II GSK 302/24

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Wojciech Kręcisz po rozpoznaniu w dniu 29 lipca 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej wniosku L. B.V. w A., H. o umorzenie postępowania w sprawie ze skargi kasacyjnej L. B.V. w A., H. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 22 sierpnia 2023 r. sygn. akt VI SA/Wa 2144/23 w sprawie ze skargi L. B.V. w A., H. na decyzję Komisji Nadzoru Finansowego z dnia 16 grudnia 2022 r. nr DPS-DPSZPO.7105.2.2022.JP w przedmiocie stwierdzenia wygaśnięcia decyzji w sprawie kary pieniężnej postanawia: umorzyć postępowanie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym.

Wyrokiem z dnia 22 sierpnia 2023 r. sygn. akt VI SA/Wa 2144/23 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę L. B.V. w A., H. na decyzję Komisji Nadzoru Finansowego z dnia 16 grudnia 2022 r. nr DPS-DPSZPO.7105.2.2022.JP w przedmiocie stwierdzenia wygaśnięcia decyzji w sprawie kary pieniężnej za niedopełnienie zobowiązania inwestorskiego. Ze skargą kasacyjną od powyższego wyroku wystąpiła L. B.V. w A., H. (dalej: skarżąca kasacyjnie spółka, wnioskodawca). Pismem z dnia 27 czerwca 2025 r. skarżąca kasacyjnie spółka wniosła o umorzenie postępowania w trybie art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a. z uwagi na fakt, że postępowanie stało się bezprzedmiotowe. W uzasadnieniu wniosku skarżąca kasacyjnie spółka wyjaśniła, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 22 sierpnia 2023r., sygn. akt VI SA/Wa 8177/22, po rozpoznaniu skargi L. B.V. w A., H. uchylił zaskarżoną decyzję Komisji Nadzoru Finansowego z 28 września 2022 r. nr DPS-DPSZA2.7105.1.2022.EM w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej w wysokości [...] zł za niedopełnienie zobowiązania inwestorskiego, umorzył postępowanie administracyjne i orzekł o zwrocie kosztów postępowania na rzecz spółki. Naczelny Sąd Administracyjny, wyrokiem z dnia 13 czerwca 2025 r., sygn. akt II GSK 72/24, oddalił skargę kasacyjną Komisji Nadzoru Finansowego od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 22 sierpnia 2023 r. sygn. akt VI SA/Wa 8177/22. Z tych przyczyn, zdaniem skarżącej kasacyjnie spółki, skoro decyzja w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej została prawomocnie uchylona, wobec tego bezprzedmiotowe stało się postępowanie ze skargi na decyzję w przedmiocie odmowy stwierdzenia wygaśnięcia decyzji nakładającej karę pieniężną, ponieważ stwierdzenie wygaśnięcia jest możliwe wyłącznie względem decyzji pozostających w obrocie. Wnioskodawca podkreślił, że przyczyna bezprzedmiotowości nastąpiła w toku postępowania sądowoadministracyjnego. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Wniosek o umorzenie postępowania kasacyjnego zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 161 § 1 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r., poz. 935, dalej: "p.p.s.a.") Sąd wydaje postanowienie o umorzeniu postępowania gdy postępowanie z innych przyczyn stało się bezprzedmiotowe. W rozpoznawanej sprawie przedmiotem kontroli sądu administracyjnego była decyzja Komisji Nadzoru Finansowego z dnia 16 grudnia 2022 r., którą organ odmówił stwierdzenia wygaśnięcia decyzji Komisji Nadzoru Finansowego z dnia 28 września 2022 r., którą organ nałożył na L. B.V. w A. karę pieniężną za niedopełnienie zobowiązania inwestorskiego. Wyrokiem z dnia 13 czerwca 2025 r. sygn. akt II GSK 72/24, Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną Komisji Nadzoru Finansowego od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 22 sierpnia 2023 r., a tym samym prawomocny stał się wyrok, którym Sąd I instancji uchylił decyzję z dnia 28 września 2022 r. i umorzył postępowanie. W tym stanie rzeczy decyzja Komisji Nadzoru Finansowego z dnia 28 września 2022 r. o nałożeniu na spółkę kary pieniężnej za niedopełnienie zobowiązania inwestorskiego została wyeliminowana z obrotu prawnego. W świetle powyższego postępowanie administracyjne w przedmiocie stwierdzenia wygaśnięcia decyzji z dnia 28 września 2022 r. o nałożeniu kary stało się bezprzedmiotowe. Jak wskazuje się w literaturze, postępowanie administracyjne w przedmiocie stwierdzenia wygaśnięcia decyzji ma charakter zależny i wtórny, czyli dotyczy wzruszenia pozostającej w obrocie decyzji administracyjnej, zatem prawomocne uchylenie tej decyzji powoduje, że ex nunc upadł przedmiot postępowania prowadzonego w trybie określonym w przepisie art. 162 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2024 r., poz. 572), bowiem celem instytucji uregulowanej w art. 162 § 1 k.p.a. jest wyeliminowanie decyzji administracyjnej z obrotu prawnego (R. Stankiewicz [w:] Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, pod red. R. Hausera i M. Wierzbowskiego, 2023 r., art. 162). Postępowanie administracyjne prowadzone w trybie nadzwyczajnym nie może dotyczyć wzruszenia decyzji niepozostającej w obrocie prawnym. Bezprzedmiotowość postępowania administracyjnego w sprawie stwierdzenia wygaśnięcia decyzji skutkuje w rozpoznawanej sprawie bezprzedmiotowością postępowania sądowoadministracyjnego, wszczętego na skutek skargi spółki na decyzję z dnia 16 grudnia 2022 r. w przedmiocie stwierdzenia wygaśnięcia decyzji o nałożeniu kary. Zgodnie z art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a. sąd umarza postępowanie, gdy z innych przyczyn niż wymienione w pkt 1 i 2 powołanego przepisu stało się ono bezprzedmiotowe. Zwrot normatywny "stało się bezprzedmiotowe" oznacza, że chodzi o przyczynę, która zaistniała dopiero w toku postępowania sądowego po wniesieniu skargi. Innymi słowy postępowanie przed sądem staje się bezprzedmiotowe, jeżeli w jego trakcie wystąpiły zdarzenia, w następstwie których przestaje istnieć sprawa sądowoadministracyjna. W powołanym przepisie ustawy chodzi zatem o przeszkodę mającą charakter trwały, uniemożliwiającą prowadzenie dalszego postępowania w sprawie (por. wyrok NSA z dnia 13 stycznia 2016 r., sygn. akt II GSK 2346/15). Naczelny Sąd Administracyjny w składzie orzekającym w sprawie podziela prezentowany w literaturze i w orzecznictwie pogląd prawny, zgodnie z którym przesłanka bezprzedmiotowości postępowania, w rozumieniu art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a., aktualizuje się wówczas, gdy w toku danego postępowania a przed wydaniem wyroku, przestanie istnieć przedmiot zaskarżenia (por. wyroki NSA: z dnia 16 stycznia 2024 r., sygn. akt III OSK 2769/22; z 7 dnia marca 2018 r., sygn. akt I OSK 1814/16, a także R. Hauser, M. Wierzbowski, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz, C.H. BECK Warszawa 2015 r., s. 648 - 649). W przedmiotowej sprawie kontrola merytoryczna Naczelnego Sądu Administracyjnego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 22 sierpnia 2023 r. byłaby zbędna z uwagi na to, że przedmiotem kontroli sądowoadministracyjnej w tej sprawie jest decyzja z dnia 16 grudnia 2022 r., która nierozerwalnie dotyczyła stwierdzenia wygaśnięcia decyzji prawomocnie już uchylonej (por. np. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 14 marca 2008 r. sygn. akt II OSK 287/07 oraz postanowienie z dnia 11 czerwca 2014 r. sygn. akt I OSK 2702/12). Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 w zw. z art. 193 p.p.s.a. postanowił jak w sentencji.