Wróć do: Orzeczenia NSA

Sygnatura

II GSK 2565/21

Wyrok NSA z 29 maja 2025 r., II GSK 2565/21 – transport drogowy i przewozy

Wynik

Oddalono skargę kasacyjną

Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia
29 maja 2025
Prawomocne
tak

Treść rozstrzygnięcia

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Wojciech Kręcisz Sędzia NSA Małgorzata Rysz (spr.) Sędzia del. WSA Monika Krzyżaniak Protokolant starszy asystent sędziego Elżbieta Jabłońska-Gorzelak po rozpoznaniu w dniu 29 maja 2025 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej P. Sp. z o.o. w W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 24 marca 2021 r. sygn. akt VI SA/Wa 2789/20 w sprawie ze skargi P. Sp. z o.o. w W. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia 2 października 2020 r. nr BP.501.935.2020.0993.GR4.6833 w przedmiocie kary pieniężnej za naruszenie przepisów o transporcie drogowym 1. oddala skargę kasacyjną; 2. zasądza od P. Sp. z o.o. w W. na rzecz Głównego Inspektora Transportu Drogowego 900 zł (dziewięćset) złotych tytułem kosztów postępowania kasacyjnego.

Analiza z kontekstem sprawy

Co to orzeczenie oznacza dla Twojej sprawy?

Zapytaj o skutki rozstrzygnięcia, podstawę prawną albo argumenty do wykorzystania. AnyLawyer rozpocznie od tej konkretnej sprawy.

Zapytaj AnyLawyer o to orzeczenie

Uzasadnienie

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie (dalej: "WSA", "Sąd pierwszej instancji") wyrokiem z 24 marca 2021 r., sygn. akt VI SA/Wa 2789/20 oddalił skargę P. Sp. z o.o w W. (dalej zwanej: "skarżącą") na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z 2 października 2020 r. w przedmiocie nałożenia na skarżącą kary pieniężnej w wysokości 2.000 zł. Sąd pierwszej instancji orzekał w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy: W dniu 6 lutego 2020 r. w punkcie kontrolnym MOP M. droga ekspresowa S3 zatrzymano do kontroli zespół pojazdów składający się z ciągnika samochodowego marki S. nr rej. [...] oraz naczepy marki S. nr rej. [...], kierowany przez P. P., który wykonywał krajowy transport drogowy rzeczy (śruty sojowej) w imieniu spółki. Kontrola ujawniła, że opona zamontowana z lewej strony pojazdu (na naczepie) na pierwszej osi posiadała widoczne ubytki oraz była nadmiernie zużyta. W dwóch miejscach widoczny był metalowy kord opony. Natomiast opona zamontowana po prawej stronie pojazdu (także na naczepie) na drugiej osi posiadała nadmiernie zużyty bieżnik wewnętrznej strony opony. Ujawniona usterka została zakwalifikowana jako niebezpieczna. Powyższe ustalenia zawarto w protokole nr WITD.DI.P.IV0184/73/20 i dokumentacji fotograficznej. Po przeprowadzeniu postępowania, Lubuski Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego (dalej: "LWITD") decyzją z 23 marca 2020 r. nałożył na skarżącą karę pieniężną w wysokości 2.000 zł. Podstawę faktyczną rozstrzygnięcia stanowiło wykonywanie przewozu drogowego pojazdem posiadającym usterkę lub usterki układu hamulcowego, połączeń układu kierowniczego, kół, opon, zawieszenia, podwozia lub innego wyposażenia, zakwalifikowane jako niebezpieczne - za każdy pojazd. GITD utrzymał w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie. Przytaczając treść art. 66 ust. 1 pkt 1 p.r.d. oraz § 5 ust. 1 i 2 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 5 listopada 2019 r. w sprawie kontroli ruchu drogowego (Dz.U. z 2019 r. poz. 2141) wyjaśnił, że pojazd uczestniczący w ruchu ma być tak zbudowany, wyposażony i utrzymany, aby korzystanie z niego nie zagrażało bezpieczeństwu osób nim jadących lub innych uczestników ruchu, nie naruszało porządku ruchu na drodze i nie narażało kogokolwiek na szkodę, a wytypowany przez kontrolującego do drogowej kontroli technicznej podlega wstępnej lub szczegółowej drogowej kontroli technicznej. Organ odwoławczy wyjaśnił, że z zebranego materiału dowodowego w postaci m.in. protokołu kontroli drogowej oraz dokumentacji fotograficznej, wynikało że 6 lutego 2020 r. strona wykonywała przewóz drogowy naczepą samochodową, która posiadała usterkę w postaci zniszczonej opony (uszkodzony i widoczny kord opony), co stanowiło naruszenie przewidziane w lp. 9.2 zał. nr 3 do u.t.d. Odnosząc się do zarzutów odwołania, GITD podał, że kara pieniężna została nałożona na podstawie art. 92a w zw. z art. 93 ust. 1 u.t.d., które określają w sposób sztywny wysokość kar pieniężnych za naruszenia przepisów załącznika nr 3 do u.t.d. Warunkiem odstąpienia od nałożenia kary za ujawnione naruszenie, jest wykazanie przez stronę, że do naruszenia doszło na skutek okoliczności określonych w art. 92c ust. 1 pkt 1 u.t.d., a spółka nie wykazała okoliczności, których nie mogła przewidzieć oraz na które nie miała wpływu. Podkreślił, że przepisy art. 189f § 1 pkt 1 i art. 189 f § 2 pkt 1 k.p.a. nie mają w sprawie zastosowania. Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na powyższą decyzję wniosła skarżąca. Sąd pierwszej instancji opisanym na wstępie wyrokiem z 24 marca 2021 r., sygn. akt VI SA/Wa 2789/20 na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.; dalej zwanej: "p.p.s.a.") oddalił wniesioną skargę. W uzasadnieniu Sąd pierwszej instancji wyjaśnił, że podstawą prawną nałożenia na skarżącą kary pieniężnej 2.000 zł były przepisy art. 92a ust. 1 ust. 3 i ust. 7 u.t.d. oraz przytoczył ich treść. Wskazał, że w trakcie kontroli drogowej przeprowadzonej 6 lutego 2020 r. stwierdzono naruszenie opisane w lp. 9.2 załącznika nr 3 do u.t.d., polegające na wykonywaniu przewozu drogowego pojazdem posiadającym usterkę lub usterki układu hamulcowego, połączeń układu kierowniczego, kół, opon, zawieszenia, podwozia lub innego wyposażenia, zakwalifikowane jako niebezpieczne – za każdy pojazd, sankcjonowane karą pieniężną w wysokości 2000 zł. Kierowca zespołu pojazdów podpisał bez zastrzeżeń, zawierający opis stwierdzonych usterek, protokół kontroli, z którego wynika, że opona zamontowana z lewej strony pojazdu na pierwszej osi posiada widoczne ubytki oraz była nadmiernie zużyta. W dwóch miejscach widoczny był metalowy kord opony. Opona zamontowana po prawej stronie pojazdu na drugiej osi posiadała nadmiernie zużyty bieżnik wewnętrznej strony opony. Powołał się przy tym na wynikające z art. 76 § 1 1 k.p.a. następstwa stwierdzenia ww. okoliczności w protokole z kontroli, będącego dokumentem urzędowym. W ocenie Sądu pierwszej instancji – wbrew twierdzeniom skarżącej – brak jest podstaw do stwierdzenia naruszeń przepisów czy to prawa materialnego czy przepisów postępowania, które mogłyby skutkować uchyleniem zaskarżonej decyzji. Stwierdzony stan opon świadczył o ich nadmiernym wyeksploatowaniu, będącym wynikiem długotrwałego użytkowania, który to stan w sposób oczywisty mógł zagrażać bezpieczeństwu jazdy, nie zapewniając należytej przyczepności opon. Tego rodzaju usterka zgodnie z obowiązującym w dacie kontroli załącznikiem 1 pkt 5.2.3 do rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 5 listopada 2019 r. w sprawie kontroli ruchu drogowego została zakwalifikowana sama w sobie jako usterka niebezpieczna. Sąd pierwszej instancji wskazał, że odpowiedzialność przedsiębiorcy wynikająca z art. 92a u.t.d. ma charakter administracyjny/obiektywny, nie jest oparta na zasadzie winy, a do jej powstania wystarczające jest – co do zasady – stwierdzenie naruszenia przepisów o transporcie drogowym, nawet jeżeli doszło do niego w sposób niezawiniony. Zastosowanie art. 92c ust. 1 pkt 1 u.t.d. wymaga wykazania przez stronę, że nie miała wpływu na powstanie naruszenia, a naruszenie nastąpiło wskutek zdarzeń i okoliczności, których nie mogła przewidzieć, a więc takich, których przy najdalej idących staraniach przedsiębiorca nie mógł i nie był w stanie przewidzieć. Przesłanki wskazane w przepisie nie odnoszą się do zwykłego zachowania przedsiębiorcy lub działań osób, którymi posługuje się przy prowadzeniu działalności gospodarczej, lecz do sytuacji wyjątkowych, których profesjonalny podmiot wykonujący przewóz drogowy przy zachowaniu należytej staranności i przezorności nie był w stanie przewidzieć, np. będących rezultatem siły wyższej, bądź działań osoby trzeciej, za której winę przedsiębiorca nie może odpowiadać. Uwolnienie się od odpowiedzialności za popełnione naruszenie jest możliwe tylko po wykazaniu przez przedsiębiorcę braku wpływu na powstanie naruszenia. W ocenie Sądu pierwszej instancji to spółka, jako profesjonalny przedsiębiorca zatrudniający kierowców obowiązana była przeszkolić ich i zobowiązać do kontroli stanu technicznego pojazdów, którymi w jej imieniu wykonują przewozy oraz informowania o wszelkich usterkach, a szczególnie tych które (np. opony) mają wpływ na bezpieczeństwo w ruchu drogowym. Jednocześnie za prawidłowe uznał stanowisko, co do braku podstaw do zwolnienia skarżącej z odpowiedzialności za stwierdzone naruszenie. WSA zauważył również, że GITD prawidłowo wyjaśnił, że treść art. 92a ust. 1, 3 i 7 pkt 1 u.t.d. określa w sposób sztywny wysokość kar pieniężnych za naruszenia przepisów załącznika nr 3 do u.t.d. W tym zakresie organ nie ma możliwości miarkowania kar pieniężnych. Uznał też podniesione zarzuty naruszenia przepisów prawa procesowego za bezzasadne, postępowanie bowiem przeprowadzone zostało w sposób właściwy, a rozstrzygnięcia organów obu instancji zostały uzasadnione w sposób wystarczający i zgodnie z art. 107 § 3 k.p.a. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku złożyła skarżąca, zaskarżając go w całości, na zasadzie przepisu art. 173 § 1, art. 177 § 1, art. 185 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia temu Sądowi, zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przypisanych. Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono: 1. na podstawie art. 174 pkt 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ nam wynik sprawy, a to: - art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez brak zawarcia w uzasadnieniu wyroku argumentacji Sądu zawierającej wyjaśnienie podstaw dokonanego rozstrzygnięcia oraz nie odniesienie się do wszystkich zarzutów skarżącej sformułowanych w wywiedzionej skardze, w szczególności, nie wskazanie przez Sąd faktów, które uznał za udowodnione, dowodów na których się oparł oraz przyczyn z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej i w konsekwencji, niesłuszne oddalenie skargi, - naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a. poprzez: a. zaakceptowanie naruszenia przez organ art. 92c ust. 1 pkt 1 ustawy o transporcie drogowym poprzez prowadzenie postępowania w sprawie, podczas gdy okoliczności sprawy wskazują, że skarżąca nie miała wpływu na powstanie naruszenia, a naruszenie nastąpiło wskutek zdarzeń i okoliczności, których nie mogła ona przewidzieć, b. zaakceptowanie naruszenia przez organ art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a., ewentualnie art. 189f § 2 pkt 1 k.p.a., przejawiające się jego niezastosowaniem i uznaniem, że realia niniejszej sprawy nie pozwalają na odstąpienie od nałożenia kary pieniężnej, podczas gdy waga naruszenia pozostaje znikoma, a ponadto naruszenie to zostało niezwłocznie usunięte, o czym organ został powiadomiony c. zaakceptowanie naruszenia przez organ przepisów postępowania, a to art. 7, 8, 77 i 80 k.p.a., poprzez prowadzenie postępowania w sposób niebudzący zaufania skarżącego do organu oraz z pominięciem działań dążących do pełnego ustalenia stanu faktycznego sprawy, w szczególności zaś zaniechanie przeprowadzenia analizy stanu faktycznego w rażącym stopniu. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej przedstawiono argumentację na poparcie postawionych w jej petitum zarzutów. W odpowiedzi na skargę kasacyjną, GITD wniósł o oddalenie skargi kasacyjnej, skierowanie sprawy do rozpoznania na rozprawie oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna nie jest zasadna i nie zasługuje na uwzględnienie. Na wstępie przypomnienia wymaga, że zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 935, dalej: "p.p.s.a."), Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania, a mianowicie sytuacje enumeratywnie wymienione w § 2 tego przepisu. Skargę kasacyjną, w granicach której operuje Naczelny Sąd Administracyjny, zgodnie z art. 174 p.p.s.a., można oprzeć na podstawie naruszenia prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie oraz na podstawie naruszenia przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Wywołane skargą kasacyjną postępowanie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym podlega więc zasadzie dyspozycyjności i nie polega na ponownym rozpoznaniu sprawy w jej całokształcie, lecz ogranicza się do rozpatrzenia poszczególnych zarzutów przedstawionych w skardze kasacyjnej w ramach wskazanych podstaw kasacyjnych. Istotą tego postępowania jest bowiem weryfikacja zgodności z prawem orzeczenia wojewódzkiego sądu administracyjnego oraz postępowania, które doprowadziło do jego wydania. Spór prawny w rozpatrywanej sprawie dotyczy oceny prawidłowości stanowiska Sądu pierwszej instancji, który kontrolując zgodność z prawem decyzji Głównego Inspektora Transportu Drogowego w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za naruszenie przepisów ustawy o transporcie drogowym w zakresie odnoszącym się do wykonywania przewozu drogowego pojazdem posiadającym usterkę lub usterki układu hamulcowego, połączeń układu kierowniczego, kół, opon, zawieszenia, podwozia lub innego wyposażenia, zakwalifikowaną jako niebezpieczna (lp. 9.2. załącznika nr 3 do ustawy o transporcie drogowym) stwierdził, że decyzja ta nie jest niezgodna z prawem, co uzasadniało oddalenie skargi na podstawie art. 151 p.p.s.a. Z uzasadnienia zaskarżonego wyroku wynika - najogólniej rzecz ujmując - że przeprowadzone przez organ administracji ustalenia faktyczne uzasadniały - wobec ich prawidłowości - przyjęcie ich za podstawę wyrokowania w rozpatrywanej sprawie, zaakceptowanie dokonanej na ich podstawie oceny odnośnie do zaktualizowania się znamion przypisanych stronie deliktów, a w konsekwencji nałożenie na stronę kary pieniężnej w wysokości 2.000 zł. Zwłaszcza, że - zdaniem Sądu pierwszej instancji - organy administracji bez naruszenia prawa oceniły również, że w rozpatrywanej sprawie nie zaktualizowały się przesłanki stosowania art. 92c ust. 1pkt 1, ani też art. 189f § 1 pkt 1 i art. 189f § 2 pkt 1 u.d.t. W skardze kasacyjnej zgłoszone zostały zarzuty oparte na podstawie kasacyjnej określonej w art.174 pkt 2 p.p.s.a. Odnosząc się w pierwszej kolejności do podniesionego zarzutu naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a., zgłoszonego w pkt 1. tiret pierwsze petitum skargi kasacyjnej, którego naruszenie Spółka wiąże z brakiem zawarcia przez WSA w uzasadnieniu wyroku argumentacji wyjaśniającej podstawy dokonanego rozstrzygnięcia, nieodniesieniem się do wszystkich zarzutów sformułowanych w skardze, w szczególności, niewskazanie przez Sąd faktów, które uznał za udowodnione, dowodów na których się oparł oraz przyczyn z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, a w konsekwencji, niesłusznym oddaleniem skargi, stwierdzić należy, iż zarzut ten nie znajduje uzasadnionych podstaw. Trzeba podnieść, że wadliwość uzasadnienia wyroku w rozumieniu art. 141 § 4 p.p.s.a. może stanowić przedmiot skutecznego zarzutu naruszenia tego przepisu zasadniczo wówczas, gdy uzasadnienie orzeczenia wojewódzkiego sądu administracyjnego nie zawiera stanowiska co do stanu faktycznego przyjętego za podstawę zaskarżonego rozstrzygnięcia (por. uchwała składu 7 sędziów NSA z 15 lutego 2010 r., sygn. akt II FPS 8/09) lub sporządzone jest w taki sposób, że nie jest możliwa kontrola instancyjna zaskarżonego wyroku. Funkcja uzasadnienia wyroku wyraża się bowiem i w tym, że jego adresatem, oprócz stron, jest także Naczelny Sąd Administracyjny, co tworzy po stronie wojewódzkiego sądu administracyjnego obowiązek wyjaśnienia motywów podjętego rozstrzygnięcia w taki sposób, który umożliwi przeprowadzenie kontroli instancyjnej zaskarżonego orzeczenia w sytuacji, gdy strona postępowania zażąda jego kontroli, poprzez wniesienie skargi kasacyjnej. Wymaga także zauważenia, że zupełnie inną kwestią jest siła przekonywania argumentów zawartych w uzasadnieniu orzeczenia. Brak przekonania skarżącego kasacyjnie o trafności rozstrzygnięcia sprawy, w tym odnośnie do przyjętego kierunku wykładni i zastosowania prawa, czy też odnośnie do oceny zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, której rezultat nie koresponduje z oczekiwaniami wnoszącego skargę kasacyjną, nie oznacza wadliwości uzasadnienia wyroku, i to w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Fakt, że stanowisko zajęte przez sąd administracyjny I instancji jest odmienne od prezentowanego przez wnoszącego skargę kasacyjną nie oznacza, że uzasadnienie wyroku zawiera wady konstrukcyjne czy też, że jest wadliwe w stopniu uzasadniającym uchylenie wydanego w sprawie rozstrzygnięcia. W ramach zarzutu naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. nie można skutecznie zwalczać ani prawidłowości przyjętego za podstawę orzekania stanu faktycznego, ani też stanowiska sądu odnośnie do wykładni bądź zastosowania prawa (por. wyroki NSA z: 18 marca 2015 r., sygn. akt I GSK 1779/13; 22 czerwca 2016 r., sygn. akt I GSK 1821/14; 6 marca 2019 r., sygn. akt II GSK 985/17; opubl. podobnie jak niżej powoływane: orzeczenia.nsa.gov.pl). Zatem polemika z merytorycznym stanowiskiem sądu pierwszej instancji nie może sprowadzać się do zarzutu naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a., ale wymaga postawienia zarzutów opartych na właściwej podstawie kasacyjnej z art. 174 p.p.s.a., a nie jako naruszenie formalnych warunków uzasadnienia (por. wyroki NSA z: 6 grudnia 2022 r., sygn. akt III FSK 1399/21 i II GSK 958/19; 19 czerwca 2020 r., sygn. akt I FSK 658/20; 28 stycznia 2020 r. sygn. akt II GSK 3458/17), a do tego właśnie zmierza uzasadnienie omawianego zarzutu w skardze kasacyjnej. Przedstawione w uzasadnieniu wyroku motywy, jakimi Sąd kierował się wydając orzeczenie, pozwalają na kontrolę instancyjną w granicach wyznaczonych skargą kasacyjną (art. 183 § 1 p.p.s.a.). Sąd pierwszej instancji w uzasadnieniu zaskarżonego orzeczenia wskazał, jaki stan faktyczny sprawy został przez niego przyjęty i dlaczego, przedstawił i wyjaśnił podstawę prawną rozstrzygnięcia, odniósł się do zarzutów skargi, zwłaszcza że dalsze zarzuty skargi kasacyjnej są powieleniem zarzutów skargi. Okoliczność, że Spółka nie podzielała stanowiska WSA, czy też jej ocena, iż uzasadnienie wyroku jest dla niej nieprzekonywające, nie mogło stanowić skutecznej przesłanki uwzględnienia tego zarzutu (por. wyrok NSA z 29 kwietnia 2015 r., sygn. akt II GSK 470/14). Również to, że Sąd pierwszej instancji nie odniósł się odrębnie do każdego z zarzutów skargi nie ma istotnego znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy, ponieważ ocena WSA odnośnie do postawionych zarzutów skargi wynika jasno z całokształtu uzasadnienia zaskarżonego wyroku (por. wyrok NSA z 6 lutego 2018 r., sygn. akt II GSK 3102/17). W ocenie Sądu odwoławczego nie mógł być także uznany za trafny zarzut zgłoszony w pkt 1. tiret drugie lit. a) petitum skargi kasacyjnej, tj. naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a. poprzez zaakceptowanie naruszenia przez organ art. 92c ust. 1 pkt 1 u.d.t. przez prowadzenie postępowania w sprawie, podczas gdy okoliczności sprawy wskazują, że skarżąca na miała wpływu na powstanie naruszenia, a naruszenie nastąpiło wskutek zdarzeń i okoliczności, których nie mogła ona przewidzieć. Na wstępie należy wyjaśnić, że stanowiący podstawę wymierzenia stronie kary pieniężnej przepis 92a ust. 1 u.t.d. ustanawia odpowiedzialność administracyjną podmiotu wykonującego przewóz drogowy, który naruszył obowiązki lub warunki przewozu drogowego, o charakterze obiektywnym. Nie jest ona uzależniona od winy i dla jej ustalenia wystarczające jest stwierdzenie samego faktu naruszenia obowiązków i warunków przewozu drogowego. A zatem określona w art. 92a ust. 1 u.t.d. kara jest następstwem zaistnienia stanu niezgodnego z prawem (por. wyrok NSA z 9 listopada 2023 r., sygn. akt II GSK 936/20; 6 lutego 2025 r., syn akt II GSK 1589/21 i powołane w nim orzecznictwo;). Istotą tej kary jest przy tym zmuszenie podmiotów w przepisie wymienionych do respektowania nakazów i zakazów wynikających z przepisów prawa, a ściślej wymuszenie działań w kierunku dyscyplinowania kierowców bezpośrednio naruszających przepisy prawa (por. wyrok NSA z 23 marca 2023 r., sygn. akt II GSK 1382/19). Co do zasady, bez znaczenia pozostają okoliczności, w jakich doszło do powstania naruszeń związanych z przewozem (por. wyrok NSA z 3 marca 2023 r., sygn. akt II GSK 1474/19). Ustawodawca umożliwił podmiotowi określonemu w art. 92a ust. 1 u.t.d. obalenie tego domniemania w sytuacji m.in. spełnienia przesłanek z art. 92c ust. 1 u.t.d., stanowiących wyjątek od generalnej zasady odpowiedzialności przedsiębiorcy za naruszenie obowiązków lub warunków przewozu. Organ w zaskarżonej decyzji przeprowadził wywód wykazujący brak podstaw do zastosowania art. 92c ust. 1 u.t.d. Przepis ten ma charakter wyjątkowy i podlega interpretacji ścieśniającej. Okolicznościami, o których mowa art. 92c ust. 1 pkt 1 u.t.d., mogą być wyłącznie sytuacje ponadprzeciętne, odbiegające od standardowych stanów faktycznych, których doświadczony i profesjonalny podmiot wykonujący czynności związane z przewozem drogowym przy zachowaniu najwyższej staranności i przezorności nie był w stanie przewidzieć. Za takie okoliczności nie można uznać wyjaśnień skarżącej spółki, że kierowca był jedyną osobą eksploatujący kontrolowany zestaw i był zobligowany do niezwłocznego informowania Spółki o zaistnieniu w ciągniku bądź naczepie jakichkolwiek usterek, czego nie uczynił, których Spółka nie mogła przewidzieć i na które nie miała wpływu. Z treści, logiki oraz funkcji rozwiązań prawnych przyjętych na gruncie przywołanych przepisów prawa, jasno i wyraźnie wynika, że to na podmiocie wykonującym przewóz drogowy spoczywa – w toku prowadzonego postępowania administracyjnego – ciężar dowodu w zakresie odnoszącym się do wykazania, że rzeczywiście nie miał wpływu na powstanie naruszenia, które nastąpiło wskutek zdarzeń okoliczności, których nie mógł przewidzieć (art. 92c ust. 1 pkt 1), a więc innymi słowy ciężar dowodu w zakresie odnoszącym się do wykazania, że uczynił wszystko zgodnie z prawem, że nie mógł zrobić nic więcej, zaś to zrobił, pozwalało mu pozostawać w usprawiedliwionym przekonaniu, że nie naruszy prawa (zob. w tej mierze np. wyroki NSA z dnia: 17 sierpnia 2023 r., sygn. akt II GSK 598/20; 23 lutego 2023 r., sygn. akt II GSK 22/22; 7 listopada 2019 r., sygn. akt II GSK 2723/17; zob. również np. wyroki NSA z dnia: 22 czerwca 2023 r., sygn. akt II GSK 203/20; 11 maja 2023 r., sygn. akt II 364/20; 10 marca 2023 r., sygn. akt II GSK 76/20). W związku z tym, że podjęcie oraz wykonywanie transportu drogowego stanowi rodzaj reglamentowanej działalności gospodarczej (art. 5 ustawy o transporcie drogowym), co wobec wysokich wymagań stawianych jej prowadzeniu nie pozostaje bez wpływu na miarę oceny staranności jej wykonywania, za nie mniej uzasadniony należy uznać i ten wniosek, że podmiot wykonujący przewóz drogowy jest zobowiązany do działań organizacyjnych gwarantujących bezpieczeństwo innych użytkowników dróg, w tym w zakresie odnoszącym się do doboru kierowców oraz określenia zasad i planu ich pracy. Dla uwolnienia się od odpowiedzialności nie jest więc wystarczające wykazanie braku winy – w tym, poprzez eksponowanie okoliczności mających przekonywać o nieprawidłowościach, czy też błędach w działaniu zatrudnianego kierowcy, czy też nawet intencjonalnie samowolnym jego działaniu (zob. np. wyroki NSA z dnia: 10 lutego 2023 r., sygn. akt II GSK 1303/19; 30 listopada 2022 r. sygn. akt II GSK 968/19 i II GSK 1063/19; 3 listopada 2022 r., sygn. akt II GSK 1147/19 i II GSK 1199/19; zob. również wyrok NSA z dnia 25 września 2014 r., sygn. akt II GSK 904/13). Z tych też przyczyn zgodzić się należy z Sądem pierwszej instancji, że organ należycie rozważył podnoszone przez stronę okoliczności egzoneracyjne. Za niezasadny należy uznać zarzut z pkt 1. tiret drugie lit. b) petitum skargi kasacyjnej, tj. naruszenia art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a., ewentualnie art. 189f § 2 pkt 1 k.p.a., poprzez jego niezastosowanie i uznanie, że realia niniejszej sprawy nie pozwalają na odstąpienie od nałożenia kary pieniężnej, podczas gdy waga naruszenia pozostaje znikoma, a ponadto naruszenie to zostało niezwłocznie usunięte, o czym organ został powiadomiony. Naczelny Sąd Administracyjny podziela stanowisko WSA, że brak było podstaw do zastosowania przepisów art. 189f k.p.a. Kwestie odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej oraz udzielenia pouczenia zostały bowiem uregulowane odrębnie przez ustawę o transporcie drogowym w art. 92c ust. 1 pkt 1. Reguła kolizyjna wyrażona w art. 189a § 2 k.p.a. daje w tym zakresie pierwszeństwo przepisom odrębnym, a nie przepisom zawartym w dziale IVa k.p.a. Należy bowiem podkreślić, że przepis art. 189a § 2 pkt 2 k.p.a. wprost wyłącza stosowanie całego działu IVa k.p.a. w sytuacji uregulowania w odrębnych przepisach przesłanek odstąpienia od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej lub udzielenia pouczenia. Z wyżej wskazanych przyczyn organy nie mogły zastosować art. 189f § 1 i 2 k.p.a. do odstąpienia od nałożenia kary administracyjnej zasadnie uznając, że przepisy te nie mają w sprawie zastosowania. Za bezzasadny należy również uznać zarzut z pkt 1. tiret drugie lit. c) dotyczący naruszenia przepisów art. 7, art. 8, art. 77 i art. 80 k.p.a., zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego organ nadzoru przeprowadził wyczerpujące postępowanie wyjaśniające, ustalił wszystkie istotne z punktu widzenia prawnie relewantnej normy prawa materialnego okoliczności faktyczne, dokonał ich oceny odpowiadającej wymogom z art. 80 k.p.a., a czynności procesowe przeprowadził w zgodzie z zasadami postępowania, w tym zasadami wynikającymi z przepisów art. 7, art. 7b i art. 8 § 1 k.p.a. W związku z powyższym, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. oraz art. 204 pkt 2 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji wyroku.

Informacje o sprawie

Data wpływu
29 listopada 2021
Hasła tematyczne
Transport
Skarżony organ
Inspektor Transportu Drogowego
Sędziowie
Małgorzata Rysz /sprawozdawca/ Monika Krzyżaniak Wojciech Kręcisz /przewodniczący/

Powołane przepisy

Inne orzeczenia w tej sprawie

Powiązane dokumenty

Źródło urzędowe: Naczelny Sąd Administracyjny