II GW 156/25

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Małgorzata Korycińska (spr.) Sędzia NSA Wojciech Maciejko Sędzia del. WSA Wojciech Sawczuk po rozpoznaniu w dniu 22 kwietnia 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej wniosku Wójta Gminy Grybów z dnia 9 grudnia 2025 r. o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy Wójtem Gminy Grybów a Prezydentem Miasta Radomia w przedmiocie potwierdzenia prawa do świadczeń opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych postanawia: wskazać Prezydenta Miasta Radomia jako organ właściwy do załatwienia sprawy.

I Wnioskiem z 9 grudnia 2025 r. Wójt Gminy Grybów (dalej także jako "wnioskodawca") zwrócił się do Naczelnego Sądu Administracyjnego o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy nim, a Prezydentem Miasta Radomia poprzez wskazanie tego ostatniego jako organu właściwego do rozpoznania wniosku o wydanie decyzji potwierdzającej prawo J. Ś. (dalej jako "świadczeniobiorca") do świadczeń opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych. W uzasadnieniu Wójt Gminy Grybów wskazał, że pismem z 7 listopada 2025 r. Prezydent Miasta Radomia, działając poprzez lokalny Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej, przekazał mu wniosek Mazowieckiego Szpitala Specjalistycznego Sp. z o.o. w Radomiu z 15 października 2025 r., o wydanie decyzji potwierdzającej prawo świadczeniobiorcy do świadczeń opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych, wskazując w piśmie, że Ośrodek działa wyłącznie na rzecz mieszkańców Radomia, a w przesłanym piśmie nie został wskazany żaden adres właściwy dla miasta Radomia, a sam fakt przebywania w radomskim szpitalu nie obliguje gminy do podjęcia działań w kierunku przyznania świadczenia, jak i wskazał, że świadczeniobiorca nie jest znany Ośrodkowi. Jednakże zdaniem wnioskodawcy, z dokumentacji zgromadzonej w sprawie wynika, że świadczeniobiorca ma zamiar stałego pobytu oraz swoje centrum życiowe w Radomiu, gdzie przebywa od lat, tym samym zasadne jest wskazanie Prezydenta Miasta Radomia jako organu właściwego w sprawie. W odpowiedzi na wniosek Prezydent Miasta Radomia wniósł o wskazanie wnioskodawcy jako właściwego w sprawie, wskazując, że pobyt w noclegowni jest zdarzeniem o charakterze przejściowym, a z wywiadu środowiskowego nie wynika, jakoby zamierzał pozostać w Radomiu. II Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. W myśl art. 15 § 1 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2026 r. poz. 143 ze zm., dalej: ppsa) w związku z art. 4 ppsa, Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje spory o właściwość powstałe pomiędzy organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek a organami administracji rządowej. Przez spór o właściwość, o którym mowa w powyższych przepisach, należy rozumieć sytuację, w której przynajmniej dwa organy administracji publicznej jednocześnie uważają się za właściwe do załatwienia konkretnej sprawy (spór pozytywny) lub też każdy z nich uważa się za niewłaściwy do jej załatwienia (spór negatywny). Spór zainicjowany wnioskiem złożonym w tej sprawie ma charakter negatywnego sporu o właściwość. Zgodnie z art. 54 ust. 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (tekst jedn. Dz. U. z 2025 r. poz. 1461; dalej: ustawa o świadczeniach) sprawa o potwierdzenie prawa do świadczeń opieki zdrowotnej świadczeniobiorcy, o którym mowa w art. 2 ust. 1 pkt 2 ww. ustawy, należy do zakresu kompetencji organu wykonawczego gminy właściwej ze względu na miejsce zamieszkania świadczeniobiorcy. Stosownie do poglądu przyjmowanego w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego, art. 54 ust. 1 ustawy o świadczeniach wprowadza regulację szczególną względem art. 21 § 1 pkt 3 kpa, co skutkuje modyfikacją treściową zakresu zastosowania tego ostatniego przepisu (por. np. postanowienia NSA z 26 kwietnia 2018 r., sygn. akt II GW 6/18; z 25 stycznia 2019 r., sygn. akt II GW 40/18; z 27 lipca 2020 r., sygn. akt II GW 13/20; z 10 listopada 2021 r., sygn. akt II GW 86/21; z 21 czerwca 2022 r., sygn. akt II GW 8/22). Znaczenie pojęcia miejsca zamieszkania podlega rekonstrukcji zasadniczo na podstawie art. 25 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny, co pozwala na przyjęcie, że miejscem zamieszkania osoby fizycznej jest miejscowość, w której osoba ta przebywa z zamiarem stałego pobytu, a więc wykazuje z danym miejscem nie tylko związek zewnętrzny (fakt przebywania), lecz także wewnętrzny (zamiar stałego pobytu). Jeżeli nie można ustalić aktualnego w momencie wszczęcia postępowania w sprawie z art. 54 ust. 1 ustawy o świadczeniach miejsca zamieszkania świadczeniobiorcy, konieczne jest ustalenie ostatniego miejsca zamieszkania tego podmiotu (por. np. postanowienia NSA z 15 września 2022 r., sygn. akt II GW 35/22; z 28 lutego 2023 r., sygn. akt II GW 68/22). Wyrażenie zamiaru stałego pobytu nie wymaga złożenia oświadczenia woli (nie jest czynnością prawną). Wystarczy więc, że zamiar taki wynika z zachowania danej osoby polegającego na skoncentrowaniu swojej aktywności życiowej w określonej miejscowości. Tak rozumiane zamieszkanie nie sprowadza się zatem do zameldowania, choć w praktyce fakt meldunku na pobyt stały, w braku wiarygodnych przeciwdowodów, w istocie stanowi dowód potwierdzający, że dana osoba przebywa w danej miejscowości z zamiarem stałego pobytu (por. postanowienie NSA z 25 kwietnia 2024 r., sygn. akt II GW 14/24). W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, z przedstawionej wraz z wnioskiem dokumentacji, w szczególności z informacji zawartych w kwestionariuszu rodzinnego wywiadu środowiskowego z 14 listopada 2025 r. oraz dołączonych doń oświadczeń świadczeniobiorcy wynika, że świadczeniobiorca przebywał na terenie Radomia w 2025 r. Jednocześnie z akt nie wynika, ażeby świadczeniobiorca przebywał na terenie gminy Grybów po roku 2017, kiedy to został wymeldowany z pobytu stałego, co zgadza się zarazem z oświadczeniem świadczeniobiorcy, iż z uwagi na zmianę sytuacji rodzinnej nie przebywa pod tym adresem. Biorąc pod uwagę powyższe, w okolicznościach przedmiotowej sprawy stwierdzić należy, że ostatnim miejscem zamieszkania, stanowiącym centrum aktywności życiowej świadczeniobiorcy, był Radom. Wobec tego nie zachodzi konieczność odwoływania się do ostatniego miejsca zameldowania na pobyt stały (gmina Grybów), albowiem domniemanie wzruszalne istnienia wynikającej z zameldowania okoliczności faktycznej miejsca zamieszkania osoby fizycznej zostało w niniejszej sprawie obalone wskutek wyżej wskazanych dokumentów i wynikających z nich okoliczności (por. postanowienie NSA z 13 kwietnia 2023 r., sygn. akt II GW 112/22). Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny postanowił na podstawie art. 4 w zw. z art. 15 § 2 ppsa jak w sentencji.