II GW 3/20

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Zbigniew Czarnik Sędzia NSA Mirosław Trzecki (spr.) Sędzia del. WSA Sylwester Miziołek po rozpoznaniu w dniu 18 maja 2020 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej wniosku Burmistrza Gminy i Miasta Miechów z dnia [...] stycznia 2020 r., nr [...] o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy Burmistrzem Gminy i Miasta Miechów a Prezydentem Miasta Dąbrowa Górnicza w przedmiocie potwierdzenia prawa do świadczeń opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych postanawia: wskazać Prezydenta Miasta Dąbrowa Górnicza jako organ właściwy do załatwienia sprawy.

Pismem z [...] stycznia 2020 r. Burmistrz Gminy i Miasta Miechów (dalej "wnioskodawca") wniósł o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy nim a Prezydentem Miasta Dąbrowa Górnicza i wskazanie Prezydenta Miasta Dąbrowa Górnicza jako organ właściwy w sprawie potwierdzenia prawa do świadczeń opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych dla G.W.. Wnioskodawca wskazał, że G.W. od [...] listopada 2019 r. przebywał w Szpitalu w Miechowie. Z uwagi na brak logicznego kontaktu nie było możliwości przeprowadzenia z nim wywiadu środowiskowego, więc wywiad przeprowadzono z jego siostrą –E.S.. Stwierdziła, że G.W. mieszka w Dąbrowie Górniczej, gdzie posiada zorganizowane centrum życiowe i zamiar stałego pobytu. Przyjechał do niej [...] listopada 2019 r. na 2 dni w celu odwiedzenia grobu szwagra. Podczas wizyty źle się poczuł i został przetransportowany karetką do Szpitala [...] w Miechowie, gdzie został poddany leczeniu. Zdaniem wnioskodawcy, organem właściwym do potwierdzenia prawa do świadczeń G.W. jest Prezydent Miasta Dąbrowa Górnicza, właściwy dla jego miejsca zamieszkania. W odpowiedzi na wniosek Prezydent Miasta Dąbrowa Górnicza nie uznał się za organ właściwy do wydania decyzji w sprawie. Stwierdził, że brak jest podstaw do stwierdzenia, że G.W. posiada miejsce zamieszkania w Dąbrowie Górniczej. Nie jest on zameldowany w tym mieście ani nie jest zarejestrowany w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych, Powiatowym Urzędzie Pracy czy jakiejkolwiek innej instytucji działającej w Dąbrowie Górniczej. Również wnioskodawca nie wskazał adresu, pod którym rzekomo G.W. miałby przebywać w Dąbrowie Górniczej. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.; dalej "p.p.s.a.") w związku z art. 15 § 1 pkt 4 p.p.s.a. sądy administracyjne rozstrzygają spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej, oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek a organami administracji rządowej. Natomiast zgodnie z treścią art. 15 § 2 p.p.s.a. do rozstrzygania sporów, o których mowa w art. 4 p.p.s.a. oraz do rozpoznania innych spraw należących do właściwości Naczelnego Sądu Administracyjnego na mocy odrębnych ustaw stosuje się odpowiednio przepisy o postępowaniu przed wojewódzkim sądem administracyjnym. Przez spór o właściwość należy rozumieć sytuację, w której przynajmniej dwa organy administracji publicznej jednocześnie uważają się za właściwe do załatwienia konkretnej sprawy (spór pozytywny) lub też każdy z nich uważa się za niewłaściwy do jej załatwienia (spór negatywny). W rozpoznawanej sprawie zaistniały spór jest sporem negatywnym i dotyczy wskazania organu właściwego w sprawie wydania decyzji potwierdzającej prawo do świadczeń opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych. Właściwość organu właściwego do wydania decyzji potwierdzającej prawo do świadczeń opieki zdrowotnej reguluje art. 54 ust. 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz. U. z 2019 r., poz. 1373; dalej "ustawa o świadczeniach"), zgodnie z którym dokumentem potwierdzającym prawo do świadczeń opieki zdrowotnej świadczeniobiorcy (...) jest decyzja wójta (burmistrza, prezydenta) gminy właściwej ze względu na miejsce zamieszkania świadczeniobiorcy, potwierdzająca to prawo. Kwestia ustalenia organu właściwego do wydania decyzji określonej w przywołanym przepisie była już wielokrotnie przedmiotem rozważań Naczelnego Sądu Administracyjnego (por. np. postanowienia NSA z: 25 stycznia 2019 r., sygn. akt II GW 40/18, 26 kwietnia 2018 r., sygn. akt II GW 6/18, 19 grudnia 2017 r., sygn. akt II GW 65/17, 26 września 2017 r. sygn. akt II GW 25/17, 17 maja 2019 r., sygn. akt II GW 14/19; dostępne na stronie www.orzeczenia.nsa.gov.pl). W orzecznictwie został też rozstrzygnięty problem ustalenia organu właściwego do wydania tej decyzji, w sytuacji gdy niemożliwe jest ustalenie miejsca zamieszkania osoby objętej wnioskiem. Przyjęto, że – z uwzględnieniem przepisu art. 21 § 1 pkt 3 k.p.a. i stanowiącego do niego lex specialis art. 54 ust. 1 ustawy o świadczeniach – w sytuacji braku możliwości ustalenia aktualnego miejsca zamieszkania świadczeniobiorcy, właściwość miejscową organu właściwego do wydania decyzji o potwierdzeniu prawa do świadczeń opieki zdrowotnej ustala się według ostatniego miejsca zamieszkania świadczeniobiorcy. Miejsce zamieszkania definiowane jest jako miejscowość, w której osoba przebywa z zamiarem stałego pobytu, a więc zgodnie z art. 25 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny (Dz. U. z 2019 r. poz. 1145 ze zm.; dalej "k.c."). Jeżeli zaś nie można ustalić właściwości miejscowej według miejsca zamieszkania lub według ostatniego miejsca zamieszkania świadczeniobiorcy, dopiero wówczas właściwość organu ustala się – w myśl art. 21 § 2 k.p.a. – według miejsca, w którym nastąpiło zdarzenie powodujące wszczęcie postępowania, albo w razie braku ustalenia takiego miejsca – właściwym jest organ dla obszaru dzielnicy Śródmieście w m.st. Warszawie. Z akt sprawy nie wynika, jaki jest aktualny adres zamieszkania G.W.. Informacji takiej nie ma bowiem w rejestrze PESEL (por. informacja wydana w wyniku udostępnienia danych jednostkowych z PESEL; k. 47 akt administracyjnych). Informacji takiej nie uzyskano również od samego zainteresowanego, ponieważ nie można było nawiązać z nim logicznego kontaktu. W sposób niebudzący wątpliwości ustalono natomiast ostatnie miejsce zamieszkania G.W., tj. Dąbrowę Górniczą. Fakt ten wynika z adnotacji urzędowej, sporządzonej przez pracownika socjalnego, w której stwierdzono, że od roku 2016 G.W. nie mieszka pod adresem ul. [...] w Dąbrowie Górniczej. W tym roku został bowiem wymeldowany z tego mieszkania (por. k. 60 akt sądowych). To, że G.W. zamieszkiwał pod tym adresem potwierdza również jego zameldowanie, wynikające z PESEL i z wyciągu z rejestru mieszkańców sporządzonego przez Urząd Miejski w Dąbrowie Górniczej. Co więcej, jego siostra twierdzi, że stamtąd przyjechał do niej z wizytą i tam zamierzał powrócić. Podaje ona również, że w tym mieście spędził on całe swoje życie. Skoro więc można bez cienia niepewności stwierdzić, że ostatnim znanym miejscem zamieszkania G.W. była Dąbrowa Górnicza, to Prezydent tego miasta jest organem właściwym do wydania decyzji o potwierdzeniu jego prawa do świadczeń opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych, zgodnie z art. 21 § 1 pkt 3 k.p.a. w związku z art. 54 ust. 1 ustawy o świadczeniach i art. 25 k.c. Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 4 w zw. z art. 15 § 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.