Wróć do: Orzeczenia NSA

Sygnatura

II GSK 880/22

Wyrok NSA z 11 grudnia 2025 r., II GSK 880/22 – transport drogowy i przewozy

Wynik

Oddalono skargę kasacyjną

Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia
11 grudnia 2025
Prawomocne
tak

Treść rozstrzygnięcia

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Marcin Kamiński Sędzia NSA Dorota Dąbek Sędzia del. WSA Dorota Dziedzic-Chojnacka (spr.) Protokolant asystent sędziego Agata Skorupska po rozpoznaniu w dniu 11 grudnia 2025 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej J. W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 2 marca 2022 r. sygn. akt III SA/Łd 538/21 w sprawie ze skargi J. W. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia 22 marca 2021 r. nr BP.501.2106.2020.1091.LD5.1411 w przedmiocie kary pieniężnej za naruszenie przepisów o transporcie drogowym 1. oddala skargę kasacyjną, 2. zasądza od J. W. na rzecz Głównego Inspektora Transportu Drogowego 240 (dwieście czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.

Analiza z kontekstem sprawy

Co to orzeczenie oznacza dla Twojej sprawy?

Zapytaj o skutki rozstrzygnięcia, podstawę prawną albo argumenty do wykorzystania. AnyLawyer rozpocznie od tej konkretnej sprawy.

Zapytaj AnyLawyer o to orzeczenie

Uzasadnienie

Wojewódzki Sąd Administracyjny ("WSA") w Łodzi wyrokiem z 2 marca 2022 r. III SA/Łd 538/21, działając na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2022 r. poz. 329, obecnie: t.j. Dz.U. z 2024 r. poz 935; powoływanej dalej jako: "ppsa"), oddalił skargę J. W., zwanej dalej: "skarżącą" lub "skarżącą kasacyjnie", na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego, zwanego dalej: "GITD", z 22 marca 2021 r. w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za naruszenie przepisów transportu drogowego. Skargę kasacyjną od powyższego orzeczenia wywiodła skarżąca, zaskarżając je w całości oraz wnosząc o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania WSA w Łodzi oraz zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Ponadto wniosła o rozpoznanie sprawy na rozprawie. Na podstawie art. 174 § 1 i 2 ppsa zaskarżonemu wyrokowi zarzucono naruszenie: 1) art. 92a ust. w zw. z art. 93 ust. 5 oraz załącznika nr 3 do ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 2140 z późn. zm., zwanej dalej: "utd") w związku z art. 151 i art. 145 § 1 pkt 1 lit. a ppsa przez bezzasadne oddalenie skargi, w sytuacji gdy skarżona decyzja naruszała ww. przepisy w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, co powinno skutkować jej uchyleniem na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a ppsa, tj. zastosowanie ww. przepisów, w sytuacji gdy badania okresowe poddanego kontroli pojazdu w dniu 9 czerwca 2020 r. zachowały swoją ważność, a ponadto okoliczności sprawy i dowody wskazują, że skarżąca jako podmiot koordynujący przewóz drogowy nie miała wpływu na powstanie naruszenia, a naruszenie nastąpiło wskutek zdarzeń i okoliczności, których podmiot nie mógł przewidzieć; 2) art. 92c ust. 1 pkt 1 utd, w związku z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a ppsa i art. 151 ppsa poprzez niezastosowanie tego przepisu w sytuacji, gdy została spełniona przesłanka do umorzenia postępowania administracyjnego w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej na skarżącą, o której mowa powyżej; 3) art. 5 ust. 1 i 2 Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2020/698 z dnia 25 maja 2020 r. ustanawiającego szczególne środki tymczasowe w związku z epidemią COVID-19 dotyczące odnawiania lub przedłużania ważności niektórych okresowych kontroli i okresowych szkoleń w niektórych obszarach prawodawstwa transportu (Dz. Urz. UE L 2020, Nr 165 str. 10, zwanego dalej: "Rozporządzeniem 2020/698") w związku z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a ppsa przez jego niezastosowanie i art 151 ppsa poprzez oddalenie skargi pomimo ww. okoliczności; 4) możliwą błędną wykładnię art. 5 ust. 1, 2 i 5 Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2020/698 polegającą na uznaniu, że wypowiedzenie się przez państwa członkowskie odnośnie stosowania przepisu ustępu 1 mogło nastąpić przed dniem 31 sierpnia 2020 r. i skutkować wcześniejszym niż ten dzień zaprzestaniem stosowania przepisu ust. 1 w związku z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a ppsa przez jego niezastosowanie i art 151 ppsa przez oddalenie skargi pomimo ww. okoliczności; 5) art. 189f § 1 pkt 1 lub art. 189f § 2 pkt 1 i § 3 w zw. z art. 189a § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego (dalej: "kpa") w związku z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a ppsa przez ich niezastosowanie, art. 189a § 2 pkt 2 w związku z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a ppsa przez jego zastosowanie i art. 92c ust. 1 pkt 1 utd w związku z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a ppsa przez jego błędne zastosowanie i błędne przyjęcie, że przepis ten reguluje odstąpienie od nałożenia kary pieniężnej, podczas gdy przepis ten dotyczy przesłanek egzoneracyjnych, tj. w ogóle wyłączających odpowiedzialność administracyjną podmiotu wykonującego przewóz drogowy, tj. stanowi podstawę do odstąpienia od wszczęcia postępowania lub umorzenia postępowania administracyjnego w sprawie nałożenia kary pieniężnej a nie odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej i poprzestania na pouczeniu, co także wiązało się z naruszeniem art 151 ppsa przez oddalenie skargi pomimo ww. okoliczności; 6) art. 105 kpa w związku z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ppsa przez jego niezastosowanie i uznanie, że brak było podstaw do umorzenia postępowania w sprawie o nałożenie kary pieniężnej, w sytuacji gdy w ogóle nie doszło do naruszenia i tym samym prowadzone przez organy postępowanie było bezprzedmiotowe i jako takie podlegało umorzeniu, bowiem została spełniona przesłanka w art. 92c ust. 1 pkt 1 utd, przy jednoczesnym naruszeniu art 151 ppsa przez oddalenie skargi pomimo ww. okoliczności; 7) art. 74 ust. 2 utd, w zw. z art. 7, 68, 77, 76 § 1, 80, 107 § 3 kpa w związku z art. 145 § I pkt 1 lit. c ppsa przez niezastosowanie tego przepisu skutkujące oparciem się przez organ na wadliwym dokumencie urzędowym, a następnie wydaniem decyzji w oparciu o protokół kontroli niepodpisany przez podmiot uprawniony, w sytuacji gdy konieczne jest potwierdzenie stwierdzonych naruszeń imieniem i nazwiskiem kontrolującego; 8) art. 107 § 1 w zw. z art. 8 kpa w związku z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ppsa przez utożsamienie przesłanki odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej i poprzestanie na pouczeniu, o którym mowa w art. 92c ust. 1 pkt 1 utd oraz kwestionowanie wskazanego wprost w preambule do Rozporządzenia 2020/698 faktu, że epidemia COVID-19 stanowi o nadzwyczajnych okolicznościach, odmawiając możliwości zastosowania art. 92c ust. 1 pkt 1 utd, przy jednoczesnym naruszeniu art 151 ppsa przez oddalenie skargi pomimo ww. okoliczności; 9) art. 7a § 1 w zw. z art. 189f i art. 189a § 2 kpa oraz art. 92c ust. 1 pkt 1 utd w związku z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ppsa przez odstąpienie od jego zastosowania i nieuwzględnienie konieczności zbadania przesłanek z art. 189f kpa oraz niezastosowanie instytucji odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej i poprzestania na pouczeniu, w sytuacji gdy skarżąca zaprzestała naruszenia tuż po dniu kontroli drogowej i powzięciu wiadomości o braku zastosowania przepisów prawa UE o przedłużeniu ważności badań technicznych pojazdu o 7 miesięcy, przy jednoczesnym naruszeniu art 151 ppsa przez oddalenie skargi pomimo ww. okoliczności; 10) art. 7 i 77 § 1 kpa w związku z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ppsa przez niezebranie w sposób wyczerpujący i rozpatrzenie całego materiału dowodowego, w tym w szczególności odstąpienie od zebrania materiału dowodowego na okoliczności wskazane w art. 189f kpa, a przez to błędną ocenę całokształtu materiału dowodowego, przy jednoczesnym naruszeniu art 151 ppsa przez oddalenie skargi pomimo ww. okoliczności; 11) art. 78 § 1 kpa w związku z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ppsa przez uznanie, że brak było podstaw do uwzględnienia wniosku o przeprowadzenie dowodu z przesłuchania skarżąceh na okoliczności mające istotne znaczenie dla sprawy, związane ze zleceniem w dniu 6 czerwca 2020 r. badania technicznego pojazdu w stacji kontroli pojazdów w T. przy ul. [...] i wystąpienia nadzwyczajnych okoliczności, których nie mogła przewidzieć, przy jednoczesnym naruszeniu art 151 ppsa przez oddalenie skargi pomimo ww. okoliczności; 12) art. 123 w zw. z art. 98 § 1 kpa w związku z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ppsa przez uznanie za niezasadny wniosku skarżącej o zawieszenie postępowania i stwierdzenia braku wpływu na wynik sprawy niewydania stosownego rozstrzygnięcia w sytuacji, gdy niewątpliwie stanowiło to naruszenie procedury i wpłynęło na ograniczenie w zakresie gromadzenia materiału dowodowego przez skarżącą, przy jednoczesnym naruszeniu art 151 ppsa przez oddalenie skargi pomimo ww. okoliczności. Ponadto, skarżąca wniosła o skierowanie do Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej następującego pytania prejudycjalnego: "Czy art. 5 ust. 5 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2020/698 z dnia 25 maja 2020 r. ustanawiającego szczególne środki tymczasowe w związku z epidemią COV1D-19 dotyczące odnawiania lub przedłużania ważności niektórych okresowych kontroli i okresowych szkoleń w niektórych obszarach prawodawstwa transportu (Dz. Urz. UE L 2020, Nr 165) należy tak interpretować, że ocena przez państwo członkowskie czy w okresie między 1 lutego 2020 r. a 31 sierpnia 2020 r. nie napotkało trudności uniemożliwiających prowadzenie badań zdatności do ruchu drogowego lub wydawania świadectw zdatności do ruchu drogowego w związku z nadzwyczajnymi okolicznościami spowodowanymi przez epidemię COVID-19 i prawdopodobnie takich trudności nie napotka lub podjęło stosowne środki krajowe w celu ich zmniejszenia może mieć miejsce przed dniem 31 sierpnia 2020 r. czy też państwo członkowskie oceny takiej dokonuje po dniu 31 sierpnia 2020 EW.. odniesieniu do okresu między 1 lutego 2020 r. a 31 sierpnia 2020 r., a także czy państwo członkowskie mogło skutecznie powiadomić o niestosowaniu art. 5 ust. 1 rozporządzenia przed dniem 31 sierpnia 2020 r.?", oraz o zawieszenie postępowania w sprawie do czasu rozstrzygnięcia przedstawionego wyżej pytania prejudycjalnego. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej skarżąca przedstawiła argumenty na poparcie podniesionych zarzutów sformułowanych w petitum. W odpowiedzi na skargę kasacyjną GITD wniósł o oddalenie skargi kasacyjnej w całości, skierowanie sprawy na rozprawę oraz zasądzenie od skarżącej na jego rzecz zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. W myśl art. 193 zdanie drugie ppsa, uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną zawiera ocenę zarzutów skargi kasacyjnej. Oznacza to, że sąd drugiej instancji nie przedstawia w uzasadnieniu wyroku oddalającego skargę kasacyjną opisu ustaleń faktycznych i argumentacji prawnej podawanej przez organy i sąd pierwszej instancji. Wobec powyższego Naczelny Sąd Administracyjny ("NSA") odstąpił od przedstawienia stanu sprawy, ograniczając uzasadnienie tylko do rozważań mających znaczenie dla oceny postawionych w skardze kasacyjnej zarzutów. Stosownie bowiem do treści art. 183 § 1 ppsa, NSA rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod uwagę przyczyny nieważności postępowania sądowoadministracyjnego określone w art. 183 § 2 ppsa. W rozpoznawanej sprawie nie wystąpiły okoliczności skutkujące nieważnością postępowania, zatem spełnione zostały warunki do merytorycznego rozpoznania zarzutów kasacyjnych. Z tego względu NSA przy rozpoznaniu sprawy związany był granicami skargi kasacyjnej. Granice te są wyznaczone wskazanymi w niej podstawami, którymi może być naruszenie prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie (art. 174 pkt 1 ppsa), a także naruszenie przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 174 pkt 2 ppsa). Skarga kasacyjna Strony oparta została na obu podstawach kasacyjnych. Zdaniem NSA, zarzuty skargi kasacyjnej, których komplementarny charakter uzasadnia, aby rozpoznać je łącznie, należy uznać za nieusprawiedliwione. Z akt administracyjnych niniejszej sprawy wynika bowiem, że 11 czerwca 2020 r. na 230 kilometrze drogi ekspresowej nr S8 (05 PK 58 PPO ŁÓDŹ POŁUDNIE kier. Łódź) został zatrzymany do kontroli pojazd członowy składający się z ciągnika samochodowego marki MAN o nr rej. [...] oraz naczepy marki SCHMITZ CARGOBULL o nr rej. [...]. Pojazdem tym wykonywany był krajowy transport drogowy rzeczy, w imieniu i na rzecz X. Sp. z o.o. z siedzibą T. W trakcie kontroli stwierdzono, że termin wykonania okresowego badania technicznego pojazdu został przekroczony o 1 dzień, wobec czego stwierdzono wykonywanie przewozu drogowego pojazdem nieposiadającym aktualnego okresowego badania technicznego potwierdzającego jego zdatność do ruchu drogowego. Zgodnie z informacjami z Centralnej Ewidencji Pojazdów (CEP) badanie techniczne było ważne do 10 czerwca 2020 r. NSA z urzędu wiadomym jest, że za stwierdzone naruszenia nałożona została na ww. spółkę kara pieniężna w wysokości 2 000 złotych, określona w lp. 9.1 załącznika nr 3 do utd (decyzja została prawomocnie skontrolowana w sprawie zakończonej wyrokiem NSA z 17 czerwca 2025 r. II GSK 1200/22). Natomiast na skarżącą, jako wykonującą czynności zarządzającego transportem w przedsiębiorstwie X. sp. z o.o., wobec naruszenia obowiązków, została nałożona kara pieniężna 200 zł, na podstawie art. 92a ust. 2 utd w zw. z lp. 15.1 zał. nr 4 do utd sankcjonująca wykonywanie przewozu drogowego pojazdem nieposiadającym ważnego badania technicznego potwierdzającego jego zdatność do ruchu drogowego. Nadto Polska 29 maja 2020 r. poinformowała Komisję Europejską, że nie stosuje przepisu art. 5 ust. 1 Rozporządzenia 2020/698, który przedłużał termin na wykonanie badania o 7 miesięcy. Podniesiono, że w sprawie nie znajdzie zastosowania art. 92c utd. Skarżąca nie przedstawiła bowiem dowodów wskazujących okoliczności, których nie mogła przewidzieć i na które nie miała wpływu, gdy doszło do naruszenia. Samo zlecenie przeprowadzenia badania nie skutkuje bowiem zastosowaniem przepisów egzoneracyjnych. Tym samym, w ocenie organu odwoławczego, nie było podstaw do przesłuchania skarżącej na powyższą okoliczność. Nieprzeprowadzenie badania w terminie mimo świadomości, że kończy się termin, nie stanowi nadzwyczajnych okoliczności i wskazuje na niewłaściwą organizację pracy w przedsiębiorstwie. Skarżąca, jako zarządzająca transportem u przedsiębiorcy, czyli w sposób rzeczywisty i ciągły, zarządza operacjami transportowymi tego przedsiębiorstwa, wiedząc, że pojazd nie posiada aktualnego badania technicznego, nie powinna była pozwolić, by pojazdem wykonywany był przewóz drogowy w dniu kontroli. Istotę sporu w rozpatrywanej sprawie stanowiło zagadnienie możliwości wyłączenia odpowiedzialności za stwierdzone naruszenie, przy czym zarzuty w tym zakresie zostały skonstruowane w taki sposób, jakby się odnosiły do podmiotu wykonującego przewóz, a nie do zarządzającego transportem, mając na uwadze ich sformułowanie oraz odwoływanie się wyłącznie do art. 92c ust. 1 pkt 1 utd, mimo że regulacja ta ma tylko odpowiednie zastosowanie wobec osób o których mowa w art. 92a ust. 2 utd na podstawie z art. 92c ust. 1a utd, w ogóle brak odwoływania się do art. 92a ust. 2 utd, który był podstawą stwierdzenia odpowiedzialności skarżącej i jednoczesne odwoływanie się do art. 92a ust. 5 utd (dotyczący wysokości kar za naruszenia stwierdzone w wyniku kontroli u podmiotu wykonującego) i załącznika nr 3 do utd. Jednakże mimo opisanych błędów skargi kasacyjnej, kierując się uchwałą pełnego składu sędziów NSA z 26 października 2009 r. I OPS 10/09, w której wskazano, że: "funkcje dwuinstancyjności postępowania sądowego sprowadzają się do możliwości spowodowania weryfikacji orzeczenia, którym rozstrzygnięto "sprawę" w rozumieniu art. 45 ust. 1 Konstytucji. Ustalenie przez sąd drugiej instancji, że kontrolowane orzeczenie jest nieprawidłowe, powinno prowadzić do uchylenia tego orzeczenia i w dalszej perspektywie do wydania orzeczenia nieobarczonego wykrytymi błędami", oraz tym że można było ustalić podstawy zaskarżenia, NSA odniósł się merytorycznie także do wspomnianych zarzutów. Podnieść należy, że możliwość umorzenia postępowania na podstawie art. 92c ust. 1 pkt 1 utd skarżąca upatruje w braku stosownej informacji o niestosowaniu mających w sprawie zastosowanie przepisów prawa unijnego, czyli przepisów Rozporządzenia 2020/698. W myśl art. 5 ust. 1 tego Rozporządzenia, niezależnie od art. 5 ust. 1 i art. 10 ust. 1 dyrektywy 2014/45/UE oraz pkt 8 załącznika II do tej dyrektywy, terminy badań zdatności do ruchu drogowego, które to badania w przeciwnym razie zgodnie z tymi przepisami musiałyby zostać przeprowadzone w okresie między 1 lutego 2020r. a 31 sierpnia 2020 r., uznaje się za przedłużone o okres siedmiu miesięcy. Niezależnie od art. 8 dyrektywy 2014/45/UE i pkt 8 załącznika II do tej dyrektywy, ważność świadectw zdatności do ruchu drogowego, których data ważności przypada między 1 lutego 2020r. a 31 sierpnia 2020 r., uznaje się za przedłużoną o okres siedmiu miesięcy (zob. art. 5 ust. 2 rozporządzenia 2020/698). Jednocześnie w myśl art. 5 ust. 5 ww. rozporządzenia, jeżeli w okresie między 1 lutego 2020 r. a 31 sierpnia 2020 r. państwo członkowskie nie napotkało trudności uniemożliwiających prowadzenie badań zdatności do ruchu drogowego lub wydawania świadectw zdatności do ruchu drogowego w związku z nadzwyczajnymi okolicznościami spowodowanymi przez epidemię COVID-19 i prawdopodobnie takich trudności nie napotka lub podjęło stosowne środki krajowe w celu ich zmniejszenia, państwo to może - po poinformowaniu Komisji - podjąć decyzję o niestosowaniu ust. 1 i 2. Komisja informuje o tym pozostałe państwa członkowskie i publikuje zawiadomienie w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej. Zgodnie z art. 18 zd. pierwsze ww. Rozporządzenia 2020/698, weszło ono w życie następnego dnia po jego opublikowaniu w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej, a w myśl zd. drugiego tego samego artykułu Rozporządzenie należało stosować od 4 czerwca 2020 r. Na podstawie art. 5 ust. 5 Rozporządzenia w dniu 29 maja 2020 r. Polska powiadomiła Komisję o niestosowaniu niektórych przepisów rozporządzenia 2020/698. Informacja ta została opublikowana w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej C w dniu 3 czerwca 2020 r. (zob. Dz.U.UE.C2020.1831.1). W tej sytuacji w dniu ww. kontroli przedsiębiorca, zarządzający transportem w tymże przedsiębiorstwie, którzy zostali ukarani, jak również organy Inspekcji zobowiązane były stosować się do przepisów ustawy o transporcie drogowym oraz ustawy Prawo o ruchu drogowym dotyczących terminów okresowych badań technicznych pojazdów. Dla oceny skutków przekazania Komisji Europejskiej przez Polskę informacji o podjęciu decyzji o nie stosowaniu określonych przepisów ww. Rozporządzenia ma dzień urzędowego upowszechnienia tej informacji zgodnie z art. 5 ust. 5 rozporządzenia 2020/698, co nastąpiło 3 czerwca 2020 r. poprzez publikację w Dz. U. UE Seria C, Nr 183, poz. 1. Z chwilą ogłoszenia ww. informacji w sposób prawem przewidziany adresaci przepisów, a w tym skarżąca, uzyskali faktyczną możliwość dostępu do informacji o niestosowaniu przez Polskę art. 5 ust. 1 i 2 Rozporządzenia 2020/698. W rezultacie tych ustaleń organy Inspekcji Transportu Drogowego mogły wobec skarżącej stosować przepisy utd o karach w odniesieniu do zdarzenia mającego miejsce w dniu 11 czerwca 2020 r. Obowiązujący w dacie kontroli stan prawny nie wyłączał odpowiedzialności za naruszenie opisane w lp. 15.1 załącznika nr 4 do utd Podstawą działania organu oraz odpowiedzialności za delikt administracyjny są przepisy prawa. Treść Rozporządzenia 2020/698 oraz informacja o niestosowaniu przez Polskę art. 5 ust. 1 i 2 Rozporządzenia 2020/698 została podana do publicznej wiadomości w Dz.Urz.UE, wobec czego na podstawie przepisów zawartych w oficjalnym publikatorze można było ustalić aktualny stan prawny. Nie można pomijać, że skarżąca jest zarządzającą transportem w przedsiębiorstwie transportowym, co jak słusznie podkreślił Sąd pierwszej instancji, nakładało na nią obowiązek zarządzania operacjami transportowymi przedsiębiorstwa w sposób ciągły i rzeczywisty, i miało dawać przedsiębiorstwu gwarancję działania w zgodności z przepisami z zakresu prawa transportowego i odpowiedniej jakości usług przewozowych (por. art. 2 pkt 5 i art. 4 Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 1071/2009 z dnia 21 października 2009 r. ustanawiające wspólne zasady dotyczące warunków wykonywania zawodu przewoźnika drogowego i uchylające dyrektywę Rady 96/26/WE; opubl.: Dz.U. L 300 z 14.11.2009, s. 51). Tym samym przywołane w skardze kasacyjnej okoliczności nie wyczerpują dyspozycji art. 92c ust. 1 pkt 1 utd, nie dotyczą bowiem okoliczności, których skarżąca nie mogła przewidzieć. Nadto, brak jest podstaw do stwierdzenia, że skarżąca nie miała wpływu na powstanie zarzucanego naruszenia. Przepis art. 92c ust. 1 stosowany na mocy ust. 1a utd, jako wyjątek od zasady odpowiedzialności zarządzającego transportem odnosi się do wyjątkowych sytuacji, których osoba ta legitymująca się wymaganymi kompetencjami zawodowymi, w sposób rzeczywisty i ciągły zarządzająca operacjami transportowymi przedsiębiorców zajmujących się transportem drogowym, przy zachowaniu najwyższej staranności i przezorności, nie był w stanie przewidzieć. Okolicznością egzoneracyjną jest siła wyższa, rozumiana jako zdarzenie pochodzące z zewnątrz, którego następstwu nie można było zapobiec, pomimo dołożenia należytej staranności. W orzecznictwie sądowym wskazuje się, że jako zdarzenia i okoliczności nie do przewidzenia, o jakich mowa w art. 92c ust. 1 pkt 1 utd, można traktować tylko takie zjawiska, które występują rzadko, gwałtownie, niespodziewanie (a więc wyjątkowe i nadzwyczajne), a ich wystąpienie nie jest możliwe do zaplanowania i uniknięcia. W analizowanej sprawie, jeśli chodzi o stan epidemii COVID – 19, to należy wskazać, że spowodował on nadzwyczajne okoliczności, ale których skutki Państwa członkowskie odczuły w różnym stopniu i w różnym czasie. Jednakże gdy państwo członkowskie napotkało trudności w stosowaniu aktów prawnych, lecz podjęło odpowiednie środki krajowe w celu ich zmniejszenia i gdy stosowanie przepisów dotyczących odnawiania lub przedłużania ważności certyfikatów, świadectw, licencji lub zezwoleń, niektórych okresowych kontroli i okresowych szkoleń było nadal wykonalne, to miało możliwość dalszego stosowania tych aktów prawnych bez stosowania odstępstw przewidzianych w rozporządzeniu 2020/698, zważywszy, że odstępstwa objęte tymże rozporządzeniem powinny były ograniczać się do tego, co jest niezbędne (motyw 19 Preambuły do rozporządzenia 2020/698). Polska poinformowała Komisję dnia 29 maja 2020 r. o podjęciu decyzji, że nie stosuje m.in. art. 5 ust. 1 rozporządzenia 2020/698 dotyczącego terminów okresowych badań zdatności do ruchu drogowego pojazdów silnikowych i ich przyczep na podstawie dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2014/45/UE, który to komunikat został opublikowany w Dz. U. UE C z dnia 3 czerwca 2020 r. Dlatego brak było podstaw do traktowania stanu epidemii COVID-19 jako okoliczności, w ramach których skarżąca nie miała wpływu na powstanie naruszenia, skoro przepisy rozporządzenia 2020/698 traktowały ten stan jako nadzwyczajny, ale nie w stopniu, który uniemożliwiał Państwu stosowanie obowiązujących uregulowań w zakresie transportu drogowego. Zatem skarżąca kasacyjnie, jako podmiot profesjonalnie zarządzający transportem w przedsiębiorstwie transportowym, powinna była się zapoznać do dnia, w którym upływał termin badań technicznych pojazdu (10 czerwca 2020 r.), szczególnie że potwierdzała wiedzę o wejściu w życie Rozporządzenia 2020/698, co zbiegało się w czasie z ogłoszeniem komunikatu o niestosowaniu tego rozporządzenia w omawianym zakresie. Nieuzasadnione było także twierdzenie skarżącej, że wypowiedzenie się odnośnie stosowania art. 5 ust. 1 i 2 nie mogło nastąpić przed 31 sierpnia 2020 r. Z regulacji art. 5 ust. 1, 2 3,5 Rozporządzenia 2020/698 wynikało, że pierwotnie terminy badań zdatności do ruchu drogowego, które to badania w przeciwnym razie zgodnie z tymi przepisami musiałyby zostać przeprowadzone w okresie między 1 lutego 2020 r. a 31 sierpnia 2020 r., uznawało się za przedłużone o okres siedmiu miesięcy, o ile nie państwo członkowskie nie podjęło decyzji o niestosowaniu tego aktu (co w przypadku Polski wystąpiło). Wobec powyższego brak jest podstaw do uznania stanu epidemii COVID-19 za okoliczności i zdarzenia, których podmiot nie mógł przewidzieć, objęte treścią art. 92c ust. 1 pkt 1 utd. Wbrew zarzutom skargi kasacyjnej w sprawie nie doszło do naruszenia przepisów prawa procesowego. Również okoliczności faktyczne, które skarżąca powołała w treści zarzutu, dotyczące w istocie rzeczy braku świadomości co do treści regulacji prawnej dotyczącej istnienia niezmienionego wymagania wykonania w odpowiednim czasie badań technicznych pojazdu, nie spełniają przesłanki umorzenia postępowania przewidzianej w art. 92c ust. 1 pkt 1 utd. Takie przesłanki zachodzą, jeżeli okoliczności sprawy i dowody wskazują, że podmiot zarządzający transportem nie miał wpływu na powstanie naruszenia, a naruszenie nastąpiło wskutek zdarzeń i okoliczności, których podmiot nie mógł przewidzieć. Brak świadomości podmiotu wykonującego przewozy drogowe co do istotnych regulacji prawnych dotyczących przedmiotu działalności, nie daje podstawy do umorzenia postępowania w sprawie nałożenia kary pieniężnej na podstawie art. 92c ust. 1 pkt 1 utd. Nie jest usprawiedliwiony zarzut naruszenia art. 189a § 2 pkt 2 oraz art. 189f kpa. Przepisy utd nie posługują się pojęciem odstąpienia od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej (art. 189a § 2 pkt 2 kpa). Jednak według art. 92c ust. 1 pkt 1 i 2 utd nie wszczyna się postępowania w sprawie nałożenia kary pieniężnej, o której mowa w art. 92a ust. 1, na podmiot wykonujący przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem, a postępowanie wszczęte w tej sprawie umarza się, jeżeli okoliczności sprawy i dowody wskazują, że podmiot wykonujący przewozy lub inne czynności związane z przewozem nie miał wpływu na powstanie naruszenia, a naruszenie nastąpiło wskutek zdarzeń i okoliczności, których podmiot nie mógł przewidzieć, lub za stwierdzone naruszenie na podmiot wykonujący przewozy została nałożona kara przez inny uprawniony organ. Treść tych przepisów zarówno w zakresie przesłanek zastosowania, jak i skutków proceduralnych (zaniechanie wszczęcia postępowania lub jego umorzenie) wskazuje na taką samą funkcję przepisów art. 92c ust. 1 pkt 1 i 2 utd oraz art. 189f § 1 pkt 1 i 2 kpa sprowadzającą się do zaniechania nakładania kary pieniężnej ze względu na szczególne okoliczności. W związku z tym należy uznać, że ustawa o transporcie drogowym reguluje w art. 92c ust. 1 pkt 1 i 2 odstąpienie od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej w rozumieniu art. 189a § 2 pkt 2 kpa w przypadku kar pieniężnych, o których mowa w art. 92a ust. 1 utd W rezultacie do tych kar nie ma zastosowania art. 189f § 1-3 kpa. Wobec powyższego, analizując zarzuty dotyczące naruszenia przepisów postępowania: art. 7, art. 7a § 1, art. 8, art. 105, art. 107 § 1, art. 78 § 1, art. 80, art. 123 w zw. z art. 98 § 1 kpa w powiązaniu z zarzutami naruszenia prawa materialnego NSA doszedł do wniosku, że kontrolowane przez WSA w Łodzi decyzje zostały wydane w postępowaniu, które zostało przeprowadzone zgodnie ze standardami procedury administracyjnej. Ze zgromadzonego w aktach materiału dowodowego oraz wydanych w tej sprawie decyzji wynika, że zostały wyjaśnione istotne okoliczności sprawy, których wyjaśnienie było konieczne do zastosowania przepisów prawa materialnego. W konsekwencji zaakceptowania przez Sąd pierwszej instancji oceny sprawy dokonanej w zaskarżonej decyzji nie doszło do naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c ani art. 151 ppsa, które jako tzw. przepisy wynikowe mogłyby zostać naruszone wówczas, gdyby wojewódzki sąd administracyjny popełnił błędy w fazie kontroli decyzji, a takiej wadliwości skarga kasacyjna nie wykazała. Nadto, wskazać należy, że zarzuty stanowiące podstawy kasacyjne, jako skierowane przeciwko wyrokowi sądu pierwszej instancji, sformułowane muszą być z odniesieniem do przepisów, które zastosował wojewódzki sąd administracyjny. Z uwagi na powyższe skonstruowanie zarzutów naruszenia prawa materialnego, jak również naruszenia przepisów postępowania, w związku z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c było całkowicie nieuzasadnione, gdyż Sąd pierwszej instancji skargę oddalił na podstawie art. 151 ppsa. W okolicznościach niniejszej sprawy NSA stwierdził, że wniosek skarżącej o wystąpienie do TSUE z pytaniem prejudycjalnym nie zasługuje na uwzględnienie. Należy wskazać, że zgodnie z utrwalonym stanowiskiem TSUE, ocena potrzeby wystąpienia z pytaniem prejudycjalnym dotyczącym wykładni lub ważności aktu prawa unijnego należy do Sądu krajowego, w tym Sądu ostatniej instancji. Określone zagadnienie, aby mogło być przedmiotem pytania prejudycjalnego, powinno dotyczyć kwestii interpretacji prawa unijnego znajdującego zastosowanie w sprawie zawisłej przed Sądem krajowym. Samo jednak podniesienie kwestii dotyczącej prawa unijnego przez stronę postępowania nie przesądza o potrzebie skierowania takiego pytania. W ocenie NSA, w niniejszej sprawie nie zachodziła uzasadniona wątpliwość co do wykładni wskazanych przepisów prawa unijnego, stąd też NSA nie widzi potrzeby wystąpienia z pytaniem prejudycjalnym do TSUE. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną na podstawie art. 184 ppsa. O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 204 pkt 1 i art. 205 § 2 ppsa w zw. z § 14 ust. 1 pkt 2 lit. c w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. a w zw. z § 2 pkt 1 i § 21 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz.U. z 2023 r., poz. 1935 z późn. zm).

Informacje o sprawie

Data wpływu
25 maja 2022
Hasła tematyczne
Transport
Skarżony organ
Inspektor Transportu Drogowego
Sędziowie
Dorota Dąbek Dorota Dziedzic-Chojnacka /sprawozdawca/ Marcin Kamiński /przewodniczący/

Powołane przepisy

Inne orzeczenia w tej sprawie

Powiązane dokumenty

Źródło urzędowe: Naczelny Sąd Administracyjny