II GSK 2517/24

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Dorota Dąbek (spr.) Sędzia NSA Wojciech Kręcisz Sędzia del. WSA Karolina Kisielewicz-Sierakowska po rozpoznaniu w dniu 8 lipca 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej wniosku Komendanta Wojewódzkiego Policji w Rzeszowie o wyłączenie sędziego NSA Wojciecha Maciejko w sprawie ze skargi kasacyjnej Komendanta Wojewódzkiego Policji w Rzeszowie od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 20 sierpnia 2024 r. sygn. akt II SA/Rz 534/24 w sprawie ze skargi J. J. na czynność Komendanta Wojewódzkiego Policji w Rzeszowie z dnia 4 marca 2024 r. nr R-339/24 w przedmiocie zmiany liczby przypisanych punktów karnych w ewidencji kierowców postanawia: wyłączyć sędziego NSA Wojciecha Maciejko od orzekania w sprawie o sygn. akt II GSK 2517/24.

I Przewodnicząca Wydziału II Izby Gospodarczej NSA zarządzeniem z 15 maja 2025 r. skierowała sprawę o sygn. akt II GSK 2517/24 na posiedzenie niejawne w dniu 29 lipca 2025 r., na podstawie art. 182 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r. poz. 935, dalej: p.p.s.a.). Jako skład orzekający w sprawie został wyznaczony sędzia NSA Wojciech Kręcisz, sędzia NSA Anna Ostrowska, sędzia NSA Wojciech Maciejko; sędzia zastępca – sędzia del. WSA Piotr Kraczowski. Komendant Wojewódzki Policji w Rzeszowie pismem datowanym na dzień 9 czerwca 2025 r. złożył wniosek o wyłączenie ze składu orzekającego Naczelnego Sądu Administracyjnego sędziego NSA Wojciecha Maciejko, w sprawie o sygn. akt II GSK 2517/24. Jako podstawę prawną wniosku wskazał art. 19 p.p.s.a. W ocenie Komendanta Policji w Rzeszowie w niniejszej sprawie istnieje okoliczność, która mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość odnośnie do bezstronności sędziego NSA Wojciecha Maciejko. Komendant Policji w Rzeszowie wyjaśnił, że sędzia NSA Wojciech Maciejko jest mężem A. K., która jest zatrudniona na etacie radcy prawnego w Komendzie Wojewódzkiej Policji w Rzeszowie. W oświadczeniu z 17 czerwca 2025 r. sędzia NSA Wojciech Maciejko stwierdził, że w jego ocenie samo zatrudnienie żony w organie będącym stroną w postępowaniu sądowym nie rodzi przeszkody do orzekania, pod warunkiem, że współmałżonek nie brał udziału przy wydawaniu aktu lub czynności podlegającej ocenie sądu, a w tej sprawie żony sędziego NSA Wojciecha Maciejko nie wyznaczono na pełnomocnika w sprawie, a także nie brała ona udziału przy wydawaniu zaskarżonej do sądu czynności organu. Z tych względów sędzia NSA Wojciech Maciejko uważa, że nie zachodzą usprawiedliwione podstawy do orzekania o wyłączeniu. II Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Instytucja wyłączenia sędziego, zarówno na wniosek jak i z mocy prawa, jest gwarancją procesową mającą zapewnić rozpoznanie sprawy przez sąd w którym sędziowie nie pozostają w relacjach osobistych ze stronami oraz nie mieli związków z rozpoznawaną sprawą (por. postanowienia NSA z: 25 lipca 2012 r., sygn. akt II OZ 608/12; 1 października 2014 r., sygn. akt II OZ 1008/14). Istota przepisów o wyłączeniu sędziego polega na wyeliminowaniu przyczyn, które mogą wzbudzać wątpliwości co do bezstronności i obiektywizmu sędziego w rozpoznaniu określonej sprawy. Ustawodawca tak kształtuje instytucję wyłączenia sędziego, aby umożliwiała ona objęcie wszelkich sytuacji, które mogłyby prowadzić do powstania, o ile nie u samej strony, to co najmniej u obiektywnego, zewnętrznego obserwatora, uzasadnionych wątpliwości co do bezstronności sędziego (wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 13 grudnia 2005 r., sygn. akt SK 53/04). Poza wypadkami wyłączenia z mocy prawa (art. 18 p.p.s.a.), wyłączenie sędziego następuje także na wniosek, jeżeli zachodzą okoliczności, które mogłyby wywołać uzasadnione wątpliwości co do bezstronności sędziego (art. 19 p.p.s.a.). Na gruncie art. 19 p.p.s.a. podstawą wyłączenia sędziego są zarówno okoliczności wynikające ze stosunku osobistego pomiędzy sędzią a jedną ze stron lub jej przedstawicielem, jak i wszelkie inne okoliczności o charakterze obiektywnym dające podstawę do sformułowania uzasadnionych zastrzeżeń co do bezstronności sędziego przy rozstrzyganiu danej sprawy. Przez okoliczności, o których mowa w powołanym art. 19 p.p.s.a. rozumieć należy zarówno te okoliczności związane z osobistymi stosunkami między sędzią a stroną czy jej przedstawicielem, jak również inne uwarunkowania zewnętrzne i wewnętrzne, które w sytuacji konkretnego sędziego mogą budzić uzasadnione wątpliwości co do wydania orzeczenia opartego na w pełni zobiektywizowanych przesłankach. Przez stosunki osobiste rozumieć należy relacje charakteryzujące się istnieniem więzi uczuciowej, emocjonalnej bądź gospodarczej. Inne uzasadnione okoliczności mogą dotyczyć np. związków sędziego z daną sprawą (por. postanowienie NSA z 10 kwietnia 2014 r., sygn. akt II OZ 353/14). Wskazana w art. 19 p.p.s.a. przesłanka wyłączenia sędziego ma charakter względny. Oznacza to konieczność oceny każdego konkretnego przypadku. Ustawodawca posługując się pojęciem "okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do bezstronności", nałożył na sąd obowiązek zbadania, czy owa okoliczność w danej sprawie rzeczywiście istnieje. Niniejsza sprawa dotyczy skargi kasacyjnej od wyroku WSA w Rzeszowie stwierdzającego bezskuteczność czynności Komendanta Wojewódzkiego Policji w Rzeszowie z 4 marca 2024 r. w przedmiocie odmowy zmiany liczby przypisanych punktów karnych w ewidencji kierowców oraz zasądzającego od Komendanta Wojewódzkiego Policji w Rzeszowie na rzecz skarżącego zwrot kosztów postępowania sądowego. Żona sędziego NSA Wojciecha Maciejko wyznaczonego zarządzeniem z 15 maja 2025 r. na sędziego sprawozdawcę w tej sprawie, jest zatrudniona na stanowisku radcy prawnego w Komendzie Wojewódzkiej Policji w Rzeszowie. W ocenie składu orzekającego w niniejszej sprawie, okoliczności dotyczące tej sprawy, tj. wniosek o wyłączenie złożony przez organ który podjął zaskarżoną czynność i potwierdzona przez sędziego NSA Wojciecha Maciejko okoliczność pozostawania jego żony w stosunku zatrudnienia w tym organie, przemawiają za zasadnością wyłączenia sędziego NSA Wojciecha Maciejko ze składu orzekającego w przedmiotowej sprawie o sygnaturze akt II GSK 2517/2. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego wyłączenie to przyczyni się do usunięcia choćby potencjalnych wątpliwości co do bezstronności sędziego oraz zapewni zachowanie najwyższych standardów bezstronności przy rozpoznawaniu sprawy (por. postanowienie NSA z 14 grudnia 2023 r., sygn. akt II GSK 59/23). Dobro wymiaru sprawiedliwości, konieczność realizacji konstytucyjnej zasady bezstronności sądu (art. 45 Konstytucji RP), a także autorytet Naczelnego Sądu Administracyjnego wymagają, aby nie stwarzać niepotrzebnych podstaw do kwestionowania zapadłego przed nim orzeczenia. Dlatego też, mając na uwadze okoliczność, że żona sędziego NSA Wojciecha Maciejko jest zatrudniona w organie administracji, na którego czynność złożono skargę, NSA orzekł wyłączeniu sędziego od orzekania w sprawie o sygnaturze akt II GSK 2517/24. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 19 i art. 22 § 1 i § 2 p.p.s.a. w związku z art. 193 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.