II GSK 578/26

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Wojciech Kręcisz Sędzia NSA Anna Ostrowska (spr.) Sędzia del. WSA Krzysztof Dziedzic po rozpoznaniu w dniu 11 sierpnia 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej x od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 10 września 2025 r. sygn. akt VI SA/Wa 4018/24 w sprawie ze skargi x na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia 23 września 2024 r. nr BP.501.1903.2024.2152.WA7.619211 w przedmiocie kary pieniężnej za naruszenie przepisów o transporcie drogowym 1. oddala wniosek o zawieszenie postępowania; 2. oddala skargę kasacyjną; 3. zasądza od x na rzecz Głównego Inspektora Transportu Drogowego 240 (dwieście czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.

I Wyrokiem z 10 września 2025 r., sygn. akt VI SA/Wa 4018/24, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę [...] (dalej: "skarżąca") na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego (dalej: "GITD") z 23 września 2025 r., nr BP.501.1903.2024.2152.WA7.619211, w przedmiocie kary pieniężnej za naruszenie przepisów o transporcie drogowym. Zaskarżony wyrok został wydany w następującym stanie sprawy. Dnia 8 stycznia 2024 r. przeprowadzono kontrolę pojazdu marki [...] o nr. rej. [...], którym kierowała [...], wykonując krajowy transport drogowy osób w imieniu i na rzecz skarżącej. W toku kontroli stwierdzono, że pojazd posiada niebezpieczną usterkę w postaci stałego, jednostajnego wycieku płynów eksploatacyjnych. Wyniki kontroli udokumentowano w protokole z 8 stycznia 2024 r., nr 02/2024. Pismem z 13 czerwca 2024 r. Mazowiecki Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego (dalej: WITD) zawiadomił skarżącą o wszczęciu z urzędu postępowania administracyjnego. Decyzją z 26 lipca 2024 r., nr WP.8140.2.426.2024, WITD nałożył na skarżącą karę pieniężną w wysokości 2.000 zł za wykonywanie przewozu drogowego pojazdem posiadającym usterkę lub usterki układu hamulcowego, połączeń układu kierowniczego, kół, opon, zawieszenia, podwozia lub innego wyposażenia, zakwalifikowane jako niebezpieczne – za każdy pojazd, tj. za naruszenie lp. 9.2. załącznika nr 3 do ustawy z 11 września 2001 r. o transporcie drogowym (ob.: t.j. Dz.U. z 2025 r., poz. 1490 ze zm.; dalej: "u.t.d.") w zw. z art. 12 ust. 2 dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2014/47/UE z 3 kwietnia 2014 r. w sprawie drogowej kontroli technicznej dotyczącej zdatności do ruchu drogowego pojazdów użytkowych poruszających się w Unii oraz uchylającej dyrektywę 200/30/WE (Dz.U.UE.L.2014.127.134; dalej: dyrektywa 2014/47/UE). Po rozpoznaniu odwołania skarżącej, decyzją z 23 września 2024 r. GITD utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy, w uzasadnieniu wskazując, że stwierdzony wyciek oleju z poddanego kontroli pojazdu stanowił zagrożenie dla środowiska lub bezpieczeństwa innych użytkowników drogi, natomiast materiał dowodowy w postaci protokołu kontroli, sporządzonej dokumentacji fotograficznej i filmowej oraz kopii okazanych dokumentów były wystarczające do stwierdzenia przedmiotowego naruszenia. Organ podkreślił, że kontrolę przeprowadzono na podstawie przepisów rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z 5 listopada 2019 r. w sprawie kontroli ruchu drogowego (Dz.U. z 2019 r., poz. 2141 ze zm.; dalej: "rozporządzenie w sprawie kontroli"). W jej toku stwierdzono w pojeździe usterkę, o której mowa w lp. 8.4.1. załącznika nr 1 do rozporządzenia w sprawie kontroli. Z perspektywy ww. przepisu okoliczność miejsca powstania wycieku w układzie kierowniczym, hamulcowym czy też innym danego pojazdu – jak stwierdził GITD – pozostaje bez znaczenia dla kwalifikacji usterki, którą zakwalifikowano jako usterkę niebezpieczną, którą można stwierdzić z pomocą metod organoleptycznych, tj. bez użycia specjalistycznych urządzeń technicznych czy też udziału laboratorium, które ustaliłoby rodzaj cieknącej cieczy. Konkludując, GITD zważył, że skarżąca nie wykazała zaistnienia okoliczności wyłączających jej odpowiedzialność na podstawie art. 92c ust. 1 pkt 1 u.t.d., natomiast w sprawie nie miały zastosowania przepisy działu IVa ustawy z 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (ob.: t.j. Dz.U. z 2025 r., poz. 1691; dalej: "k.p.a."). II Oddalając skargę na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (ob.: t.j. Dz.U. z 2026 r., poz. 143 ze zm.; dalej: "p.p.s.a."), WSA w Warszawie stwierdził, że kontrolę pojazdu przeprowadzono prawidłowo, ponieważ dla usterki w postaci wycieku płynów przepisy rozporządzenia w sprawie kontroli przewidują kontrolę organoleptyczną oraz precyzują, iż kontrolujący w miarę możliwości nie tylko ogląda dany element, ale również w stosownych przypadkach sprawdza go dotykowo, ocenia wydawany przez niego dźwięk lub używa jakichkolwiek innych odpowiednich sposobów kontroli bez użycia przyrządów. Zdaniem WSA, skoro stwierdzono wyciek płynów eksploatacyjnych (oleju), powodującego stałe powstawanie kropli, to nie można odmówić słuszności ocenie organu, że taki stan rzeczy powoduje niebezpieczeństwo dla środowiska i bezpieczeństwa ruchu drogowego. W przypadku nieistnienia w tym zakresie wątpliwości przeprowadzenie dodatkowej szczegółowej kontroli technicznej nie było konieczne. Ponadto, zdaniem WSA, zasadnie stwierdzono, że w sprawie nie miały zastosowania ani art. 92c ust. 1 pkt 1 u.t.d. – z uwagi na niewykazanie przez skarżącą wystąpienia przesłanek egzoneracyjnych określonych w tym przepisie – ani przepisy działu IV k.p.a. – z uwagi na wyłączenie ich stosowania na podstawie art. 189a § 2 k.p.a. w zw. z art. 92c ust. 1 pkt 1 u.t.d. III Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniosła skarżąca, zaskarżając go w całości, wnosząc o uchylenie w całości zaskarżonego orzeczenia i decyzji organów obu instancji oraz umorzenie postępowania administracyjnego (ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania) oraz o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania. Skarżąca ponadto zrzekła się rozprawy, a zaskarżonemu wyrokowi zarzuciła: 1. naruszenie przepisów postępowania, które to uchybienie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj.: 1.1. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) oraz art. 151 p.p.s.a., poprzez przeprowadzenie niepełnej kontroli legalności decyzji administracyjnej i niedostrzeżenie przez Sąd I instancji naruszenia przez organy przepisów postępowania, które miały istotny wpływ na wynik sprawy, a tym samym petryfikowanie naruszenia przez organy: 1.1.1. art. 7, art. 8 § 1, art. 77 § 1, art. 80, art. 81a § 1 i art. 107 § 1 k.p.a. i wyrażonych w tych przepisach zasad: prawdy obiektywnej, oficjalności, ciężaru dowodu, bezpośredniości i zupełności zgromadzonego materiału oraz rozstrzygania wątpliwości faktycznych na korzyść strony, zgodnie z którymi obciążenie strony sankcją administracyjną musi być poprzedzone jednoznacznym, niebudzącym jakichkolwiek wątpliwości ustaleniem faktu, iż istotnie naruszyła prawo, z którym to naruszeniem ustawa wiąże odpowiedzialność administracyjnokarną, natomiast w niniejszej sprawie ustalenie faktów stanowionych podstawę nałożenia kary nastąpiło w trakcie kontroli, która nie odbyła się zgodnie z przepisami prawa; 1.1.2. art. 6, art. 7 i art. 8 § 1 k.p.a. i wyrażonych w tych przepisach zasad legalizmu, prawdy obiektywnej oraz zaufania do władzy publicznej w zw. z art. 189a § 1, art. 189a § 2 pkt 2 a contrario oraz art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a., poprzez nierozważenie zastosowania do kary pieniężnej przewidzianej w u.t.d. przepisów k.p.a. dotyczących administracyjnych kar pieniężnych (dział IVa), które regulują zasady nakładania kar (w tym odstąpienie od ukarania) i powinny znaleźć zastosowanie do kar nakładanych na podstawie u.t.d., a zostały przez organy pominięte, pomimo że kary pieniężne w u.t.d. zostały uregulowane w sposób częściowy, nieuwzględniający jednak wszystkich kwestii wymienionych w art. 189a § 2 pkt 1-6 k.p.a., przez co koniecznym jest w przypadku przepisów u.t.d. odwołanie się do uregulowań działu IVa k.p.a. (por. m.in. wyroki o sygn. akt: VI SA/Wa 2875/23, VI SA/Wa 3023/23, VI SA/Wa 198/23, VI SA/Wa 2230/22, III SA/Po 145/22). Ocena, czy w sprawie nie występują przesłanki do odstąpienia od ukarania, stanowi obligatoryjny element postępowania w sprawie nałożenia kary pieniężnej, którego pominięcie wywołuje konieczność uchylenia tak podjętej decyzji; 1.1.3. art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a. w zw. z art. 31 ust. 3 Konstytucji RP oraz art. 8 § 1 k.p.a., poprzez nierozważenie odstąpienia od nałożenia kary i poprzestania na pouczeniu, w sytuacji gdy waga naruszenia była znikoma, strona zaprzestała naruszania prawa, a kara w wysokości 2.000 zł za zarzucone naruszenie w okolicznościach, w jakich do niego miało dojść i jego wagi, jawi się jako nieproporcjonalna; 1.1.4. art. 189f § 1 pkt 1 oraz art. 189a § 1, art. 189a § 2 pkt 2 a contrario k.p.a., poprzez mylenie przez WSA okoliczności wyłączających odpowiedzialność, określonych w art. 92c ust. 1 u.t.d. z przesłankami odstąpienia od nałożenia kary określonymi wyłącznie w k.p.a., w sytuacji gdy jedne wyłączają przypisanie odpowiedzialności (u.t.d.), a drugie pomimo jej przypisania łagodzą jej charakter poprzez odstąpienie od nałożenia kary (k.p.a.); 2. naruszenie prawa materialnego przez jego niewłaściwe zastosowanie, tj.: 2.1. art. 92a ust. 1 i ust. 7 pkt 1 u.t.d. w zw. z lp. 9.2. zał. nr 3 do u.t.d. w zw. z § 6 ust 2 i § 5 ust. 7 pkt 3 rozporządzenia w sprawie kontroli, poprzez zaakceptowanie nałożenia przez organy kary pieniężnej za naruszenie z tytułu wykonywania przewozu pojazdem posiadającym usterkę zakwalifikowaną jako niebezpieczna [i w konsekwencji zakwalifikowane jako najpoważniejsze (NN)], w sytuacji gdy nie została przeprowadzona szczegółowa drogowa kontrola techniczna, która jest wymagana do stwierdzenia tego typu naruszeń; 2.2. art. 189a § 1, art. 189a § 2 pkt 2 a contrario, art. 189e oraz art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a., poprzez niezastosowanie do kary pieniężnej przewidzianej w u.t.d. przepisów k.p.a. dotyczących administracyjnych kar pieniężnych (dział IVa), które regulują zasady nakładania kar (w tym odstąpienie od ukarania) i powinny znaleźć zastosowanie do kar nakładanych na podstawie u.t.d., a zostały przez organy pominięte, pomimo że kary pieniężne w u.t.d. zostały uregulowane w sposób częściowy, nieuwzględniający jednak wszystkich kwestii wymienionych w art. 189a § 2 pkt 1-6 k.p.a., przez co koniecznym jest w przypadku przepisów u.t.d. odwołanie się do uregulowań działu IVa k.p.a. (por. m.in. wyroki o sygn. akt: VI SA/Wa 2875/23, VI SA/Wa 3023/23, VI SA/Wa 198/23, VI SA/Wa 2230/22, III SA/Po 145/22); 2.3. art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a. w zw. z art. 31 ust. 3 Konstytucji RP oraz art. 8 § 1 k.p.a., poprzez zaakceptowanie nieodstąpienia od nałożenia kary i poprzestania na pouczeniu, w sytuacji gdy waga zarzucanego stronie naruszenia była znikoma, strona zaprzestała naruszania prawa, a kara w wysokości 200,00 zł za zarzucone naruszenie w okolicznościach, w jakich do niego miało dojść i jego wagi, jawi się jako nieproporcjonalna; 3. naruszenie prawa materialnego przez jego błędną wykładnię, tj.: 3.1. art. 189a § 2 pkt 2 k.p.a. w zw. z art. 92c ust. 1 u.t.d., poprzez uznanie, że instytucja uregulowana w art. 92c ust. 1 u.t.d. jest tożsama z kodeksową instytucją odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej, i poprzestania na pouczeniu, co miałoby zdaniem Sądu uzasadniać niezastosowanie przepisu art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a. w postępowaniu prowadzonym na podstawie u.t.d., pomimo że zakres normowania przepisów k.p.a. i u.t.d. jest odmienny, a odstąpienie od nałożenia kary pieniężnej i poprzestania na pouczeniu nie należy utożsamiać z umorzeniem (ewentualnie niewszczynaniem) postępowania w sprawie nałożenia kary pieniężnej (por. uchwała NSA o sygn. akt III OPS 1/21). Argumentację na poparcie powyższych zarzutów przedstawiono w uzasadnieniu skargi kasacyjnej. Pismem z 23 lipca 2026 r. skarżąca wniosła o zawieszenie postępowania z uwagi na skierowanie pytania prawnego do składu siedmiu sędziów NSA w sprawie o sygn. akt II GSK 255/26. IV W odpowiedzi na skargę kasacyjną GITD wniósł o jej oddalenie i rozpoznanie na posiedzeniu niejawnym oraz o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania. V Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skarga kasacyjna nie została oparta na usprawiedliwionych podstawach. Na wstępie wymaga przypomnienia, że zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania, a mianowicie sytuacje enumeratywnie wymienione w § 2 tego przepisu. Skargę kasacyjną, w granicach której operuje Naczelny Sąd Administracyjny, zgodnie z art. 174 p.p.s.a. można oprzeć na podstawie naruszenia prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie oraz na podstawie naruszenia przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Zmiana lub rozszerzenie podstaw kasacyjnych ograniczone jest natomiast określonym w art. 177 § 1 p.p.s.a. terminem do wniesienia skargi kasacyjnej. Rozwiązaniu temu towarzyszy równolegle uprawnienie strony postępowania do przytoczenia nowego uzasadnienia podstaw kasacyjnych sformułowanych w skardze. Wywołane skargą kasacyjną postępowanie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym podlega więc zasadzie dyspozycyjności i nie polega na ponownym rozpoznaniu sprawy w jej całokształcie, lecz ogranicza się do rozpatrzenia poszczególnych zarzutów przedstawionych w skardze kasacyjnej w ramach wskazanych podstaw kasacyjnych. Istotą tego postępowania jest bowiem weryfikacja zgodności z prawem orzeczenia wojewódzkiego sądu administracyjnego oraz postępowania, które doprowadziło do jego wydania. Z zarzutów skargi kasacyjnej wynika, że spór prawny w rozpatrywanej sprawie dotyczy oceny prawidłowości stanowiska Sądu I instancji, który, kontrolując zgodność z prawem decyzji GITD w przedmiocie nałożenia na stronę kary pieniężnej za naruszenie przepisów o transporcie drogowym w zakresie odnoszącym się do wykonywania przewozu drogowego pojazdem posiadającym usterkę lub usterki układu hamulcowego, połączeń układu kierowniczego, kół, opon, zawieszenia, podwozia lub innego wyposażenia zakwalifikowanego, jako niebezpieczne (lp. 9.2 załącznika nr 3 do u.t.d.), stwierdził, że decyzja nie jest niezgodna z prawem, co uzasadniało oddalenie skargi na podstawie art. 151 p.p.s.a. Z uzasadnienia zaskarżonego wyroku wynika – najogólniej rzecz ujmując – że przeprowadzone przez organ administracji ustalenia faktyczne uzasadniały – wobec ich prawidłowości – przyjęcie ich za podstawę wyrokowania w rozpatrywanej sprawie, zaakceptowanie dokonanej na ich podstawie oceny odnośnie do zaktualizowania się przesłanek przypisania stronie na podstawie art. 92a ust. 1 u.t.d. odpowiedzialności za naruszenie przepisów o transporcie drogowym w zakresie odnoszącym się do naruszenia opisanego pod lp. 9.2 załącznika nr 3 do u.t.d., a w konsekwencji nałożenia na stronę kary pieniężnej w wysokości 2.000 zł. Sąd I instancji podkreślił, że z przeprowadzonych w sprawie ustaleń, odzwierciedlonych w protokole kontroli drogowej przeprowadzonej 8 stycznia 2024 r. wynika, że w pojeździe marki [...] o nr rej. [...] stwierdzono usterkę w postaci wycieku płynów eksploatacyjnych innych niż woda – tj. oleju w postaci stałych kropli – która wobec bardzo poważnego zagrożenia środowiska lub bezpieczeństwa została zakwalifikowana jako usterka niebezpieczna, a ocena oraz sposób takiego jej zakwalifikowania odpowiadały wymogom określonym w przepisach rozporządzenia w sprawie kontroli (§ 5 i § 6). W punkcie wyjścia i zarazem w odpowiedzi na wniosek pełnomocnika strony skarżącej zawarty w piśmie procesowym z 23 lipca 2026 r. o zawieszenie postępowania przed Naczelnym Sądem Administracyjnym "do czasu podjęcia uchwały przez skład siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego w odpowiedzi na pytanie prawne skierowane w sprawie o sygnaturze II GSK 255/26", z uwagi na to, że "w niniejszej sprawie występuje analogiczny problem prawny, jak w sprawie II GSK 255/26, związany ze stosowaniem przepisów ustawy o transporcie drogowym, dlatego rozstrzygnięcie niniejszej sprawy zależy od rozstrzygnięcia ww. pytania prawnego", trzeba – zdaniem Sądu w składzie orzekającym w rozpatrywanej sprawie – stwierdzić, że wbrew stanowisku i oczekiwaniom strony skarżącej w aktualnie rozpatrywanej sprawie nie zaktualizowały się jednak przesłanki zawieszenia postępowania sądowoadministracyjnego. Wymaga bowiem podkreślenia, że postanowieniem Naczelnego Sądu Administracyjnego z 14 lipca 2026 r. zostało zainicjowane postępowanie, o którym jest mowa w art. 187 § 1 w zw. z art. 264 § 2 p.p.s.a., zmierzające do rozstrzygnięcia zagadnienia prawnego budzącego poważne wątpliwości w sprawie sądowoadministracyjnej rozpatrywanej przez ten Sąd pod sygn. akt II GSK 255/26. Prawna podstawa wymienionego postanowienia nie jest bez znaczenia dla wniosku, że przedłożenie składowi siedmiu sędziów do rozpoznania zagadnienia prawnego budzącego poważne wątpliwości nie stanowi jednak podstawy do zawieszenia postępowania sądowego w innej sprawie w oparciu o art. 125 § 1 pkt 1 p.p.s.a., co znajduje swoje uzasadnienie w argumencie z językowego znaczenia podstawowego w tym przepisie słowa "zależy" – jeżeli coś zależy od danej sytuacji, to ona decyduje o tym lub ma na to decydujący wpływ. Wpływu takiego – jak należałoby przyjąć – nie ma uchwała składu powiększonego, podejmowana (i podjęta) w odpowiedzi na pytanie prawne, albowiem posiada ona moc bezpośrednio wiążącą jedynie w konkretnej sprawie, w której ją wydano, co aż nadto wyraźnie wynika z art. 187 § 2 p.p.s.a. oraz co nie pozostaje bez wpływu i na ten wniosek, że w odniesieniu do innych spraw wiąże wyłącznie pośrednio, ponieważ jakikolwiek inny skład orzekający sądu administracyjnego, który nie podziela poglądu w niej wyrażonego, może przedstawić odpowiedniemu składowi Naczelnego Sądu Administracyjnego powstałe zagadnienie prawne do rozstrzygnięcia. Dopiero ponowna uchwała Naczelnego Sądu Administracyjnego będzie dla tego sądu (i tylko dla niego) bezpośrednio wiążąca, co wynika z kolei z art. 187 § 2 w zw. z art. 269 § 1 zdanie drugie p.p.s.a. (zob. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 18 grudnia 2006 r., sygn. akt II FZ 746/06; por. również uchwała Naczelnego Sądu Administracyjnego z 24 listopada 2008 r., sygn. akt II FPS 4/08). Wobec braku zaktualizowania się przesłanek stosowania art. 125 § 1 pkt 1 p.p.s.a. brak więc było podstaw, aby uczynić zadość oczekiwaniu strony skarżącej. Przechodząc w związku z powyższym do meritum sprawy, trzeba stwierdzić, że skarga kasacyjna, której zarzuty wyznaczają zgodnie z zasadą dyspozycyjności granice kontroli zgodności z prawem zaskarżonego wyroku, nie uzasadnia twierdzenia, że rezultat tej kontroli powinien wyrazić się w krytycznej ocenie tego wyroku, której konsekwencją powinno być jego uchylenie. Zgodności z prawem zaskarżonego wyroku – co należy podnieść na wstępie – z całą pewnością nie podważa zarzut adresowany wobec faktycznych podstaw wydanego w sprawie rozstrzygnięcia, a mianowicie zarzut z pkt. 1 ppkt 1.1 pppkt 1.1.1 petitum skargi kasacyjnej ani też pozostający z nim w funkcjonalnym związku zarzut naruszenia art. 92a ust. 1 u.t.d. w zw. z lp. 9.2 załącznika nr 3 do u.t.d. w związku z § 6 ust. 2 i § 5 ust. 7 pkt 3 rozporządzenia w sprawie kontroli (pkt 2 ppkt 2.1 petitum skargi kasacyjnej), co wobec komplementarnego charakteru tych zarzutów uzasadnia, aby rozpatrzeć je łączne. Odpowiadając na te zarzuty, trzeba przede wszystkim podkreślić – albowiem strona skarżąca nie uwzględnia tego w dostatecznym stopniu – że protokół kontroli drogowej posiada walor dowodu bezpośredniego, a ponadto – co nie jest bez znaczenia z punktu widzenia całokształtu przeprowadzonych w sprawie ustaleń – że koresponduje z dowodem w postaci notatki urzędowej oraz dokumentacji fotograficznej obrazującej fakty stwierdzone w trakcie kontroli pojazdu. Uwzględniając cel, jak również logikę czynności kontrolnych przeprowadzanych w rozpatrywanej sprawie, trzeba podkreślić, że istota protokołu z kontroli wyraża się w tym, że dokument ten odzwierciedla i potwierdza istniejący w momencie kontroli stan faktyczny. Jego walor jako dowodu wyraża się w tym, że skoro jest sporządzany podczas kontroli drogowej, to w relacji do okoliczności czasu i miejsca jej przeprowadzania umożliwia odzwierciedlenie w jego treści – i to na bieżąco – nie dość że przebiegu czynności kontrolnych, to również, jeżeli nie przede wszystkim, stwierdzonych w trakcie tych czynności faktów, zdarzeń i okoliczności mających czy też mogących mieć istotne znaczenie z punktu widzenia formułowanych na ich podstawie ocen oraz wniosków, a ponadto – co najistotniejsze – ich utrwalenie we wskazany sposób. Dlatego też właśnie protokół kontroli drogowej jest podstawowym dokumentem stanowiącym materiał dowodowy w sprawach o nałożenie kary pieniężnej (zob. np. wyroki NSA z: 29 kwietnia 2021 r., sygn. akt II GSK 867/18; 9 lipca 2019 r., sygn. akt II GSK 1944/17). Treść sporządzonego w rozpatrywanej sprawie protokołu kontroli drogowej odzwierciedla dokonane w jej toku czynności i ustalenia, z uwzględnieniem daty i miejsca przeprowadzenia kontroli, danych kierowcy pojazdu oraz danych identyfikujących podmiot kontrolowany. Z wymienionego protokołu kontroli aż nadto jasno wynika – co znajduje swoje potwierdzenie w przywołanych powyżej dowodach, a zwłaszcza w dowodach z dokumentacji fotograficznej – że w trakcie przeprowadzonej kontroli stwierdzono usterkę o kodzie 8.4.1. (załącznik nr 1 do rozporządzenia w sprawie kontroli), a mianowicie nadmierny wyciek płynu innego niż woda (oleju), który zagrażał środowisku i jednocześnie poprzez wydostawanie się poza pojazd stwarzał zagrożenie dla bezpieczeństwa innych użytkowników drogi, co skutkowało zatrzymaniem dowodu rejestracyjnego za pokwitowaniem oraz zakazaniem dalszej jazdy. Za nie bez znaczenia dla wniosku, że przebieg kontroli drogowej, jej ustalenia oraz ich ocena odnośnie do charakteru stwierdzonej usterki, a także jej konsekwencje wyrażające się w zatrzymaniu dowodu rejestracyjnego za pokwitowaniem oraz w wydaniu dyspozycji o zakazie dalszej jazdy nie nosiły żadnych cech arbitralności, a co za tym idzie, że nie były pozbawione racjonalnych podstaw i przesłanek, trzeba uznać fakt, że protokół kontroli został podpisany przez kierującą pojazdem, która do protokołu kontroli nie wniosła żadnych zastrzeżeń. Nie sposób jest więc twierdzić, że przeprowadzone w sprawie ustalenia faktyczne – których podstawę stanowiły fakty opisane w protokole kontroli drogowej – miałyby być niezupełne, niejednoznaczne, a przez to wadliwe w zakresie odnoszącym się do ustalenia faktów o prawnie relewantnym znaczeniu, co zdaniem strony miałoby wynikać w zaniechaniu przeprowadzenia szczegółowej drogowej kontroli technicznej, która – zdaniem strony – jest wymagana dla potrzeb stwierdzenia tego typu usterki jak ujawniona podczas przeprowadzonej kontroli drogowej, co w konsekwencji miałoby prowadzić do wniosku o naruszeniu przez Sąd I instancji – jako wzorców kontroli legalności zaskarżonej decyzji – przepisów § 6 ust. 2 i § 5 ust. 7 pkt 3 rozporządzenia sprawie kontroli. Zarzucając naruszenie wymienionych przepisów prawa – które miałoby przekonywać o wadliwości przeprowadzonych w sprawie ustaleń faktycznych – strona skarżąca pomija – co istotne – że nie funkcjonują one w oderwaniu od pozostałych przepisów rozporządzenia w sprawie kontroli, co nie pozostaje bez wpływu na wniosek, że pomija nie dość że ich kontekst językowy, to również ich kontekst systemowy. Wymaga więc podkreślenia, że zgodnie z § 5 ust. 5 przywołanego rozporządzenia sposób identyfikowania pojazdu, zakres i metody kontroli jego stanu technicznego oraz kryteria oceny usterek stwierdzonych podczas tej kontroli są określone w załączniku nr 1 do tego rozporządzenia, a usterki niewymienione w tym załączniku ocenia się pod względem zagrożenia, jakie stwarzają dla bezpieczeństwa ruchu drogowego, co wobec treści tego przepisu prawa i zarazem wobec stwierdzenia w toku przeprowadzonej kontroli drogowej nadmiernego wycieku płynu innego niż woda (oleju), który zagrażał środowisku i jednocześnie poprzez wydostawanie się poza pojazd stwarzał zagrożenie dla bezpieczeństwa innych użytkowników drogi – a więc usterki, jak wynika z załącznika nr 1 do wymienionego rozporządzenia, o kodzie 8.4.1. – prowadzi do wniosku, że – jak wynika z dyspozycji zawartej w kolumnie "Metoda" tego załącznika – kontrola (metoda) organoleptyczna jest stosowana – co jest aż nadto oczywiste, a przy tym racjonalne – w odniesieniu do stwierdzenia wycieku płynów. Jeżeli w tym też kontekście podkreślić, że – jak wynika z § 6 ust. 2 przywołanego rozporządzenia – na podstawie wyników wstępnej drogowej kontroli technicznej pojazdu użytkowego – obejmującej zgodnie z § 6 ust. 1 pkt 2 tego rozporządzenia m.in. wzrokową ocenę stanu technicznego pojazdu – to kontrolujący decyduje, czy pojazd ten poddać szczegółowej drogowej kontroli technicznej, czy też nie, to w świetle przywołanej regulacji prawnej oczekiwanie strony skarżącej odnośnie do potrzeby przeprowadzenia szczegółowej drogowej kontroli technicznej trzeba uznać za nieuzasadnione. Zwłaszcza że strona nie uwzględnia również w dostatecznym stopniu – co powyżej zasygnalizowano – zaznaczenia kontekstu językowego – w tym konwencji językowej – oraz kontekstu systemowego obowiązywania przywołanych przepisów prawa. Z konstrukcji § 6 ust. 2 rozporządzenia w sprawie kontroli wynika, że szczegółowa drogowa kontrola techniczna jest zalecana w przypadku, gdy kontrola wstępna nie pozwalała w jednoznaczny sposób na zaklasyfikowanie usterki do jednej z trzech kategorii usterek wymienionych w § 5 ust. 7 rozporządzenia. Stwierdzenie usterki pojazdu nie obliguje kontrolującego do skierowania pojazdu na szczegółową drogową kontrolę techniczną w sytuacji, gdy już na etapie kontroli wstępnej może on jednoznacznie stwierdzić, że usterka taka kwalifikuje się do którejkolwiek z kategorii usterek wymienionych i zdefiniowanych w przepisie § 5 ust. 7 rozporządzenia. To więc dopiero – jak w pełni zasadnie należałoby przyjąć, w tym wobec przywołanych powyżej postanowień załącznika nr 1 do rozporządzenia w sprawie kontroli – ujawnione w trakcie kontroli wstępnej wątpliwości odnośnie do skategoryzowania stwierdzonej usterki stanowią – i powinny stanowić – podstawę poddania pojazdu szczegółowej drogowej kontroli technicznej mającej na celu – jak wskazano – jednoznaczną i nie pozostawiającą wątpliwości ocenę odnośnie do charakteru i kategorii ujawnionej usterki pojazdu, o czym przekonuje konwencja językowa, którą prawodawca operuje na gruncie § 6 ust. 2 rozporządzenia, z którego aż nadto jasno i wyraźnie wynika, że to "kontrolujący decyduje" o konieczności poddania pojazdu szczegółowej kontroli technicznej, a ponadto, że tego typu kontrolę "przeprowadza się w szczególności w przypadku, gdy zachodzi uzasadnione podejrzenie, że pojazd użytkowy zagraża bezpieczeństwu ruchu drogowego" (zob. również wyrok NSA z 13 maja 2025 r., sygn. akt II GSK 563/21). Jeżeli w rekapitulacji przedstawionych argumentów podkreślić również – albowiem nie jest bez znaczenia –– że do protokołu kontroli drogowej – w której rezultacie został zatrzymany dowód rejestracyjny pojazdu oraz została wydana dyspozycja o zakazie dalszej jazdy – kierująca pojazdem nie wniosła żadnych zastrzeżeń, co siłą rzeczy nie pozostaje bez wpływu na wniosek, że akceptowała ustalenia oraz konsekwencje przeprowadzonej kontroli drogowej, to tym bardziej nie ma podstaw, aby podważać prawidłowość przeprowadzonych w sprawie ustaleń faktycznych. Zgodności z prawem zaskarżonego wyroku nie podważają również zarzuty z pkt. 1 ppkt 1.1 pppkt 1.1.2-1.1.4 petitum skargi kasacyjnej ani też zarzuty z pkt. 2 ppkt 2.2 i 2.3 oraz z pkt. 3 pkt 3.1 jej petitum, których wspólnych mianownikiem – uzasadniającym łączne ich rozpatrzenie – jest podnoszone na ich gruncie naruszenie przez Sąd I instancji – jako wzorców kontroli legalności zaskarżonej decyzji – art. 189a § 1 i § 2 (pkt 2) k.p.a., art. 189f § 1 (pkt 1) i § 2 k.p.a. oraz art. 92c ust. 1 (pkt 1) u.t.d. Z konstrukcji oraz uzasadnienia tych zarzutów kasacyjnych – najogólniej rzecz ujmując – wynika, że strona skarżąca podważa prawidłowość stanowiska Sądu I instancji, że art. 92c ust. 1 (pkt 1) u.t.d. jest przepisem odrębnym w rozumieniu art. 189a § 2 (pkt 2) k.p.a., a co za tym idzie prawidłowość tego stanowiska odnośnie do braku podstaw stosowania regulacji k.p.a. w rozpatrywanej sprawie w zakresie odnoszącym się do instytucji odstąpienia od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej lub udzielenia pouczenia (art. 189a § 2 pkt 2 w zw. z art. 189f § 1 pkt 1 i § 2 k.p.a.), eksponując jednocześnie, że w sprawie zaktualizowały się przesłanki stosowania wobec niej art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a. i zarazem oczekując (równoczesnego) zastosowania wobec niej art. 92c ust. 1 pkt 1 u.t.d., a to wobec tego, że strona nie miała wpływu na powstanie naruszenia, a naruszenie nastąpiło wskutek zdarzeń i okoliczności, których nie mogła przewidzieć. Wobec tego rodzaju stanowiska nie sposób jest nie ustrzec się refleksji, że jest ono – najogólniej rzecz ujmując – niespójne, albowiem tezie, że art. 92c ust. 1 (pkt 1) u.t.d. nie jest przepisem odrębnym w rozumieniu art. 189a § 2 pkt 2 w zw. z art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a., która miałaby prowadzić do wniosku – przy tym błędnego, o czym mowa dalej – o pierwszeństwie stosowania wymienionej regulacji kodeksowej, towarzyszy równoczesne oczekiwanie strony odnośnie do zastosowania w rozpatrywanej sprawie przywołanego przepisu u.t.d., a to wobec zaktualizowania się przesłanek jego zastosowania, albowiem strona "[...] nie miała wpływu na powstanie naruszenia, a naruszenie nastąpiło wskutek zdarzeń i okoliczności, których nie mogła przewidzieć" (s. 2 – 3 skargi kasacyjnej). Zarzuty z pkt. 1 ppkt 1.1 pppkt 1.1.2 – pppkt 1.1.4 petitum skargi kasacyjnej ani też zarzuty z pkt. 2 ppkt 2.1, ppkt 2.2 – 2.3 oraz z pkt. 3 pkt 3.1 jej petitum nie są oparte na usprawiedliwionych podstawach, o czym trzeba również wnioskować na podstawie wskazanego braku spójności prezentowanego na ich gruncie stanowiska. Odpowiadając na ten zarzuty, wymaga przypomnienie, że w art. 189f k.p.a. oraz na określonych nim – zgodnie z wolą ustawodawcy oraz zgodnie z jego celami polityki tworzenia prawa – warunkach została ustanowiona instytucja odstąpienia od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej. Wobec usytuowania tego przepisu prawa w dziale IVa k.p.a. ("Administracyjne kary pieniężne") jego wykładnia – aby mogła być uznana za prawidłową – nie może pomijać argumentów natury systemowej, zwłaszcza że zakres stosowania przepisów tego działu wyznacza art. 189a k.p.a. Stanowiąc w § 1, że w sprawach nakładania lub wymierzania administracyjnej kary pieniężnej lub udzielania ulg w jej wykonaniu stosuje się przepisy niniejszego działu, w § 2 stanowi on jednocześnie, że w przypadku uregulowania w przepisach odrębnych: 1) przesłanek wymiaru administracyjnej kary pieniężnej, 2) odstąpienia od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej lub udzielenia pouczenia, 3) terminów przedawnienia nakładania administracyjnej kary pieniężnej, 4) terminów przedawnienia egzekucji administracyjnej kary pieniężnej, 5) odsetek od zaległej administracyjnej kary pieniężnej, 6) udzielania ulg w wykonaniu administracyjnej kary pieniężnej – przepisów wymienionego działu w tym zakresie nie stosuje się. Z przywołanej regulacji prawnej – i abstrahując od § 3 art. 189a k.p.a., który wyłącza stosowanie przepisów wymienionego działu ustawy z określonych nim powodów, innych jeszcze niż wymienione powyżej, a mianowicie w sprawach nakładania lub wymierzania kar na podstawie przepisów o postępowaniu w sprawach o wykroczenia, odpowiedzialności dyscyplinarnej, porządkowej lub z tytułu naruszenia dyscypliny finansów publicznych – wynika, że uregulowanie w przepisach odrębnych zagadnień wymienionych w § 2 jest wystarczające dla przyjęcia, że przepisy tego działu nie mają zastosowania, a nie jest przy tym konieczne – co trzeba podkreślić w odpowiedzi na argumentację strony – aby przepisy odrębne regulowały te zagadnienia w zakresie, w jakim są one uregulowane w przepisach działu IVa k.p.a., tj. aby zakres normowania w przepisach odrębnych pokrywał się z zakresem normowania w przepisach wymienionego działu – w tym wręcz w relacji "jeden do jednego", co jest aż nadto oczywiste, gdy w tej mierze odwołać się do argumentu czasu tworzenia prawa, a w tym kontekście (zróżnicowanej) konwencji językowej, którą w przestrzeni czasu operuje ustawodawca – co oznacza, że jeżeli zakres normowania zagadnienia prawnego określonego w § 2 w przepisach odrębnych jest węższy lub szerszy od zakresu normowania tego samego zagadnienia w przepisach działu IVa lub przepisy odrębne regulują je w sposób identyczny, podobny lub zbliżony albo odmienny, to dany przepis działu IVa nie ma zastosowania (zob. np. A. Wróbel, art. 189a k.p.a., t. 7, w: Komentarz aktualizowany do ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego, LEX/el. 2021). W świetle powyższego za uzasadniony trzeba uznać wniosek, że odmienne (węższe lub szersze, podobne lub zbliżone albo różne) niż w regulacji kodeksowej (podstawowej) unormowanie danej kwestii (danego zagadnienia) zawsze będzie w relacji do niej regulacją "odrębną" w rozumieniu art. 189a § 2 k.p.a. (zob. w tej mierze również A. Cebera, J.G. Firlus, art. 189a k.p.a. t. 5, w: Kodeks postępowania administracyjnego (red. H. Knysiak-Sudyka), Wydanie III, WKP 2023), a wobec konwencji językowej, którą na gruncie tego przepisu prawa operuje ustawodawca, za nie mniej uzasadniony trzeba uznać i ten wniosek, że jego funkcją jest ustanowienie kolizyjnej zasady pierwszeństwa stosowania przepisów odrębnych, co wobec nakazu pierwszeństwa stosowania instytucji stanowiących przedmiot odrębnych regulacji prowadzi do wniosku o uzupełniającym charakterze przepisów działu IVa k.p.a. (zob. uchwała Naczelnego Sądu Administracyjnego z 9 czerwca 2022 r., sygn. akt III OPS 1/21). Z przepisów odrębnych w rozumieniu art. 189a § 2 k.p.a. in fine, a mianowicie z art. 92c ust. 1 u.t.d. wynika, że nie wszczyna się postępowania w sprawie nałożenia kary pieniężnej, o której mowa w art. 92a ust. 1, na podmiot wykonujący przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem, a postępowanie wszczęte w tej sprawie umarza się, jeżeli: 1) okoliczności sprawy i dowody wskazują, że podmiot wykonujący przewozy lub inne czynności związane z przewozem nie miał wpływu na powstanie naruszenia, a naruszenie nastąpiło wskutek zdarzeń i okoliczności, których podmiot nie mógł przewidzieć, lub 2) za stwierdzone naruszenie na podmiot wykonujący przewozy została nałożona kara przez inny uprawniony organ, lub 3) od dnia ujawnienia naruszenia upłynął okres ponad 2 lat. Jeżeli z przywołanego przepisu prawa wynika, że w warunkach nim określonych nie wszczyna się postępowania w sprawie nałożenia kary pieniężnej, o której mowa w art. 92a ust. 1, a postępowanie wszczęte w tej sprawie umarza się, to za uzasadniony trzeba uznać wniosek, że jako przepis odrębny w relacji do przepisów działu IVa k.p.a. reguluje on – w pkt. 1) – zagadnienie, o którym jest mowa w art. 189a § 2 pkt 2 w zw. z art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a. Konsekwencją jego zastosowania jest bowiem to, że w sytuacji zaistnienia naruszenia penalizowanego administracyjną karą pieniężną oraz zaktualizowania się przesłanki z art. 92c ust. 1 pkt 1 u.t.d. na przewoźnika nie jest nakładana kara pieniężna, albowiem nie wszczyna się postępowania w sprawie nałożenia tej kary, a postępowanie już wszczęte umarza się. Stosowanie art. 92c ust. 1 pkt 1 u.t.d. w praktycznym wymiarze ma więc w istocie rzeczy ten sam skutek, co zastosowanie instytucji odstąpienia od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej, o której mowa w art. 189a § 2 pkt 2 w zw. z art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a., albowiem za zaistniałe i ujawnione naruszenie prawa kara ta nie jest nakładana, a – jak podkreślono – dla przyjęcia, że przepisy działu IVa k.p.a. nie mają zastosowania, istotne znaczenie ma to, aby zagadnienie, o którym mowa w § 2 art. 189 k.p.a., zostało uregulowane w przepisach odrębnych i nie jest przy tym istotne – co również podkreślono powyżej – że zakres normowania zagadnienia określonego w § 2 w przepisach odrębnych jest węższy lub szerszy od zakresu normowania tego samego zagadnienia w przepisach działu IVa k.p.a. lub to, czy przepisy odrębne regulują je w sposób identyczny, podobny lub zbliżony albo odmienny. Funkcje tych regulacji są więc tożsame. Co więcej, zestawiając treść art. 92c ust. 1 pkt 1 u.t.d. z art. 189a § 2 pkt 2 w zw. z art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a., za uzasadniony należałoby uznać i ten wniosek, że w relacji do określonych nimi przesłanek aktualizujących ich stosowanie zakresy stosowania tych przepisów prawa różnią się, co siłą rzeczy potwierdza zasadność wniosku, że art. 92c ust. 1 pkt 1 u.t.d. jest przepisem odrębnym wobec art. 189a § 2 pkt 2 w zw. z art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a. jako regulacji podstawowej. O ile art. 92c ust. 1 pkt 1 u.t.d. ma zastosowanie zarówno do deliktów ciągłych, trwałych lub powtarzający się oraz do tzw. deliktów jednoczynowych zwykłych lub skutkowych, a więc, innymi słowy, do zachowania polegającego na jednorazowym naruszeniu obowiązku lub zakazu – w odniesieniu do których nie wszczyna się postępowania w sprawie nałożenia kary pieniężnej na podmiot wykonujący przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem, a postępowanie wszczęte w tej sprawie umarza się, jeżeli zaktualizują się wskazane w nim przesłanki – o tyle art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a. (w zw. z art. 189a § 2 pkt 2 k.p.a.) nie ma zastosowania do deliktów jednoczynowych zwykłych lub skutkowych, a więc do zachowania polegającego na jednorazowym naruszeniu obowiązku lub zakazu, co wprost wynika z przesłanek jego stosowania, a, ściślej rzecz ujmując, z istoty oraz funkcji przesłanki "zaprzestania naruszania prawa". W tym też kontekście trzeba stwierdzić, że wobec przypisania stronie w rozpatrywanej sprawie naruszenia polegającego na wykonywaniu przewozu drogowego pojazdem posiadającym usterkę lub usterki układu hamulcowego, połączeń układu kierowniczego, kół, opon, zawieszenia, podwozia lub innego wyposażenia zakwalifikowanego jako niebezpieczne (lp. 9.2. załącznika nr 3 do u.t.d.) tezie o możliwości i zarazem dopuszczalności stosowania art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a. w stanie prawnym i faktycznym rozpatrywanej sprawy – i to nawet przy nieuzasadnionym założeniu, że art. 92c ust. 1 u.t.d. nie jest przepisem odrębnym w rozumieniu art. 189a § 2 k.p.a. – sprzeciwia się właśnie rodzaj i charakter tego naruszenia, a co za tym idzie rodzaj i charakter zachowania wypełniającego jego znamiona. Przede wszystkim wymaga podkreślenia, że z art. 188f § 1 pkt 1 k.p.a. wynika, że organ administracji publicznej, w drodze decyzji, odstępuje od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej i poprzestaje na pouczeniu, jeżeli waga naruszenia prawa jest znikoma, a strona zaprzestała naruszania prawa, co wobec operowania przez ustawodawcę funktorem koniunkcji – przeciwstawny spójnik "a" – prowadzi również do wniosku, że koniecznym warunkiem stosowania tego przepisu prawa jest kumulatywne zaktualizowanie się tak określonych przesłanek. Wobec treści obowiązku naruszonego przez stronę, w świetle konwencji językowej stosowanej przez ustawodawcę dla potrzeb opisu przesłanki "zaprzestania naruszania prawa" za uzasadniony trzeba uznać wniosek, że jej zakres odnosi się wyłącznie do tzw. deliktów ciągłych, trwałych lub powtarzający się (polegających na działaniu lub zaniechaniu), co siłą rzeczy prowadzi i do tego wniosku, że ocena odnośnie do jej zaistnienia nie odnosi się do tzw. deliktów jednoczynowych zwykłych lub skutkowych, a więc innymi słowy do zachowania polegającego na jednorazowym naruszeniu obowiązku lub zakazu (zob. A. Wróbel, art. 189f k.p.a., t. 5, w: M Jaśkowska, M. Wilbrandt-Gotowicz, A. Wróbel, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, WKP 2026; A. Cebera, J.G. Firlus, art. 189f k.p.a., t. 4, op. cit.; A. Cebera, "Zaprzestanie naruszania prawa" jako przesłanka zastosowania art. 189 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, Przegląd Prawa Publicznego 5/2022; zob. również np. wyroki NSA z: 12 maja 2026 r., sygn. akt II GSK 663/23; 18 grudnia 2025 r., sygn. akt II GSK 902/25; 6 listopada 2025 r., sygn. akt II GSK 584/25 i II GSK 501/25; 28 sierpnia 2025 r., sygn. akt II GSK 162/25; 5 czerwca 2025 r., sygn. akt II GSK 2593/21; 11 marca 2025 r., sygn. akt II GSK 1906/21; 5 marca 2024 r., sygn. akt: II GSK 1206/23, II GSK 1366/23, II GSK 1191/23, II GSK 1189/23, II GSK 1202/23, II GSK 1365/23, II GSK 1206/23, II GSK 1373/23, II GSK 1719/23; 27 lutego 2024 r., sygn. akt: II GSK 1225/23, II GSK 1226/23, II GSK 1717/23, II GSK 1184/23, II GSK 1201/23, II GSK 1372/23; 22 lutego 2024 r., sygn. akt II GSK 1725/23; 21 lutego 2024 r., sygn. akt: II GSK 1369/23, II GSK 1367/23, II GSK 1517/23; 20 lutego 2024 r., sygn. akt: II GSK 1160/23, II GSK 1185/23, II GSK 1186/23, II GSK 1187/23, II GSK 1188/23, II GSK 1200/23, II GSK 1416/23, II GSK 1437/23, II GSK 1438/23, II GSK 1504/23, II GSK 1234/23, II GSK 1520/23, II GSK 1183/23; 10 lutego 2023 r., sygn. akt: II GSK 294/20 i II GSK 1386/19; 30 listopada 2022 r., sygn. akt: II GSK 1091/19; II GSK 1090/19 i II GSK 1092/19). Wobec tego, że istota omawianej przesłanki stosowania art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a. odnosi się do potrzeby oceny zachowania i postawy sprawcy wobec naruszenia prawa, który – co trzeba podkreślić – dobrowolnie odstępując od zachowania niezgodnego z prawem, manifestuje tym samym zmianę swojej dotychczasowej postawy, co siłą rzeczy, gdy chodzi o możliwość przeprowadzenia takiej oceny oraz podjęcia samego takiego zachowania, może odnosić się do sytuacji utrzymywania stanu naruszenia prawa w czasie, to już nie jest to możliwe w odniesieniu do deliktów jednoczynowych oraz skutkowych. W związku z tym bowiem, że naruszenie prawa już wystąpiło, zaistniał już skutek jego naruszenia, nie jest możliwe zamanifestowanie zmiany stosunku sprawcy wobec tego naruszenia poprzez zmianę jego (dotychczasowego) zachowania – a to poprzez zaprzestanie naruszania porządku prawnego – a skoro tak, to siłą rzeczy nie jest możliwe przeprowadzenie oceny zachowania mającego przekonywać o zmianie postawy sprawcy (zob. A. Cebera, J.G. Firlus, op. cit.). Jeżeli przypisane stronie w rozpatrywanej sprawie naruszenie polegało na wykonywaniu przewozu drogowego pojazdem posiadającym usterkę lub usterki układu hamulcowego, połączeń układu kierowniczego, kół, opon, zawieszenia, podwozia lub innego wyposażenia zakwalifikowanego, jako niebezpieczne – co ujawniono podczas kontroli drogowej, w wyniku której stwierdzono usterkę pojazdu w postaci wycieku płynów eksploatacyjnych innych niż woda, tj. oleju w postaci stałych kropli, która została zakwalifikowana jako usterka niebezpieczna (tj. o kodzie 8.4.1.załącznika nr 1 do rozporządzenia w sprawie kontroli ruchu drogowego), co skutkowało zatrzymaniem dowodu rejestracyjnego pojazdu oraz wydaniem dyspozycji o zakazie dalszej jazdy – to wobec opisu znamion tego deliktu, a, co za tym idzie, wobec jego rodzaju i charakteru – który z całą pewnością nie uzasadnia, aby kwalifikować go jako delikt ciągły, trwały lub powtarzający się – za uzasadniony trzeba uznać wniosek, że z przedstawionych powodów – oraz wbrew oczekiwaniom strony skarżącej – art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a. nie mógłby mieć zastosowania w rozpatrywanej sprawie. Zwłaszcza że – co nie jest bez znaczenia – zaprzestania naruszania prawa, a co za tym idzie zaktualizowania się drugiej przesłanki stosowania art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a. – i abstrahując już nawet od przesłanki wagi naruszenia prawa, której ocena powinna być dokonywana z pominięciem art. 115 § 2 ustawy z 6 czerwca 1997 r. – Kodeks karny, a to wobec przedmiotu, celów oraz funkcji regulacji administracyjnoprawnej oraz, co trzeba podkreślić w opozycji do stanowiska strony (zob. s. 15 skargi kasacyjnej) jej autonomiczności, w tym autonomiczności siatki pojęciowej, którą operuje (zob. np. wyroki NSA z dnia: 28 kwietnia 2026 r., sygn. akt II GSK 120/23 18 sierpnia 2020 r., sygn. akt II GSK 497/20; 17 marca 2022 r., sygn. akt I OSK 1110/21) – nie sposób jest łączyć czy też wręcz utożsamiać z następczym w relacji do momentu stwierdzenia naruszenia działaniem polegającym na niezwłocznej naprawie pojazdu, a mianowicie z działaniem następczym w relacji do momentu przeprowadzenia kontroli oraz ustaleń tejże kontroli, a, co za tym idzie, ujawnienia naruszenia. Skutek w postaci wykonywania przewozu drogowego pojazdem posiadającym usterkę lub usterki układu hamulcowego, połączeń układu kierowniczego, kół, opon, zawieszenia, podwozia lub innego wyposażenia zakwalifikowanego jako niebezpieczne – w tym również w relacji do towarzyszących temu ryzyk i zagrożeń dla bezpieczeństwa ruchu drogowego oraz bezpieczeństwa innych użytkowników dróg – już bowiem wystąpił i nie usuwa go zachowanie następcze w relacji do momentu ujawnienia naruszenia. Wobec tego, że – jak podkreślono powyżej – koniecznym warunkiem stosowania art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a. jest kumulatywne zaktualizowanie się określonych nim przesłanek, za oczywisty trzeba uznać wniosek – co również trzeba zaakcentować w opozycji do sugestii strony – że oczywisty wręcz brak ziszczenia się jednej z tychże przesłanek – w rozpatrywanej sprawie przesłanki "zaprzestania naruszania prawa" – zwalnia z oceny, czy oraz w jakim zakresie miałaby się ziścić druga z tych przesłanek, co w rozpatrywanej sprawie miałoby się odnosić do "wagi naruszenia prawa". W korespondencji do powyższego – i zarazem w opozycji do stanowiska strony skarżącej – za nie mniej uzasadniony trzeba uznać i ten wniosek, że w rozpatrywanej sprawie nie mógłby być również zastosowany art. 189f § 2 i § 3 k.p.a. Z § 2 art. 189f k.p.a. wynika, że w przypadkach innych niż wymienione w § 1, jeżeli pozwoli to na spełnienie celów, dla których miałaby być nałożona administracyjna kara pieniężna, organ administracji publicznej, w drodze postanowienia, może wyznaczyć stronie termin do przedstawienia dowodów potwierdzających: 1) usunięcie naruszenia prawa lub 2) powiadomienie właściwych podmiotów o stwierdzonym naruszeniu prawa, określając termin i sposób powiadomienia, zaś § 3 art. 189f k.p.a. stanowi, że organ administracji publicznej w przypadkach, o których mowa w § 2, odstępuje od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej i poprzestaje na pouczeniu, jeżeli strona przedstawiła dowody potwierdzające wykonanie postanowienia. Abstrahując już nawet od tego, że stosowanie przywołanego przepisu prawa zostało pozostawione uznaniu organu, trzeba podkreślić, że skoro – jak wynika z jego treści – organ administracji może wyznaczyć stronie termin do przedstawienia dowodów potwierdzających usunięcie naruszenia prawa, to za uzasadniony należałoby uznać wniosek, że nie sposób jest usunąć naruszenia prawa – a co za tym idzie przedstawić dowody na jego usunięcie – jeżeli przypisane stronie naruszenie polegało na wykonywaniu przewozu drogowego pojazdem posiadającym usterkę lub usterki układu hamulcowego, połączeń układu kierowniczego, kół, opon, zawieszenia, podwozia lub innego wyposażenia zakwalifikowanego, jako niebezpieczne, a skutek w postaci tego jednorazowego naruszenia już nastąpił, co innymi słowy prowadzi do wniosku, że stosowaniu tego przepisu prawa w stanie faktycznym oraz prawnym rozpatrywanej sprawy – podobnie jak i stosowaniu przepisu art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a. – sprzeciwia się rodzaj i charakter naruszenia, który nie może stanowić podstawy oceny odnośnie do możliwości usunięcia naruszenia prawa oraz usunięcia jego skutków. Podkreślając w rekapitulacji, należy stwierdzić, że art. 92c ust. 1 pkt 1 u.t.d. jest przepisem odrębnym w rozumieniu art. 189a § 2 k.p.a. w związku z art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a., zaś funkcją art. 189a § 2 k.p.a. jest ustanowienie kolizyjnej zasady pierwszeństwa stosowania przepisów odrębnych, co wobec nakazu pierwszeństwa stosowania instytucji stanowiących przedmiot odrębnych regulacji prowadzi do wniosku, że przepisy Działu IVa k.p.a. mają uzupełniający charakter (zob. uchwała Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 czerwca 2022 r., sygn. akt III OPS 1/21). Wobec konwencji językowej, którą ustawodawca operuje na gruncie art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a., przepis ten i tak nie miałby zastosowania w sprawie, co oznacza, że w świetle rodzaju przypisanego stronie deliktu administracyjnego, w opozycji do stanowiska strony skarżącej należy stwierdzić, że Sąd I instancji – a co za tym idzie organy administracji publicznej – zasadnie oceniły, że w rozpatrywanej sprawie nie zaktualizowały się również przesłanki stosowania wobec strony wymienionego przepisu u.t.d. W dalszej kolejności wymaga podkreślenia, że z art. 92c ust. 1 pkt 1 u.t.d. wynika – zwłaszcza, gdy odwołać się do konwencji językowej, którą operuje ustawodawca – że przesłanki jego stosowania aktualizują się w sytuacji, gdy "okoliczności i dowody wskazują na brak wpływu na powstanie naruszenia", które nastąpiło "wskutek zdarzeń i okoliczności, których podmiot nie mógł przewidzieć". Wobec treści przywołanego przepisu prawa za uzasadniony trzeba uznać wniosek, że mowa jest w nim nie tylko o braku możliwości przewidzenia określonych zdarzeń i okoliczności – w odniesieniu do których przyjmuje się, że są to sytuacje ponadprzeciętne, odbiegające od standardowych stanów faktycznych, których doświadczony i profesjonalny podmiot nie był w stanie przewidzieć nawet przy zachowaniu najwyższej staranności i przezorności (zob. np. wyroki NSA z: 8 lipca 2025 r., sygn. akt II GSK 2221/21; 5 września 2023 r., sygn. akt II GSK 647/20; 11 maja 2023 r., sygn. akt II GSK 364/20; 10 marca 2023 r., sygn. akt II GSK 76/20; 3 marca 2023 r., sygn. akt II GSK 1447/19; 12 stycznia 2023 r., sygn. akt II GSK 696/20; 3 listopada 2022 r., sygn. akt II GSK 1046/19) – ale również o braku wpływu na powstanie naruszenia, co wobec operowania przez ustawodawcę funktorem koniunkcji – a mianowicie przeciwstawnym spójnikiem "a" – wymaga łącznego zaktualizowania się tak określonych przesłanek jego stosowania. Co więcej, natura oraz logika rozwiązań prawnych przyjętych na gruncie art. 92c ust. 1 pkt 1 u.t.d. zakłada, że jego adresatem nie jest organ administracji publicznej prowadzący postępowanie w sprawie nałożenia karty pieniężnej, który miałby z urzędu prowadzić ustalenia w zakresie wyznaczonym treścią tego przepisu prawa, a więc inaczej – co oczywiste – niż w sytuacji odnoszącej się do uprzedniego już nałożenia kary za naruszenie stwierdzone przez inny uprawniony organ czy też w sytuacji dotyczącej przedawnienia prawa nałożenia kary pieniężnej (art. 92c ust. 1 pkt 2 i pkt 3). Jeżeli tak, to za uzasadniony trzeba uznać wniosek, że to podmiot, o którym jest mowa w art. 92c ust. 1a u.t.d., wobec którego toczy się w postępowanie w sprawie nałożenia kary pieniężnej, jest zobowiązany wykazać zaistnienie okoliczności aktualizujących przesłanki stosowania tego przepisu prawa, a więc innymi słowy wykazać, że uczynił wszystko zgodnie z prawem, że nie mógł zrobić nic więcej, zaś to, co zrobił, pozwalało mu pozostawać w usprawiedliwionym przekonaniu, że nie naruszy prawa (zob. w tej mierze np. wyroki NSA z: 14 kwietnia 2026 r., sygn. akt II GSK 366/23; 17 sierpnia 2023 r., sygn. akt II GSK 598/20; 23 lutego 2023 r., sygn. akt II GSK 22/22; 7 listopada 2019 r., sygn. akt II GSK 2723/17; zob. również np. wyroki NSA z dnia: 22 czerwca 2023 r., sygn. akt II GSK 203/20; 11 maja 2023 r., sygn. akt II 364/20; 10 marca 2023 r., sygn. akt II GSK 76/20; por. również np. wyroki NSA z: 10 lutego 2023 r., sygn. akt II GSK 787/21; 6 października 2022 r., sygn. akt II GSK 1207/20; 5 sierpnia 2021 r. sygn. akt II GSK 1462/18 i II GSK 1473/18; 12 marca 2020 r., sygn. akt II GSK 4301/17 i sygn. akt II GSK 3879/17; 10 kwietnia 2019 r., sygn. akt II GSK 504/17; 14 kwietnia 2016 r., sygn. akt II GSK 2527/14). Uwzględniając powyższe oraz podkreślając, że w toku prowadzonego postępowania wyjaśniającego strona skarżąca nie wykazała zaktualizowania się przesłanek stosowania art. 92c ust. 1 pkt 1 u.t.d. ani też nie przeciwstawiła – bo nic takiego nie wynika z zarzutów skargi kasacyjnej ani też z jej uzasadnienia – stanowisku Sądu I instancji (zob. s. 15-16 uzasadnienia kontrolowanego wyroku) żadnych argumentów, które mogłoby podważać prawidłowość zastosowania przez ten Sąd wymienionego przepisu prawa jako wzorca kontroli legalności zaskarżonej decyzji, za uzasadniony należałoby więc uznać wniosek, że źródłem i bezpośrednią przyczyną zaistnienia stwierdzonego naruszenia było zachowanie samej strony skarżącej, której staranność działania była – jak należałoby przyjąć – daleka od oczekiwanej. Powstaniu stwierdzonego w rozpatrywanej sprawie naruszenia – przy zachowaniu standardu należytej staranności działania – strona z pewnością mogła zapobiec. Jeżeli zaś tego nie uczyniła – i jednocześnie nie wykazała, co nie mniej istotne, że nie miała wpływu na powstanie naruszenia, a naruszenie nastąpiło wskutek zdarzeń i okoliczności, których nie mogła przewidzieć – to w świetle przedstawionego powyżej rozumienia art. 92c ust 1 pkt 1 u.t.d. zarzut jego naruszenia należało uznać za tym bardziej nieuzasadniony. Co więcej, wymaga podkreślenia, że kary pieniężne nakładane na podstawie u.t.d. są wymierzane za poszczególne naruszenia w ściśle określonej wysokości (ustanowionej w załącznikach nr 3 i 4 tej ustawy), co siłą rzeczy prowadzi również do wniosku, że nie ma do nich zastosowania art. 189d w zw. z art. 189a § 2 pkt 1 k.p.a. W tym też kontekście – mając na względzie adekwatne konstytucyjne źródło rekonstrukcji zasady proporcjonalności (którym jest art. 2 Konstytucji RP – zob. np. wyroki TK w sprawach K 8/07 oraz P 24/12), jak również to, że zasada proporcjonalności, o której stanowi art. 8 § 1 k.p.a. oraz art. 12 p.p., ma charakter instrumentalny, a co za tym idzie realizuje się wyłącznie w wymiarze procesowym, co wynika z treści oraz funkcji tego przepisu prawa – trzeba stwierdzić, że skarżąca nie uwzględnia jednak w dostatecznym stopniu, że kwestia odnosząca się do proporcjonalności i zarazem niezbędności oraz celowości środka prawnego – a mianowicie, nałożenia kary pieniężnej – na gruncie u.t.d. jest realizowana w płaszczyźnie stosowania prawa i wprost została wpisana w instytucję, o której stanowi art. 92c ust. 1 tej ustawy. Brak zaktualizowania się przesłanek stosowania tego przepisu prawa – w zakresie odnoszącym się do jego pkt. 1) – nie dowodzi jednak – co trzeba podkreślić w korespondencji do powyżej przedstawionych argumentów – że nałożenie na stronę kary pieniężnej za przypisane jej naruszenie miałoby być działaniem nieproporcjonalnym zwłaszcza, gdy w tej mierze – w tym wobec prowadzonej działalności oraz funkcji zarządzającego transportem – odwołać się do znaczenia konsekwencji wynikających z art. 83 Konstytucji RP. Wobec powyższego Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji na podstawie art. 184, art. 204 pkt 1 p.p.s.a. oraz art. 125 § 1 pkt 1 w zw. z art. 193 p.p.s.a. ----------------------- 2