Sygnatura
II GSK 850/23
Wyrok NSA z 30 kwietnia 2026 r., II GSK 850/23 – opłaty i kary za przejazd pojazdem nienormatywnym
Wynik
Oddalono skargę kasacyjną
- Sąd
- Naczelny Sąd Administracyjny
- Data orzeczenia
- 30 kwietnia 2026
- Prawomocne
- tak
Treść rozstrzygnięcia
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodnicząca Sędzia NSA Elżbieta Czarny-Drożdżejko Sędzia NSA Anna Ostrowska Sędzia NSA Patrycja Joanna Suwaj (spr.) Protokolant asystent sędziego Magdalena Czyżewska po rozpoznaniu w dniu 30 kwietnia 2026 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej D.A. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 18 stycznia 2023 r. sygn. akt VI SA/Wa 2461/22 w sprawie ze skargi D.A. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia 12 lipca 2022 r. nr BP.502.103.2022.2135.SZ16 w przedmiocie kary pieniężnej za przejazd pojazdem nienormatywnym bez zezwolenia 1. oddala skargę kasacyjną; 2. zasądza od N. Sp. z o.o. w Ż. na rzecz Głównego Inspektora Transportu Drogowego 3600 (trzy tysiące sześćset) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Analiza z kontekstem sprawy
Co to orzeczenie oznacza dla Twojej sprawy?
Zapytaj o skutki rozstrzygnięcia, podstawę prawną albo argumenty do wykorzystania. AnyLawyer rozpocznie od tej konkretnej sprawy.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 18 stycznia 2023 r., (sygn. akt VI SA/Wa 2461/22) oddalił skargę D.A. (dalej przywoływana jako: "Skarżąca", "Strona"), na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia 12 lipca 2022 r. nr BP.502.103.2022.2135.SZ16 w przedmiocie kary pieniężnej Za podstawę wyroku Wojewódzki Sąd Administracyjny przyjął ustalenia faktyczne, z których wynika: 1. 26 stycznia 2022 r. Zachodniopomorski Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego (dalej przywołany jako: "Organ I instancji") decyzją nr WITD.DI.W.0152.XVI1270/l/22 nałożył na Skarżącą karę pieniężną w wysokości 15.000 zł. 2. Główny Inspektor Transportu Drogowego (dalej przywołany jako: "Organ II instancji") decyzją z 12 lipca 2022 r. utrzymał w mocy decyzję z 26 stycznia 2022 r. Wskazał, że w wyniku kontroli drogowej przeprowadzonej 3 grudnia 2021 r. zatrzymany kierowca kierował 6 osiowym pojazdem członowym, składającym się z 3 osiowego ciągnika samochodowego marki [...] nr rej. [...] oraz 3 osiowej naczepy ciężarowej marki [...] o nr rej. [...]. Kierowca podczas kontroli nie przedstawił wymaganego zezwolenia na przejazd tego zespołu, jako przejazdu drogowego wykonywanego pojazdem ponadnormatywnym. W wyniku pomiarów kontrolowanego pojazdu członowego, stwierdzono, że: - długość pojazdu członowego wyniosła 16,7 m, zatem przekraczała dopuszczalną wartość wynoszącą 16,5 m o 0,2 m, tj. 1,2%, - wysokość pojazdu członowego wyniosła 4,26 m, zatem przekraczała dopuszczalną wartość wynoszącą 4 m o 0,26 m, tj. o 6,5%, - rzeczywista masa całkowita wyniosła 55,3 t, zatem przekraczała wartość dopuszczalną wynoszącą 40 t o 15,3 t, tj. o 38,25%, - nacisk tylnej podwójnej osi napędowej ciągnika samochodowego wyniósł 22,9 t, zatem przekroczył wartość dopuszczalną wynoszącą 19 t o 3,9 t, tj. o 20,53%, - nacisk grupy trzech osi składowych nienapędowych naczepy ciężarowej wyniósł 25,2 t, zatem przekroczył wartość dopuszczalną wynoszącą 24 t o 1,21, tj. o 5%. W ocenie Organu II instancji przekroczenie powoduje zakwalifikowanie naruszenia do przejazdu pojazdem nienormatywnym bez zezwolenia kategorii V, gdyż tylko ono dopuszcza ich przekroczenie. 3. Skarżąca wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. 4. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w przywoływanym na wstępie wyroku z dnia 18 stycznia 2023 r. orzekł na podstawie art. art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (obecnie Dz.U. z 2026 r., poz. 143 ze zm., dalej przywołana jako: p.p.s.a.) Zdaniem WSA w sprawie nie stwierdzono, by nastąpiło naruszenie mające istotny wpływ na wynik sprawy uchybienie procedurze: naruszenie art. 7 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a., art. 80 k.p.a. wyrażonych w tych przepisach zasad prawdy obiektywnej, zasady oficjalności, zasady ciężaru dowodu, zupełności zgromadzonego materiału, zasady swobodnej oceny dowodów. W ocenie WSA wobec stwierdzenia naruszeń (przekroczenia o 38,25% rzeczywistej dopuszczalnej masy całkowitej i przekroczenia o 20,53% dopuszczalnego nacisku tylnej podwójnej osi napędowej ciągnika samochodowego) prawidłowo ustalono, że kontrolowany środek transportu jest pojazdem nienormatywnym określonym dla zezwolenia kategorii V, wskazanego w tabeli Kategorie zezwoleń na przejazd pojazdu nienormatywnego, stanowiącej załącznik do p.r.d. WSA wskazał także, że - Skarżąca w odwołaniu ani też w skardze nie zakwestionowała tego, iż kontrolowany pojazd przekroczył normatywne wartości długości, wysokości, nacisku osi czy rzeczywistej masy całkowitej środka transportu z ładunkiem. Sąd I instancji podkreślił, że nie nastąpiło nałożenie dwóch kar za to samo zarzucane zachowanie. W rozpoznawanej sprawie kara wymierzona została za naruszenie przepisów ustawy - Prawo o ruchu drogowym. Natomiast sprawa, na którą powołuje się Skarżąca w skardze, dotyczy naruszenia przez przewoźnika drogowego warunków przewozu drogowego uregulowanego w ustawie o transporcie drogowym - to decyzja Zachodniopomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z 20 stycznia 2022 r. nr WITD.DI.0152.XVI1270/1/22 o nałożeniu kary pieniężnej w wysokości 10.000 zł. W ocenie WSA stany faktyczne spraw, w których nałożono na Skarżącą dwie kary pieniężne (15.000 zł i 10.000 zł) były bardzo zbliżone, jednak przypisane stronie naruszenia podlegały ocenie na podstawie reżimów dwóch różnych ustaw. Tym samym znamiona penalizowanych na ich gruncie deliktów nie są w sensie prawnym jednorodne. Z faktu, że po przeprowadzeniu kontroli, w tym samym dniu, na Skarżącą nałożono dwie kary pieniężne nie można wyprowadzić poglądu, że doszło do podwójnego ukarania za ten sam czyn. Dalej WSA wskazał, że Organ I instancji prowadził dwa oddzielne postępowania administracyjne dotyczące różnych (innych) tytułów naruszenia prawa. W sprawie niniejszej kara (15.000 zł) wymierzona została za naruszenie art. 64 ust. 1 pkt 1, art. 64 ust. 2, art. 64d, art. 140aa ust. 1 i ust. 3 pkt 1, art. 140 ab ust. 1 pkt 3 lit c) i ust. 2 p.r.d. Zdaniem Sąd I instancji delikt administracyjny przypisany Skarżącej w rozpatrywanej sprawie na podstawie ustawy – Prawo o ruchu drogowym (art. 140 ab ust. 1 pkt 3 lit c p.r.d.) nie był tożsamy deliktowi przypisanemu Skarżącej na podstawie ustawy o transporcie drogowym – (za naruszenie opisane w ustawie o transporcie drogowym lp. 10.2.4 zał. nr 3 do tej ustawy). Zatem nie były tożsame zachowania, z powodu których każdy z tych deliktów został stronie skarżącej przypisany. Nadto WSA podkreślił, że Organ II instancji nie naruszył także art. 92a ust. 3 ustawy o transporcie drogowym, zgodnie z którym suma kar pieniężnych, o których mowa w ust. 1, nałożonych za naruszenia stwierdzone podczas jednej kontroli drogowej, nie może przekroczyć kwoty 12.000 zł. Jest to bowiem ograniczenie dotyczące kar pieniężnych nałożonych w związku z naruszeniem obowiązków lub warunków przewozu drogowego (u.t.d.). Zaskarżona decyzja z 12 lipca 2022 r. wydana na podstawie ustawy Prawo o ruchu drogowym dotyczy złamania zasad ruchu na drogach publicznych, w strefach zamieszkania oraz w strefach ruchu czy też zasad i warunków dopuszczenia pojazdów do tego ruchu. Zdaniem Sąd I instancji brak jest podstaw do uznania zarzutu dotyczącego naruszenia art. 105 § 1 k.p.a. poprzez brak umorzenia postępowania prowadzonego w niniejszej sprawie. Postępowanie nie stało się bezprzedmiotowe na skutek wydania ww. decyzji z 28 stycznia 2022 r. WSA wskazał też, że zaskarżona decyzja nie jest także dotknięta wadą wymienioną w art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a. bowiem jak wskazano powyżej nie dotyczy sprawy już poprzednio rozstrzygniętej decyzją Organu I instancji z 28 stycznia 2022 r. Sprawy mimo zbliżonej podstawy faktycznej, mają bowiem inną podstawę prawną (ustawa Prawo o ruchu drogowym i ustawa o transporcie drogowym). Sąd I instancji podzielił także pogląd Organu II instancji, iż w rozpatrywanej sprawie brak było podstaw do zastosowania art. 140aa ust 4 p.r.d. 5. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku złożyła Skarżąca zaskarżając ww. wyrok w całości i wnosząc o uchylenie zaskarżonego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 18 stycznia 2023 r. wydanego w sprawie VI SA/Wa 2461/22 w całości i przekazanie sprawy w całości do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie oraz rozpoznanie sprawy na rozprawie. Skarżąca na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a. zaskarżonemu wyrokowi zarzuciła: 1) naruszenie przepisów postępowania mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy tj. art. 189f § 1 pkt 2 k.p.a. poprzez jego niezastosowanie w niniejszej sprawie pomimo, iż sprawa została już rozstrzygnięta inną prawomocną decyzją administracyjną tj. decyzją Zachodniopomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z 20.01.2022 (WITD.DI..0152.XVII1270/1/22 w której na podmiot została nałożona kara administracyjna w kwocie 10.000 zł - utrzymana w mocy decyzją Głównego Inspektora Transportu Drogowego z 8.06.2022 r. (BP. 501.497.2022.2135.SZló) a skarga na tę decyzję została oddalona wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 27.10.2022 II SA/Go 432/22; 2) naruszenie przepisów postępowania mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy tj. art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez nie odniesienie się w treści uzasadnienia wyroku do podniesionego na rozprawie 18.01.2023 r. zarzutu naruszenia przepisów- art. 189f § 1 pkt 2 k.p.a. 3) naruszenie przepisów postępowania mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy tj. art. 105 § 1 k.p.a. poprzez jego niezastosowanie w niniejszej sprawie pomimo, iż sprawa została już rozstrzygnięta inną prawomocną decyzją administracyjną tj. decyzją Zachodniopomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z 20.01.2022 (WITD.DI..0152.XVII1270/l/22 w której na podmiot została nałożona kara administracyjna w kwocie 10.000 zł - utrzymana w mocy decyzją Głównego Inspektora Transportu Drogowego z 8.06.2022 r. (BP. 501.497.2022.2135.SZ16) a skarga na tę decyzję została oddalona wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim z 27.10.2022 r. (sygn. akt II SA/Go 432/22); 4) naruszenie przepisów postępowania mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy tj. art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a. poprzez jego niezastosowanie i niestwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji w niniejszej sprawie pomimo, iż sprawa została już rozstrzygnięta inną decyzją administracyjną tj. decyzją Zachodniopomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z 20.01.2022 ((WITD.DI..0152.XVni270/l/22 w której na podmiot została nałożona kara administracyjna w kwocie 10.000 zł - utrzymana w mocy decyzją Głównego Inspektora Transportu Drogowego z 8.06.2022 r. (BP.501.497.2022.2135.SZ16), a skarga na tę decyzję została oddalona wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 27.10.2022 II SA/Go 432/22; Na podstawie art. 174 pkt 1 p.p.s.a. - zaskarżonemu wyrokowi zarzuciła: 5) naruszenie art. 92a ust. 3 ustawy o transporcie drogowym poprzez jego niezastosowanie i wymierzenie stronie kar w łącznej wysokości 25.000 zł za naruszenia stwierdzone podczas jednej kontroli drogowej tj. kontroli z 3.12.2021 rok 6. Organ II instancji w odpowiedzi na skargę kasacyjną wniósł o jej oddalenie oraz zasądzenie od Skarżącej kosztów postępowania kasacyjnego. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie. 7. Wskazania na wstępie wymaga, że zgodnie z treścią art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę sądowoadministracyjną w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod rozwagę z nieważność postępowania przed sądem pierwszej instancji. Granice skargi kasacyjnej są wyznaczone przez zakres zaskarżenia orzeczenia sądu pierwszej instancji oraz podniesione i skonkretyzowane podstawy kasacyjne. Zgodnie z art. 174 p.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie; 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Powyższe ustawowe podstawy kasacyjne wymagają od skarżącego konkretyzacji przez sformułowanie zarzutów kasacyjnych. Wobec niestwierdzenia określonych w art. 183 § 2 p.p.s.a. podstaw nieważności postępowania sądowego, jak również podstaw do zastosowania z urzędu art. 189 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny ograniczył rozpoznanie sprawy – zgodnie z zasadą związania granicami skargi kasacyjnej – do weryfikacji zarzutów kasacyjnych. 8. Mając powyższe na uwadze stwierdzić należy, że kontrola wyroku Sądu I instancji ograniczy się do jego łącznej oceny przez pryzmat postawionych w petitum zarzutów naruszenia prawa procesowego i materialnego, w ramach których Strona wywodzi, że za to samo naruszenie nałożono na nią dwie kary w ramach dwóch postępowań, bowiem sprawa została już rozstrzygnięta inną prawomocną decyzją administracyjną tj. decyzją Zachodniopomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z dnia 20.01.2022 (WITD.DI..0152.XVII1270/1/22 w której na Skarżącą została nałożona kara administracyjna w kwocie 10.000 zł - utrzymana w mocy decyzją Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia 8.06.2022 roku (BP. 501.497.2022.2135.SZló) a skarga na tę decyzję została oddalona wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 27 października 2022 r., (sygn. akt II SA/Go 432/22). 9. W rozpoznawanej sprawie kara wymierzona została za naruszenie przepisów ustawy - Prawo o ruchu drogowym. Natomiast sprawa, na którą powołuje się Skarżąca w skardze kasacyjnej, dotyczy naruszenia przez przewoźnika drogowego warunków przewozu drogowego uregulowanego w ustawie o transporcie drogowym - to decyzja Zachodniopomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z 20 stycznia 2022 r. nr WITD.DI.0152.XVI1270/1/22 o nałożeniu kary pieniężnej w wysokości 10.000 zł. 10. W pierwszej kolejności należy odnieść się do zarzutu naruszenia art. 189f § 1 pkt 2 k.p.a., którego Skarżąca upatruje w fakcie uprzedniego nałożenia na nią administracyjnej kary pieniężnej. Zarzut ten nie zasługuje na uwzględnienie, już choćby z tej przyczyny, że wskazany przepis nie obejmuje swoją hipotezą sytuacji, jaka wystąpiła w rozpoznawanej sprawie. Art. 189f § 1 pkt 2 k.p.a. odnosi się bowiem do przypadku, w którym za to samo zachowanie doszło do uprzedniego ukarania administracyjną karą pieniężną przez inny organ administracji publicznej. Konstrukcja tego przepisu zakłada zatem istnienie swoistego zbiegu kompetencyjnego pomiędzy różnymi organami, które mogą reagować na to samo zachowanie z punktu widzenia różnych podstaw prawnych. W rozpoznawanej sprawie sytuacja taka nie zachodziła. Obie decyzje, na które powołuje się Skarżąca, zostały wydane w ramach działania tego samego systemu organów Inspekcji Transportu Drogowego, przy czym każda z nich dotyczyła odrębnego reżimu prawnego i była wydana na podstawie innej ustawy. Nie mamy zatem do czynienia z sytuacją, w której różne organy prowadzą równoległe postępowania dotyczące tego samego zachowania, lecz z sytuacją, w której jeden organ, działając w ramach różnych podstaw prawnych, reaguje na różne aspekty tego samego zdarzenia. Już z tego względu brak było podstaw do zastosowania art. 189f § 1 pkt 2 k.p.a. 11. Niezależnie od powyższego należy wskazać, że podniesiony w skardze kasacyjnej problem tzw. "podwójnego ukarania" wymaga oceny także z perspektywy standardu wynikającego z art. 50 Karty praw podstawowych Unii Europejskiej, który, co wynika z ugruntowanego orzecznictwa TSUE, znajduje zastosowanie w sprawach dotyczących sankcji o charakterze karnym w tym również administracyjnych kar pieniężnych, które mają charakter represyjny. Z utrwalonego orzecznictwa Trybunału Sprawiedliwości wynika, że zasada ne bis in idem nie wyklucza co do zasady kumulacji postępowań i sankcji o charakterze karnym (w tym administracyjnych kar pieniężnych) odnoszących się do tych samych czynów, o ile spełnione są określone warunki. W szczególności dopuszczalne jest takie rozwiązanie, jeżeli: - możliwość kumulacji wynika z jasnych i przewidywalnych przepisów prawa, - postępowania oraz sankcje służą celom uzupełniającym się i odnoszą się do różnych aspektów tego samego zachowania, - postępowania są prowadzone w sposób skoordynowany i w zbliżonym czasie, - a łączny ciężar sankcji nie przekracza tego, co jest konieczne w świetle wagi naruszenia. Standard ten został wielokrotnie potwierdzony w orzecznictwie Trybunału Sprawiedliwości, w tym m.in. w sprawach dotyczących kumulacji sankcji administracyjnych o charakterze represyjnym (por. pkt 69 oraz pkt 2 sentencji - wyrok TS z 30 stycznia 2025 r., C 205/23; pkt 93 oraz sentencja - wyrok z 14 września 2023 r., C 820/21; pkt 73 oraz pkt 2 sentencji - wyrok z 23 marca 2023 r. C 412/21). 12. Odnosząc powyższe do realiów tej sprawy, należy stwierdzić, że kumulacja sankcji nałożonych na podstawie ustawy o transporcie drogowym oraz ustawy - Prawo o ruchu drogowym mieści się w ramach dopuszczalnych przez prawo Unii Europejskiej. Po pierwsze, możliwość nałożenia sankcji na podstawie obu ustaw wynika wprost z obowiązujących przepisów, które w sposób dostatecznie jasny i przewidywalny określają zarówno znamiona poszczególnych naruszeń, jak i konsekwencje ich popełnienia. Z ustawy Prawo o ruchu drogowym (a jej zakres normowania obejmuje: zasady ruchu na drogach publicznych, w strefach zamieszkania oraz w strefach ruchu; zasady i warunki dopuszczenia pojazdów do tego ruchu, a także działalność właściwych organów i podmiotów w tym zakresie; wymagania w stosunku do innych uczestników ruchu niż kierujący pojazdami; zasady i warunki kontroli ruchu drogowego (art. 1 ust. 1)) wynika, że na jej gruncie karze pieniężnej podlega przejazd po drogach publicznych pojazdów nienormatywnych bez zezwolenia, o którym mowa w art. 64 ust. 1 pkt 1, lub niezgodnie z warunkami określonymi dla tego zezwolenia (art. 140aa ust. 1), a kara ta nakładana jest, między innymi, na podmiot wykonujący przejazd (art. 140aa ust. 3 pkt 1). W rozumieniu tej ustawy "pojazd nienormatywny", to pojazd lub zespół pojazdów, którego naciski osi wraz z ładunkiem lub bez ładunku są większe od dopuszczalnych, przewidzianych dla danej drogi w przepisach o drogach publicznych, lub którego wymiary lub rzeczywista masa całkowita wraz z ładunkiem lub bez niego są większe od dopuszczalnych, przewidzianych w przepisach tej ustawy. Z art. 64 ust. 1 przywołanej ustawy - do którego odsyła art. 140aa ust. 1 wynika, że ruch pojazdu nienormatywnego jest dozwolony pod warunkiem uzyskania zezwolenia na przejazd pojazdu nienormatywnego odpowiedniej kategorii, wydawanego, w drodze decyzji administracyjnej, przestrzegania warunków przejazdu określonych w zezwoleniu oraz zachowania szczególnej ostrożności przez kierującego pojazdem nienormatywnym. Wymiary, masa, naciski osi pojazdów nienormatywnych uprawnionych do poruszania się na podstawie zezwoleń kategorii I-VII oraz drogi, po których pojazdy te mogą się poruszać, określa zaś tabela stanowiąca załącznik nr 1 do ustawy (art. 64 ust. 3). Przepis art. 140ab ust. 1 ustawy Prawo o ruchu drogowym stanowi zaś, że określona nim wysokość administracyjnej kary pieniężnej za delikt, o którym mowa w art. 140aa ust. 1, jest determinowana kategorią zezwolenia, którym nie legitymuje się podmiot wykonujący przejazd, a którego posiadanie jest warunkiem koniecznym wykonywania tego przejazdu w sposób zgodny z prawem (pkt 1 - 2). Przy tym, wysokość kary pieniężnej za brak zezwolenia kategorii V (gdy nacisk jednej lub wielu osi, rzeczywista masa całkowita lub wymiary pojazdu przekraczają dopuszczalne wartości o więcej niż 20%), ustalony został w art. 140 ab ust. 1 pkt 3 lit. c) – "w pozostałych przypadkach" – na kwotę 15.000 zł. Natomiast na gruncie ustawy o transporcie drogowym (art. 92a ust. 1 w zw. z art. 93 ust. 1 w zw. z lp. 10.2.4. Załącznika nr 3), dopuszczenie do wykonywania przewozu drogowego pojazdem lub zespołem pojazdów o dopuszczalnej masie całkowitej powyżej 12 t, których dopuszczalna masa całkowita została przekroczona co najmniej 20% podlega karze administracyjnej w kwocie 10.000 zł. Przy tym, rekonstrukcja podmiotowych znamion tego deliktu (co jest istotne w świetle treści art. 92a ust. 1 i 7 przywołanej ustawy) nie może pomijać przepisów art. 4 pkt 1, pkt 2, pkt 3 oraz pkt 6a wymienionej ustawy, na gruncie których, odpowiednio definiowane są pojęcia: "krajowego transportu drogowego", "międzynarodowego transportu drogowego", "transportu drogowego" oraz "przewozu drogowego". W tej mierze, nie można pomijać również konsekwencji wynikających z art. 1 przywołanej ustawy, który określa przedmiotowy zakres jej zastosowania, którym, między innymi, objęte są zasady podejmowania i wykonywania krajowego transportu drogowego oraz międzynarodowego transportu drogowego. 13. Po drugie, jak trafnie wskazał Sąd I instancji, obie regulacje służą realizacji odmiennych, choć powiązanych ze sobą celów. W tym kontekście trzeba podnieść, że jakkolwiek faktem jest, iż wprowadzone ustawą nowelizującą z 5 lipca 2018 r. zmiany ustawy z 6 września 2001 r. o transporcie drogowym oraz ustawy z 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym wynikały z konieczności wypełnienia przez Polskę zobowiązań nałożonych przez rozporządzenie Komisji (UE) 2016/403 z 18 marca 2016 r. uzupełniające rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 1071/2009 w odniesieniu do klasyfikacji poważnych naruszeń przepisów unijnych, które mogą prowadzić do utraty dobrej reputacji przez przewoźnika drogowego, oraz zmieniające załącznik III do dyrektywy 2006/22/WE Parlamentu Europejskiego i Rady w zakresie unormowań dotyczących kwalifikacji naruszeń dotyczących przewozu drogowego, a zmiana aktualnej do czasu uchwalenia wymienionej ustawy treści załączników do ustawy o transporcie drogowym była konieczna do prawidłowej transpozycji rozporządzenia (UE) 2016/403 do polskiego ustawodawstwa, to jednak nie można jednocześnie tracić z pola widzenia następującej okoliczności. Mianowicie, z uzasadnienia projektu przywołanej ustawy nowelizującej wynika również, że "(...) w ust. 7 art. 92a przewiduje się rozgraniczenie wymienionych w wykazie załącznika nr 3 do u.t.d. naruszeń obowiązków lub warunków przewozu drogowego i wysokości kar pieniężnych za te naruszenia, przewidzianych dla podmiotu wykonującego przewóz drogowy - lp. 1-9 wykazu oraz dla przewoźnika drogowego - lp. 10 wykazu", a co więcej, że "(...) Kierunkowe zmiany zaproponowane w załącznikach do u.t.d. polegają na dostosowaniu brzmienia poszczególnych naruszeń do postanowień załącznika nr I do rozporządzenia (UE) 2016/403, określeniu kwalifikacji poszczególnych naruszeń (tj. poważne naruszenie - PN, bardzo poważne naruszenie - BPN, najpoważniejsze naruszenie - NN) zgodnie z postanowieniami załącznika nr I do rozporządzenia (UE) 2016/403 oraz dostosowaniu wysokości kary do wagi naruszenia, przy uwzględnieniu m.in. wpływu na wzrost bezpieczeństwa ruchu drogowego, bezpieczeństwo publiczne, ochronę interesów pasażerów, zwalczanie nieuczciwej konkurencji." Odrębne, a co za tym idzie różne zakresy normowania przywołanych powyżej ustaw, a mianowicie ustawy Prawo o ruchu drogowym oraz ustawy o transporcie drogowym, co jasno i wyraźnie wynika z zestawienia ich przepisów nie mogą pozostawać bez wpływu na wniosek, że ustawy te realizują odrębne cele oraz chronią inne dobra i interesy prawne. Ustawa Prawo o ruchu drogowym koncentruje się na zapewnieniu bezpieczeństwa ruchu drogowego oraz przestrzeganiu zasad dopuszczenia pojazdów do ruchu, natomiast ustawa o transporcie drogowym reguluje zasady wykonywania działalności transportowej i związane z nią obowiązki przewoźników. W konsekwencji sankcje nakładane na podstawie tych ustaw odnoszą się do różnych aspektów tego samego zdarzenia, a ich funkcje mają charakter komplementarny. 14. Po trzecie, z akt sprawy wynika, że oba postępowania pozostawały ze sobą w ścisłym związku czasowym i funkcjonalnym, będąc następstwem tej samej kontroli drogowej, co odpowiada wymogowi odpowiedniej koordynacji wskazywanemu w orzecznictwie Trybunału. 15. W tym miejscu należy jedynie zaznaczyć, że orzecznictwo Trybunału Sprawiedliwości akcentuje także potrzebę uwzględnienia sankcji nałożonej w pierwszym postępowaniu przy wymiarze sankcji w drugim postępowaniu, tak aby łączny ciężar represji nie przekraczał tego, co jest konieczne dla osiągnięcia celu kary. Jak wskazał Trybunał: "by sankcja nałożona w odpowiednim wypadku w związku z postępowaniem pierwszym pod względem chronologicznym została uwzględniona przy ocenie drugiej sankcji, skutkiem czego obciążenia wynikające dla zainteresowanych osób z takiej kumulacji będą ograniczone do niezbędnego minimum, a wszystkie zastosowane sankcje będą odpowiadały wadze popełnionych naruszeń." (por. np. wyrok TS dnia 23 marca 2023 r., C 412/21). Kwestia ta wiąże się jednak z problematyką miarkowania kary i pozostaje poza zakresem rozpoznania w niniejszej sprawie, która - zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. - podlega ocenie w granicach zarzutów skargi kasacyjnej. 16. Z tych samych względów nie mógł znaleźć zastosowania art. 105 § 1 i art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a, a także art. 92a ust. 3 ustawy o transporcie drogowym, który odnosi się wyłącznie do kar nakładanych na podstawie tej ustawy, podczas gdy zaskarżona decyzja została wydana na podstawie przepisów ustawy - Prawo o ruchu drogowym. 17. W konsekwencji należy uznać, że w rozpoznawanej sprawie nie doszło do naruszenia zasady ne bis in idem, ani w rozumieniu prawa krajowego, ani w świetle standardu wynikającego z art. 50 Karty praw podstawowych Unii Europejskiej. 18. Końcowo należy zaznaczyć, że problem prawny tzw. "podwójnego ukarania" związany zasadnością nakładania kar za jedno zdarzenie, stwierdzone podczas jednej kontroli jednocześnie na podstawie u.t.d. jak i na podstawie p.r.d. był już przedmiotem oceny w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego (por. wyroki z: 22 lipca 2025 r., sygn. akt II GSK 938/21; 26 listopada 2024 r., sygn. akt II GSK 1054/21; 16 października 2024 r., sygn. akt II GSK 908/21 i sygn. akt II GSK 700/21, 12 marca 2024 r., sygn. akt II GSK 46/21; z 19 października 2023 r., sygn. akt II GSK 758/20, 15 września 2022 r., sygn. akt II GSK 689/21, 28 września 2021 r. sygn. akt II GSK 248/21 i II GSK 717/21). We wskazanych orzeczeniach, Naczelny Sąd Administracyjny stanął na stanowisku, że nałożenie administracyjnej kary pieniężnej za ujawnione w trakcie kontroli naruszenie polegające na braku (nieokazaniu) ważnego w dacie kontroli zezwolenia odpowiedniej kategorii, przekroczeniu dopuszczalnej masy całkowitej pojazdu oraz jego długości na podstawie u.t.d. oraz odrębnie na podstawie p.r.d. stanowił dopuszczalny przepisami prawa zbieg odpowiedzialności administracyjnej i nie narusza zakazu podwójnego karania za to samo zachowanie. 19. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 184 p.p.s.a., orzekł jak w punkcie 1 sentencji wyroku. 20. O kosztach postępowania kasacyjnego, jak w punkcie 2 sentencji, postanowiono na mocy art. 204 pkt 1 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 2 lit. a) w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. a) w zw. § 2 pkt 5 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2023 r. poz. 1935). Przywoływane w uzasadnieniu orzeczenia sądów administracyjnych pochodzą z bazy dostępnej pod adresem: www.orzeczenia.nsa.gov.pl
Informacje o sprawie
- Data wpływu
- 15 maja 2023
- Symbol z opisem
- 6035 Opłaty i kary za przejazd pojazdem nienormatywnym
- Hasła tematyczne
- Drogi publiczne Kara administracyjna
- Skarżony organ
- Inspektor Transportu Drogowego
- Sędziowie
- Anna Ostrowska Elżbieta Czarny-Drożdżejko /przewodniczący/ Patrycja Joanna Suwaj /sprawozdawca/
Powołane przepisy
- Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.)
art. 189f § 1 pkt 2 · Dz.U. 2024 poz. 572
- Ustawa z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (t. j.)
art. 64 ust. 1, art. 140aa ust. 1 · Dz.U. 2022 poz. 988
Inne orzeczenia w tej sprawie
Powiązane dokumenty
Sygnatura: II GSK 912/23 · 30 kwietnia 2026
Wyrok NSA z 30 kwietnia 2026 r., II GSK 912/23 – opłaty i kary za przejazd pojazdem nienormatywnym
Sygnatura: II GSK 394/23 · 30 kwietnia 2026
Wyrok NSA z 30 kwietnia 2026 r., II GSK 394/23 – opłaty i kary za przejazd pojazdem nienormatywnym
Sygnatura: II GSK 387/23 · 30 kwietnia 2026
Wyrok NSA z 30 kwietnia 2026 r., II GSK 387/23 – opłaty i kary za przejazd pojazdem nienormatywnym
Źródło urzędowe: Naczelny Sąd Administracyjny