II GSK 2638/21

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Zbigniew Czarnik po rozpoznaniu w dniu 4 sierpnia 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej wniosku M.P. o wyłączenie sędziego NSA A.K. w sprawie ze skargi kasacyjnej M.P. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 16 kwietnia 2021 r. sygn. akt VI SA/Wa 836/20 w sprawie ze skargi M.P. na decyzję Krajowej Rady Polskiej Izby Inżynierów Budownictwa z dnia 22 stycznia 2020 r. nr 1/PIIB/20 w przedmiocie odmowy dokonania tymczasowego wpisu na listę członków Okręgowej Izby Inżynierów Budownictwa postanawia: umorzyć postępowanie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym.

Pismem z 18 czerwca 2022 r. M.P. wniósł o wyłączenie sędziego Naczelnego Sądu Administracyjnego (dalej: NSA) A.K. od orzekania w sprawie o sygn. akt II GSK 2638/21 ze skargi kasacyjnej M.P. (dalej: skarżący) od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 16 kwietnia 2021 r. sygn. akt VI SA/Wa 836/20 w sprawie z jego skargi na decyzję Krajowej Rady Polskiej Izby Inżynierów Budownictwa z 22 stycznia 2020 r. nr 1/PIIB/20 w przedmiocie odmowy dokonania tymczasowego wpisu na listę członków Okręgowej Izby Inżynierów Budownictwa. Uzasadniając wniosek o wyłączenie skarżący wskazał, że "sędzia nie jest w stanie zapewnić uczciwego procesu z poszanowaniem prawa europejskiego, sędzia ten nie jest sędzią niezależnym". Zgodnie bowiem z przekonaniem skarżącego polskie sądy nie są w stanie zapewnić poszanowania zasady pierwszeństwa prawa europejskiego, tym samym nie mogą zapewnić skutecznej ochrony praw jednostki oraz bezstronności w postępowaniu. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Wniosek o wyłączenie sędziego nie zasługuje na uwzględnienie. Instytucja wyłączenia sędziego, zarówno z mocy prawa (art. 18 § 1 i 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.; dalej jako: p.p.s.a.).jak i na wniosek strony (art. 19 p.p.s.a.), jest istotną gwarancją procesową, która ma zapewnić rozpoznanie sprawy przez sąd w takim składzie orzekającym, którego sędziowie nie pozostają w relacjach osobistych ze stronami oraz nie mieli określonych wcześniej związków z rozpoznawaną sprawą. Ratio legis przepisów o wyłączeniu sędziego we wszystkich procedurach sądowych sprowadza się do eliminowania przyczyn, które mogą skutkować wątpliwościami co do bezstronności i obiektywizmu sędziego w rozpoznaniu określonej sprawy. Podstawowym celem instytucji wyłączenia sędziego zarówno z mocy prawa, jak i na wniosek strony jest zatem przede wszystkim zapewnienie bezstronności sędziego i eliminacja wpływu, jaki może wywierać występowanie pewnej kategorii powiązań (osobistych, ekonomicznych, służbowych itp.) na orzekanie w postępowaniu sądowym. Zdaniem NSA wskazywane przez skarżącego okoliczności nie stanowią żadnej z określonych w art. 18 § 1 i 3 oraz art. 19 p.p.s.a. przesłanek wyłączenia sędziego od orzekania w tej sprawie. Wskazane przez stronę argumenty nie wypełniają dyspozycji art. 18 p.p.s.a. przewidującego wyłączenie sędziego od orzekania w sprawie z mocy samej ustawy. Nie stanowią również przesłanki uzasadniającej zastosowanie instytucji wyłączenia sędziego w oparciu o art. 19 p.p.s.a. Przesłanki wyłączenia sędziego nie może stanowić okoliczność, że – w ocenie skarżącego – wskazany sędzia nie będzie w stanie zapewnić uczciwości procesu z poszanowaniem prawa europejskiego, gdyż zgodnie z przekonaniem skarżącego polskie sądy nie są w stanie zapewnić poszanowania zasady pierwszeństwa prawa europejskiego, a tym samym nie mogą zapewnić skutecznej ochrony praw jednostki. Podkreślenia wymaga, że okoliczność mogąca wywołać uzasadnioną wątpliwość co do bezstronności sędziego w danej sprawie musi faktycznie wystąpić, tzn. nie może mieć charakteru potencjalnego. Ponadto wątpliwość co do bezstronności sędziego musi być uzasadniona, co wiąże się z przedstawieniem odpowiedniej argumentacji odnoszącej się do ewentualnego braku bezstronności w konkretnej sprawie. Niedopuszczalne jest formułowanie zarzutów o generalnym braku bezstronności danego sędziego w oderwaniu od specyfiki i okoliczności konkretnej sprawy (zob. postanowienia NSA: z 6 marca 2012 r., sygn. akt II OZ 86/12, z 18 października 2021 r., sygn. akt II GZ 264/20; dostępne na stronie internetowej CBOSA). Niemniej jednak w rozpoznawanej sprawie wniosek skarżącego nie zasługiwał na uwzględnienie przede wszystkim dlatego, że skarżący wysłał wniosek o wyłączenie sędziego w dniu 18 czerwca 2022 r., a zatem niemal dwa miesiące po terminie rozprawy odmiejscowionej, na której NSA rozpoznał skargę kasacyjną M.P. i oddalił ją wyrokiem z 28 kwietnia 2022 r. o sygn. akt II GSK 2638/21. Zgodnie natomiast z art. 20 § 1 p.p.s.a. wniosek o wyłączenie sędziego strona zgłasza na piśmie lub ustnie do protokołu posiedzenia w sądzie, w którym sprawa się toczy, uprawdopodabniając przyczyny wyłączenia. W tej sprawie wniosek został złożony już po rozpoznaniu sprawy przez wyznaczony trzyosobowy skład sądu, w tym sędziego A.K., który był w tej sprawie sprawozdawcą. Ze wskazanych powodów Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że wniosek skarżącego o wyłączenie sędziego A.K. jest bezzasadny, co musiało skutkować umorzeniem postępowania na podstawie art. 22 § 1 w zw. z art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a.