II GSK 737/18

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Gabriela Jyż Sędzia NSA Dorota Dąbek Sędzia del. WSA Jacek Czaja (spr.) po rozpoznaniu w dniu 11 maja 2021 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej Głównego Inspektora Transportu Drogowego od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 27 września 2017 r. sygn. akt VI SA/Wa 774/17 w sprawie ze skargi G. P. T. C. "S." spółki z o.o. z siedzibą w K. P. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia 26 stycznia 2017 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej za przejazd pojazdem nienormatywnym oddala skargę kasacyjną.

I. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 27 września 2017 r., sygn. akt VI SA/Wa 774/17, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.; dalej: p.p.s.a.), po rozpoznaniu sprawy ze skargi G. P. T. C. "S.-T." spółki z o.o. z siedzibą w Kowalewie (dalej jako: spółka), uchylił decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z 26 stycznia 2017 r. nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej i orzekł o zwrocie kosztów postępowania na rzecz spółki. II. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku złożył Główny Inspektor Transportu Drogowego i zaskarżając to orzeczenie w całości, wniósł o uchylenie wyroku w całości i oddalenie skargi, ewentualnie uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie kosztów postępowania. Zaskarżonemu orzeczeniu, na podstawie art. 174 pkt 1 i 2 p.p.s.a., zarzucono: 1) naruszenie przepisów postępowania - art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) i art. 133 § 1 p.p.s.a. w związku z art. 7, art. 8, art. 11. art. 75 § 1 1 i art. 107 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t. jedn. - Dz. U. z 2017 r., poz. 1257; dalej: k.p.a.), przejawiające się w błędnym przyjęciu przez Sąd I instancji, że organy nie wyjaśniły wątpliwości i nie odniosły się do zarzutów skarżącej dotyczących miejsca ważenia pojazdu, a konkretnie tego, że głębokość wnęk fundamentowych była inna niż wysokość wag typu SAW 10C/II użytych do pomiarów, co zdaniem Sądu mogło mieć wpływ na wynik ważenia, podczas gdy stanowisko ważenia odpowiadało wymogom stawianym w Świadectwie Homologacji UE nr D98-09-08 oraz Instrukcji Obsługi wag typu SAW 10C/II, a więc w dokumentach dopuszczających wagi do użytkowania, co znalazło odzwierciedlenie w dokumentach urzędowych sporządzonych przez zarządcę drogi, tj. protokole z pomiaru równości nawierzchni na stanowisku kontroli pojazdów sporządzonym przez uprawnionego geodety i zatwierdzającym stanowisko do kontroli pojazdów, który potwierdzał, że spadki podłużne i poprzeczne na całym obszarze kontroli pojazdu nie przekraczały dopuszczalnej wartości określonej w tych dokumentach, co miało wyłączne znaczenie dla prawidłowości ustaleń w zakresie masy całkowitej kontrolowanego pojazdu, której dotyczyło stwierdzone naruszenie, przy czym wbrew argumentacji skarżącego głębokość wnęk była dostosowana do wag użytych przez kontrolujących co jednoznacznie wynikało z protokołu kontroli podpisanego przez kierującego bez żadnych zastrzeżeń, a których to okoliczności nie podważały w żadnym razie dowody i twierdzenia przedstawione przez skarżącej, zaś organ odwoławczy w sposób wyczerpujący i wszechstronny odniósł się w uzasadnieniu swojej decyzji do zarzutów skarżącego w tej materii, wobec czego nie mogło być żadnych wątpliwości co do prawidłowości uzyskania wyników pomiaru w zakresie rzeczywistego nacisku pojedynczej osi napędowej pojazdu; 2) naruszenie przepisów postępowania - art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) i art. 133 § 1 p.p.s.a. w związku z art. 7, 8, art. 11, art. 75 § 1, art. 77 § k.p.a., przejawiające się w błędnym przyjęciu przez Sąd I instancji, że w sprawie mogła występować różnica pomiędzy wysokością wag (32 mm) użytych do pomiarów a wnęk, w których zostały one umieszczone, co z kolei mogło mieć wpływ na wynik ważenia, podczas gdy wbrew argumentacji skarżącej wysokość wag użytych do pomiarów przez organy Inspekcji wraz z listwą zabezpieczającą, w która wyposażone są wszystkie wagi użytkowane przez kontrolujących, wynosi nie 32 mm, lecz co najmniej 37 mm, natomiast głębokość wnęk we wszystkich miejscach kontroli wykorzystywanych przez organy Inspekcji jest specjalnie dostosowana do wysokości tych urządzeń i wedle wskazań producenta nie przekracza 45 mm, natomiast wymóg, aby koła pojazdu znajdowały się w jednej płaszczyźnie jest istotny wyłącznie dla wyniku pomiaru nacisku osi wielokrotnej nie zaś przy pomiarze poszczególnych osi i wyznaczaniu w ten sposób masy całkowitej pojazdu, ponadto, z ostrożności procesowej zarzucono także: 3) naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 1 ust. 2 lit. a pkt (ii) i (iii) oraz lit b art 4 Dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady nr 2009/23/WE z dnia 23 kwietnia 2009 r w sprawie wag nieautomatycznych (Dz. U. WE L 122 z dnia 16 maja 2009 r.) poprzedzone przez obowiązujące w dacie dopuszczenie wag SAW 10C do użytkowania - art. 1 ust. 2 lit. a pkt 2 i art. 4 dyrektywy Rady z dnia 20 czerwca 1990 r. nr 90/384/EWG w sprawie harmonizacji ustawodawstw Państw Członkowskich odnoszących się do wag nieautomatycznych - Dz. U. WE L 189 z 20 lipca 1990 r., str. 1-16/, pkt 7.1 Załącznika I do ww. Dyrektywy, a także § 2 pkt 2 i pkt 3, § 7 i § 24 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 11 grudnia 2003 r. w sprawie zasadniczych wymagań dla wag nieautomatycznych podlegających ocenie zgodności (Dz. U. z 2004 r Nr 4, poz. 23) oraz postanowień Świadectwa Homologacji UE nr D98-09-08 i Instrukcji Obsługi wag typu SAW 10C/II, a więc zapisów dokumentów dopuszczających wagi do użytkowania na terenie UE a także określających wymagania co do sposobu ich użytkowania, w tym również wymogi co do stanowiska ważenia, polegające na ich niewłaściwym zastosowaniu i w konsekwencji mylnym przyjęciu, że głębokość w których umieszczane są wagi musi być dokładnie taka sama jak wysokość umieszczanych w nim urządzeń, podczas gdy sam producent dopuszcza sytuację, w której występują miejscowe odchylenia w powierzchni ważenia, a dołączane przez producenta podkładki wyrównawcze posiadają wysokość 45 mm, podczas gdy urządzenia wagowe typu SAW 10C/II mają wraz z listwą zabezpieczającą wysokość przynajmniej 37 mm co oznacza, że zrównoważenie wysokości poziomów, na których znajdują się osie podczas ważenia, o którym mowa w Instrukcji Obsługi wag, nie musi być dokładnie takie samo albowiem niewielkie odchylenia rzędu od kilku do kilkunastu milimetrów nie mogą mieć żadnego wpływu na wynik i prawidłowość pomiaru, pod warunkiem zachowania wymogów co do maksymalnych spadków podłużnych i poprzecznych terenu ważenia które to warunki były bezspornie zachowane w rozpatrywanej sprawie. W uzasadnieniu Główny Inspektor Transportu Drogowego przedstawił argumenty na poparcie zarzutów sformułowanych w petitum skargi kasacyjnej. III. Skarga kasacyjna została rozpoznana przez Naczelny Sąd Administracyjny na posiedzeniu niejawnym, w składzie trzyosobowym, na podstawie art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. poz. 1842), wobec zarządzenia Przewodniczącej Wydziału II Izby Gospodarczej NSA o przeprowadzeniu posiedzenia niejawnego w tym trybie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie, wobec niezasadności podniesionej w niej zarzutów. Zgodnie z art. 193 zdanie drugie p.p.s.a., w brzmieniu obowiązującym od 15 sierpnia 2015 r., uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną zawiera ocenę zarzutów skargi kasacyjnej. W ten sposób określony został zakres, w jakim Naczelny Sąd Administracyjny uzasadnia z urzędu wydany wyrok w przypadku, gdy oddala skargę kasacyjną. Regulacja ta, jako mająca charakter szczególny, wyłącza przy tego rodzaju rozstrzygnięciach odpowiednie stosowanie do postępowania przed NSA wymogów dotyczących elementów uzasadnienia wyroku, przewidzianych w art. 141 § 4 w związku z art. 193 zdanie pierwsze p.p.s.a. Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, z urzędu biorąc pod rozwagę jedynie nieważność postępowania przed wojewódzkim sądem administracyjnym. W rozpoznawanej sprawie nie wystąpiła żadna z przesłanek nieważności postępowania sądowego określonych w art. 183 § 2 p.p.s.a., jak też nie zachodzą przesłanki wymagające uchylenia wydanego w sprawie orzeczenie oraz odrzucenia skargi lub umorzenia postępowania – art. 189 p.p.s.a. Z tego względu Naczelny Sąd Administracyjny, rozpoznając niniejszą sprawę, związany był granicami skargi kasacyjnej, które wyznaczone zostały przez stronę w podstawie wniesionego środka odwoławczego. Zgodnie z art. 174 pkt 1 i 2 p.p.s.a., skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: naruszenie prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie (art. 174 pkt 1 p.p.s.a.); naruszenie przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 174 pkt 2 p.p.s.a.). Autor skargi kasacyjnej zarzucił sądowi pierwszej instancji naruszenie przepisów postępowania w dwóch formach, a mianowicie: 1) naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) i art. 133 § 1 p.p.s.a. w związku z art. 7, 8, 11, 75 § 1 1 i 107 § 3 k.p.a., przejawiające się w błędnym przyjęciu przez WSA, że organy nie wyjaśniły wątpliwości i nie odniosły się do zarzutów skarżącej dotyczących miejsca ważenia pojazdu; 2) naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) i art. 133 § 1 p.p.s.a. w związku z art. 7, 8, 11, 75 § 1 i 77 § k.p.a., przejawiające się w błędnym przyjęciu przez WSA, że w sprawie mogła występować różnica pomiędzy wysokością wag użytych do pomiarów a wnęk, w których zostały one umieszczone, co z kolei mogło mieć wpływ na wynik ważenia. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał te zarzuty łącznie, bowiem pozostają one w ścisłym związku. Jest w sprawie niekwestionowane, że w trakcie kontroli drogowej 6-osiowego zespołu pojazdów (składającego się z 3-osiowego samochodu ciężarowego oraz 3-osiowej naczepy ciężarowej), dokonano ważenia kontrolowanego za pomocą przenośnych wag do pomiarów statycznych typu SAW 10C/II, na stanowisku kontrolnym w miejscowości Trzeciewnica (droga krajowa nr 10). Sporną zaś kwestią jest prawidłowość przeprowadzonych pomiarów, na co wskazała skarżąca spółka i z czym zgodził się sąd pierwszej instancji. WSA stwierdził, że zgodnie z instrukcją obsługi wagi typu SAW 10C/II, w przypadku nierównej nawierzchni miejsca pomiaru, należy zachować co najmniej 5 mm odległości przy nawierzchni drogi wskutek pomiaru odchylenia (ugięcia) nawierzchni przy obciążeniu, a jeżeli równoczesne ważenie nie jest możliwe, wówczas pod koła należy położyć tzw. ślepe podkładki (pkt 2.4 instrukcji), które można wyeliminować, jeżeli wagi zostaną umieszczone we wnękach w nawierzchni tak, że ich płyta znajdzie się na poziomie drogi (uwaga 2 do pkt 2.4 instrukcji). Zachowanie opisanej wyżej reguły - w trakcie spornych czynności kontrolnych - nie zostało, w ocenie WSA, w wystarczającym zakresie wykazane w toku postępowania przed organem pierwszej instancji, jak i w decyzji organu odwoławczego, pomimo tego, że skarżąca spółka w odwołaniu podnosiła zarzut nieprawidłowej wysokości wnęk fundamentowych - niedostosowania głębokości tych wnęk do wysokości użytych wag. Autor skargi kasacyjnej, poza przeprowadzeniem szerokiego wywodu dotyczącego świadectwa homologacji, zapisów instrukcji obsługi wag typu SAW 10C/II, jak też spełnieniu wynikających z nich wymogów co do miejsca ważenia (zachowanie pochylenia wzdłużnego i poprzecznego stanowiska pomiaru), nie odniósł się w istocie do wad postępowania dowodowego. Jakkolwiek w zarzutach skargi kasacyjnej zakwestionowano powyższą ocenę WSA, jednakże ma to jedynie walor polemiczny, gdyż szerokie przytoczenie zapisów instrukcji obsługi wag, jako zasadniczego argumentu w sprawie, nie stanowi wystarczającego argumentu dla podważenia tezy o niezasadnym pominięciu wniosku strony dotyczącego uzupełnienia materiału dowodowego. Ma bowiem rację sąd pierwszej instancji, że skoro w postępowaniu odwoławczym skarżąca wniosła o przeprowadzenie oględzin wnęk, na podstawie których miałoby zostać wykazane, że ich głębokość jest dużo większa niż wysokość zastosowanych wag, to obowiązkiem organu było rozstrzygnięcie tego wniosku po wszechstronnym wyjaśnieniu znaczenia tej kwestii dla prawidłowości pomiaru, a więc i rozstrzygnięcia sprawy co do istoty. WSA zauważył, że wyjaśnienie tej okoliczności było możliwe przy pomocy dostępnych dowodów, czego organ nie dokonał. Zgodzić się należy także z oceną sądu pierwszej instancji, że wyrażona przez organ teza, że "stanowisko do ważenia pojazdów zostało zmierzone przez uprawnionego geodetę, a wagi posiadają aktualne świadectwa legalizacji ponownej", nie świadczy o tym, że głębokość wnęk dostosowana jest do tego konkretnego modelu użytych wag. Co więcej, trafnie wskazał WSA na wadliwą, arbitralną odmowę uzupełnienia materiału dowodowego na tę właśnie okoliczność. Jest przy tym istotne, że organ jednocześnie zaniechał wykazania, że brak jest wpływu na wynik ważenia domniemanego niedostosowania głębokości wnęk do konkretnego modelu użytych wag. Organ do tego zagadnienia odniósł się dopiero w skardze kasacyjnej, co jest całkowicie niezrozumiałe, biorąc pod uwagę obszerność uzasadnienia zaskarżonej decyzji. Reasumując, zasadnie sąd pierwszej instancji wskazał na niedostatki postępowania administracyjnego, czym organ naruszył zasady tego postępowania określone w art. 7, art. 8 i art. 11 k.p.a., jak też art. 75 § 1 k.p.a. Przechodząc do oceny zarzutu wskazanego w punkcie 3 petitum skargi kasacyjnej, Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że skarga kasacyjna nie zawiera uzasadnienia tego zarzutu. Ma to istotne znaczenie w postepowaniu kasacyjnym, bowiem przytoczenie podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienie uznaje się za elementy formalne skargi kasacyjnej (art. 176 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Niespełnienie więc tego warunku uniemożliwia dokonania oceny zarzutu skargi kasacyjnej. Z tych wszystkich względów, na podstawie art. 184 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną.