II GSK 287/21

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Zbigniew Czarnik Sędzia NSA Małgorzata Rysz Sędzia del. WSA Wojciech Sawczuk (spr.) Protokolant starszy asystent sędziego Elżbieta Jabłońska-Gorzelak po rozpoznaniu w dniu 16 maja 2024 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej Głównego Inspektora Transportu Drogowego od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 6 listopada 2020 r. sygn. akt VI SA/Wa 1452/20 w sprawie ze skargi O.A. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia 25 maja 2020 r. nr BP.501.2393.2019.0155.WA7.3118 w przedmiocie kary pieniężnej za naruszenie przepisów o transporcie drogowym 1. uchyla zaskarżony wyrok, 2. oddala skargę, 3. zasądza od O.A. na rzecz Głównego Inspektora Transportu Drogowego 775 (siedemset siedemdziesiąt pięć) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

I. Mazowiecki Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego decyzją z 25 października 2019 r. nr WP.8140.8.73.2019 na podstawie art. 39a ust. 1 pkt 3, art. 39f ust. 1, art. 39l ust. 1 i art. 92a ust. 2 ustawy z 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (t.j. Dz.U. z 2019 r. poz. 58 ze zm. - dalej jako utd) oraz na podstawie Ip. 4.2. i lp. 4.3. załącznika nr 4 do wskazanej ustawy, nałożył na O.A. (dalej jako skarżący, strona) karę pieniężną w łącznej kwocie 2.000 zł za dwa naruszenia w postaci: wykonywania przewozu drogowego przez kierowcę, który nie posiada orzeczenia lekarskiego o braku przeciwwskazań zdrowotnych do wykonywania pracy na stanowisku kierowcy oraz wykonywania przewozu drogowego przez kierowcę, który nie posiada orzeczenia psychologicznego o braku przeciwwskazań psychologicznych do wykonywania pracy na stanowisku kierowcy. Organ wyjaśnił, że 19 kwietnia 2019 r. około godziny 10:55 w W. ul. [...] poddano kontroli drogowej pojazd marki [...] o nr rej. [...], którym kierował A.P. Podczas kontroli ujawniono, że kierowca nie posiada orzeczenia lekarskiego o braku przeciwwskazań zdrowotnych do wykonywania pracy na stanowisku kierowcy oraz orzeczenia psychologicznego o braku przeciwwskazań psychologicznych do wykonywania pracy na stanowisku kierowcy II. Po rozpatrzeniu odwołania skarżącego, Główny Inspektor Transportu Drogowego decyzją z 25 maja 2020 r. nr BP.501.2393.2019.0155.WA7.3118 utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję Mazowieckiego WITD. III. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 6 listopada 2020 r. sygn. akt VI SA/Wa 1452/20 uchylił zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję Mazowieckiego WITD, a także orzekł o kosztach postępowania. WSA wyjaśnił, że organy prawidłowo przyjęły, że skarżący wykonywał zarobkowy przewóz osób, o którym mowa w art. 5b ust. 1 pkt 1 utd. Zachowanie skarżącego, który nie zapewnił, aby kierowca posiadał aktualne, wymagane prawem badania, wyczerpuje znamion naruszenia z lp. 4.2 i 4.3 złącznika nr 4 do utd i art. 92a ust. 2 i 8 utd. Przyczyną uwzględniania skargi było jednak pominięcie reguły, wyrażonej w art. 92a ust. 10 utd. W sprawie jest bezsporne, że decyzją MWITD z 25 października 2019 r. nr WP.8140.2.200.2019 nałożono na skarżącego karę pieniężną w łącznej wysokości 8.800 zł z tytułu naruszeń z lp. 1.5. i 2.11. załącznika nr 3 do ustawy. Decyzją GITD z 25 maja 2020 r. nr BP.501.2392.2019.0155.WA7.3078, utrzymano to rozstrzygnięcie w mocy, zaś skargę strony WSA w Warszawie oddalił wyrokiem z 15 października 2020 r. sygn. akt VI SA/Wa 1422/20. Co istotne w tamtym postępowaniu organy przypisały skarżącemu status podmiotu wykonującego przewóz drogowy. Podstawą wymierzenia kary w niniejszej sprawie był zaś art. 92a ust. 2 utd oraz lp. 4.2. i 4.3. załącznika nr 4 do utd. WSA przyjął zatem, że za ten sam czyn, szczegółowo opisany w protokole kontroli z 19 kwietnia 2019 r., wymierzono skarżącemu karę zarówno na podstawie art. 92a ust. 1 utd, za delikty określone w załączniku nr 3 do utd, jak i na podstawie art. 92a ust. 2 utd, za delikty określone w załączniku nr 4 do utd. W sprawach przypisano skarżącemu odpowiednio status podmiotu wykonującego transport drogowy oraz innej osoby wykonującej czynności związane z przewozem drogowym. W tym stanie rzeczy zastosowanie powinien znaleźć art. 92a ust. 10 utd. IV. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wywiódł GITD zaskarżając go w całości i zarzucając naruszenie przepisów prawa materialnego tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a. w zw. z art. 92a ust. 10 oraz art. 92a ust. 1 i 2 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz.U. z 2019 r. poz. 58, dalej także u.t.d.), Ip. 1.5, Ip. 2.11 załącznika nr 3 do u.t.d. oraz Ip. 4.2 i Ip. 4.3 załącznika nr 4 do u.t.d. poprzez błędne przyjęcie przez Sąd I instancji, że w niniejszej sprawie, w bezspornie ustalonym stanie faktycznym, zastosowany powinien być przepis art. 92a ust. 10 u.t.d., podczas gdy w sprawie brak było podstaw do uznania, że zachowanie skarżącego stanowiące naruszenia, o których mowa w Ip. 1.5 i Ip. 2.11 załącznika nr 3 do u.t.d,, stanowiło jednocześnie naruszenia określone w Ip. 4.2 i 4.3 załącznika nr 4 do u.t.d., a tym samym brak było przesłanek do nałożenia na skarżącego kary wyłącznie na podstawie art. 92a ust. 1 u.t.d. Strona skarżąca kasacyjnie wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku i oddalenie skargi, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia WSA w Warszawie. W obu przypadkach wniosła również o orzeczenie o kosztach postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. V. W odpowiedzi na skargę kasacyjną skarżący wniósł o jej oddalenie oraz o orzeczenie o kosztach postępowania. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: VI. Skarga kasacyjna jest zasadna. Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, jednakże bierze z urzędu pod uwagę nieważność postępowania. W niniejszej sprawie nie występują jednak przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego przeprowadzonego przez WSA, które ustawodawca enumeratywnie wylicza w art. 183 § 2 p.p.s.a. VII. Skarżący kasacyjnie organ wskazał jako podstawę sformułowanego zarzutu art. 174 pkt 1 p.p.s.a. Zakwestionował zatem wyrok WSA poprzez błędne zastosowanie prawa materialnego w postaci art. 92a ust. 1, 2 i 10 utd w związku z właściwymi liczbami porządkowymi załączników nr 3 i 4 do tej ustawy Zdaniem organu WSA popełnił jednak błąd co do rozumienia przesłanek dających podstawę do nałożenia na skarżącego wykonującego przewóz osób kary za brak po stronie kierowcy orzeczenia lekarskiego o braku przeciwwskazań zdrowotnych do wykonywania pracy na stanowisku kierowcy oraz wykonywanie przewozu drogowego przez kierowcę, który nie posiada orzeczenia psychologicznego o braku przeciwwskazań psychologicznych do wykonywania pracy na stanowisku kierowcy. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego wskazany zarzut kasacyjny jest trafny, gdyż słusznie organ podnosi w nim, że zaskarżony wyrok narusza art. 92a ust. 1 i 2 utd w związku z art. 92a ust. 10 utd, bowiem błędnie przyjmuje, że skoro skarżącemu wymierzono karę na podstawie art. 92a ust. 1 utd, za dwa delikty określone w załączniku nr 3 do utd, to wymierzenie jej na podstawie art. 92a ust. 2 utd, za delikty określone w załączniku nr 4 do utd nie jest już możliwe w myśl zasady wyrażonej w art. 92a ust. 10 utd co do tej samej osoby i za to samo zdarzenie. W kontekście powyższego należy zwrócić uwagę, że zastosowanie art. 92a ust. 10 utd, a więc nałożenie na podmiot wykonujący przewóz drogowy lub podmiot wykonujący inne czynności związane z tym przewozem tylko kary na podstawie załącznika nr 3 może mieć miejsce wtedy, gdy czyn naruszający prawo jest jednocześnie opisany w załączniku nr 3 i 4. Sytuacja taka nie ma jednak miejsca w przypadku występującym w rozpoznawanej sprawie, bowiem nie ma tu jednoczesności naruszeń opisanych w obu załącznikach. W rozpoznawanej sprawie jednoczesność może być odnoszona tylko i wyłącznie do kontekstu sytuacyjnego, który sprowadza się do stwierdzenia, że skarżący wykonując skontrolowany w dniu 19 kwietnia 2019 r. przewóz osób z naruszeniem prawa jednocześnie dopuścił się różnych (wielu) naruszeń tj. braku spełnienia wymogu konstrukcyjnego użytego pojazdu oraz braku zgłoszenia auta do posiadanej licencji - lp. 1.5. i 2.11. załącznika nr 3 jak również braku wymaganych badań - lp. 4.2. i 4.3. załącznika nr 4. W tym zakresie nie można jednakowoż przyjąć, że wystąpiła jednoczesność prawna czynów, a do takiej kategorii ustawodawca nawiązuje i odwołuje się w art. 92a ust. 10 utd. Zastosowanie art. 92a ust. 10 utd może więc mieć miejsce wówczas, gdy w sprawie o naruszenie przepisów ustawy o transporcie drogowym czyn podmiotu wskazanego w tym przepisie jest jednocześnie naruszeniem przewidzianym w załączniku nr 3 i załączniku nr 4 do ustawy. Chodzi zatem o swego rodzaju jednorodzajowość tych naruszeń. Nie spełnia tego wymogu sytuacja, gdy jedynie ta sama osoba ukarana została na podstawie naruszenia załącznika nr 3 do utd i jednocześnie organ ukarał ją za naruszenie wynikające z tego samego zdarzenia na podstawie załącznika nr 4 do utd, które jest jednakże rodzajowo inne. O tożsamości czynów w rozumieniu art. 92a ust. 10 utd można mówić bowiem wtedy, gdy przedmiotowe znamiona każdego konkretnego naruszenia w świetle treści poszczególnych pozycji załącznika nr 3 i 4 do tej ustawy są jednolite. Sam więc fakt wykonywania krajowego transportu drogowego i ujawnienia naruszeń w ramach jednej kontroli nie spełnia tego wymagania. Nie ma bowiem zakazu nakładania kar za stwierdzone podczas jednej kontroli naruszenia, przewidziane w załącznikach nr 3 i 4, w oderwaniu od rodzaju tych naruszeń. Wobec stwierdzenia zasadności podniesionego zarzutu kasacyjnego oraz uznania, że istota sprawy sądowoadministracyjnej została dostatecznie wyjaśniona, Naczelny Sąd Administracyjny - działając na podstawie art. 188 w zw. z art. 151 p.p.s.a. - uchylił zaskarżony wyrok oraz oddalił skargę strony na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego w przedmiocie kary pieniężnej za naruszenia polegające na wykonywaniu przewozu drogowego przez kierowcę, który nie posiada orzeczenia lekarskiego oraz orzeczenia psychologicznego o braku przeciwwskazań zdrowotnych i psychologicznych do wykonywania pracy na stanowisku kierowcy. Naczelny Sąd Administracyjny uznał, podzielając w tym zakresie niezakwestionowane przez skarżącego stanowisko sądu pierwszej instancji, że skarga jest bezzasadna. W istocie WSA oceniając okoliczności sprawy uznał, że gdyby nie art. 92a ust. 10 utd, kara byłaby w pełni uzasadniona. Tej oceny strona skarżąca przez WSA nie zakwestionowała, zatem wobec stwierdzonego wadliwego zastosowania art. 92a ust. 10 utd orzeczono jak w sentencji. O kosztach postępowania sądowego orzeczono na podstawie art. 203 pkt 2 i art. 205 § 2 p.p.s.a. oraz § 14 ust. 1 pkt 2 lit. a w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. a w zw. z § 2 pkt 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (t.j. Dz.U. z 2023 r. poz. 1935 ze zm.). Na koszty te składa się uiszczony wpis od skargi kasacyjnej oraz kosztów zastępstwa procesowego organu w postępowaniu kasacyjnym.