II GW 140/25

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Małgorzata Korycińska (spr.) Sędzia NSA Wojciech Maciejko Sędzia del. WSA Wojciech Sawczuk po rozpoznaniu w dniu 22 kwietnia 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej wniosku Prezydenta Miasta Tychy z dnia 23 października 2025 r. o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy Prezydentem Miasta Tychy a Prezydentem Miasta Radomia w przedmiocie potwierdzenia prawa do świadczeń opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych postanawia: wskazać Prezydenta Miasta Radomia jako organ właściwy do załatwienia sprawy.

I Wnioskiem z 23 października 2025 r. Prezydent Miasta Tychy (dalej także jako "wnioskodawca") zwrócił się do Naczelnego Sądu Administracyjnego o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy nim, a Prezydentem Miasta Radomia poprzez wskazanie tego ostatniego jako organu właściwego do rozpoznania wniosków o wydanie decyzji potwierdzającej prawo T. K. (dalej jako "świadczeniobiorca") do świadczeń opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych. W uzasadnieniu Prezydent Miasta Tychy wskazał, że pismami z 6 października 2025 r. i 13 października 2025 r. Prezydent Miasta Radomia przekazał mu wnioski: Radomskiego Szpitala Specjalistycznego im. dra Tytusa Chałubińskiego w Radomiu z 8 stycznia 2025 r. oraz Mazowieckiego Szpitala Specjalistycznego Sp. z o.o. w Radomiu z 10 lipca 2025 r., o wydanie decyzji potwierdzającej prawo świadczeniobiorcy do świadczeń opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych, wskazując w zawiadomieniu, że ostatnim potwierdzonym miejscem zamieszkania świadczeniobiorcy są Tychy. Jednakże zdaniem wnioskodawcy, adres w Tychach stanowi jedynie adres, pod którym świadczeniobiorca był w przeszłości zameldowany, a nie świadczy o jego miejscu zamieszkania. Co więcej, z ustaleń lokalnego Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej wynika, że świadczeniobiorca przebywał w Tychach do 2017 r., podczas gdy z wniosków szpitala, wskazujących jako miejsce zamieszkania Radom, jak i faktu ich odstępu czasowego, można przyjąć, że ostatnim znanym miejscem pobytu świadczeniobiorcy było miasto Radom. W odpowiedzi na wniosek Prezydent Miasta Radomia wniósł o wskazanie wnioskodawcy jako właściwego w sprawie, wskazując, że ograniczył się on w podejmowanych czynnościach li do weryfikacji niezamieszkiwania przez niego w Tychach. Podniósł również, że z poczynionych ustaleń nie wynika, jakoby świadczeniobiorca zamieszkiwał pod adresem wskazywanym we wnioskach szpitali. II Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. W myśl art. 15 § 1 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2026 r. poz. 143 ze zm., dalej: ppsa) w związku z art. 4 ppsa, Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje spory o właściwość powstałe pomiędzy organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek a organami administracji rządowej. Przez spór o właściwość, o którym mowa w powyższych przepisach, należy rozumieć sytuację, w której przynajmniej dwa organy administracji publicznej jednocześnie uważają się za właściwe do załatwienia konkretnej sprawy (spór pozytywny) lub też każdy z nich uważa się za niewłaściwy do jej załatwienia (spór negatywny). Spór zainicjowany wnioskiem złożonym w tej sprawie ma charakter negatywnego sporu o właściwość. Zgodnie z art. 54 ust. 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (tekst jedn. Dz. U. z 2025 r. poz. 1461; dalej: ustawa o świadczeniach) sprawa o potwierdzenie prawa do świadczeń opieki zdrowotnej świadczeniobiorcy, o którym mowa w art. 2 ust. 1 pkt 2 ww. ustawy, należy do zakresu kompetencji organu wykonawczego gminy właściwej ze względu na miejsce zamieszkania świadczeniobiorcy. Stosownie do poglądu przyjmowanego w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego, art. 54 ust. 1 ustawy o świadczeniach wprowadza regulację szczególną względem art. 21 § 1 pkt 3 kpa, co skutkuje modyfikacją treściową zakresu zastosowania tego ostatniego przepisu (por. np. postanowienia NSA z 26 kwietnia 2018 r., sygn. akt II GW 6/18; z 25 stycznia 2019 r., sygn. akt II GW 40/18; z 27 lipca 2020 r., sygn. akt II GW 13/20; z 10 listopada 2021 r., sygn. akt II GW 86/21; z 21 czerwca 2022 r., sygn. akt II GW 8/22). Znaczenie pojęcia miejsca zamieszkania podlega rekonstrukcji zasadniczo na podstawie art. 25 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny, co pozwala na przyjęcie, że miejscem zamieszkania osoby fizycznej jest miejscowość, w której osoba ta przebywa z zamiarem stałego pobytu, a więc wykazuje z danym miejscem nie tylko związek zewnętrzny (fakt przebywania), lecz także wewnętrzny (zamiar stałego pobytu). Jeżeli nie można ustalić aktualnego w momencie wszczęcia postępowania w sprawie z art. 54 ust. 1 ustawy o świadczeniach miejsca zamieszkania świadczeniobiorcy, konieczne jest ustalenie ostatniego miejsca zamieszkania tego podmiotu (por. np. postanowienia NSA z 15 września 2022 r., sygn. akt II GW 35/22; z 28 lutego 2023 r., sygn. akt II GW 68/22). Wyrażenie zamiaru stałego pobytu nie wymaga złożenia oświadczenia woli (nie jest czynnością prawną). Wystarczy więc, że zamiar taki wynika z zachowania danej osoby polegającego na skoncentrowaniu swojej aktywności życiowej w określonej miejscowości. Tak rozumiane zamieszkanie nie sprowadza się zatem do zameldowania, choć w praktyce fakt meldunku na pobyt stały, w braku wiarygodnych przeciwdowodów, w istocie stanowi dowód potwierdzający, że dana osoba przebywa w danej miejscowości z zamiarem stałego pobytu (por. postanowienie NSA z 25 kwietnia 2024 r., sygn. akt II GW 14/24). W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, z przedstawionej wraz z wnioskiem dokumentacji, w szczególności z informacji zawartych we wnioskach szpitala ze stycznia i lipca 2025 r. co do deklarowanego miejsca zamieszkania świadczeniobiorcy, jak i miejsca, z którego świadczeniobiorca był do placówki medycznej przywożony, wynika, że świadczeniobiorca przebywał na terenie Radomia w styczniu i lipcu 2025 r. Jednocześnie z akt nie wynika, ażeby świadczeniobiorca przebywał w jakimkolwiek charakterze na terenie miasta Tychy po roku 2017. Biorąc pod uwagę powyższe, w okolicznościach przedmiotowej sprawy stwierdzić należy, że ostatnim miejscem zamieszkania, stanowiącym centrum aktywności życiowej świadczeniobiorcy, jest Radom. Wobec tego nie zachodzi konieczność odwoływania się do ostatniego miejsca zameldowania na pobyt stały (Tychy), albowiem domniemanie wzruszalne istnienia wynikającej z zameldowania okoliczności faktycznej miejsca zamieszkania osoby fizycznej zostało w niniejszej sprawie obalone wskutek wyżej wskazanych dokumentów i wynikających z nich okoliczności (por. postanowienie NSA z 13 kwietnia 2023 r., sygn. akt II GW 112/22). Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny postanowił na podstawie art. 4 w zw. z art. 15 § 2 ppsa jak w sentencji.