia 2017 r. z Powiatowego Centrum Pomocy Rodzinie w Zakopanem do Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w Gdańsku trafił wniosek Pani J N zamieszkałej w B, dotyczący małoletniego M T w przedmiocie dofinansowania zaopatrzenia w przedmioty ortopedyczne i środki pomocnicze przyznawane osobom niepełnosprawnym. W zawiadomieniu o przekazaniu sprawy Starosta wskazał, że jest niewłaściwy do rozpatrzenia powyższego wniosku ze względu na treść art. 10 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia dnia 25 czerwca 2002 r. w sprawie określenia rodzajów zadań powiatu, które mogą być finansowane ze środków Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych (Dz.U. z 2002 r. Nr 96, poz. 861). W związku z tym, że małoletni którego dotyczy wniosek, przebywa od dnia 1 lipca 2014 r. w Placówce Opiekuńczo -Terapeutycznej w Gdańsku, w ocenie Starosty Tatrzańskiego właściwym w tej sprawie jest Prezydent. W ocenie Prezydenta, kluczowym dla wskazania powiatu właściwego do rozpatrzenia wniosku będzie określenie jego miejsca zamieszkania. Wobec braku przepisów dotyczących miejsca zamieszkania w ustawie o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych a także w wydanym na jej podstawie rozporządzeniu, w ocenie Prezydenta należy odnieść się do Kodeksu cywilnego, w szczególności do art. 26 k.c. W związku z tym, że wniosek został złożony przez matkę małoletniego należy domniemywać, że miejscem zamieszkania małoletniego jest także B. Nieistotny jest w tym przypadku fakt, że małoletni przebywa od dnia 31 lipca 2014 r. w Placówce Opiekuńczo-Terapeutycznej w Gdańsku. Starosta w odpowiedzi na wniosek wniósł o wskazanie Prezydenta jako organu właściwego w sprawie. W uzasadnieniu podał, że małoletni przebywa od 1 lipca 2014 r. w Placówce Opiekuńczo-Terapeutycznej w Gdańsku na podstawie porozumienia zawartego pomiędzy Województwem Pomorskim a Zarządem Powiatu Tatrzańskiego, zatem należy uznać, że Gdańsk jest jego miejscem zamieszkania. Organ powołał się również na treść postanowienia Sądu Rejonowego w Zakopanem III Wydziału Rodzinnego i Nieletnich Sygn. akt III Nsm 43/13 z dnia 27 czerwca 2014 r., z którego wynika, że powrót małoletniego do środowiska rodzinnego jest niemożliwy. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Z treści § 10 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 25 czerwca 2002 r. w sprawie określenia rodzajów zadań powiatu, które mogą być finansowane ze środków PFRON (Dz. U. z 2015 r. poz. 926) wynika, że dofinansowanie ze środków Funduszu następuje po złożeniu wniosku przez powiatowe centrum pomocy rodzinie lub powiatowy urząd pracy, właściwe dla miejsca zamieszkania osoby niepełnosprawnej. Właściwe przepisy dla przyznania takiego dofinansowania, zatem ustawa z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnieniu osób niepełnosprawnych oraz wydane na jej podstawie rozporządzenie z dnia 25 czerwca 2002 r. nie definiują miejsca zamieszkania osoby niepełnosprawnej, w tym małoletniej. Z tego też powodu trafnie twierdzi Prezydent Miasta Gdańska, że ustalenie miejsca zamieszkania takiej osoby może być dokonane na gruncie zasad ogólnych, a te wynikają z art. 26 § 1 i § 2 k.c. Stosownie do tych regulacji miejscem zamieszkania małoletniego M T jest miejsce zamieszkania jego matki, bo chociaż małoletni u niej fizycznie stale nie przebywa, gdyż do 1 lipca 2014 r. pozostaje pod opieką w Gdańsku, to stałe przebywanie, o jakim stanowi art. 26 § 2 k.c., należy łączyć z prawnym aspektem zamieszkania, a nie fizycznym pobytem. Oznacza to, że dziecko stale przebywa u rodzica, jeżeli rodzic wykonywa władzę rodzicielską. Zatem w tych sytuacjach, w których oboje rodziców mają możliwość wykonywania władzy rodzicielskiej pobyt dziecka u jednego z nich przesądza o miejscu zamieszkania, bo podmiot prawa nie może mieć więcej niż jednego miejsca zamieszkania w rozumieniu prawnym. W takich przypadkach odwołanie się do stałego (fizycznego) przebywania dziecka jest regułą, która rozwiązuje kolizję jaka mogłaby pojawić się w związku z możliwością określenia miejsca zamieszkania małoletniego wobec wykonywania władzy rodzicielskiej przez oboje rodziców. W sprawie będącej przedmiotem sporu wskazana sytuacja nie zachodzi, bo władzę rodzicielską i to w ograniczonym zakresie sprawuje matka, mieszkanka Powiatu Tatrzańskiego. Skoro tak, to dla ustalenia organu właściwego do rozpoznania wniosku o dofinansowanie ma zastosowanie ogólna reguła z art. 26 § 1 k.c., że miejscem zamieszkania dziecka jest miejsce zamieszkania rodziców lub rodzica. To i tylko to kryterium wyznacza właściwość wszelkich organów w sprawach takiego dziecka, a nie fakt fizycznego pobytu, który nawet w ramach ewidencji musiałby zostać potraktowany jako pobyt czasowy. Oczywiście w rozpoznawanej sprawie ten kontekst nie ma znaczenia, ale tym bardziej potwierdza stanowisko, że miejsce zamieszkania matki nie może być odrywane od miejsca zamieszkania małoletniego dziecka, skoro takiemu dziecku nie można w ogóle przypisać woli pozostawania w określonym miejscu jako osobie niepełnoletniej. Mając na uwadze powyższe oraz fakt, że sąd rodzinny nie wyznaczył dla małoletniego M T innego miejsca zamieszkania niż miejsce matki w oparciu o treść art. 15 § 2 p.p.s.a. postanowiono jak na wstępie.