Wróć do: Orzeczenia NSA

Sygnatura

II GSK 962/24

II GSK 962/24 - Wyrok NSA z 2026-05-05

Wynik

Oddalono skargę kasacyjną

Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia
5 maja 2026
Prawomocne
tak

Treść rozstrzygnięcia

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący sędzia NSA Patrycja Joanna Suwaj sędzia NSA Dariusz Zalewski (spr.) sędzia del. WSA Izabella Janson Protokolant starszy asystent sędziego Klaudia Dąbrowska po rozpoznaniu w dniu 5 maja 2026 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej A. L. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 6 grudnia 2023 r. sygn. akt II SA/Bd 1069/23 w sprawie ze skargi A. L. na postanowienie Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w Bydgoszczy z dnia 13 lipca 2023 r. nr NEP.906.29.1.5.2023 w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym 1. oddala skargę kasacyjną, 2. zasądza od A. L. na rzecz Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w Bydgoszczy 360 (trzysta sześćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.

Analiza z kontekstem sprawy

Co to orzeczenie oznacza dla Twojej sprawy?

Zapytaj o skutki rozstrzygnięcia, podstawę prawną albo argumenty do wykorzystania. AnyLawyer rozpocznie od tej konkretnej sprawy.

Zapytaj AnyLawyer o to orzeczenie

Uzasadnienie

I. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy wyrokiem z 6 grudnia 2023 r., sygn. akt II SA/Bd 1069/23 oddalił skargę A. L. (dalej: Skarżąca) na postanowienie Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w Bydgoszczy z 13 lipca 2023 r., nr NEP.906.29.1.5.2023 w przedmiocie stanowiska wierzyciela w sprawie zgłoszonych zarzutów. II. Rozstrzygnięcie zapadło w następującym stanie faktycznym: 6 grudnia 2023 r. 1. Wojewoda Kujawsko-Pomorski postanowieniami z 11 maja 2022 r. i 6 grudnia 2022 r. nałożył na Skarżącą grzywny odpowiednio w wysokości 500 zł i 1 000 zł celem przymuszenia do wykonania obowiązku poddania obowiązkowym szczepieniom ochronnym dziecka L. L., wskazanego w tytule wykonawczym nr 45/2022 z 22 kwietnia 2022 r. Następnie postanowieniem z 9 maja 2023 r. umorzył w części postępowanie egzekucyjne w zakresie wykonania obowiązku szczepienia ochronnego przeciwko inwazyjnemu zakażeniu Haemophilus Influenzae typu B, z uwagi na ukończenie przez dziecko 6 roku życia. 2. Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w Bydgoszczy postanowieniem z 19 kwietnia 2023 r. oddalił zgłoszone przez Skarżącą zarzuty, a Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w Bydgoszczy na skutek jej zażalenia, postanowieniem z 13 lipca 2023 r. utrzymał w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie. W uzasadnieniu postanowienia Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny wskazał, że w związku z niezrealizowaniem przez Skarżącą obowiązku szczepień ochronnych u dziecka, przychodnia lekarska przekazała do organu stosowną informację. Po otrzymaniu upomnienia i tytułu wykonawczego Skarżąca 17 sierpnia 2022 r. stawiła się na badanie kwalifikacyjne, podczas którego lekarz Podstawowej Opieki Zdrowotnej stwierdził przeciwskazania do wykonania obowiązkowego szczepienia ochronnego do 28 sierpnia 2022 r. Skarżąca stawiła się na kolejny wyznaczony termin, jednakże po stwierdzeniu przez lekarza Podstawowej Opieki Zdrowotnej o braku przeciwwskazań do przeprowadzenia obowiązkowego szczepienia ochronnego, nie podjęła decyzji o zaszczepieniu dziecka. Podkreślił także, że w tej sprawie nie można kwestionować faktu przeprowadzenia badania kwalifikacyjnego wykonanego przez lekarza Podstawowej Opieki Zdrowotnej, zaświadczenia o przeprowadzonym badaniu kwalifikacyjnym zostały wystawione 17 sierpnia 2022 r. oraz 29 sierpnia 2022 r. i znajdują się w dokumentacji medycznej pacjenta. W związku z powyższym, w ocenie organu, Skarżąca nie ma podstaw do twierdzenia, że badanie kwalifikacyjne nie zostało ukończone. Organ zgodził się, że badanie lekarskie ważne jest 24 godziny, a wystawione zaświadczenie o przeprowadzonym badaniu kwalifikacyjnym dotyczy dnia, w którym zostało wystawione. Po upływie 24 godzin od przeprowadzonego badania kwalifikacyjnego zaświadczenie ulega bowiem przedawnieniu. Podkreślił jednak, że w przypadku wykonania obowiązkowego szczepienia ochronnego w innym terminie, konieczne jest ponowne przeprowadzenie lekarskiego badania kwalifikacyjnego przez lekarza. 3. Kontrolując legalność opisanego postanowienia Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy stwierdził, że odpowiada ono prawu, podzielając stanowisku organu co do niezasadności zarzutu o braku wymagalności obowiązku poddania dziecka Skarżącej obowiązkowym szczepieniom ochronnym. Wyjaśnił, że poddanie się lekarskiemu badaniu kwalifikacyjnemu, o którym mowa w art. 17 ust. 2 ustawy z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi (Dz. U. z 2023 r. poz. 1284, ze zm.; dalej: u.z.z.z., ustawa, ustawa o zapobieganiu chorobom zakaźnym) jest elementem obowiązku szczepienia ochronnego. Tylko w trybie lekarskiego badania kwalifikacyjnego następuje określenie, czy nie występują przeszkody w stanie zdrowia osoby objętej obowiązkiem szczepienia, które wykluczają jego wykonanie. Wykonanie tego obowiązku obciąża zobowiązanego lub osobę odpowiedzialną za wykonanie obowiązku przez zobowiązanego. Niepoddanie się badaniu kwalifikacyjnemu jest równoznaczne z niewykonaniem obowiązku poddania się obowiązkowemu szczepieniu ochronnemu W ocenie Sądu, obowiązek poddania dziecka Skarżącej szczepieniu ochronnemu przeciw chorobom zakaźnym wynika z mocy przepisów ustawowych, zaś szczegółowy przedział wiekowy, w którym należy podać dawkę podstawową i przypominającą szczepionki został określony w komunikacie Głównego Inspektora Sanitarnego w sprawie Programu Szczepień Ochronnych. Zauważył, że syn Skarżącej urodzony w 2017 r., nie został zaszczepiony przeciwko WZW-B, Streptococcus pneumoniae, błonicy, tężcowi, krztuścowi, poliomyelitis, Haemophilus influenzae, odrze, śwince i różyczce, pomimo że powstał już obowiązek podania poszczególnych dawek szczepionek. W takiej sytuacji obowiązek poddania dziecka Skarżącej szczepieniom stał się wymagalny. Zaznaczył, że zwłoka Skarżącej w realizacji tego obowiązku doprowadziła już do umorzenia postępowania egzekucyjnego w części dotyczącej wykonania obowiązku szczepienia ochronnego przeciwko Haemophilus influenzae typu b, ze względu na ukończenie przez dziecko 6 roku życia. O braku wymagalności obowiązku poddania dziecka szczepieniom ochronnym, zdaniem Sądu, nie może świadczyć okoliczność podnoszona przez Skarżącą, tj. niewykluczenie przeciwwskazań do szczepienia, w sytuacji gdy z jednej strony lekarz przeprowadzający badanie kwalifikacyjne nie stwierdził przeciwwskazań do przeprowadzenia obowiązkowego szczepienia ochronnego, a z drugiej, Skarżąca nie przedstawiła żadnej dokumentacji, pozwalającej stwierdzić ich występowanie. Mając na uwadze, że obowiązek poddania dziecka szczepieniu ochronnemu przeciw chorobom zakaźnym wynika wprost z podanych przepisów prawa, wiek dziecka mieści się w przedziale czasowym wynikającym z przepisów rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 18 sierpnia 2011 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych (Dz. U. z 2018 r. poz. 753, ze zm.) dla poszczególnych chorób zakaźnych wymienionych w tytule wykonawczym, biegną wymagane terminy zaszczepienia, a dziecko nie zostało zaszczepione Sąd stwierdził, że obowiązek poddania dziecka szczepieniu jest wymagalny. W rezultacie, skoro Skarżąca nie poddała dziecka szczepieniu ochronnemu, mimo że lekarz przeprowadzający badanie kwalifikacyjne, a więc podmiot do tego uprawniony, w oparciu o posiadaną wiedzę, przeprowadzony wywiad i badanie stwierdził brak przeciwwskazań do wykonania szczepienia, to trudno podważać taką ocenę tylko w oparciu o subiektywne przekonanie o konieczności przeprowadzania bardziej szczegółowych i zaawansowanych badań. Sąd przyjął zatem, że wierzyciel prawidłowo w oparciu o art. 34 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2022 r. poz. 479, ze zm., dalej: u.p.e.a.), oddalił wniesiony zarzut jako bezzasadny. Z tych powodów Sąd oddalił skargę na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 1634, ze zm.; dalej: p.p.s.a.). 4. Skarżąca wniosła skargę kasacyjną od wyroku z 6 grudnia 2023 r. Zaskarżając go w całości, domagała się jego uchylenia i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Bydgoszczy, jak również rozstrzygnięcia o kosztach postępowania według norm przepisanych i rozpoznania sprawy na rozprawie. Sądowi pierwszej instancji zarzuciła: - naruszenie przepisów postępowania, tj.: 1) art. 33 § 1 pkt 2 u.p.e.a. poprzez uznanie, iż obowiązek szczepienia objęty tytułem wykonawczym jest wymagalny; 2) art. 29 § 1 u.p.e.a. poprzez uznanie, że w postępowaniu egzekucyjnym brak jest konieczności badania wymagalności obowiązku stwierdzonego tytułem wykonawczym, podczas gdy jest to niezbędne w ramach podniesionych zarzutów dotyczących braku wymagalności obowiązku stwierdzonego tytułem wykonawczym; - naruszenie przepisów prawa materialnego, tj.: 1) art. 17 ust. 2, 3 i 4 ustawy o zapobieganiu chorobom zakaźnym poprzez ich nieprawidłową wykładnię i przyjęcie, że w przedmiotowej sprawie przychodnia przeprowadzająca szczepienie dopełniła wszystkich obowiązków związanych z przebiegiem procedury szczepienia (w szczególności przeprowadziła prawidłowe badanie kwalifikacyjne); 5. W odpowiedzi na skargę kasacyjną organ wniósł o jej oddalenie w całości oraz zasądzenie od Skarżącej na rzecz organu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. III. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: 1. Zarzuty skargi kasacyjnej nie są uzasadnione, dlatego skarga kasacyjna nie może zostać uwzględniona. Zgodnie z art. 174 p.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie; 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W przypadku oparcia skargi kasacyjnej na naruszeniu prawa procesowego, stosownie do art. 174 pkt 2 p.p.s.a., strona wnosząca skargę kasacyjną obowiązana jest wykazać, że zarzucane uchybienie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Naczelny Sąd Administracyjny związany jest granicami skargi kasacyjnej. Zgodnie bowiem z art. 183 § 1 p.p.s.a., rozpoznając sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze z urzędu pod uwagę jedynie nieważność postępowania. Postępowanie kasacyjne nie polega zatem na ponownym rozpoznaniu sprawy w jej całokształcie, lecz na kontroli zgodności z prawem zaskarżonego wyroku wojewódzkiego sądu administracyjnego w granicach podniesionych podstaw kasacyjnych. Istotą postępowania przed Naczelnym Sądem Administracyjnym pozostaje więc ocena, czy Sąd pierwszej instancji prawidłowo skontrolował legalność postanowienia organów Państwowej Inspekcji Sanitarnej wydanego w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym dotyczącym obowiązkowych szczepień ochronnych. Wobec niestwierdzenia z urzędu przesłanek nieważności postępowania określonych w art. 183 § 2 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny ograniczył kontrolę do zarzutów sformułowanych w skardze kasacyjnej. Rozpoznając sprawę w tak zakreślonych granicach, należało stwierdzić, że skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw. Sposób sformułowania zarzutów oraz argumentacja przedstawiona w ich uzasadnieniu wskazują bowiem, że zarzuty procesowe i materialnoprawne pozostają ze sobą ściśle powiązane, gdyż wszystkie zmierzają do zakwestionowania przyjętej przez organy i Sąd pierwszej instancji oceny, że obowiązek poddania dziecka obowiązkowym szczepieniom ochronnym był wymagalny oraz mógł podlegać egzekucji administracyjnej mimo podnoszonych przez stronę zarzutów dotyczących badania kwalifikacyjnego, czasowych przeciwwskazań zdrowotnych oraz dokumentacji medycznej. 2. Spór prawny w rozpoznawanej sprawie dotyczy prawidłowości stanowiska Sądu pierwszej instancji, który kontrolując postanowienie Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w Bydgoszczy utrzymujące w mocy postanowienie Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego oddalające zarzuty zgłoszone w administracyjnym postępowaniu egzekucyjnym, uznał, że rozstrzygnięcie to odpowiada prawu. Organy przyjęły, że obowiązek poddania małoletniego obowiązkowym szczepieniom ochronnym wynika bezpośrednio z przepisów ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi, pozostaje wymagalny, a zgromadzony w sprawie materiał dowodowy nie potwierdza istnienia trwałych przeciwwskazań zdrowotnych uzasadniających odstąpienie od wykonania obowiązku. Jednocześnie organy ustaliły, że po czasowym odroczeniu szczepienia do dnia 28 sierpnia 2022 r. przeprowadzono ponowne badanie kwalifikacyjne, zakończone stwierdzeniem braku przeciwwskazań do wykonania obowiązkowego szczepienia ochronnego, co zostało potwierdzone stosowną dokumentacją medyczną znajdującą się w aktach sprawy. 3. Skarżąca w skardze kasacyjnej podniosła zarzuty naruszenia zarówno przepisów postępowania, jak i prawa materialnego. W istocie jednak zasadnicza argumentacja kasacji koncentruje się na twierdzeniu, że procedura kwalifikacyjna poprzedzająca wykonanie obowiązkowego szczepienia nie została prawidłowo zakończona, zaś obowiązek objęty tytułem wykonawczym nie był wymagalny z uwagi na czasowe przeciwwskazania zdrowotne oraz upływ 24-godzinnego terminu ważności badania kwalifikacyjnego, o którym mowa w art. 17 ust. 3 ustawy. Skarżąca wywodzi również, że organy egzekucyjne były zobowiązane do ponownego badania materialnoprawnych przesłanek obowiązku szczepień, w tym prawidłowości kwalifikacji medycznej dokonanej przez lekarza POZ. Zarzuty te wymagają zatem wspólnego odniesienia się do dwóch zasadniczych kwestii: charakteru ustawowego obowiązku szczepień ochronnych oraz zakresu kognicji organu egzekucyjnego w postępowaniu prowadzonym na podstawie przepisów u.p.e.a. 4. Przystępując do oceny podniesionych zarzutów należy wskazać, że Naczelny Sąd Administracyjny, działając w granicach podstaw kasacyjnych, po dokonaniu kontroli zaskarżonego wyroku doszedł do przekonania, iż zarzuty skargi kasacyjnej nie są usprawiedliwione. Stanowisko to pozostaje zgodne z utrwaloną linią orzeczniczą Naczelnego Sądu Administracyjnego dotyczącą obowiązkowych szczepień ochronnych oraz administracyjnego postępowania egzekucyjnego prowadzonego w celu przymuszenia do wykonania tego obowiązku. W wyroku z 17 lipca 2014 r., sygn. akt II OSK 338/13, NSA wskazał, że obowiązek szczepień ochronnych wynika bezpośrednio z ustawy i nie jest uzależniony od swobodnej zgody rodziców. Podobnie w wyroku z 3 września 2025 r., sygn. akt II GSK 673/25, wyraźnie wskazano, że brak współdziałania rodzica przy realizacji badania kwalifikacyjnego i szczepienia nie prowadzi do niewykonalności obowiązku ustawowego. Z kolei w wyroku z 3 września 2025 r., sygn. akt II GSK 427/25, NSA podkreślił, że brak przeciwwskazań medycznych oznacza dalsze istnienie obowiązku szczepień oraz dopuszczalność jego egzekwowania w trybie administracyjnym. 5. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę w pełni podziela przedstawione wyżej poglądy prawne oraz przyjmuje je za własne. Argumentacja zaprezentowana w powołanych orzeczeniach zachowuje pełną aktualność również w realiach niniejszej sprawy, gdyż dotyczy tożsamego problemu prawnego odnoszącego się do ustawowego charakteru obowiązku szczepień, znaczenia badania kwalifikacyjnego, skutków czasowych przeciwwskazań zdrowotnych oraz zakresu dopuszczalnej kontroli prowadzonej w postępowaniu egzekucyjnym. 6. Skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw. Zarzuty podniesione przez stronę skarżącą koncentrują się zasadniczo wokół twierdzenia, że obowiązek poddania dziecka obowiązkowym szczepieniom ochronnym nie był wymagalny z uwagi na rzekome nieprawidłowości procedury kwalifikacyjnej poprzedzającej szczepienie. Argumentacja ta nie zasługuje jednak na uwzględnienie. W pierwszej kolejności przypomnieć należy, że zgodnie z utrwalonym orzecznictwem Naczelnego Sądu Administracyjnego obowiązek szczepień ochronnych wynika bezpośrednio z ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi i ma charakter publicznoprawny. W wyroku z 17 lipca 2014 r., sygn. akt II OSK 338/13, NSA wyraźnie wskazał, że obowiązek ten nie zależy od swobodnej zgody rodziców ani od ich subiektywnej oceny zasadności szczepienia. Podobnie w wyroku z 18 lutego 2025 r., sygn. akt II GSK 1776/21, podkreślono, że Program Szczepień Ochronnych nie stanowi samoistnego źródła obowiązku, lecz jedynie technicznie konkretyzuje sposób jego wykonywania. Nie zasługują na uwzględnienie zarzuty procesowe dotyczące naruszenia art. 33 § 1 u.p.e.a. oraz art. 29 § 1 u.p.e.a. Skarżąca błędnie przyjmuje, że organ egzekucyjny był zobowiązany do ponownego badania materialnoprawnych przesłanek obowiązku szczepień, w tym prawidłowości oceny medycznej dokonanej przez lekarza. Tymczasem postępowanie egzekucyjne ma charakter wykonawczy i wtórny wobec obowiązku wynikającego z ustawy. Organ egzekucyjny bada dopuszczalność egzekucji administracyjnej, nie zaś zasadność samego obowiązku zdrowotnego. Z akt sprawy wynika jednoznacznie, że obowiązek szczepień nie został wykonany mimo doręczenia upomnienia oraz wystawienia tytułu wykonawczego. Jednocześnie materiał dowodowy nie potwierdza istnienia trwałych przeciwwskazań zdrowotnych wyłączających wykonanie obowiązku. Wprost przeciwnie – po czasowym odroczeniu szczepienia do dnia 28 sierpnia 2022 r., lekarz przeprowadzający ponowne badanie kwalifikacyjne stwierdził brak przeciwwskazań do wykonania szczepienia. Stanowisko organów w tej sprawie pozostaje zgodne z wyrokiem NSA z 3 września 2025 r., sygn. akt II GSK 673/25, w którym wskazano, że brak współdziałania rodzica przy wykonaniu szczepienia nie prowadzi do niewykonalności obowiązku ustawowego. Również w wyroku z 5 czerwca 2025 r., sygn. akt II GSK 2521/21, NSA podkreślił, że środki egzekucyjne stosowane wobec osób uchylających się od obowiązkowych szczepień pozostają proporcjonalnym instrumentem ochrony zdrowia publicznego. Nie są również zasadne zarzuty naruszenia art. 17 ust. 2–4 ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi. Skarżąca błędnie utożsamia bowiem badanie kwalifikacyjne z przesłanką powstania obowiązku szczepień. Tymczasem badanie to służy wyłącznie ustaleniu istnienia przeciwwskazań zdrowotnych i stanowi element procedury wykonania obowiązku ustawowego. W niniejszej sprawie materiał dowodowy wyraźnie wskazuje, że procedura kwalifikacyjna została przeprowadzona prawidłowo. Lekarz POZ najpierw stwierdził czasowe przeciwwskazania do szczepienia, a następnie – po ponownym badaniu – brak przeciwwskazań do wykonania szczepienia ochronnego. Organy słusznie przyjęły zatem, że nie zachodzą podstawy do uznania obowiązku za niewymagalny. Nie można również podzielić argumentacji Skarżącej odnoszącej się do 24-godzinnej ważności badania kwalifikacyjnego, o której mowa w art. 17 ust. 3 ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi. Z akt sprawy wynika bowiem jednoznacznie, że po czasowym odroczeniu szczepienia do 28 sierpnia 2022 r. przeprowadzono ponowne badanie kwalifikacyjne 29 sierpnia 2022 r., zakończone wydaniem zaświadczenia o braku przeciwwskazań do wykonania obowiązkowego szczepienia ochronnego. Tym samym organy administracji prawidłowo przyjęły, że wymogi wynikające z art. 17 ust. 2–4 ustawy zostały zachowane, a obowiązek objęty tytułem wykonawczym pozostawał wymagalny. Nietrafne pozostaje także stanowisko Skarżącej, jakoby sama okoliczność zgłaszania wątpliwości dotyczących bezpieczeństwa szczepień lub zakresu informacji udzielanych przez lekarza prowadziła do uznania procedury kwalifikacyjnej za "nieukończoną". Ocena prawidłowości czynności medycznych podejmowanych przez lekarza POZ, w tym zakresu udzielanych informacji medycznych czy trafności kwalifikacji do szczepienia, pozostaje poza zakresem kompetencji organów egzekucyjnych oraz sądu administracyjnego kontrolującego legalność postępowania egzekucyjnego. Jak trafnie wskazał organ odwoławczy, organy Państwowej Inspekcji Sanitarnej nie są właściwe do rozstrzygania sporów dotyczących prawidłowości procesu leczenia ani oceny decyzji medycznych lekarza. Stanowisko przyjęte w niniejszej sprawie pozostaje zgodne również z wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z 30 maja 2022 r., sygn. akt II GSK 2867/19, w którym podkreślono dopuszczalność prowadzenia administracyjnego postępowania egzekucyjnego w sprawach obowiązkowych szczepień ochronnych oraz kompetencje organów Państwowej Inspekcji Sanitarnej do działania w tym zakresie. Podobnie w wyroku z 3 września 2025 r., sygn. akt II GSK 427/25, NSA zaakcentował, że brak przeciwwskazań medycznych oznacza dalsze istnienie obowiązku ustawowego i możliwość jego egzekwowania. W realiach niniejszej sprawy brak było podstaw do przyjęcia, że obowiązek ten utracił przymiot wymagalności. 7. Nie zasługuje również na uwzględnienie zarzut naruszenia art. 17 ust. 2, 3 i 4 ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi, oparty na twierdzeniu, że przychodnia przeprowadzająca szczepienie nie dopełniła wszystkich obowiązków związanych z przebiegiem procedury kwalifikacyjnej poprzedzającej wykonanie szczepienia ochronnego. Zarzut ten opiera się na błędnym założeniu, jakoby ewentualne uchybienia proceduralne po stronie podmiotu leczniczego automatycznie prowadziły do utraty wymagalności obowiązku szczepień ochronnych wynikającego bezpośrednio z ustawy. Tymczasem obowiązek poddania dziecka obowiązkowym szczepieniom ochronnym ma charakter ustawowy i publicznoprawny, zaś badanie kwalifikacyjne stanowi element procedury wykonania tego obowiązku, służący ustaleniu istnienia przeciwwskazań zdrowotnych do szczepienia. Z akt sprawy jednoznacznie wynika, że badania kwalifikacyjne zostały przeprowadzone zarówno 17 sierpnia 2022 r., jak i 29 sierpnia 2022 r., a stosowne zaświadczenia zostały włączone do dokumentacji medycznej dziecka. Po czasowym odroczeniu szczepienia do 28 sierpnia 2022 r. lekarz przeprowadzający ponowne badanie kwalifikacyjne stwierdził brak przeciwwskazań do wykonania obowiązkowego szczepienia ochronnego. W konsekwencji brak było podstaw do przyjęcia, że procedura kwalifikacyjna nie została zakończona albo że obowiązek objęty tytułem wykonawczym utracił przymiot wymagalności. Podkreślenia wymaga również, że postępowanie egzekucyjne nie służy ocenie prawidłowości procesu leczenia ani kompleksowej kontroli czynności medycznych podejmowanych przez lekarza POZ. Organ egzekucyjny nie jest bowiem właściwy do zastępowania oceny medycznej lekarza przeprowadzającego badanie kwalifikacyjne. Jak trafnie wskazano w wyroku NSA z 3 września 2025 r., sygn. akt II GSK 427/25, brak przeciwwskazań medycznych oznacza dalsze istnienie obowiązku szczepień oraz dopuszczalność jego egzekwowania w trybie administracyjnym. 8. Reasumując, podniesione w skardze kasacyjnej zarzuty nie mogły odnieść zamierzonego skutku, gdyż zarówno organy Państwowej Inspekcji Sanitarnej, jak i Wojewódzki Sąd Administracyjny prawidłowo przyjęły, że obowiązek poddania dziecka obowiązkowym szczepieniom ochronnym pozostawał wymagalny i mógł podlegać egzekucji administracyjnej. Zgromadzony w sprawie materiał dowodowy jednoznacznie potwierdza, że procedura kwalifikacyjna została przeprowadzona zgodnie z wymaganiami ustawowymi, zaś po ustaniu czasowych przeciwwskazań zdrowotnych lekarz stwierdził brak przeciwwskazań do wykonania szczepienia ochronnego. Skarga kasacyjna opiera się natomiast przede wszystkim na polemice z oceną medyczną lekarza oraz z samym ustawowym modelem obowiązkowych szczepień ochronnych. Tego rodzaju argumentacja nie może jednak prowadzić do podważenia legalności postępowania egzekucyjnego. Organ egzekucyjny nie jest bowiem uprawniony do ponownego badania zasadności obowiązku ustawowego ani do rozstrzygania sporów dotyczących prawidłowości procesu leczenia czy zakresu informacji udzielanych przez lekarza. Stanowisko przyjęte przez organy i Sąd pierwszej instancji pozostaje zgodne z utrwalonym orzecznictwem Naczelnego Sądu Administracyjnego, które konsekwentnie przyjmuje, że obowiązek szczepień ochronnych wynika bezpośrednio z ustawy, służy ochronie zdrowia publicznego i może podlegać administracyjnemu przymusowi wykonania. W realiach niniejszej sprawy brak było podstaw do przyjęcia, że obowiązek objęty tytułem wykonawczym utracił przymiot wymagalności albo że postępowanie egzekucyjne prowadzone było z naruszeniem prawa. 9. Istotne znaczenie ma przy tym okoliczność, że niniejsza sprawa różni się od spraw, w których strony podnosiły brak zakończenia procedury kwalifikacyjnej lub niewydanie wymaganej dokumentacji medycznej. W realiach niniejszej sprawy zarówno organ, jak i Sąd pierwszej instancji dysponowali zaświadczeniami lekarskimi z 17 i 29 sierpnia 2022 r., znajdującymi się w dokumentacji medycznej dziecka. Tym samym zarzuty kasacyjne nie dotyczą faktycznego braku dokumentacji, lecz polemiki z oceną lekarza kwalifikującego dziecko do szczepienia. Nie można także podzielić stanowiska Skarżącej, jakoby brak udzielenia wyczerpujących informacji medycznych rodzicom eliminował możliwość egzekwowania obowiązku ustawowego. Kwestie dotyczące jakości świadczeń zdrowotnych, sposobu komunikacji lekarza z pacjentem czy ewentualnej odpowiedzialności podmiotu leczniczego pozostają poza zakresem niniejszego postępowania egzekucyjnego. Organy sanitarne zasadnie wskazały, że nie są właściwe do rozstrzygania sporów dotyczących prawidłowości decyzji medycznych podejmowanych przez lekarza POZ. W konsekwencji należy stwierdzić, że Wojewódzki Sąd Administracyjny prawidłowo ocenił legalność zaskarżonego postanowienia i trafnie uznał, że organy administracji nie naruszyły ani przepisów postępowania, ani prawa materialnego. Zarzuty kasacyjne stanowią jedynie polemikę z utrwalonym orzecznictwem dotyczącym obowiązkowych szczepień ochronnych oraz próbę przeniesienia sporu medycznego na grunt postępowania egzekucyjnego. Taka argumentacja nie może prowadzić do uchylenia zaskarżonego wyroku. 10. Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 184 p.p.s.a., oddalił skargę kasacyjną. 11. O kosztach postępowania kasacyjnego Naczelny Sąd Administracyjny orzekł na podstawie art. 204 pkt 1 p.p.s.a. w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a. oraz § 14 ust. 1 pkt 2 lit. b w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2023 r. poz. 1935, ze zm.), zasądzając od Skarżącej na rzecz Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w Bydgoszczy kwotę 360 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego, obejmującą wynagrodzenie pełnomocnika organu według stawki minimalnej.

Informacje o sprawie

Data wpływu
10 maja 2024
Symbol z opisem
6209 Inne o symbolu podstawowym 620 638 Sprawy egzekucji administracyjnej; egzekucja obowiązków o charakterze niepieniężnym
Skarżony organ
Inspektor Sanitarny
Sędziowie
Dariusz Zalewski /sprawozdawca/ Izabella Janson Patrycja Joanna Suwaj /przewodniczący/

Inne orzeczenia w tej sprawie

Powiązane dokumenty

Źródło urzędowe: Naczelny Sąd Administracyjny