II GSK 2822/24

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Gabriela Jyż Sędzia NSA Marcin Kamiński Sędzia del. WSA Paweł Janusz Lewkowicz (spr.) po rozpoznaniu w dniu 8 lipca 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej P. S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 11 kwietnia 2024 r. sygn. akt III SA/Gl 1089/23 w sprawie ze skargi P. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Częstochowie z dnia 17 października 2023 r., nr SKO.4204.183.2023 w przedmiocie zatrzymania prawa jazdy, po wznowieniu postępowania oddala skargę kasacyjną.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach wyrokiem z dnia 11 kwietnia 2024 r., sygn. akt III SA/Gl 1089/23, w sprawie ze skargi P. S. (skarżący) na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Częstochowie z dnia 17 października 2023 r., nr SKO.4204.183.2023 (dalej: SKO, organ) w przedmiocie odmowy odmowy uchylenia decyzji ostatecznej oddalił skargę . Orzeczenie wraz z uzasadnieniem dostępne w bazie orzeczeń sądów administracyjnych (www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Od powyższego wyroku skargę kasacyjną złożył pełnomocnik skarżącego. W skardze zarzucił: 1. naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy (art. r- pkt 2 p.p.s.a.), poprzez: a) naruszenie art. 151 p.p.s.a, w związku z art. 3 § 1 p.p.s.a., oraz art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 roku Nr 53, poz. 1269 ze zm. – dalej jako p.u.s.a. poprzez bezzasadne oddalenie przez WSA skargi, podczas gdy prawidłowa analiza sprawy i prawidłowe wykonanie przez WSA obowiązku kontroli legalności działalności administracji publicznej powinny byty doprowadzić do uchylenia decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Częstochowie zgodnie z wnioskiem skargi, co odpowiada również tym samym zarzutowi naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit a i c p.p.s.a., który błędnie nie został przez WSA zastosowany, mimo naruszenia przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Częstochowie przepisów postępowania; 2. naruszenie art. 151 p.p.s.a. poprzez bezzasadne oddalenie przez WSA skargi, pomimo istnienia podstaw do jej uwzględnienia w postaci uznania przez Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 13 grudnia 2022 r., sygn. akt K 4/21, iż art, 7 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 20 marca 2015 r. o zmianie ustawy - Kodeks karny oraz niektórych innych ustaw(Dz. U. poz. 541,,zezm.), rozumiany w ten sposób, że podstawę wydania decyzji, o której mowa w art. 102 ust. 1 pkt 4 i 5 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami stanowi wyłącznie informacja organu kontroli ruchu drogowego o ujawnieniu popełnienia czynu opisanego w art, 135 ust. 1 pkt 2 ustawy Prawo o ruchu drogowym jest niezgodny z art. 2 Konstytucji RP 3. naruszenie 151 p.p.s.a, w zw. art, 133 § 1 p.p.s.a. polegające na: a) oparciu się w wydanym wyroku jedynie na fakcie, iż skarżący podpisał pisemne oświadczenie o popełnieniu wykroczenia i nie skorzystał z możliwości skierowania sprawy na drogę postępowania sądowego, podczas gdy rolą Sądu było ustalenie, czy w przedmiotowej sprawie decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego została wydana w oparciu o dowolną ocenę materiału dowodowego z pominięciem dowodów, które mają kluczowe znacznie dla rozstrzygnięcia przedmiotowej sprawy; b) pominięciu, ze skarżący nie podpisał części B oświadczenia, co potwierdza wyjaśnienia skarżącego, że formularz wypełnił pracownik; c) pominięciu, ze organ administracji oparł swoje twierdzenia, co do sprawstwa P. S. na podstawie niekompletnego dokumentu, 4) naruszenie art. 7, art. 75 § 1, art. 77 § 1 oraz art. 81 kpa w zw. z art. 151 p.p,s.a, poprzez uznanie decyzji obu instancji za prawidłowe, pomimo ze zostały one wydane z naruszeniem zasady prawdy obiektywnej na skutek nieprzeprowadzenia przez organy właściwego postępowania dowodowego, mającego na celu pełne i wszechstronne wyjaśnienie sprawy, w tym w szczególności w toku postępowania nie przesłuchano świadka A. W. Wskazując na powyższe, pełnomocnik skarżącego wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i wydanie orzeczenia reformatoryjnego, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania oraz o zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego według norm przepisanych. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podano argumenty na poparcie podniesionych zarzutów. Odpowiedzi na skargę nie złożono. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skarga kasacyjna nie miała usprawiedliwionych podstaw, a zatem nie zasługiwała na uwzględnienie. Stosownie do art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej (podstaw kasacyjnych) chyba, że zachodzą przesłanki nieważności postępowania sądowego wymienione w § 2 powołanego artykułu. Takich jednak przesłanek w niniejszej sprawie z urzędu nie odnotowano. Nie ujawniono, także podstaw do odrzucenia skargi ani umorzenia postępowania przed sądem I instancji, które obligowałyby Naczelny Sąd Administracyjny do wydania postanowienia przewidzianego w art. 189 p.p.s.a. (uchwała Naczelnego Sądu Administracyjnego z 8 grudnia 2009 r., II GPS 5/09, ONSAiWSA 2010, Nr 3, poz. 40). Skarga kasacyjna została zatem zbadana według reguły związania zarzutami w niej zawartymi (art. 183 § 1 ab initio p.p.s.a.). Według art. 193 zdanie drugie p.p.s.a., uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną zawiera ocenę zarzutów skargi kasacyjnej. W ten sposób wyraźnie został określony zakres, w jakim Naczelny Sąd Administracyjny uzasadnia z urzędu wydany wyrok, w przypadku gdy oddala skargę kasacyjną. Regulacja ta, jako mająca charakter szczególny, wyłącza zatem przy tego rodzaju, rozstrzygnięciach odpowiednie stosowanie do postępowania przed tym sądem wymogów dotyczących elementów uzasadnienia wyroku, przewidzianych w art. 141 § 4 w zw. z art. 193 zdanie pierwsze p.p.s.a. (por. wyroki NSA: z 25 listopada 2016 r. sygn. akt I FSK 1376/16, z 17 stycznia 2017 r. sygn. akt I GSK 1294/16, z 8 lutego 2017 r. sygn. akt I GSK 1371/16, z 5 kwietnia 2017 r. sygn. akt I GSK 91/17, z 27 czerwca 2017 r. sygn. akt II GSK 1869/17; wszystkie te i następne orzeczenia dostępne są na stronie http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Omawiany przepis ogranicza wymogi, jakie musi spełniać uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną wyłącznie do, niemającej swojego odpowiednika w art. 141 § 4 p.p.s.a., oceny zarzutów skargi kasacyjnej. Naczelny Sąd Administracyjny uzyskał fakultatywne uprawnienie do przedstawienia, zależnie od własnej oceny, wyłącznie motywów zawężonych do aspektów prawnych świadczących o braku usprawiedliwionych podstaw skargi kasacyjnej albo o zgodnym z prawem wyrokowaniu przez sąd I instancji mimo nieprawidłowego uzasadnienia. Na wstępie stwierdzić należy, że w skardze kasacyjnej pełnomocnik skarżącego nie uzasadnił w sposób merytoryczny podniesionych zarzutów kasacyjnych, co powoduje, że już same w sobie zarzuty nie mogą być podstawą uchylenia zaskarżonego orzeczenia. Naczelny Sąd Administracyjny odniesie się jednak do zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, pamiętając jednak, że sprawa dotyczy postępowania wznowieniowego, a żaden zarzut skargi kasacyjnej do tego zagadnienia się nie odnosi, wskazując tylko na wyrok Trybunału Konstytucyjnego w petitum skargi. Jak już wspomniano zaskarżona decyzja została wydana w trybie wznowieniowym na podstawie przepisu art. 145a § 1 kodeksu postępowania administracyjnego. Zgodnie z tym przepisem można żądać wznowienia postępowania również w przypadku, gdy Trybunał Konstytucyjny orzekł o niezgodności aktu normatywnego z Konstytucją, umową międzynarodową lub z ustawą, na podstawie którego została wydana decyzja. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego zarówno organ pierwszej i drugiej instancji, jak i WSA w Gliwicach prawidłowo uznał, że Skarżący powołał się na przesłankę wznowieniową z art. 145a § 1 k.p.a., wniosek dotyczy postępowania zakończonego decyzją ostateczną i został wniesiony w terminie z art. 145a § 2 k.p.a. Słusznie zatem organ wznowił postępowanie w sprawie zakończonej decyzją ostateczną z 14 stycznia 2020 r. Samo wznowienie postępowania nie oznacza jeszcze konieczności uchylenia decyzji objętej wnioskiem. Rozpoczyna się bowiem postępowanie co do przyczyn wznowienia postępowania oraz rozstrzygnięcia sprawy co do istoty w tym sensie, czy powołana we wniosku przesłanka ma wpływ na rozstrzygnięcie sprawy. Postępowanie wznowieniowe nie oznacza ponownego rozstrzygania sprawy w jej całym wymiarze. Postępowanie to dotyczy ustalenia, czy przesłanka wznowieniowa w istocie prowadzi do konieczności uchylenia decyzji i ponownego rozstrzygnięcia sprawy. Słusznie także uznały organy orzekające w sprawie i Sąd I instancji, że wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 13 grudnia 2022 r., wydany w sprawie o sygn. akt K 4/21, nie rodzi konieczności uchylenia decyzji Starosty z 14 stycznia 2020 r. i ponownego rozstrzygania sprawy. Trybunał nie zakwestionował bowiem możliwości wydania decyzji o zatrzymaniu prawa jazdy z powodu przekroczenia dozwolonej prędkości w terenie zabudowanym o 50 km/h, stwierdził jedynie, że podstawę wydania takiej decyzji, o której mowa w art. 102 ust. 1 pkt 4 i 5 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (Dz. U. z 2021 r. poz. 1212, ze zm.), nie może stanowić wyłącznie informacja organu kontroli ruchu drogowego o ujawnieniu popełnienia czynu opisanego w art. 135 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym. Zdaniem Trybunału postępowanie w przedmiocie zatrzymania prawa jazdy musi respektować zasady ogólne postępowania administracyjnego, takie jak prawdy materialnej, aktywnego udziału strony w postępowaniu oraz swobodnej oceny dowodów. Brak możliwości podważenia w postępowaniu toczącym się na podstawie art. 102 ust. 1 pkt 4 i 5 u.k.p. prawdziwości ustaleń faktycznych poczynionych przez organ kontroli ruchu drogowego w "informacji" prowadzi do związania organu mającego rozstrzygnąć co do meritum, w efekcie może doprowadzić również do sytuacji, w której sankcja z art. 102 ust. 1 pkt 4 i 5 ustawy o kierujących pojazdami zostanie zastosowana także wtedy, gdy w rzeczywistości nie doszło do zrealizowania się jej hipotezy. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego prawidłowo organy orzekające w sprawie uznały, że postępowanie, w którym zapadła decyzja o zatrzymaniu prawa jazdy Skarżącego nie było dotknięte tymi wadami, o których mowa w orzeczeniu TK. Przede wszystkim decyzji tej nie wydano wyłącznie w oparciu o informację organu kontroli ruchu drogowego, bo wydano ją również na podstawie oświadczeń samego Skarżącego, który przyznał w pisemnym oświadczeniu, że popełnił wykroczenie, że kierował pojazdem w chwili wykroczenia. Następnie pouczony o prawie odmowy przyjęcia mandatu wyraził zgodę na jego przyjęcie. Nie skorzystał tym samym z możliwości skierowania sprawy na drogę postępowania sądowego by kwestionować ustalenia organu. Przed wydaniem decyzji z 14 stycznia 2020 r. Starosta zawiadomił Skarżącego o możliwości zapoznania się z materiałem dowodowym i wypowiedzenia na jego temat. Z prawa tego Skarżący nie skorzystał. Nie złożył również odwołania od tej decyzji, a o przysługującym mu prawie został pouczony. Skarżący nie był pozbawiony możliwości podważenia ustaleń przyjętych przez organ, również w ten sposób, w jaki czyni to obecnie, czyli przez twierdzenie, że nie kierował samochodem, bo był w innym miejscu, a to oznacza, że orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego nie powoduje konieczności ponownego rozstrzygania tej sprawy. Trafnie zatem orzeczono w sprawie na podstawie przepisu art. 151 § 1 pkt 1 k.p.a. o odmowie uchylenia decyzji ostatecznej Starosty. Sąd I instancji słusznie podkreślił we wcześniejszym fragmencie uzasadnienia, że postępowanie wznowieniowe nie oznacza ponownego rozstrzygania sprawy, że ogranicza się do badania przyczyn wznowienia postępowania oraz rozstrzygnięcia sprawy co do istoty w tym sensie, czy powołana we wniosku przesłanka ma wpływ na to rozstrzygnięcie. Taki zakres postępowania został zrealizowany przez organy administracji. Nie ma w tym postępowaniu miejsca na przesłuchanie świadka, które ma udowodnić, że w chwili popełnienia wykroczenia Skarżący był w innym miejscu. Tego rodzaju dowody należało przeprowadzić w postępowaniu zakończonym wydaniem decyzji o zatrzymaniu prawa jazdy. Z możliwości tej Skarżący nie skorzystał, wniosku takiego nie złożył. Istnieje taka przesłanka wznowieniowa, która polega na tym, że wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nieznane organowi, który wydał decyzję (art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a.). Dotyczy to jednak takich okoliczności, które wyszły na jaw po wydaniu decyzji ostatecznej, a to oznacza, że coś stało się wiadomym, okazało się po wydaniu decyzji. Trudno uznać za taką okoliczność to, że skarżący przypomniał sobie, że przebywał w innym miejscu niż to, w którym doszło do wykroczenia. Nie był to dla niego fakt, o którym dowiedział się po wydaniu decyzji. To nie jest przesłanka wznowieniowa z art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. Skoro podniesione w skardze kasacyjnej zarzuty okazały się nieskuteczne, Naczelny Sąd Administracyjny nie miał podstaw do jej uwzględnienia, co skutkowało oddaleniem skargi kasacyjnej w oparciu o art. 184 p.p.s.a.