II GSK 964/22

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Gabriela Jyż (spr.) po rozpoznaniu w dniu 28 czerwca 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej T. Z. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 10 lutego 2022 r., sygn. akt II SA/Go 1046/21 w sprawie ze sprzeciwu T. Z. od decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gorzowie WIkp. z dnia [...] października 2021 r., nr [...] w przedmiocie uchylenia decyzji w sprawie umorzenia postępowania w przedmiocie cofnięcia zezwolenia na sprzedaż napojów alkoholowych oddala skargę kasacyjną

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim, wyrokiem z dnia 10 lutego 2022 r., oddalił sprzeciwu T. Z. od decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gorzowie WIkp. z dnia [...] października 2021 r., w przedmiocie uchylenia decyzji w sprawie umorzenia postępowania w przedmiocie cofnięcia zezwolenia na sprzedaż napojów alkoholowych. Sąd I instancji orzekał w następującym stanie sprawy: Prezydent Miasta Gorzowa WIkp. decyzją z dnia [...] lipca 2021 r. umorzył postępowanie w sprawie cofnięcia zezwoleń nr [...] z dnia [...] kwietnia 2020 r. na sprzedaż napojów alkoholowych do 4,5% zawartości alkoholu oraz piwa do spożycia poza miejscem sprzedaży oraz nr [...] z dnia [...] kwietnia 2020 r. na sprzedaż napojów alkoholowych powyżej 18% zawartości alkoholu do spożycia poza miejscem sprzedaży w punkcie sprzedaży mieszczącym się w G. W.. przy ul. G.-A. dz. nr [...] należącego do wnoszącego sprzeciw. W wyniku wniesionego przez Prokuratora Prokuratury Rejonowej w Gorzowie WIkp. odwołania, objętą sprzeciwem decyzją Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Gorzowie WIkp., uchyliło decyzję Prezydenta Miasta Gorzowa WIkp. i przekazało sprawę do ponownego rozpoznania. Kolegium stwierdziło, że rozstrzygnięcie organu I instancji naruszało art. 7, art. 11, art. 50, art. 75, art. 77 § 1, art. 78 § 1, art. 79, art. 80, art. 81, art. 82, art. 83, art. 88, art. 107 § 1 i 3 w zw. z art. 182 i art. 183 k.p.a. Sąd I instancji oddalając sprzeciw na tą decyzję za prawidłowe uznał stanowisko organu odwoławczego, że w sprawie Prokurator był uprawniony do wniesienia odwołania od decyzji organu I instancji. Sąd wskazał, że to postępowanie zostało wszczęte na żądanie Prokuratora Prokuratury Rejonowej w Gorzowie WIkp., zaś postępowanie wszczęte przez organ administracji na wniosek prokuratora złożony na podstawie art. 182 k.p.a. jest postępowaniem wszczętym z urzędu. Oceniając decyzję w aspekcie art. 64e ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.; dalej p.p.s.a.), Sąd I instancji uznał, że organ odwoławczy zasadnie podniósł, że organ I instancji nie dokonał ustaleń faktycznych istotnych z punktu widzenia prawa materialnego (art. 18 ust. 10 ustawy z dnia 26 października 1982 r. o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi (t.j.: Dz. U. z 2021 r., poz. 1119, dalej: u.w.t.). W ocenie Sądu organ I instancji wbrew dyspozycji art. 77 § 1 k.p.a. nie podjął wszelkich niezbędnych działań w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy. Podzielił w tym zakresie stanowisko SKO, że organ I instancji powinien rozważyć przeprowadzenie dowodu z zeznań świadków – D. P., E. P., K. P., M. Z. w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy. Sąd podzielił również stanowisko organu odwoławczego o zaniechaniu podjęcia działań w celu uzyskania nagrań w postaci filmów i zdjęć mogących dostarczyć faktów odnośnie spełnienia warunków sprzedaży napojów alkoholowych w punkcie sprzedaży skarżącego. Organ I instancji nie odniósł się również do przedłożonych przez Prokuratora pism z Policji. Wobec tego Sąd uznał za słuszną ocenę SKO, że w sprawie nie zachodziły przesłanki do umorzenia postępowania administracyjnego (art. 105 § 1 k.p.a.), przy czym organ I instancji nie wyjaśnił z jakich powodów uznał, że nie zachodziły przesłanki do wydania decyzji w przedmiocie cofnięcia zezwolenia na sprzedaż napojów alkoholowych, co stanowiło naruszenie art. 107 § 3 k.p.a. Podsumowując, Sąd I instancji uznał za prawidłowe stwierdzenie przez organ odwoławczy naruszenia przez Prezydent Miasta Gorzowa WIkp. przepisów art. 7, art. 11, art. 75, art. 77 § 1, art. 78 § 1, art. 79, art. 80, art. 107 § 3 k.p.a. W podstawie prawnej wyroku podano art. 151a § 2 p.p.s.a. T. Z., skargą kasacyjną zaskarżył w całości wyrok Sądu I instancji zarzucając mu naruszenie: - art. 3 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 151a § 1 i 2 p.p.s.a. oraz art. 145 § 1 pkt 1 b i c p.p.s.a. w zw. z art. 134 k.p.a. i art. 138 § 1 pkt 3 i § 2 k.p.a. w zw. z art. 182 k.p.a., art. 183 k.p.a. i art. 188 k.p.a. polegające na nieuwzględnieniu sprzeciwu skarżącego i jego oddaleniu oraz nieuchyleniu decyzji SKO w całości pomimo, że decyzja ta została wydana z rażącym naruszeniem prawa, które polegało na dopuszczeniu odwołania złożonego przez Prokuratora, który nie brał udziału w postępowaniu przed Sądem I instancji, co w konsekwencji powinno prowadzić do stwierdzenia niedopuszczalności odwołania względnie do umorzenia postępowania, szczególnie, że decyzja organu I instancji nie została wydana z naruszeniem przepisów postępowania. Podnosząc ten zarzuty skarżący kasacyjnie wniósł o uchylenie w całości zaskarżonego orzeczenia oraz decyzji SKO z dnia [...] października 2021 r. i umorzenie postępowania, względnie stwierdzenie niedopuszczalności odwołania Prokuratora, ewentualnie uchylenie zaskarżonego orzeczenia w całości oraz przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Strona wniosła również o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie albowiem podniesiony w niej zarzut wraz z jego argumentacją nie podważa prawidłowości wyroku Sądu I instancji. Mając na uwadze treść postawionego zarzutu, wyznaczającego, stosowanie do art. 183 § 1 p.p.s.a., ramy kontroli orzeczenia Sądu I instancji, jaką przeprowadza Naczelny Sąd Administracyjny w związku z wywiedzioną skargą kasacyjną, stwierdzić należy, że istota sporu sprowadza się do kwestii oceny dopuszczalności udziału w niniejszej sprawie administracyjnej prokuratora, który wnosząc odwołanie od decyzji Prezydent Miasta Gorzowa Wielkopolskiego zainicjował postępowanie odwoławcze, skutkiem, którego było uchylenie rozstrzygnięcia wymienionego organu i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Przechodząc do oceny i kontroli wyroku Sądu I instancji, podzielić należy wywody autora skargi kasacyjnej odnośnie udziału prokuratora w postępowaniu administracyjnym, wynikającym z art. 183 § 1 k.p.a. Przepis ten stanowi, że prokuratorowi służy prawo udziału w każdym stadium postępowania w celu zapewnienia, aby postępowanie i rozstrzygnięcie sprawy było zgodne z prawem. Na tle tej regulacji w orzecznictwie sądów administracyjnych, jak i w literaturze przedmiotu ukształtował się generalny pogląd, że udział prokuratora w postępowaniu administracyjny wymaga jego przystąpienia do postępowania bez względu na etap, na którym postępowanie się toczy. Udział w postępowaniu administracyjnym musi być wyraźny i oczywisty, co oznacza, iż udziału jakiegokolwiek podmiotu (również prokuratora) w postępowaniu administracyjnym nie można co do zasady domniemywać (por. wyroki NSA: z dnia 4 kwietnia 2005 r., sygn. akt II GSK 11/05 i z dnia 4 kwietnia 2005 r., sygn. akt II GSK 3/05). Prokurator zgłasza swój udział w postępowaniu przez złożenie prowadzącemu je organowi administracji stosownego oświadczenia. Wywołuje ono samo przez się skutek procesowy, o którym mowa w art. 188 p.p.s.a., wobec czego organ nie podejmuje żadnych czynności zmierzających do dopuszczania lub odmowy dopuszczania prokuratora do postępowania (por. T. Woś [w:] Postępowanie administracyjne..., red. T. Woś, s. 215). Autorowi skargi kasacyjnej umknęła ta część stanowiska judykatury zarysowanej na tle przepisów o udziale prokuratora w postępowaniu administracyjnym, w której wypracowano pogląd, że wystarczającą podstawą do przyjęcia, że prokurator korzysta z prawa przewidzianego w art. 183 § 1 p.p.s.a., jest złożenie przezeń żądania wszczęcia postępowania; żądanie to zawiera zatem w sobie również oświadczenie o udziale w postępowaniu. Zgodnie z wyrokiem NSA z 6 lutego 2009 r., sygn. akt I OSK 324/08, dla realizacji celów prokuratury jest rzeczą niezbędną, aby prokurator mógł wnieść odwołanie od decyzji organu pierwszej instancji bez względu na to, czy brał udział w postępowaniu przed tym organem, czy też nie. Podzielając ten pogląd w pełnej jego rozciągłości, stwierdzić należy, że zarówno Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Gorzowie Wielkopolskim jak i Sąd I instancji prawidłowo uznały, że Prokurator Prokuratury Rejonowej w Gorzowie Wielkopolskim był uprawniony do wniesienia odwołania od decyzji organu I instancji. Jak wynika z analizy akt przedmiotowej sprawy to Prokurator Prokuratury Rejonowej w Gorzowie Wielkopolskim był inicjatorem wszczęcia postępowania w przedmiocie cofnięcia skarżącemu zezwolenia na sprzedaż napojów alkoholowych – pismem z dnia 27 kwietnia 2021 r. wniósł bowiem o cofnięcie zezwoleń na sprzedaż napojów alkoholowych w lokalu przy ul. G.-A. dz. nr [...], w związku ze zgłoszeniami dotyczącymi łamania prawa w zakresie zakłócania ładu i porządku publicznego w rejonie placówki detalicznej. Powyższe oznacza, że domagając się wszczęcia postępowania administracyjnego w powołanym przedmiocie w stosunku do skarżącego, Prokurator zgłosił również swój udział w tymże postępowaniu. Innymi słowy żądanie wszczęcia postępowania administracyjnego przez Prokuratora zawierało w sobie również oświadczenie o udziale w tym postępowaniu. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny, uznając skargę kasacyjną T. Z. za niezasadną, na podstawie art. 184 w zw. z art. 182 § 2a p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.