II GSK 735/19

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący sędzia NSA Dorota Dąbek po rozpoznaniu w dniu 30 marca 2021 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej wniosku [J.] Sp. z o.o. w P. o dopuszczenie do udziału w charakterze uczestnika w sprawie ze skarg kasacyjnych: 1) [A.] S.A. w W., 2) [B.] Sp. z o.o. w Ł., 3) [C.] S.A. w W., 4) [D.] S.A. w W., 5) [E.] S.A. w P., 6) [F.] w W., 7) [G.] Sp. z o.o. w W., 8) [H.] S.A. w G. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 9 kwietnia 2018 r. sygn. akt VI SA/Wa 343/17 w sprawie ze skarg: 1) [C.] S.A. w W., 2) [A.] S.A. w Warszawie, 3) [D.] Sp. z o.o. w W. (obecnie [D.] S.A. w W.), 4) [G.] Sp. z o.o. w W.,, 5) [F.] w W., 6) ["I."] Sp. z o.o. w R. na decyzję Prezesa Urzędu Komunikacji Elektronicznej z dnia [...] grudnia 2016 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia przedsiębiorców telekomunikacyjnych zobowiązanych do pokrycia dopłaty oraz ustalenia wysokości ich udziałów w dopłacie postanawia: dopuścić [J.] Sp. z o.o. w P. do udziału w postępowaniu w charakterze uczestnika.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 9 kwietnia 2018 r. sygn. akt VI SA/Wa 343/17 oddalił skargi: 1) [C.] S.A. w W., 2) [A.] S.A. w W., 3) [D.] Sp. z o.o. w W. (obecnie [D.] S.A. w W.), 4) [G.] Sp. z o.o. w W., 5) [F.] w W., 6) ["I."] Sp. z o.o. w R. na decyzję Prezesa Urzędu Komunikacji Elektronicznej (UKE) z [...] grudnia 2016 r. nr [...], [...] w przedmiocie ustalenia przedsiębiorców telekomunikacyjnych zobowiązanych do pokrycia dopłaty za rok 2007 oraz ustalenia wysokości ich udziałów w dopłacie. Od powyższego wyroku skargi kasacyjne wnieśli: 1) [C.] S.A. w W., 2) ["B."] Sp. z o.o. w Ł., 3) [G.] Sp. z o.o. w W., 4) [E.] S.A. w P., 5) [F.] w W., 6) [A.] S.A. w W., 7) [D.] S.A. w W., 8) [H.] S.A. w G.. Pismem z 19 października 2020 r. [J.] Sp. z o.o. w P. (dalej: Wnioskodawca) na podstawie art. 33 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm., dalej cyt. jako: p.p.s.a.) wniosła o dopuszczenie do udziału w charakterze uczestnika w postępowaniu toczącym się przed Naczelnym Sądem Administracyjnym ze skarg kasacyjnych wymienionych wyżej podmiotów pod sygn. akt II GSK 735/19 wskazując, że postępowanie to dotyczy jej interesu prawnego lub obowiązku. W uzasadnieniu wniosku wskazano, że skarżąca kasacyjnie [H.] S.A. w G. (dalej także: "Spółka Dzielona") stosownie do postanowień art. 529 § 1 pkt 4 ustawy z dnia 15 września 2000 r. Kodeks spółek handlowych (tekst jedn. Dz. U. z 2020 r. poz. 1526 ze zm.; dalej cyt. jako: k.s.h.) dokonała podziału przez wydzielenie, poprzez przeniesienie części majątku Spółki Dzielonej stanowiącego zorganizowaną część przedsiębiorstwa w rozumieniu art. 551 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (tekst jedn. Dz. U. z 2020 r. poz. 1740 i 2320 z późn. zm.; dalej cyt. jako: k.c.), na spółkę przejmującą – [J.] Sp. z o.o. w P. (KRS: [...], dalej także: "Spółka Przejmująca"). Podział Spółki Dzielonej nastąpił uchwałą nr 1 Nadzwyczajnego Walnego Zgromadzenia Spółki Dzielonej z 13 czerwca 2019 r., objętą protokołem w formie aktu notarialnego, Rep. A numer [...] oraz uchwałą Nadzwyczajnego Zgromadzenia Wspólników Spółki Przejmującej z 13 czerwca 2019 r. objętą protokołem w formie aktu notarialnego, Rep. A numer [...]. Wnioskodawca wskazał, że w myśl Planu Podziału Spółki Dzielonej i art. 531 § 1 k.s.h., przeniesieniu na rzecz Spółki Przejmującej podlegały m.in. zobowiązania Spółki Dzielonej do pokrycia dopłaty do kosztu świadczenia przez [T.] S.A. (aktualnie [O.] S.A.) usługi powszechnej w latach 2006 - 2011, ciążące na Spółce Dzielonej na mocy art. 97 ustawy z dnia 16 lipca 2004 r. Prawo Telekomunikacyjne (tekst jedn. Dz. U. z 2019 r., poz. 2460 ze zm., dalej cyt. jako: p.t.), będące przedmiotem obecnych lub przyszłych postępowań przed Prezesem Urzędu Komunikacji Elektronicznej, wymienione szczegółowo w Załączniku nr V do wyciągu z Planu Podziału sporządzonego w G. w dniu 29 maja 2019 r. (dalej także: "Plan Podziału"). W Załączniku V wymieniono dopłaty do kosztów świadczenia usługi powszechnej, a także wskazano, że na Spółkę Przejmującą przechodzą zarówno zobowiązania z tego tytułu, co do których w drodze decyzji Prezesa UKE ustalono kwotę udziału w pokryciu dopłaty, jak i wszelkie inne zobowiązania i obowiązki Spółki Dzielonej z tego tytułu, co do których na dzień uzgodnienia Planu Podziału nie wydano jeszcze decyzji ustalającej kwoty udziału w pokryciu dopłaty. Zdaniem Wnioskodawcy powyższe przemawia za uwzględnieniem wniosku o dopuszczenie Spółki Przejmującej do udziału w charakterze uczestnika w postępowaniu zainicjowanym skargą kasacyjną Spółki Dzielonej. Pismem procesowym z 12 listopada 2020 r. skarżąca kasacyjnie [H.] S.A. w G. poparła wniosek [J.] Sp. z o.o. w P. z 19 października 2020 r. o dopuszczenie do udziału w sprawie w charakterze uczestnika. Pozostali uczestnicy nie zajęli stanowiska w sprawie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Wniosek zasługuje na uwzględnienie. W postępowaniu przed sądem administracyjnym oprócz stron, tj. skarżącego i organu, którego działanie lub bezczynność zaskarżono, mogą brać udział uczestnicy na prawach strony, o których mowa w art. 33 § 1 i 1a p.p.s.a., oraz pozostali uczestnicy, których dotyczy § 2 tego przepisu. Zgodnie z art. 33 § 2 p.p.s.a. udział w charakterze uczestnika (w postępowaniu sądowym) może zgłosić również osoba, która nie brała udziału w postępowaniu administracyjnym, jeżeli wynik tego postępowania dotyczy jej interesu prawnego, a także organizacja społeczna, o której mowa w art. 25 § 4, w sprawach innych osób, jeżeli sprawa dotyczy zakresu jej statutowej działalności. Postanowienie sąd wydaje na posiedzeniu niejawnym. Na postanowienie o odmowie dopuszczenia do udziału w sprawie przysługuje zażalenie. W myśl art. 12 p.p.s.a. obie wyżej opisane kategorie uczestników postępowania traktuje się tak jak strony (por. M. Niezgódka-Medek [w:] B. Dauter, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz Opublikowano: LEX/el. 2019, teza 1 do art. 33). Z treści art. 33 § 2 p.p.s.a. jasno zatem wynika, że osoby, które nie brały udziału w postępowaniu administracyjnym, jeżeli wynik tego postępowania dotyczy ich interesu prawnego, mogą zgłosić udział w postępowaniu sądowoadministracyjnym i wnioskować o dopuszczenie do tego postępowania w charakterze uczestnika. Natomiast o uwzględnieniu tego wniosku decyduje ocena sądu, że wnioskodawca wykazał przesłankę interesu prawnego. W orzecznictwie sądowym i piśmiennictwie utrwalony jest pogląd, że o tym, czy wnioskodawca ubiegający się o udział w postępowaniu sądowoadministracyjnym ma interes prawny w danej sprawie, decyduje norma prawa materialnego, na której oparto zaskarżony akt administracyjny, a nie interes faktyczny. Interes prawny to interes znajdujący podstawę w konkretnym przepisie prawa materialnego oraz potwierdzenie w okolicznościach faktycznych danej sprawy, osobisty, własny, indywidualny. Stwierdzenie interesu prawnego polega na ustaleniu związku o charakterze materialnoprawnym między obowiązującą normą prawa materialnego a sytuacją prawną konkretnego podmiotu prawa polegającą na tym, że akt stosowania tej normy może mieć wpływ na sytuację prawną podmiotu w zakresie jego pozycji materialnoprawnej (zob. np. wyrok NSA z 15 kwietnia 1993 r., sygn. akt I SA 1719/92, OSP 1994/10, poz. 199, z aprobującą glosą P. Kucharskiego, OSP 1994/10; a w nowszym orzecznictwie np. postanowienia NSA z: 20 września 2020 r., sygn. akt I OZ 603/20; z 8 lipca 2020 r., sygn. akt II OZ 403/20; z 28 czerwca 2020 r., sygn. akt I GZ 192/20; z 28 marca 2019 r., sygn. akt I OZ 278/19; z 2 września 2014 r., sygn. akt II OZ 819/14; z 7 kwietnia 2016 r., sygn. akt II FZ 126/16; z 10 listopada 2017 r., sygn. akt I FPS 2/17, LEX nr 2390034; te i kolejne cytowane orzeczenia dostępne na stronie internetowej w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych pod adresem http://orzeczenia.nsa.gov.pl). W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego Wnioskodawca w złożonym wniosku o dopuszczenie do udziału w postępowaniu wykazał, że posiada interes prawny w niezakończonym postępowaniu sądowoadministracyjnym toczącym się obecnie przed NSA na skutek skarg kasacyjnych ośmiu skarżących, w tym [H.] S.A. w G., wniesionych od wyroku WSA w Warszawie z 9 kwietnia 2018 r., sygn. akt VI SA/Wa 343/17 oddalającego skargi wskazanych wyżej sześciu skarżących na decyzję Prezesa UKE z [...] grudnia 2016 r. Jak bowiem wyjaśniono we wniosku, stosownie do art. 529 § 1 pkt 4 k.s.h., który przewiduje, że podział (spółki kapitałowej) może być dokonany przez przeniesienie części majątku spółki dzielonej na istniejącą spółkę lub na spółkę nowo zawiązaną (podział przez wydzielenie), nastąpiło przeniesienie części majątku [H.] S.A. w G. –stanowiącego zorganizowaną część przedsiębiorstwa w rozumieniu art. 551 k.c. na Spółkę Przejmującą, tj. Wnioskodawcę [J.] Sp. z o.o. w P. Do podziału doszło po wydaniu przez Prezesa UKE decyzji stanowiącej przedmiot niniejszego postępowania, jednak podział ten spowodował, że wynik postępowania dotyczącego kontroli legalności tej decyzji dotyczy także interesu prawnego Wnioskodawcy. Przedmiotem zaskarżonej decyzji Prezesa UKE było bowiem m.in. ustalenie przedsiębiorców telekomunikacyjnych zobowiązanych do udziału w pokryciu dopłaty do kosztów świadczenia w 2007 r. usług wchodzących w skład usługi powszechnej świadczonej przez [T.] S.A. (obecnie [O.] S.A.), ustalenie jednolitego wskaźnika procentowego udziału przedsiębiorców telekomunikacyjnych obowiązanych do udziału w pokryciu dopłaty za 2007 r. i umorzenie w części postępowania administracyjnego. Natomiast zgodnie z Planem Podziału Spółki Dzielonej i stosownie do treści art. 531 § 1 k.s.h., który przewiduje, że spółki przejmujące lub spółki nowo zawiązane powstałe w związku z podziałem wstępują z dniem podziału bądź z dniem wydzielenia w prawa i obowiązki spółki dzielonej, określone w planie podziału, przeniesieniu na rzecz Spółki Przejmującej podlegały m.in. następujące składniki majątku: zobowiązania Spółki Dzielonej do pokrycia dopłaty do kosztu świadczenia przez [T.] S.A. (aktualnie [O.] S.A.) usługi powszechnej w latach 2006 - 2011, ciążące na Spółce Dzielonej na mocy art. 97 p.t., który stanowi, że przedsiębiorcy telekomunikacyjni, których przychód z działalności telekomunikacyjnej w roku kalendarzowym, za który przysługuje dopłata, przekroczył 4 miliony złotych, są obowiązani do udziału w pokryciu dopłaty. Jak wskazał Wnioskodawca, zobowiązania te będące przedmiotem obecnych lub przyszłych postępowań przed Prezesem Urzędu Komunikacji Elektronicznej, wymienione szczegółowo w Załączniku nr V do wyciągu z Planu Podziału sporządzonego w Gdyni w dniu 29 maja 2019 r., stanowią przedmiot postępowania zakończonego wydaniem zaskarżonej decyzji Prezesa UKE. W Załączniku nr V do Planu Podziału wymieniono bowiem dopłaty do kosztów świadczenia usługi powszechnej, a także wskazano, że na Spółkę Przejmującą przechodzą zarówno zobowiązania z tego tytułu, co do których w drodze decyzji Prezesa UKE ustalono kwotę udziału w pokryciu dopłaty, jak i wszelkie inne zobowiązania i obowiązki Spółki Dzielonej z tego tytułu, co do których na dzień uzgodnienia Planu Podziału nie wydano jeszcze decyzji ustalającej kwoty udziału w pokryciu dopłaty. Sukcesja przewidziana w art. 531 k.s.h. obejmuje także stosunki publicznoprawne. Z art. 531 § 1 k.s.h. wynika sukcesja uniwersalna w zakresie praw i obowiązków cywilnoprawnych, natomiast art. 531 § 2 k.s.h. reguluje kwestię sukcesji administracyjnej przewidując, że na spółkę przejmującą lub spółkę nowo zawiązaną powstałą w związku z podziałem, przechodzą z dniem podziału bądź z dniem wydzielenia, w szczególności zezwolenia, koncesje oraz ulgi, pozostające w związku z przydzielonymi jej w planie podziału składnikami majątku spółki dzielonej, a które zostały przyznane spółce dzielonej, chyba że ustawa lub decyzja o udzieleniu zezwolenia, koncesji lub ulgi stanowi inaczej. Przepis ten, poprzez odwołanie się do przejścia na inny podmiot zezwoleń, koncesji oraz ulg, ustanawia zatem zasadę sukcesji administracyjnoprawnej jako sukcesji ograniczonej ze względu na fakt jej uzależnienia od decyzji nadających koncesje, zezwolenia czy ulgi, mogących tę sukcesję wyłączyć, lub od przepisu konkretnej ustawy niedopuszczającego wspomnianego skutku (por. wyrok WSA w Warszawie z 21 kwietnia 2010 r., sygn. akt VI SA/Wa 2043/09, LEX nr 620184). Katalog decyzji administracyjnych wskazanych w art. 531 § 2 k.s.h. ma charakter przykładowy, stąd zakres tego przepisu będzie obejmować wszystkie decyzje o charakterze administracyjnym. Skoro zaś art. 531 § 2 k.s.h. nie ustanawia sukcesji administracyjnej w sposób ogólny, ale odwołuje się do przejścia "w szczególności" zezwoleń, koncesji oraz ulg – pozostających w związku z przydzielonymi w planie podziału składnikami majątku spółki dzielonej, które zostały przyznane spółce dzielonej – to znaczy, że sukcesja ta ma ścisły związek z wydanymi aktami administracyjnymi, przyznającymi dzielonej spółce w szczególności (czyli przykładowo) zezwolenia, koncesje, ulgi. Redakcja art. 531 § 2 k.s.h. stanowi pewne uproszczenie, ponieważ przedmiotem sukcesji uniwersalnej częściowej w zakresie prawa administracyjnego są nie tyle koncesje, zezwolenia i ulgi, ile wypływające z tych aktów prawa i obowiązki (por. A. Szumański [w:] S. Sołtysiński, A. Szajkowski, A. Szumański, J. Szwaja, Kodeks spółek handlowych, t. 4, Łączenie, podział i przekształcanie spółek, przepisy karne: komentarz do artykułów 491–633, Warszawa 2012, s. 734). Przyjąć zatem należy, że na spółkę przejmującą bądź spółkę nowo założoną w drodze połączenia przez wydzielenie, przechodzą prawa i obowiązki publicznoprawne, które zostały udzielone (nadane) spółce wydzielającej jeszcze przed dniem wydzielenia. Jedynie ustawa bądź decyzja o udzieleniu koncesji, zezwolenia bądź ulgi mogą zawierać zakaz przejścia takich praw bądź obowiązków (zob. J. A. Strzępka, M. Żaba, Sukcesja administracyjnoprawna i procesowa przy podziale przez wydzielenie, Przegląd Prawa Handlowego 2018/3/9-18). Wobec powyższego, należy uznać, że wynik niniejszego postępowania zainicjowanego skargami kasacyjnymi wniesionymi przez ośmiu skarżących, w tym [H.] S.A. w G., dotyczy interesu prawnego Wnioskodawcy, mimo że nie brał on udziału w postępowaniu administracyjnym ani w postępowaniu przed wojewódzkim sądem administracyjnym. Z tego powodu, mając na uwadze, że zachodzą przesłanki uzasadniające dopuszczenie Wnioskodawcy do udziału w postępowaniu, Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 33 § 2 w zw. z art. 64 § 3 w zw. z art. 193 p.p.s.a., orzekł o dopuszczeniu [J.] Sp. z o.o. w P. do udziału w postępowaniu w charakterze uczestnika postępowania.