Wróć do: Orzeczenia NSA

Sygnatura

II GSK 9/24

Wyrok NSA z 9 grudnia 2025 r., II GSK 9/24 – prowadzenie aptek i hurtowni farmaceutycznych

Wynik

Uchylono zaskarżony wyrok oraz decyzję I i II instancji i umorzono postępowanie administracyjne

Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia
9 grudnia 2025
Prawomocne
tak

Treść rozstrzygnięcia

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Gabriela Jyż Sędzia NSA Henryka Lewandowska- Kuraszkiewicz (spr.) Sędzia NSA Dariusz Zalewski Protokolant asystent sędziego Małgorzata Krawiec po rozpoznaniu w dniu 9 grudnia 2025 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej M. P. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 20 czerwca 2023 r. sygn. akt V SA/Wa 2196/22 w sprawie ze skargi M. P. na decyzję Głównego Inspektora Farmaceutycznego z dnia 1 lipca 2022 r. nr PORZII.61.154.2019.ASZA.EM.2 w przedmiocie kary pieniężnej za naruszenie zakazu reklamy apteki ogólnodostępnej 1. uchyla zaskarżony wyrok; 2. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Małopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Farmaceutycznego w Krakowie z dnia 6 kwietnia 2020 r., nr FAKR-III.8521.3.5.2019; 3. umarza postępowanie administracyjne; 4. odstępuje od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania sądowego w całości.

Analiza z kontekstem sprawy

Co to orzeczenie oznacza dla Twojej sprawy?

Zapytaj o skutki rozstrzygnięcia, podstawę prawną albo argumenty do wykorzystania. AnyLawyer rozpocznie od tej konkretnej sprawy.

Zapytaj AnyLawyer o to orzeczenie

Uzasadnienie

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 20 czerwca 2023r., sygn. akt V SA/Wa 2196/22 oddalił skargę M. P. (dalej: Przedsiębiorca, Strona, Skarżąca) na decyzję Głównego Inspektora Farmaceutycznego (dalej: GIF) z 1 lipca 2022 r. w przedmiocie kary pieniężnej za naruszenie zakazu reklamy apteki ogólnodostępnej. Sąd I instancji orzekał w następującym stanie sprawy: Małopolski Wojewódzki Inspektor Farmaceutyczny (dalej: MWIF), po przeprowadzeniu kontroli doraźnej w dniu 25 marca 2019 r., decyzją z 16 września 2019 r. stwierdził naruszenie przez Przedsiębiorcę, działającego jako Apteka Prywatna "P." z siedzibą w [...] (dalej: Apteka), zakazu reklamy aptek i ich działalności, polegającej na oznakowaniu Apteki informacją świetlną o treści ,,APTEKA [...]" oraz umieszczeniu plakatów do izby ekspedycyjnej o treści "APTEKA [...] sp. z o.o. APTEKA OTWARTA ZAPRASZAMY" i "[...] sp. z.o.o KARIERA W NASZEJ APTECE POSZUKUJEMY - magistrów farmacji - techników farmacji" i nałożył karę pieniężną w wysokości 15.000 zł. Po rozpatrzeniu odwołania Przedsiębiorcy, GIF decyzją z 18 marca 2020 r. uchylił w całości decyzję MWIF i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji, zalecając uzupełnienie postępowania dowodowego o ustalenie, czy Strona przed wydaniem decyzji przez organ I instancji zaprzestała działań reklamowych oraz ustalenie okresu trwania zarzucanych naruszeń. Po dołączeniu zdjęć wykonanych przez inspektora farmaceutycznego MWIF w dniu 24 sierpnia 2020 r. w porze wieczornej/nocnej oraz 25 sierpnia 2020 r. w porze dziennej, w celu uzupełnienia postępowania dowodowego o ustalenie czy prowadzona reklama Apteki i jej działalności została zaprzestana, wyjaśnień Przedsiębiorcy udzielonych na wezwanie organu, MWIF decyzją z 6 kwietnia 2021 r.: I. stwierdził naruszenie przez Przedsiębiorcę ustawowego zakazu reklamy aptek i ich działalności, poprzez prowadzenie reklamy Apteki ogólnodostępnej zlokalizowanej w miejscowości Ł. ([...]) oraz jej działalności polegającej na: - obecności na zewnątrz budynku szyldu o czerwonym tle z napisem o treści APTEKA [...] w okresie od 1 kwietnia 2019 r. 6 czerwca 2019 r.; - obecności na drzwiach wejściowych do budynku, w którym zlokalizowana jest Apteka, czerwonego plakatu z białym napisem APTEKA [...] oraz mniejszym dopiskiem sp. z.o.o. zawierającym dodatkowo treść WKRÓTECE OTWARCIE a następnie z umieszczoną informacją APTEKA OTWARTA ZAPRASZAMY w okresie od 20 marca 2019 r. do 2 maja 2019 r.; - umieszczeniu na drzwiach wejściowych do izby ekspedycyjnej czerwonego plakatu z białym napisem: [...] sp. z o.o. KARIERA W NASZEJ APTECE POSZUKUJEMY magistrów farmacji, techników farmacji w okresie 25 marca 2019 r.; II. nałożył na Przedsiębiorcę – M. S. - karę pieniężną 15.000 zł z tytułu naruszenia zakazu, o jakim mowa w art. 94a ust. 1 u.p.f. w zakresie opisanym w punkcie I decyzji; III. umorzył postępowanie administracyjne w zakresie wydania nakazu zaprzestania prowadzenia przez M. P. niedozwolonej reklamy Apteki ogólnodostępnej, a polegającej na prowadzeniu działań reklamowych opisanych w punkcie I decyzji, wobec ich zaprzestania. Po rozpatrzeniu odwołania Strony, GIF zaskarżoną decyzją z 1 lipca 202 r. uchylił decyzję MWIF w części dotyczącej rozstrzygnięcia zawartego w pkt II sentencji i w tym zakresie orzekł co do istoty sprawy, tj. nałożył na Przedsiębiorcę – M. P. karę pieniężną 15.000 zł z tytułu naruszenia zakazu, o jakim mowa w art. 94a ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. - Prawo farmaceutyczne (Dz. U. z 2021 r., poz. 1977 ze zm, dalej: u.p.f) w zakresie opisanym w punkcie I decyzji instancji. Jako podstawę prawną decyzji wskazano art. 112 ust. 1 pkt 1 i ust. 3, art. 115 ust. 1 pkt 4,art. 94a ust. 1 oraz art. 129b ust. 1 i 2 u.p.f. oraz art. 138 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021r., poz. 735 ze zm., dalej: k.p.a.). Organ odwoławczy-GIF podtrzymał argumentację zawartą w decyzji I instancji. Dodatkowo wskazał, że MWIF w pkt II osnowy decyzji określił jako adresata kary pieniężnej z tytułu naruszenia zakazu, o jakim mowa w art. 94a ust. 1 u.p.f. w zakresie opisanym w pkt I niniejszej decyzji, "M. S.". Natomiast zarówno z treści decyzji MWIF (uzasadnienia i pkt I rozstrzygnięcia) oraz zgromadzonego materiału dowodowego wynika jednoznacznie, że przedmiotowe postępowanie prowadzone było względem Przedsiębiorcy – M. P., jako prowadzącej zakazaną reklamę Apteki i ta osoba jest adresatem zaskarżonej decyzji. Z tego powodu, GIF uznał za zasadne uchylenie decyzji MWIF w części i orzeczenie co do istoty przez wskazanie prawidłowych danych Przedsiębiorcy, na którego została nałożona kara pieniężna za prowadzenie niedozwolonej reklamy aptek w zakresie wskazanym w punkcie I niniejszej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, rozpoznając skargę Przedsiębiorcy na ww. decyzję, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r., poz. 259; dalej: p.p.s.a.) oddalił ją, gdyż organy obu instancji wydając swoje rozstrzygnięcia nie naruszyły przepisów prawa, zarówno w zakresie ustalenia stanu faktycznego, jak i w zastosowaniu do jego oceny przepisów prawa. W ustalonych okolicznościach stanu faktycznego sprawy GIF prawidłowo zinterpretował przepisy art. 94a ust. 1 i art. 129b ust. 1 i 2 u.p.f., stanowiące materialnoprawną podstawę podjętego w sprawie rozstrzygnięcia. Sąd I instancji wyjaśnił, że art. 94a u.p.f. został wprowadzony ustawą z 30 marca 2007 r. o zmianie ustawy Prawo farmaceutyczne oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz.U. 2007 r. Nr 75, poz. 492), na skutek implementacji m.in. dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 31 marca 2004 r. (2004/27/WE), zmieniającej ww. dyrektywę 2001/83/WE w sprawie wspólnotowego kodeksu odnoszącego się do produktów leczniczych stosowanych u ludzi i obowiązywał od dnia 1 maja 2007 r. Przepis ten został zmieniony z dniem 1 stycznia 2012 r. przez art. 60 pkt 7 ustawy z dnia 12 maja 2011 r. o refundacji leków, środków spożywczych specjalnego przeznaczenia żywieniowego oraz wyrobów medycznych (Dz. U. Nr 122, poz. 696), w wyniku czego otrzymał obecnie obowiązujące, przytoczone powyżej brzmienie, oznaczające w istocie, całkowity zakaz reklamy aptek i punktów aptecznych oraz ich działalności. Z zakresu pojęcia reklamy apteki wyłączono jedynie informację o lokalizacji i godzinach pracy apteki. Przyjęcie przez ustawodawcę tak szerokiego zakazu reklamy, zdaniem WSA, pozostawało w zgodzie z uregulowaniami unijnymi dotyczącymi swobody działalności gospodarczej, reklamy usług (por. pkt 69, 70 wyroku Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z 4 maja 2017 r. w sprawie C-339/15 p-ko Lucowi Vanderborghtowi, opubl. curia.europa.eu). Sąd podkreślił, że ustawa - Prawo farmaceutyczne nie zawiera legalnej definicji reklamy aptek i punktów aptecznych oraz ich działalności i odwołał się do orzecznictwa sądów administracyjnych, w którym ukształtował się pogląd przyjmujący szeroki zakres tego pojęcia, że reklamą apteki jest każde działanie zachęcające klientów do zakupu towarów sprzedawanych w aptece, niezależnie od form i metod tego działania oraz użytych środków. Reklama nie musi zawierać w sobie wyraźnych elementów ocennych, rabatów, czy innych korzyści materialnych; wystarczy, że wywoła u obiorców zainteresowanie i będzie stanowić zachętę do skorzystania z jej usług i w ten sposób wiązać ze zwiększeniem obrotów sprzedającego, które będzie konsekwencją zwiększenia liczby przeprowadzonych transakcji lub ich wartości. Zauważył też, że do koncepcji szerokiego zakresu pojęcia reklamy produktu leczniczego, analogicznie stosowanego w odniesieniu do reklamy apteki, przychylił się TSUE w wyroku z 5 maja 2011 r., sygn. C-316/09 (opubl. www.eur-lex.europa.eu ), wskazując, że podstawową charakterystyczną cechą reklamy jest cel przekazu. Stanowi on decydujące kryterium dla celów odróżnienia reklamy od zwykłej informacji. Zatem nawet przekazy zawierające jedynie obiektywne informacje mogą zostać uznane za reklamę, o ile przekaz jest ukierunkowany na zachęcanie do przepisywania, dostarczania, sprzedaży lub konsumpcji produktów leczniczych. Natomiast wskazanie czysto informacyjne bez zamiaru zachęcania nie jest objęte zakresem przepisów dyrektywy dotyczących reklamy produktów leczniczych. Kwestię, czy rozpowszechnianie informacji jest dokonane w celu reklamowym należy rozpoznać, dokonując konkretnego badania istotnych okoliczności danego przypadku, co należy do sądu krajowego. Sąd I instancji zaakceptował ustalenia organów, jako oparte na zgromadzonej w postępowaniu przed MWIF dokumentacji, że Strona prowadząc działania: zamocowanie na zewnątrz budynku apteki szyldu o czerwonym tle z napisem o treści "APTEKA [...]", zawieszenie na drzwiach wejściowych do budynku, w którym zlokalizowana jest Apteka, czerwonego plakatu z białym napisem "APTEKA [ ...]" oraz mniejszym dopiskiem "sp. z.o.o." zawierającym dodatkowo treść "WKRÓTECE OTWARCIE" a następnie z umieszczoną informacją "APTEKA OTWARTA ZAPRASZAMY", umieszczenie na drzwiach wejściowych do izby ekspedycyjnej czerwonego plakatu z białym napisem: "[...] sp. z o.o. KARIERA W NASZEJ APTECE POSZUKUJEMY magistrów farmacji, techników farmacji", prowadziła niedozwoloną reklamę Apteki. Organy też prawidłowo ustaliły, że prowadzenie niedozwolonej reklamy Apteki za pośrednictwem ww. działań, trwało odpowiednio od 1 kwietnia 2019 r. do 6 czerwca 2019 r. (szyld o czerwonym tle z napisem o treści "APTEKA [...]") i od 20 marca 2019 r. do 2 maja 2019 r. (czerwony plakat z białym napisem "APTEKA [...]" oraz mniejszym dopiskiem "sp. z.o.o." zawierającym dodatkowo treść "WKRÓTECE OTWARCIE") i w dniu 25 marca 2019 r. (czerwony plakat z białym napisem: "[...] sp. z o.o. KARIERA W NASZEJ APTECE POSZUKUJEMY magistrów farmacji, techników farmacji"). Sąd stwierdził, że analiza materiału dowodowego w postaci zdjęć zamocowanego na zewnątrz budynku apteki szyldu o czerwonym tle z napisem o treści "APTEKA [...]" prowadzi do wniosku, iż zastosowane oznaczenie apteki sugeruje, że jej nazwa to "APTEKA [...]", choć zastosowane w oznakowaniu apteki określenie "[...]", było fragmentem nazwy spółki, z którą Przedsiębiorca współpracuje, a w zezwoleniu na prowadzenie Apteki ogólnodostępnej na rzecz Strony nie ma wskazanej nazwy apteki. Za bezzasadne uznał WSA także zarzuty naruszenia art. 7, art. 8, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a., gdyż postępowanie dowodowe przeprowadzono bardzo szczegółowo i obszernie, a Skarżąca nie przedstawiła kontrdowodów negujących ww. ustalenia. Sąd I instancji również nie uznał za zasadne zarzutów naruszenia art. 8, art. 10 ust. 2 ustawy Prawo przedsiębiorców oraz art. 7 Konstytucji RP. Nie podzielił WSA również opinii Strony o błędnej ocenie przesłanek uwzględnianych przy ustaleniu wysokości kary pieniężnej nakładanej w trybie art. 129b ust. 1-2 u.p.f. Jako bezzasadne ocenił też zarzuty naruszenia przez GIF art. 15 i art. 139 k.p.a. Wskazanie w decyzji MWIF w pkt II sentencji, iż nakłada się karę pieniężną na Przedsiębiorcę – M. S. stanowiło oczywistą omyłkę, albowiem taki podmiot nie występuje w aktach administracyjnych sprawy. Nie zgodził się z opinią Skarżącej, jakoby dopiero w decyzji II instancji nałożono na nią karę. Przyjął, że z akt administracyjny wynika jednoznacznie, że stroną postępowania i adresatem wydanych w sprawie rozstrzygnięć jest M. P.. Zgodził się ze Stroną, że w odwołaniu w całości zaskarżyła decyzję MWIF, której sentencja składała się trzech punktów, a GIF, na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. jedynie uchylił decyzję I instancji w części dotyczącej rozstrzygnięcia zawartego w pkt II sentencji i w tym zakresie orzekł co do istoty sprawy. Zabrakło więc stwierdzenia, że decyzję I instancji w pozostałej części utrzymał w mocy. Opierając się na orzecznictwie, WSA podał, że orzeczenie organu odwoławczego o uchyleniu decyzji w części, przy braku innych rozstrzygnięć, oznacza że w pozostałej części organ utrzymuje w mocy zaskarżoną decyzję. Organ nie jest obowiązany do stwierdzenia w sentencji decyzji, że w pozostałej (nieuchylonej) części utrzymuje zaskarżone rozstrzygnięcie w mocy, ale pod warunkiem, że zakres uchylonej części jest jednoznacznie określony, a organ wywiązał się z wynikającego z art. 15 k.p.a. rozpoznania sprawy w postępowaniu odwoławczym w jej całokształcie, co nastąpiło w kontrolowanej decyzji GIF. Z powyższym wyrokiem nie zgodziła się Strona i wystąpiła ze skargą kasacyjną do Naczelnego Sądu Administracyjnego. Zaskarżyła ww. orzeczenie w całości. Zarzuciła orzeczeniu: I. Naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, polegające na niezastosowaniu art. 145 § 1 pkt 1 lit, c) p.p.s.a. przez nieuwzględnienie skargi, w sytuacji, w której decyzja GIF i poprzedzająca ją decyzja MWIF zostały wydane z naruszeniem: - zapisanej w art. 15 k.p.a. - zasady dwuinstancyjności postępowania, zgodnie, z którą postępowanie administracyjne jest dwuinstancyjne, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. W związku z faktem, iż kara została na Panią M. P. nałożona dopiero w postępowaniu przed organem II instancji zostało naruszone prawo skarżącej do dwuinstancyjności postępowania; - zapisanej w art. 139 k.p.a. zasady zakazu reformationis in peius, zgodnie z którą organ odwoławczy nie może wydać decyzji na niekorzyść strony odwołującej się, chyba że zaskarżona decyzja rażąco narusza prawo lub rażąco narusza interes społeczny. Organ II instancji dokonał zmiany decyzji organu I instancji w ten sposób, że nałożył na skarżącą karę, która nie była na nią nałożona w postępowaniu (decyzji) przed organem I instancji, czym rażąco naruszył zasadę zakazu reformationis in peius; - art. 138 § 1 k.p.a., zgodnie, z którym organ odwoławczy wydaje decyzję, w której: 1) utrzymuje w mocy zaskarżoną decyzję albo 2) uchyla zaskarżoną decyzję w całości albo w części i w tym zakresie orzeka co do istoty sprawy albo uchylając tę decyzję - umarza postępowanie pierwszej instancji w całości albo w części, albo 3) umarza postępowanie odwoławcze, poprzez nieorzeczenie i brak rozstrzygnięcia organu II instancji, co do pkt I i III zaskarżonej decyzji organu I instancji, co powoduje oczywistą wadliwość orzeczenia również, co do pkt II, gdyż pkt. II decyzji bezpośrednio odnosi się do pkt I decyzji, co do którego organ II instancji nie wypowiedział się w ogolę w decyzji. Ponieważ organ II instancji nie orzekł w przedmiocie odwołania Strony, co do pkt. I i III decyzji MWIF Strona nie mogła się odnieść do brakującej części decyzji GIF, gdyż ta decyzja nie jest jej znana. Powoduje to również brak możliwości odniesienia się do pkt II decyzji, który bezpośrednio odnosi się do pkt I decyzji. Należy zwrócić uwagę, iż Sąd w wyroku w istocie nie odniósł się do przedmiotowych zarzutów skargi. Uzasadnienie Sądu sprowadza się jedynie do oceny zasadności zastosowania przez organ art. 94a ust. 1 u.p.f., w tym zakresie uzasadniony jest zarzut nie rozpoznania skargi przez Sąd w całości, a więc naruszenia art. 134 § 1 p.p.s.a. Strona skarżąca podtrzymała również swoje zarzuty naruszenia przepisów prawa procesowego, w szczególności: 1. art. 7, 8, 77 51, 80 k.p.a., poprzez ich niewłaściwe zastosowanie, tj. brak należytego, wszechstronnego wyjaśnienia sprawy, wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego, dowolną a nie swobodną ocenę zebranego w sprawie materiału dowodowego oraz wywiedzenie tez, które nie mają związku z zebranym materiałem dowodowym, co w konsekwencji doprowadziło do błędnego uznania, że prowadzone przez Stronę działania stanowiły naruszenie zakazu reklamy apteki oraz jej działalności; II. naruszenie przepisów prawa materialnego przez błędną jego wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, które miało wpływ na wynik sprawy polegające na naruszeniu przez Sąd art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a. przez nieuwzględnienie skargi, w sytuacji, w której decyzja GIF i poprzedzająca ją decyzja MWIF zostały wydane z naruszeniem przepisów prawa materialnego, w szczególności: 2. art. 94a ust. 1 u.p.f. - poprzez jego błędną wykładnię i tym samym uznanie, że prowadzone przez Stronę działania stanowiły naruszenie zakazu reklamy aptek oraz ich działalności; - art. 94 a ust. 1 zd. 2 u.p.f. poprzez błędne przyjęcie, iż w niniejszym stanie faktycznym i prawnym Strona dopuściła się reklamy prowadzonej przez siebie apteki, podczas, gdy oznakowanie apteki informacją o treści: "APTEKA [...]" oraz umieszczenie plakatów na drzwiach do budynku, w którym znajduje się apteka oraz na drzwiach do izby ekspedycyjnej o treści: "APTEKA [...] sp. z o.o. APTEKA OTWARTA ZAPRASZAMY" I "[...] sp. z o. o. KARIERA W NASZEJ APTECE POSZUKUJEMY – magistrów farmacji - techników farmacji" nie stanowią zakazanej reklamy, o której mowa w art. 94a ust. 1 zd. 1 u.p.f.; - art. 8 ustawy z dnia 6 marca 2018 r. Prawo przedsiębiorców, zgodnie z którym przedsiębiorca może podejmować wszelkie działania, z wyjątkiem tych, których zakazują przepisy prawa, poprzez przyjęcia, iż oznakowanie apteki Informacją o treści: APTEKA [...] oraz umieszczenie plakatów na drzwiach do budynku, w którym znajduje się apteka oraz na drzwiach do izby ekspedycyjnej o treści: APTEKA [...] sp. z o.o. APTEKA OTWARTA ZAPRASZAMY I "[...] sp. z o. o. KARIERA W NASZEJ APTECE POSZUKUJEMY - magistrów farmacji - techników farmacji" stanowi zakazaną reklamę. o której mowa w art. 94a ust. 1 zd. 1 u.p.f.; - art. 7 Konstytucji RP, stanowiącego, że organy władzy publicznej działają na podstawie i w granicach prawa, poprzez wydanie decyzji uznającej oznakowanie apteki informacją o treści: APTEKA [...] oraz umieszczenie plakatów na drzwiach do budynku, w którym znajduje się apteka oraz na drzwiach do Izby ekspedycyjnej o treści: APTEKA [...] sp. z o.o. APTEKAOTWARTA ZAPRASZAMY I [...] sp. z o. o. KARIERA W NASZEJ APTECE POSZUKUJEMY - magistrów farmacji - techników farmacji" stanowi zakazaną reklamę, o której mowa w art. 94a ust. 1zd. 1 u.p.f. Powyższe spowodowało naruszenie przez organ również art. 129b ust. 1 i 2 u.p.f., poprzez jego zastosowanie i nałożenie na Stronę kary pieniężnej za naruszenie zakazu reklamy apteki, które to naruszenie w istocie nie miało miejsca. Ponadto nałożona przez organ kara jest rażąco wygórowana. W związku z powyższymi zarzutami Skarżąca wnosiła o: uchylenie w całości zaskarżonego wyroku i poprzedzających go decyzji organów obu instancji w całości i umorzenie postępowania administracyjnego, ewentualnie o: uchylenie w całości zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania sądowi I instancji; zasądzenie na rzecz Skarżącej kosztów postępowania za obydwie instancje, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm prawem przepisanych oraz o rozpatrzenie sprawy na rozprawie. Argumentację na poparcie zarzutów Skarżąca przedstawiła w uzasadnieniu skargi kasacyjnej. Organ – GIF w odpowiedzi na skargę kasacyjną wnosił o oddalenie skargi kasacyjnej, zasądzenie na swoją rzecz kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. W piśmie procesowym z 25 września 2025 r. Strona podtrzymała stanowisko zawarte w skardze kasacyjnej i uzupełniła argumentację, powołując się na wyrok TSUE z 19 czerwca 2025 r. w sprawie C-200/24. Obecny na rozprawie przed NSA pełnomocnik Strony skarżącej kasacyjnie wnosił i wywodził jak w skardze kasacyjnej. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna jest zasadna i zasługuje na uwzględnienie, choć zgłoszone w pkt I. petitum skargi kasacyjnej zarzuty nie mogą być uznane za uzasadnione. Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania, a mianowicie sytuacje enumeratywnie wymienione w § 2 tego przepisu. Skargę kasacyjną, w granicach której operuje Naczelny Sąd Administracyjny, zgodnie z art. 174 p.p.s.a., można oprzeć na podstawie naruszenia prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie (pkt 1) oraz na podstawie naruszenia przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (pkt 2). Zmiana lub rozszerzenie podstaw kasacyjnych ograniczone jest natomiast, określonym w art. 177 § 1 p.p.s.a. terminem do wniesienia skargi kasacyjnej. Rozwiązaniu temu towarzyszy równolegle uprawnienie strony postępowania do przytoczenia nowego uzasadnienia podstaw kasacyjnych sformułowanych w skardze. Wywołane skargą kasacyjną postępowanie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym podlega więc zasadzie dyspozycyjności i nie polega na ponownym rozpoznaniu sprawy w jej całokształcie, lecz ogranicza się do rozpatrzenia poszczególnych zarzutów przedstawionych w skardze kasacyjnej w ramach wskazanych podstaw kasacyjnych, a istotą tego postępowania jest weryfikacja zgodności z prawem orzeczenia wojewódzkiego sądu administracyjnego oraz postępowania, które doprowadziło do jego wydania. Ze skargi kasacyjnej wynika, że spór prawny w rozpatrywanej sprawie dotyczy oceny prawidłowości stanowiska Sądu I instancji, który kontrolując zgodność z prawem decyzji GIF w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za naruszenie zakazu prowadzenia reklamy apteki ogólnodostępnej stwierdził, że decyzja ta nie jest niezgodna z prawem, co uzasadniało oddalenie skargi na podstawie art. 151 p.p.s.a. Z uzasadnienia zaskarżonego wyroku wynika, że nieprawidłowe określenie w pkt II. decyzji organu pierwszej instancji podmiotu, na który nałożono karę pieniężną, należało w kontekście całego rozstrzygnięcia MWIF potraktować jako oczywistą omyłkę, a z kolei brak rozstrzygnięcia w osnowie decyzji odwoławczej o utrzymaniu w mocy punktów I. i III. decyzji pierwszoinstancyjnej nie stanowiło istotnego naruszenia prawa, a niewadliwie przeprowadzone przez organy administracji ustalenia faktyczne uzasadniały – zdaniem Sądu I instancji – przyjęcie ich za podstawę wyrokowania w rozpatrywanej sprawie i zaakceptowanie dokonanej na ich podstawie oceny co do naruszenia przez Przedsiębiorcę zakazu prowadzenia reklamy apteki ogólnodostępnej, a w konsekwencji nałożenia kary pieniężnej za to naruszenie. Odnosząc się do zarzutu naruszenia przepisów postępowania: art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 15 k.p.a., art. 139 k.p.a. i art. 138 § 1 k.p.a., zgłoszonego w pkt I.petitum skargi kasacyjnej, należało uznać go za nietrafny. Należy wyjaśnić, że istotą obowiązującej w procedurze administracyjnej, na podstawie art. 15 k.p.a., zasady dwuinstancyjności postępowania administracyjnego, jest to, aby sprawa administracyjna została dwukrotnie rozpatrzona i rozstrzygnięta przez organy obu instancji. Właściwe zachowanie zasady dwuinstancyjności postępowania wymaga nie tylko podjęcia dwóch kolejnych rozstrzygnięć przez właściwe organy, ale konieczne jest, aby rozstrzygnięcia te zapadły w wyniku przeprowadzenia przez każdy z tych organów postępowania merytorycznego tak, aby dwukrotnie oceniono dowody i przeanalizowano wszystkie istotne okoliczności sprawy. Działanie organu odwoławczego nie ma zatem charakteru jedynie kontrolnego, ale jest działaniem merytorycznym. Rozpoznanie sprawy dokonywane przez organ odwoławczy ma być "ponownym" rozpoznaniem sprawy, czyli rozpoznaniem sprawy poprzedzonym tym samym procesem dokonanym przez organ pierwszej instancji. Organ odwoławczy, rozpoznając sprawę, ma więc skorygować ewentualne uchybienia dokonane w tym zakresie przez organ I instancji, a nie konwalidować jego zaniedbania i zaniechania (por. wyroki NSA z: 24 czerwca 2025r., sygn. akt III OSK 1145/22; 14 marca 2024 r., sygn. akt III OSK 1840/22). Kierując się powyższym, należało uznać, że GIF właśnie skorygował punkt II. decyzji pierwszoinstancyjnej poprzez prawidłowe określenie strony, na którą nałożono karę pieniężną w ten sposób, że uchylił to rozstrzygnięcie i orzekł co istoty sprawy nakładając na podmiot, wobec którego prowadzono postępowanie – M. P. w miejsce M. S. - karę pieniężną, przy czym w wysokości orzeczonej przez MWIF. Nie naruszył w ten sposób zasady dwuinstancyjności, gdyż korekta spornego punktu decyzji MWIF doprowadziła do wydania decyzji wobec Strony postępowania. Skarżąca bowiem, a nie M. S., była stroną postępowania, co wynikało choćby z pkt I. i III. decyzji MWIF. W obu tych punktach MWIF prawidłowo określił Stronę postępowania – M. P.. Do tego w punkcie II. decyzji pierwszoinstancyjnej zawarto odesłanie do pkt I., w którym Strona została prawidłowo wskazana. Przy tym nałożona przez MWIF w punkcie II. decyzji kara pieniężna była wynikiem stwierdzenia naruszenia zakazu z art. 94a ust. 1 u.p.f., co jednoznacznie wynika z treści art. 129b ust. 1 u.p.f. Z akceptacji rozumowania Skarżącej wynikałoby, że jej przypisano naruszenie zakazu reklamy apteki i jej działalności (punkt I decyzji), a karę nałożono na inny podmiot – M. S.. Nie można więc w opisanych okolicznościach przyjąć, że sankcję na Przedsiębiorcę nałożono dopiero w decyzji GIF. Pozostawienie decyzji z opisaną wadą prowadziłoby właśnie do naruszenia art. 15 k.p.a. Charakter przeprowadzonej korekty w pkt II. decyzji MWIF nie naruszał art. 139 k.p.a., który należy odnosić do obiektywnego pogorszenia sytuacji prawnej strony odwołującej się wskutek wydania decyzji przez organ odwoławczy. Według art.139 k.p.a. organ odwoławczy nie może wydać decyzji na niekorzyść strony odwołującej się, chyba że zaskarżona decyzja rażąco narusza prawo lub rażąco narusza interes społeczny. O tym, czy pogorszenie takie nastąpiło, przesądza zestawienie treści rozstrzygnięcia decyzji organu I instancji z rozstrzygnięciem organu odwoławczego, przy czym musi w tym przypadku chodzić o rzeczywistą zmianę tych elementów decyzji, które kształtują zakres przyznanych stronie uprawnień lub nałożonych na nią obowiązków (por. A. Skóra, Zakaz reformationis in peius w ogólnym postępowaniu administracyjnym, Poznań 2017, s. 46 i n.). Takie pogorszenie sytuacji prawnej Przedsiębiorcy nie wystąpiło w niniejszej sprawie (została nałożona kara w tej samej wysokości co przez MWIF). Nie można także podzielić poglądu Skarżącej kasacyjnie, że rozstrzygnięcie GIF o uchyleniu decyzji w części, przy braku innych rozstrzygnięć, stanowiło istotne naruszenie art.138 § 1 k.p.a. Słusznie WSA stwierdził, że orzeczenie organu odwoławczego o uchyleniu decyzji w części, przy braku innych rozstrzygnięć, oznacza że w pozostałej części organ utrzymuje w mocy zaskarżoną decyzję, oczywiście pod warunkiem, że zakres uchylonej części jest jednoznacznie określony i że organ wywiązał się z wynikającego z art. 15 k.p.a. rozpoznania sprawy w postępowaniu odwoławczym w jej całokształcie. O tym zaś świadczy lektura uzasadnienia zaskarżonej decyzji GIF, w którym rozważono wszystkie okoliczności tej sprawy, w tym zarzuty i argumenty Strony zgłoszone w zarzutach (por. wyroki NSA z: 18 stycznia 2023 r., sygn. akt I GSK 113/22; 25 września 2025 r., sygn. akt II GSK 835/25; 15 listopada 2023 r., sygn. akt II GSK 425/20). Natomiast w zakresie zarzutów naruszenia przepisów prawa materialnego sformułowanego w pkt II. petitum skargi kasacyjnej – art. 94a ust. 1 i art. 129b ust. 1 i 2 u.p.f. skarga kasacyjna zasadnie podważyła zgodność z prawem zaskarżonego wyroku. Ze stawianych w niej zarzutów wynika, że Skarżąca podważała zgodność z prawem kontrolowanego orzeczenia z pozycji argumentacji zmierzającej do wykazania wadliwego rozumienia, a co za tym idzie wadliwego zastosowania przez Sąd I instancji – jako wzorca legalności zaskarżonego działania – przepisu art. 94a ust. 1 u.p.f., szczególnie że prowadzenie reklamy apteki, punktu aptecznego, placówki obrotu pozaaptecznego oraz ich działalności, wbrew przepisom art. 94a było przesłanką nałożenia kary pieniężnej przewidzianej przez art.129b ust. 1 u.p.f. W rozpatrywanej sprawie zasadnicze znaczenie miało to, że wobec obowiązku zapewnienia skuteczności, jednolitości stosowania oraz pierwszeństwa prawa unijnego nie można było tracić z pola widzenia – nawet pomimo braku podniesienia w tej mierze stosownych zarzutów – znaczenia konsekwencji wynikających z wyroku Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej (dalej: Trybunał, TSUE) z 19 czerwca 2025 r. w sprawie C–200/24. Przy ocenie skutków powołanego orzeczenia zasadne będzie odwołanie się do poglądu prawnego wyrażonego w uchwale składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z 7 grudnia 2009 r., sygn. akt I OPS 9/09, a co za tym idzie do daleko idących podobieństw między postępowaniami przed Trybunałem Konstytucyjnym oraz przed TSUE, przedmiotu orzeczeń tych sądów (których wspólnym mianownikiem jest rozstrzyganie "sporu o prawo", który w odniesieniu do postępowania przed TK dotyczy pionowej kolizji norm prawa krajowego, zaś w odniesieniu do postępowania przed TSUE dotyczy treści (interpretacji) prawa unijnego oraz jego ważności), ich mocy wiążącej oraz bezpośredniego wpływu na wynik postępowań sądowych. O braku zgodności z prawem tej decyzji należało wnioskować na podstawie następczego w relacji do daty wydania zaskarżonego orzeczenia WSA wyroku TSUE z 19 czerwca 2025 r. w sprawie C–200/24. Uzasadnione będzie także uwzględnienie stanowiska wyrażanego w orzecznictwie NSA co do skutków wyroku Trybunału, prezentowanych w związku z wyrokiem TSUE z 21 marca 2019 r. w sprawie C-127/17 (por. wyroki NSA z: 12 czerwca 2019 r., sygn. akt II GSK 5335/16, II GSK 5001/16; 24 sierpnia 2021 r., sygn. akt II GSK 1521/18 i powołane w nim orzeczenia; opublikowane jak niżej powoływane: http://orzeczenia.nsa.gov.pl). W tym też kontekście trzeba podkreślić, że poprzez ustanowienie klauzuli integracyjnej oraz stanowiących jej konsekwencję przepisów art. 91 Konstytucji RP, ustrojodawca wyraźnie i jednoznacznie zmierzał do ukształtowania treści postanowień ustawy zasadniczej w sposób określający relacje i wzajemny stosunek prawa krajowego – w tym jego otwartość oraz przychylność - wobec systemów prawa międzynarodowego oraz prawa unijnego, z wszystkimi konsekwencjami tego stanu rzeczy, co nastąpiło poprzez konstytucjonalizację imperatywnej na gruncie prawa międzynarodowego zasady pacta sunt servanda (art. 9 Konstytucji RP), zasady (nakazu) proumownej i prounijnej wykładni prawa, zasady bezpośredniego stosowania i pierwszeństwa ratyfikowanej za uprzednią zgodą wyrażoną w ustawie umowy międzynarodowej (art. 91 ust. 1 i ust. 2 Konstytucji RP) oraz istotnej z punktu widzenia omawianej kwestii – zasady bezpośredniej skuteczności i pierwszeństwa stosowania prawa unijnego (art. 91 ust. 3 Konstytucji RP). Tym samym, ustrojodawca nie mógł więc nie uwzględniać, jako konsekwencji integracji europejskiej roli oraz znaczenia TSUE, jako sądu wyłącznie właściwego w sporach o treść i obowiązywanie prawa unijnego, a więc jego wyłącznej i wiążącej jurysdykcji w tym zakresie, uzasadnionej potrzebą zapewnienia efektywności prawa unijnego oraz jednolitości jego stosowania (zob. wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 16 listopada 2011 r., sygn. akt SK 45/09, w którym podkreślono, że "Rzeczpospolita Polska, zaaprobowała [...] podział funkcji co do kontroli aktów prawnych [...]. Wynikiem tego podziału funkcji jest przypisanie Trybunałowi Sprawiedliwości Unii Europejskiej kompetencji do ostatecznej interpretacji prawa unijnego i zapewnienia jednolitości jego stosowania we wszystkich państwach członkowskich, jak również wyłączność ostatecznego decydowania o zgodności aktów prawa pochodnego z traktatami i ogólnymi zasadami prawa unijnego"). W związku z powyższym, mając na uwadze znaczenie konsekwencji wynikających z art. 8 ust. 1 w związku z art. 91 ust. 3 Konstytucji RP, że z zasadą nadrzędności Konstytucji RP nie koliduje zasada pierwszeństwa prawa unijnego w rozumieniu ukształtowanym w orzecznictwie TSUE, z którego wynika, że realizuje się ona w płaszczyźnie stosowania prawa, nie zaś jego obowiązywania, a więc w płaszczyźnie poziomej, treściowej, nie zaś hierarchicznej odnoszącej się do kolizji norm prawa krajowego i prawa unijnego (zob. wyrok w sprawie C–106/77 Administracja Finansów Publicznych v. Simmenthal SpA) – wymaga przypomnienia, że celem tej zasady jest zagwarantowanie efektywności oraz jednolitości stosowania norm prawa unijnego, co stanowi naturalną realizację zobowiązań traktatowych. Wynika z nich (art. 4 ust. 3 Traktatu o Unii Europejskiej, wcześniej art. 10 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską), że zgodnie z zasadą lojalnej współpracy Unia i Państwa Członkowskie wzajemnie się szanują i udzielają sobie wsparcia w wykonywaniu zadań wynikających z Traktatów, zaś zobowiązaniu Państw Członkowskich do podejmowania wszelkich środków ogólnych lub szczególnych właściwych dla zapewnienia zobowiązań wynikających z Traktatów lub aktów instytucji Unii, towarzyszy jednoczesne zobowiązanie powstrzymywania się od podejmowania wszelkich środków, które mogłyby zagrozić urzeczywistnieniu takich działań, które mogłyby zagrozić urzeczywistnieniu celów Unii. Stąd też właśnie – w związku z tym, że stosowanie prawa wynikającego z traktatów nie może być wyłączone przez przepisy krajowe, gdyż naruszałoby to wspólnotowy charakter tego prawa i podważałoby podstawy prawne funkcjonowania Wspólnoty, co skutkuje uznaniem braku podstaw do powoływania się na prawo wewnętrzne w celu przeciwstawienia go prawu unijnemu (zob. w tej mierze wyrok w sprawie C–6/64 Costa v. ENEL) – sąd krajowy stosujący przepisy prawa unijnego jest zobowiązany zapewnić pełną skuteczność jego norm, nie stosując w razie konieczności, z mocy własnych uprawnień, wszelkich, nawet późniejszych, sprzecznych z nimi przepisów ustawodawstwa krajowego i nie można przy tym wymagać od niego wnioskowania ani oczekiwania na zniesienie tych przepisów w drodze ustawodawczej lub w jakimkolwiek innym trybie konstytucyjnym (wyrok w sprawie C–106/77). Nie jest bowiem dopuszczalne, by przepisy prawa krajowego naruszały jedność i skuteczność prawa Unii (zob. wyroki w sprawach: C–11/70; C–409/06; C–473/93). Tak też zasada pierwszeństwa prawa unijnego rozumiana jest w orzecznictwie sądów polskich (por.: wyrok Sądu Najwyższego z 5 grudnia 2019 r., sygn. akt III PO 7/18; wyroki NSA z: 11 grudnia 2012 r., sygn., akt I FSK 1162/12; 13 grudnia 2016 r., sygn. akt I GSK 304/15; 24 października 2019 r., sygn. akt II GSK 1148/17; również orzeczenia TK np. w sprawach: P 37/05, K 18/04, K 32/09). Wobec tego, że w zakresie odnoszącym się do sporów o treść i obowiązywanie prawa unijnego TSUE posiada wyłączną i wiążącą jurysdykcję, co jest motywowane i uzasadnione potrzebą zapewnienia efektywności prawa unijnego oraz jednolitości jego stosowania, w korespondencji do przywołanego powyżej rozumienia zasady pierwszeństwa stosowania prawa unijnego, za uzasadniony trzeba uznać wniosek, że w rozpatrywanej sprawie nie można było pominąć znaczenia konsekwencji wynikających z wyroku TSUE w sprawie C–200/24. W sentencji tego wyroku Trybunał stwierdził, że "przyjmując art. 94a ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. – Prawo farmaceutyczne, Rzeczpospolita Polska uchybiła zobowiązaniom ciążącym na niej na mocy art. 8 ust. 1 dyrektywy 2000/31/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 8 czerwca 2000 r. w sprawie niektórych aspektów prawnych usług społeczeństwa informacyjnego, w szczególności handlu elektronicznego w ramach rynku wewnętrznego (dyrektywy o handlu elektronicznym), oraz na mocy art. 49 i 56 TFUE". W uzasadnieniu swojego stanowiska wyjaśnił, że "[...] przepisy krajowe zakazujące w sposób ogólny i całkowity wszelkiej reklamy danej działalności mogą ograniczyć osobom, które tę działalność wykonują, możliwość zaprezentowania się potencjalnym klientom i promowania usług, które zamierzają im oferować. W konsekwencji tego rodzaju przepisy krajowe należy uznać za ograniczenie swobodnego świadczenia usług (wyrok z dnia 4 maja 2017 r., Vanderborght, C-339/15, EU:C:2017:335, pkt 63, 64). W niniejszej sprawie ma to miejsce w przypadku art. 94a ust. 1 znowelizowanego Prawa farmaceutycznego, jak wynika to ze sposobu, w jaki przepis ten był stosowany w decyzjach polskich organów administracyjnych i orzeczeniach polskich sądów, na których oparła się Komisja w uzasadnionej opinii, o których mowa w pkt 54 niniejszego wyroku, a które, jak przypomniano w tymże punkcie, nie są kwestionowane przez Rzeczpospolitą Polską. Tym samym ograniczenie swobody świadczenia usług zostało w niniejszej sprawie stwierdzone. [...] przepis ten uniemożliwia każdemu, kto zamierza prowadzić aptekę w Polsce, poinformowanie o tym potencjalnych klientów. Ustanowiony w nim zakaz reklamy powoduje w szczególności, że warunki dostępu do rynku są względem nowych aptek trudniejsze. [...] taka sytuacja może być szczególnie niekorzystna dla przedsiębiorców mających siedzibę w państwach członkowskich innych niż Rzeczpospolita Polska, którzy muszą dołożyć dodatkowych starań, aby dać się poznać klientom zamieszkałym w Polsce. W związku z tym zakaz reklamy stanowi dodatkową przeszkodę, którą muszą pokonać przedsiębiorcy z innych państw członkowskich pragnący założyć aptekę w Polsce [...]. W związku z tym art. 94a ust. 1 znowelizowanego Prawa farmaceutycznego prowadzi również do ograniczenia swobody przedsiębiorczości" (pkt 73 – 77). Podkreślił TSUE również, że "zgodnie z utrwalonym orzecznictwem ograniczenie swobody przedsiębiorczości lub swobody świadczenia usług może być dopuszczone jedynie pod warunkiem, że po pierwsze, jest uzasadnione nadrzędnym względem interesu ogólnego, i po drugie, jest zgodne z zasadą proporcjonalności, co oznacza, że musi być odpowiednie do zagwarantowania w sposób spójny i konsekwentny realizacji zamierzonego celu i nie może wykraczać poza to, co jest niezbędne do jego osiągnięcia [...]" (pkt 100), zaś w kontekście odnoszącym się do nadmiernego spożycia produktów leczniczych, że "[...] apteki mogą oferować usługi, takie jak akcje badań diagnostycznych, które nie są związane ze sprzedażą produktów leczniczych i które są jednak objęte zakresem stosowania zakazu wynikającego z art. 94a ust. 1 znowelizowanego Prawa farmaceutycznego, jak wynika z dowodów przedstawionych przez Komisję, o których mowa w pkt 54 i 74 niniejszego wyroku. W szczególności Komisja odniosła się do wyroku polskiego sądu, który uznał reklamę organizowania akcji badań diagnostycznych za niezgodną z prawem. W tym zakresie taki zakaz nie ma żadnego związku z celem ochrony zdrowia publicznego polegającym na zwalczaniu nadmiernego spożycia produktów leczniczych, w związku z czym nie można go uznać za uzasadniony. W zakresie, w jakim zakaz wynikający z art. 94a ust. 1 znowelizowanego Prawa farmaceutycznego dotyczy reklamy aptek, punktów aptecznych i ich usług, która jest związana ze sprzedażą produktów leczniczych [...], że [...] reklama ta może być korzystna dla osób, które mogą nabywać produkty lecznicze, ponieważ umożliwia im uzyskanie informacji o niższych cenach lub o dodatkowych usługach oferowanych przez daną aptekę. Zatem w następstwie tej reklamy osoby te mogą zdecydować się na zakup swoich zwykłych produktów leczniczych w innej aptece niż apteka, której były wcześniej klientami, przy czym nie prowadzi to do zwiększenia ilości produktów leczniczych zakupionych przez te osoby. Natomiast zakaz tej reklamy może faworyzować apteki obecne na rynku od wielu lat, ze szkodą dla tych, które zamierzają wejść na ten rynek i oferować na nim więcej usług lub usługi lepszej jakości. [...] art. 87 ust. 3 dyrektywy 2001/83 przewiduje, iż reklama produktu leczniczego powinna zachęcać do racjonalnego stosowania tego produktu poprzez przedstawianie go w sposób obiektywny i bez wyolbrzymiania jego właściwości, i nie może wprowadzać w błąd. Zamiarem prawodawcy Unii w tym przepisie było umożliwienie promocji produktów leczniczych bez zachęcania przy tym do nadmiernego ich spożycia" (pkt 104 – 108). W odpowiedzi na argument odnoszący się do zwalczania nadmiernego spożycia produktów leczniczych Trybunał zrekapitulował, że "[...] cel ten może być realizowany za pomocą mniej restrykcyjnych środków niż zakaz wynikający z art. 94a ust. 1 znowelizowanego Prawa farmaceutycznego, takich jak środki regulujące treść reklamy niektórych usług oferowanych przez apteki", a w konsekwencji, że "[...] zakaz wynikający z tego przepisu wykracza poza to, co jest konieczne do osiągnięcia celu ochrony zdrowia publicznego polegającego na zwalczaniu nadmiernego spożycia produktów leczniczych" (pkt 113 – 114), zaś w zakresie odnoszącym się do niezależności zawodowej farmaceutów, że wymieniony zakaz "[...] wykracza poza to, co jest konieczne do ochrony niezależności zawodowej farmaceutów" (pkt 121). W związku z powyższym trzeba stwierdzić, że kontrola zgodności z prawem zaskarżonego wyroku – a co za tym idzie kontrola legalności decyzji w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za naruszenie zakazu prowadzenia reklamy apteki ogólnodostępnej – nie mogła pomijać znaczenia konsekwencji wynikających z przywołanego wyroku Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej. Jeżeli bowiem za uzasadniony w świetle wyrażonego w nim stanowiska należałoby uznać wniosek odnośnie do braku usprawiedliwionych podstaw ustanawiania w prawie krajowym zakazu reklamy aptek i punktów aptecznych oraz ich działalności, to siłą rzeczy prezentowane w rozpatrywanej sprawie podejście Sądu I instancji oraz organów administracji publicznej do omawianej kwestii nie mogło być uznane za prawidłowe. Przedstawione w przywołanym wyroku TSUE rozumienie art. 8 ust. 1 dyrektywy 200/31/WE oraz art. 49 i art. 56 Traktatu o Funkcjonowaniu Unii Europejskiej sprzeciwia się bowiem kwalifikowaniu zachowania polegającego na reklamowaniu aptek i punktów aptecznych oraz ich działalności, jako naruszenia prawa, a co za tym idzie penalizowaniu tego zachowania na gruncie prawa krajowego, co nie pozostaje bez wpływu na wniosek, że w rozpatrywanej sprawie brak było podstaw do nałożenia na skarżącą kary pieniężnej za naruszenie art. 94a ust. 1 ustawy – Prawo farmaceutyczne. Ustanawiając ten przepis prawa "[...] Rzeczpospolita Polska uchybiła zobowiązaniom ciążącym na niej na mocy art. 8 ust. 1 dyrektywy 2000/31/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 8 czerwca 2000 r. w sprawie niektórych aspektów prawnych usług społeczeństwa informacyjnego, w szczególności handlu elektronicznego w ramach rynku wewnętrznego (dyrektywy o handlu elektronicznym), oraz na mocy art. 49 i 56 TFUE". W związku z tym, że skarga kasacyjna zasadnie, a co za tym idzie skutecznie, podważa zgodność z prawem zaskarżonego wyroku, który podlegał uchyleniu, wobec dostatecznego wyjaśnienia istoty sprawy oraz spornej w niej kwestii – a co za tym idzie, wobec zaktualizowania się przesłanek stosowania art. 188 p.p.s.a. – Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę Spółki na zaskarżoną decyzję Głównego Inspektora Farmaceutycznego w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za naruszenie zakazu prowadzenia reklamy apteki ogólnodostępnej stwierdzając, że w świetle wszystkich przedstawionych argumentów jest ona usprawiedliwiona, co uzasadniało uchylenie wymienionej decyzji oraz utrzymanej nią w mocy decyzji Wielkopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Farmaceutycznego i umorzenie postępowania administracyjnego w sprawie. Przedstawione argumenty czynią jednocześnie zbędnym odnoszenie się do merytorycznej oceny zarzutów skargi kasacyjnej dotyczących naruszenia przepisów postępowania przez organy podczas dokonywania ustaleń faktycznych i błędnej ich akceptacji przez Sąd I instancji (pkt II. ppkt 1.petitum skargi kasacyjnej). W związku z powyższym, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 188 w związku z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) w zw. z art. 135, art. 145 § 3 p.p.s.a. orzekł jak w pkt 1 – 3 sentencji wyroku. O kosztach postępowania rozstrzygnięto w pkt 4 wyroku, na mocy art. 207 § 2 p.p.s.a., zasądzając od organu na rzecz Strony skarżącej kasacyjnie zwrot kosztów sądowych (wpisów od skargi, skargi kasacyjnej i opłaty kancelaryjnej od wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku WSA i doręczenia jego odpisu wraz z odpisem wyroku), które to środki procesowe w rezultacie (po wyroku TSUE) okazały się skuteczne. Natomiast odstąpił NSA od zwrotu przez organ na rzecz Skarżącej kosztów postępowania sądowego w części dotyczącej kosztów zastępstwa procesowego, obejmujących etap postępowania przed Sądem I instancji oraz przed Sądem odwoławczym. Za "przypadek szczególnie uzasadniony", w rozumieniu wymienionego przepisu, NSA uznał bowiem to, że w dacie orzekania, zarówno przez organy Inspekcji Farmaceutycznej obu instancji, jak Sąd I instancji, wykładnia art. 94a ust. 1 u.p.f. była ugruntowana i uchylone rozstrzygnięcia zostały wydane w oparciu o tak przyjmowaną interpretację tego uregulowania (por. wyroki NSA z: 16 lipca 2014 r., sygn. akt II FSK 3625/13, II FSK 3237/13; 18 czerwca 2019 r., sygn. akt II OSK 2058/17).

Informacje o sprawie

Data wpływu
3 stycznia 2024
Skarżony organ
Inspektor Farmaceutyczny
Sędziowie
Dariusz Zalewski Gabriela Jyż /przewodniczący/ Henryka Lewandowska-Kuraszkiewicz /sprawozdawca/

Powołane przepisy

Inne orzeczenia w tej sprawie

Powiązane dokumenty

Źródło urzędowe: Naczelny Sąd Administracyjny