II GSK 949/22

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Małgorzata Korycińska po rozpoznaniu w dniu 10 grudnia 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej M. M. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 7 grudnia 2021 r. sygn. akt VI SA/Wa 1741/21 w sprawie ze skargi M. M. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia 22 marca 2021 r. nr BP.501.1992.2020.1091.GR4.1412 w przedmiocie kary pieniężnej za naruszenie przepisów o transporcie drogowym postanawia: umorzyć postępowanie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, wyrokiem objętym skargą kasacyjną, oddalił skargę M. M. (dalej jako "skarżący kasacyjnie") na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego (dalej jako "organ") z 22 marca 2021 r. w przedmiocie kary pieniężnej za naruszenie przepisów o transporcie drogowym. Pismem z 15 listopada 2025 r. pełnomocnik skarżącego kasacyjnie poinformował o śmierci mocodawcy. W odpowiedzi na wezwanie Sądu, pismem z 24 listopada 2025 r. Urząd Stanu Cywilnego m.st. Warszawy przesłał odpis skrócony aktu zgonu skarżącego kasacyjnie. Organ pismem z 27 listopada 2025 r. poinformował, że kara nałożona zaskarżoną decyzją nie została uiszczona. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z treścią art. 161 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm., dalej jako "ppsa"), sąd wydaje postanowienie o umorzeniu postępowania w razie śmierci strony, jeżeli przedmiot postępowania odnosi się wyłącznie do praw i obowiązków ściśle związanych z osobą zmarłego, chyba że udział w sprawie zgłasza osoba, której interesu prawnego dotyczy wynik tego postępowania. Co do zasady obowiązek zapłaty kary pieniężnej – nałożonej, jak w niniejszej sprawie, przez organ administracji publicznej w drodze decyzji administracyjnej - jest obowiązkiem ściśle związanym z adresatem decyzji. W prawie administracyjnym nie występuje bowiem generalna zasada następstwa prawnego w odniesieniu do praw i obowiązków regulowanych normami tego prawa (tak m.in. NSA w postanowieniu z 25 września 2018 r., sygn. akt II GSK 3700/17). Naczelny Sąd Administracyjny miał przy tym na uwadze, że mogą występować takie sytuacje, kiedy określone prawa i obowiązki wynikające z decyzji administracyjnej o nałożeniu kary mogą wiązać się ze sferą prawną innego podmiotu. W odniesieniu do takich sytuacji, zadaniem Sądu jest ocena, czy w przypadku śmierci skarżącego, będącego adresatem zaskarżonego aktu lub czynności, wynik toczącego się postępowania dotyczy interesu prawnego osób zgłaszających swój udział w miejsce spadkodawcy (por. postanowienie NSA z 13 marca 2007 r., sygn. akt I OSK 267/07). Naczelny Sąd Administracyjny w niniejszej sprawie uznał jednak, że wobec śmierci skarżącego - adresata decyzji wymierzającej karę pieniężną - zachodziły przesłanki umorzenia postępowania na podstawie art. 161 § 1 pkt 2 ppsa. Należy zauważyć, że gdyby zaskarżona decyzja została wykonana, a w wyniku sądowoadministracyjnej kontroli tej decyzji okazało się, że jest ona sprzeczna z prawem, to zachodziłaby możliwość domagania się zwrotu kwoty uiszczonej tytułem tej kary. Skoro skarżący zmarł, roszczenie o zwrot tej kwoty przechodziłoby na spadkobierców (tak NSA w postanowieniu z 13 marca 2007 r., sygn. akt I OSK 267/07). W tym sensie wykonana decyzja o nałożeniu kary dotyczyłaby interesu prawnego spadkobierców skarżącego kasacyjnie. Wówczas, do czasu ich zgłoszenia się, postępowanie w sprawie należałoby zawiesić. W rozpoznawanej sprawie ten przypadek jednak nie miał miejsca. Zaskarżona decyzja nie została bowiem wykonana, a obowiązek zapłaty kary pieniężnej pozostał wyłącznie obowiązkiem ściśle związanym z adresatem decyzji. W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 161 § 1 pkt 2 w zw. z art. 193 ppsa, orzekł jak w sentencji postanowienia.