II GSK 760/21

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Mirosław Trzecki Sędzia NSA Wojciech Kręcisz Sędzia del. WSA Urszula Wilk (spr.) po rozpoznaniu w dniu 28 września 2021 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej A.S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 12 stycznia 2021 r. sygn. akt III SA/Lu 819/20 w sprawie ze skargi A. S. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Lublinie z dnia (...) lipca 2020 r. nr (...) w przedmiocie kary za przejazd pojazdem nienormatywnym bez zezwolenia 1. oddala skargę kasacyjną, 2. zasądza od A. S. na rzecz Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Lublinie kwotę 2700 (dwa tysiące siedemset) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.

Wyrokiem z 12 stycznia 2021 r., sygn. III SA/Lu 819/20 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie oddalił skargę A. S. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Lublinie z [...] lipca 2020 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej za przejazd pojazdem nienormatywnym bez zezwolenia. Skargę kasacyjną od tego wyroku wywiódł skarżący zaskarżając go w całości i wnosząc o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania oraz o zasądzenie kosztów procesu. Zaskarżonemu wyrokowi zarzucił: na podstawie art. 174 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.; dalej: p.p.s.a.) naruszenie prawa materialnego, tj. art. 62 ust. 4, w tym 62 ust. 4b pkt 1, poprzez jego błędną subsumpcję i uznanie, iż przejazd zespołem dwupojazdowym stanowi przejazd zespołem pojazdu złożonym z większej liczby pojazdów niż 2 - z uwagi na fakt, iż jeden pojazd posiada dwa dowody rejestracyjne, która to błędna wykładnia wynika z niezasadnego uznania, iż każdy z elementów przyczepy posiada odrębny dowód rejestracyjny (co nie jest prawdą), oraz, iż "ciągnik, naczepa i przyczepa" zarejestrowane były jako odrębne pojazdy (co także nie jest prawdą) - a tym samym uznanie, że nie doszło do naruszenia prawa materialnego przez organ administracyjny, co stanowi także działanie z naruszeniem zasady zaufania do organów administracji publicznej, które dla jednego pojazdu wydały dwa dowody rejestracyjne; 1. na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a. - mające wpływ na treść orzeczenia naruszenie przepisów postępowania, tj. przepisu art. 145 ust. 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. poprzez jego błędne niezastosowanie w sytuacji, gdy decyzja Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Lublinie z [...] lipca 2020 r., nr [...] narusza przepisu prawa procesowego, tj. art. 7, art. 8, art. 77 i art. 107 § 3 k.p.a., a uwzględnienie tej okoliczności skutkowałoby uchyleniem zaskarżonej decyzji przez Wojewódzki Sąd Administracyjny; 2. na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a. - mające wpływ na treść orzeczenia naruszenie prawa procesowego, tj. art. 134 § 1, art. 135 p.p.s.a., poprzez błędną ocenę zebranego materiału dowodowego, poprzez merytoryczne uznanie, iż: - zespół pojazdów 7-osiowv jest pojazdem 8-osiowym - pomimo że załączone zdjęcie wskazuje w sposób jednoznaczny iż jest to zespól 7 osiowy; - pominięcie faktu, iż dowód rejestracyjny pojazdu [...] dotyczy naczepy, która zgodnie z wpisem składa się z dwóch części - o nr podwozia [...]; 3. na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a. - mające wpływ na treść orzeczenia naruszenie prawa procesowego, tj. art 134 § 1, art. 135 p.p.s.a., a w efekcie niezasadne zastosowanie art. 151 p.p.s.a., niezasadne oddalenie skargi i błędne uznanie, że nie doszło do naruszenia przez organ administracyjny naruszeń procesowych - tj. art. 7, art. 8, art. 77 i art. 107 § 3 k.p.a. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej przedstawiono argumenty na poparcie przytoczonych zarzutów. W odpowiedzi na skargę kasacyjną Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Lublinie wniósł o jej oddalenie oraz zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarżący kasacyjnie wniósł o nieprzeprowadzanie rozprawy, a organ w terminie czternastu dni od doręczenia odpisu skargi kasacyjnej, nie zażądał przeprowadzenia rozprawy. W związku z powyższym, Naczelny Sąd Administracyjny zgodnie z dyspozycją art. 182 § 2 i 3 p.p.s.a. rozpoznał skargę kasacyjną na posiedzeniu niejawnym, w składzie trzech sędziów. Zgodnie z art. 193 zdanie drugie p.p.s.a., który stanowi, że uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną zawiera ocenę zarzutów skargi kasacyjnej, Naczelny Sąd Administracyjny odstąpił od przedstawienia stanu sprawy, ograniczając uzasadnienie tylko do rozważań mających znaczenie dla oceny postawionych w skardze kasacyjnej zarzutów. Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W niniejszej sprawie nie występują przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego enumeratywnie wyliczone w art. 183 § 2 p.p.s.a. Z tego względu Naczelny Sąd Administracyjny przy rozpoznaniu sprawy związany był granicami skargi kasacyjnej. Granice te są wyznaczone wskazanymi w niej podstawami, którymi może być naruszenie prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie (art. 174 pkt 1 p.p.s.a.) albo naruszenie przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 174 pkt 2 p.p.s.a.). Naczelny Sąd Administracyjny bada bowiem legalność wyroku Sądu pierwszej instancji jedynie w zakresie zakwestionowanym w skardze kasacyjnej, a nie rozpoznaje sprawy ponownie w jej całokształcie. Na wstępie zauważyć należy, że w punkcie 1 petitum skargi kasacyjnej wbrew wymogowi formalnemu przytoczenia podstaw kasacyjnych (art. 176 § 1 pkt 2) p.p.s.a.) nie podano aktu prawnego, którego zarzut ten dotyczy. Jednak z uzasadnienia skargi kasacyjnej jasno wynika, że dotyczy on ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. – Prawo o ruchu drogowym (tekst jedn. DZ.U. z 2018 r., poz 1990 ze zm.; dalej: p.r.d.), zatem Naczelny Sąd Administracyjny w świetle uchwały Naczelnego Sądu Administracyjnego z 15 lutego 2010 r., sygn. II FPS 8/09 (to i kolejne powoływane orzeczenia dostępne na stronie internetowej w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych pod adresem: www.orzeczenia.nsa.gov.pl) uznał, że ta wada formalna zarzutu kasacyjnego nie uniemożliwia jego identyfikacji i rozpoznania. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego specyfika oraz komplementarny charakter podniesionych w skardze kasacyjnej zarzutów, które oparte zostały na obydwu podstawach wymienionych w art. 174 p.p.s.a. sprawia, że zasadne i celowe jest odniesienie się do nich łącznie. Jak wynika z art. 7 k.p.a., w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Przepis art. 77 § 1 k.p.a. stanowi, że organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Zgodnie zaś z art. 80 k.p.a. organ administracji publicznej ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona. Wszystkie ustalone w toku postępowania okoliczności i zgromadzone – czy z inicjatywy organu, czy strony – dowody muszą zostać poddane ocenie zgodnej z zasadami logiki (por. Andrzej Wróbel, Art. 80 [w:] Komentarz aktualizowany do Kodeksu postępowania administracyjnego, System Informacji Prawnej LEX, 2019). Badanie to musi zostać odzwierciedlone w uzasadnieniu decyzji wydanej przez organy. W rozpatrywanej sprawie oś sporu koncentruje się wokół prawidłowości ustalenia, że poddany kontroli zespół pojazdów składał się z trzech (a nie jak twierdzi skarżący dwóch) pojazdów, zatem na jego przejazd wymagane było zezwolenie kategorii VII. Wbrew stanowisku skarżącego kasacyjnie, Sąd pierwszej instancji prawidłowo zaakceptował ustalenie organów, że skontrolowany zespół pojazdów składał się z trzech pojazdów. Organy ustaliły, że do ciągnika samochodowego dołączone zostały dwa pojazdy (naczepa i przyczepa), które stanowiły dwa osobne pojazdy. Na poparcie tego stanowiska wskazały, że mają one dwa odrębne numery VIN oraz oddzielne dowody rejestracyjne z osobnymi numerami rejestracyjnymi. GITD wskazał, że status pojazdu określa dowód rejestracyjny, a nie sposób jego użytkowania. Wyjaśnił również, że podnoszona przez skarżącego okoliczność, iż naczepa wchodząca w skład pojazdu faktycznie składa się z dwóch części, z których pierwsza posiada jedną oś, a druga trzy osie i nie jest w stanie poruszać się samodzielnie bez podłączenia jej do pojazdu poprzedzającego, nie ma znaczenia bowiem ustawa Prawo o ruchu drogowym nie wymaga aby zarejestrowany pojazd był w stanie samodzielnie poruszać się po drodze. Zatem powoływana przez skarżącego okoliczność, że człon naczepy o nr rej. [...] nie może być używany bez pojazdu poprzedzającego, nie zaprzecza możliwości zakwalifikowania obu tych środków transportu jako osobnych pojazdów. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, Sąd pierwszej instancji słusznie zaakceptował to stanowisko organów. Zgodnie z art. 2 pkt 68 p.r.d. pojazd skompletowany to taki pojazd, który w celu spełnienia wymagań technicznych oraz uzyskania założonych cech użytkowych powstał w wyniku co najmniej jednego etapu kompletacji. W orzecznictwie został wyrażony pogląd, że o tym, czy dany pojazd jest pojazdem skompletowanym, decyduje wyłącznie dowód rejestracyjny (por. wyroki NSA z 19 października 2017 r., sygn. II GSK 67/16 i II GSK 2754/16). Jeżeli więc naczepa składa się z dwóch elementów oznaczonych dwoma różnymi numerami VIN i posiadającymi odrębne dowody rejestracyjne, to każdy z tych elementów jest odrębnym pojazdem w rozumieniu art. 2 pkt 31 p.r.d. (por. wyroki NSA z: 19 maja 2016 r., sygn. II GSK 2809/14; 6 kwietnia 2018 r., sygn. II GSK 1801/16, 5 września 2019 r., sygn. II GSK 1896/17). Sąd pierwszej instancji słusznie uznał zatem, iż organ wyjaśnił istotne okoliczności sprawy ustalił bowiem, że zarówno ciągnik, jak i naczepa oraz przyczepa były zarejestrowane jako odrębne pojazdy. Odnosząc się zaś do twierdzeń i zarzutów skarżącego, wskazał że status pojazdu określa dowód rejestracyjny, a nie okoliczności faktyczne, dotyczące sposobu jego użytkowania. Fakt, że człon naczepy nie może być używany bez pojazdu poprzedzającego oraz, że razem tworzą pojazd o większej liczbie osi, nie zaprzecza możliwości zakwalifikowania obu tych środków transportu jako osobnych pojazdów. W tym stanie rzeczy zarzuty naruszenia art. 7, art. 8, art. 77 § 1 i art. 107 § 3 k.p.a. uznać należy za nieusprawiedliwione. W konsekwencji nie doszło też do naruszenia art. 62 ust. 4 i ust. 4b pkt 1 p.r.d. Nie został uwzględniony również zarzut naruszenia art. 134 § 1, art. 135 p.p.s.a ponieważ w skardze kasacyjnej nie wskazano, w jaki sposób przepisy te zostały naruszone ani jaki miało to wpływ na wynik sprawy. Wobec powyższego Naczelny Sąd Administracyjny uznał wszystkie zarzuty skargi kasacyjnej za nieusprawiedliwione i na podstawie art. 184 p.p.s.a. oddalił skargę kasacyjną. O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 204 pkt 1 p.p.s.a. oraz art. 205 § 2 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 2 lit. b) w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. a) w zw. z § 2 pkt 5 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (tekst jedn. Dz.U. z 2018 r. poz. 265). Naczelny Sąd Administracyjny uwzględnił to, że pełnomocnik organu, który nie występował wcześniej w sprawie, sporządził w terminie określonym w art. 179 p.p.s.a. odpowiedź na skargę kasacyjną.