Sygnatura
II GSK 2160/26
Postanowienie NSA z 21 października 2026 r., II GSK 2160/26
Wynik
Uchylono zaskarżone postanowienie i przekazano sprawę do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w...
- Sąd
- Naczelny Sąd Administracyjny
- Data orzeczenia
- 21 października 2026
- Prawomocne
- tak
Treść rozstrzygnięcia
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Marcin Kamiński po rozpoznaniu w dniu 21 października 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej P. S.A. w W. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 19 maja 2026 r. sygn. akt VI SA/Wa 973/26 w przedmiocie odrzucenia skargi i zwrotu wpisu sądowego w sprawie ze skargi P. S.A. w W. na akty Prezesa Urzędu Lotnictwa Cywilnego w przedmiocie protokołu kontroli oraz odrzucenia zastrzeżeń i wyjaśnień do protokołu czynności kontrolnych postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie i przekazać sprawę Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie do ponownego rozpoznania.
Analiza z kontekstem sprawy
Co to orzeczenie oznacza dla Twojej sprawy?
Zapytaj o skutki rozstrzygnięcia, podstawę prawną albo argumenty do wykorzystania. AnyLawyer rozpocznie od tej konkretnej sprawy.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 19 maja 2026 r., sygn. akt VI SA/Wa 973/26, odrzucił skargę P. S.A. w W. (strona skarżąca, skarżąca, spółka) na akty (błędnie opisane jako "czynności") Prezesa Urzędu Lotnictwa Cywilnego (organ, Prezes ULC, Prezes Urzędu) w przedmiocie protokołu kontroli oraz odrzucenia zastrzeżeń i wyjaśnień do protokołu czynności kontrolnych, oraz zwrócił wpis od skargi. Zaskarżone postanowienie wydano w następującym stanie faktycznym. Pismem z dnia 20 lutego 2026 r. skarżąca wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na akty Prezesa ULC w zakresie protokołu kontroli z dnia 16 stycznia 2026 r., znak: LTL-3.6500.4.2026, oraz pisma z dnia 30 stycznia 2026 r., znak: LTL-3.6500.4.2026.ULC.4, o odrzuceniu zastrzeżeń i wyjaśnień skarżącej do wyżej wskazanego protokołu kontroli. Spółka wniosła o uchylenie zaskarżonych aktów w całości oraz zasądzenie od organu na jej rzecz zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych. Ponadto wniosła o przeprowadzenie dowodów uzupełniających z dokumentów wskazanych w uzasadnieniu i załączonych do skargi. Zaskarżonym aktom zarzuciła w szczególności: 1. naruszenie przepisów ADR.AR.C.055 lit. a) i lit. b) rozporządzenia Komisji (UE) nr 139/2014 z dnia 12 lutego 2014 r. ustanawiającego wymagania oraz procedury administracyjne dotyczące lotnisk zgodnie z rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 216/2008 (rozporządzenie nr 139/2014) poprzez uznanie działań skarżącej przy zmianie kierownika odpowiedzialnego za niezgodność poziomu 1 w oparciu o wadliwie przeprowadzoną analizę zgromadzonego materiału dowodowego pod kątem znaczenia dla bezpieczeństwa; 2. naruszenie przepisu ADR.OR.D.015 lit. a) rozporządzenia nr 139/2014 poprzez uznanie, wbrew zgromadzonemu materiałowi dowodowemu, że skarżąca nie wyznaczyła kierownika odpowiedzialnego i nie zachowała ciągłości zapewnienia funkcji kierownika odpowiedzialnego; 3. naruszenie przepisu § 14 ust. 2 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 9 października 2020 r. w sprawie kontroli przestrzegania przepisów oraz decyzji z zakresu lotnictwa cywilnego (rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 9 października 2020 r.), poprzez nieodniesienie się w piśmie znak: LTL-3.6500.4.2026.ULC.4 z dnia 30 stycznia 2026 r. do zarzutów i wyjaśnień skarżącej, z ograniczeniem treści do przywołania brzmienia wskazanych przepisów (których skarżąca przestrzegała), co nie stanowi wymaganego uzasadnienia dokonanego przez Prezesa ULC odrzucenia zastrzeżeń i wyjaśnień zgłoszonych przez skarżącą za pismem znak: TYYY.0900.2.2026 z dnia 22 stycznia 2026 r.; 4. naruszenie zasad określonych w art. 10 ust. 1, 12 i 14 ustawy z dnia 6 marca 2018 r. Prawo przedsiębiorców poprzez nieodniesienie się w piśmie znak: LTL-3.6500.4.2026.ULC.4 z dnia 30 stycznia 2026 r. do zarzutów i wyjaśnień skarżącej oraz odstąpienie od utrwalonej praktyki postępowania w sprawach z zakresu zmiany kierownika odpowiedzialnego; 5. dopuszczenie się błędu w ustaleniach faktycznych polegającego w szczególności na stwierdzeniu w piśmie znak: LTL-3.6500.4.2026.ULC.4 z dnia 30 stycznia 2026 r. braku ciągłości zapewnienia funkcji kierownika odpowiedzialnego w dniach 13-16 stycznia 2026 r. oraz wywiedzenie nieuzasadnionej stanem faktycznym implikacji, że złożenie do Prezesa ULC wniosku o zatwierdzenie zmiany Instrukcji Operacyjnej [...] ([...]) w zakresie kierownika odpowiedzialnego miałoby być dopiero następstwem wskazania nieprawidłowości przez prowadzących kontrolę inspektorów Urzędu; 6. naruszenie art. 27 ust. 5 ustawy z dnia 3 lipca 2002 r. Prawo lotnicze oraz art. 49 ust. 1 i art. 55 ust. 3 ustawy Prawo przedsiębiorców poprzez prowadzenie kontroli w dniach 14-15 stycznia 2026 r. bez stosownego upoważnienia i przedłużenie czasu trwania kontroli bez wymaganego uzasadnienia; 7. naruszenie art. 6, 7, 8, 9, 77 § 1 oraz 80 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (k.p.a.) w stopniu, który mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy i które doprowadziło do przyjęcia przez organ, wbrew zgromadzonemu materiałowi dowodowemu, że skarżąca nie wyznaczyła kierownika odpowiedzialnego i nie zachowała ciągłości zapewnienia funkcji kierownika odpowiedzialnego. W uzasadnieniu skargi wyjaśniono m.in., że po przeprowadzeniu w dniach 13-16 stycznia 2026 r. kontroli w skarżącej spółce, upoważnieni przez Prezesa ULC członkowie zespołu kontrolującego (upoważnienia znak: LTL-3.6500.4.ULC.3 z dnia 13 stycznia 2026 r. oraz znak: LTL-3.6500.4.2O26.ULC.3 z dnia 16 stycznia 2026 r.), sporządzili protokół kontroli znak: LTL-3.6500.4.2026, w którym stwierdzili (pkt 7) nieprawidłowość poziomu 1 (usuniętą w trakcie kontroli) polegającą na tym, iż: "Dokumentacja systemu zarządzania lotniska [...], którą stanowi instrukcja operacyjna lotniska (dalej: [...]), nie została zaktualizowana w zakresie nazwiska kierownika odpowiedzialnego. Osoba wskazana w [...] do pełnienia tej funkcji, p. P. G., od dnia 13.01.2026 nie Jest Już zatrudniony przez P. [...] (spółkę zarządzającą lotniskiem [...], dalej: [...]). Zarządzający lotniskiem nie wystąpił także z wnioskiem o zatwierdzenie zmian zgodnie z ADR.OR.B.040, co skutkowało brakiem kierownika odpowiedzialnego". Jednocześnie w pkt 8 zawarto pouczenie/obserwację: "W Zarządzeniu nr 1 z dnia 12.01.2026 r. Prezesa Zarządu P. S.A. wyznaczającym Dyrektora Odpowiedzialnego Lotniska [...] wskazano więcej niż Jedną osobę mającą pełnić funkcję Kierownika Odpowiedzialnego, co skutkuje brakiem zapewnienia ciągłości. Powinna to być Jedna osoba". Na podstawie § 14 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 9 października 2020 r. i w wykonaniu zastrzeżenia zgłoszonego w pkt 13 protokołu kontroli, skarżąca złożyła pismo z dnia 22 stycznia 2026 r., znak: TYYY.0900.2.2026 zastrzeżenia i wyjaśnienia do protokołu kontroli z wnioskiem o: - zmianę zapisanej w pkt 7 protokołu kwalifikacji stwierdzonego stanu faktycznego, z nieprawidłowości poziomu 1 na uwagę, o której mowa w przepisie ADR.AR.C.055(e), podlegającą na zapisaniu w pkt 8 protokołu jako "pouczenie/obserwacja"; - usunięcie zapisanej w pkt 8 protokołu treści pouczenia/obserwacji. Prezes ULC w zaskarżonym piśmie z dnia 30 stycznia 2026 r., znak: LTL-3.6500.4.2026.ULC.4 podtrzymał stanowisko zawarte w protokole kontroli. Jako podstawę prawną do wniesienia skargi do sądu administracyjnego, skarżąca spółka wskazała na art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. W odpowiedzi na skargę Prezes ULC wniósł m.in. o jej odrzucenie, na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a., albowiem jego zdaniem zaskarżony protokół kontroli wraz z pismem z dnia 30 stycznia 2026 r. nie stanowią innych aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wskazanym na wstępie postanowieniem odrzucił skargę jako niedopuszczalną na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a. w zw. z art. 3 p.p.s.a. Sąd I instancji stwierdził, że zaskarżony protokół kontroli Prezesa ULC z dnia 16 stycznia 2026 r., znak: LTL-3.6500.4.2026 oraz pismo Prezesa ULC z dnia 30 stycznia 2026 r., znak: LTL-3.6500.4.2026.ULC.4 o odrzuceniu zastrzeżeń i wyjaśnień skarżącej spółki do wyżej wskazanego protokołu kontroli nie dotyczą uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa. Sąd I instancji wyjaśnił, że podstawą sporządzenia protokołu kontroli z dnia 16 stycznia 2026 r. stanowi art. 28 ust. 5 ustawy z dnia 3 lipca 2002 r. Prawo lotnicze. Stosownie do art. 27 ust. 1 ustawy Prawo lotnicze, Prezes ULC kontroluje przestrzeganie przepisów oraz decyzji z zakresu lotnictwa cywilnego. Po przeprowadzeniu kontroli pracownik Urzędu albo osoba upoważniona do przeprowadzenia kontroli sporządza protokół kontroli, o czym stanowi art. 28 ust. 5 ww. ustawy. WSA wskazał, że podmiot kontrolowany może wnieść zastrzeżenia lub wyjaśnienia po doręczeniu protokołu kontroli przedstawicielowi podmiotu, przedstawiając równocześnie, jeżeli uzna to za konieczne, stosowne dowody. Zgodnie z § 14 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 9 października 2020 r., termin dla podmiotu kontrolowanego na zgłoszenie zastrzeżeń lub wyjaśnień do protokołu kontroli w odrębnym piśmie złożonym do Prezesa Urzędu, wynosi 7 dni od dnia doręczenia protokołu. Po otrzymaniu pisma zawierającego zastrzeżenia lub wyjaśnienia, Prezes Urzędu informuje na piśmie podmiot kontrolowany o uwzględnieniu albo odrzuceniu tychże zastrzeżeń lub wyjaśnień, w terminie 14 dni od dnia ich zgłoszenia, wraz z podaniem uzasadnienia. Jednocześnie w przypadku niezgłoszenia zastrzeżeń lub wyjaśnień w terminie, o którym mowa w § 14 ust. 1, przyjmuje się, że podmiot kontrolowany nie kwestionuje protokołu kontroli, a w szczególności ustaleń z kontroli. W ocenie Sądu I instancji, z przytoczonych powyżej przepisów wynika, że zarówno protokół kontroli, jak i ww. pismo Prezesa ULC zawierają wyłącznie ustalenia faktyczne poczynione w trakcie kontroli i nie stanowią aktów z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa. Tym samym "skarga wniesiona od protokołu kontroli" podlega odrzuceniu jako nieobjęta kognicją sądów administracyjnych, bowiem stanowi "opis ustaleń poczynionych w trakcie kontroli". Brak jest również przepisu szczególnego dopuszczającego możliwość złożenia skargi na protokół kontroli sporządzony przez Prezesa ULC. Podobnie pismo Prezesa ULC, sporządzone na podstawie § 14 ust. 2 ww. rozporządzenia, w odpowiedzi na zastrzeżenia i wyjaśnienia podmiotu kontrolowanego do protokołu kontroli stanowi wyłącznie o zasadności zmiany bądź odmowy zmiany protokołu kontroli, stosownie do ustaleń poczynionych przez organ. Skargę kasacyjną od powyższego postanowienia wniosła skarżąca spółka, zaskarżając je w całości oraz wnosząc o jego uchylenie i przekazanie sprawy WSA w Warszawie do ponownego rozpoznania, a także rozpoznanie sprawy na rozprawie i zasądzenie od organu na jej rzecz zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych. Zaskarżonemu rozstrzygnięciu zarzucono naruszenie przepisów postępowania, mające istotny wpływ na wynik sprawy: 1. art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a., a także art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. w zw. z art. 28 ust. 5 i 5a ustawy Prawo lotnicze, w zw. z art. 1 p.p.s.a. oraz art. 184 Konstytucji RP polegające na wadliwym przyjęciu, że zaskarżone akty nie dotyczą uprawnień lub obowiązków skarżącej wynikających z przepisów prawa, co skutkowało odrzuceniem skargi; 2. art. 141 § 4 p.p.s.a. w zw. z art. 166 p.p.s.a. poprzez brak pełnego wyjaśnienia przez Sąd I instancji podstawy faktycznej i prawnej odrzucenia wniesionej przez skarżącą skargi, przejawiający się w braku wyczerpującego ustosunkowania się w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia do okoliczności wskazanych przez skarżącą w skardze wykazujących, że zaskarżone akty dotyczą uprawnień lub obowiązków skarżącej wynikających z przepisów prawa. Argumentację na poparcie zarzutów sformułowanych w petitum skargi kasacyjnej przedstawiono w jej uzasadnieniu. W odpowiedzi na skargę kasacyjną organ wniósł o jej oddalenie w całości, rozpoznanie skargi kasacyjnej na posiedzeniu niejawnym oraz oddalenie wniosku skarżącej o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. 1. Skarga kasacyjna zasługuje na uwzględnienie, albowiem zaskarżone postanowienie nie odpowiada prawu. 2. Zgodnie z art. 182 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny może rozpoznać na posiedzeniu niejawnym skargę kasacyjną od postanowienia wojewódzkiego sądu administracyjnego kończącego postępowanie w sprawie. Skarga kasacyjna w niniejszej sprawie została wniesiona od postanowienia WSA o odrzuceniu skargi, wydanego na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a., które niewątpliwie jest postanowieniem kończącym postępowanie w sprawie. Uznając, że nie ma konieczności przeprowadzania rozprawy, Naczelny Sąd Administracyjny postanowił zastosować art. 182 § 1 p.p.s.a. i rozpoznać skargę kasacyjną na posiedzeniu niejawnym. 3. Stosownie do treści art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W przedmiotowej sprawie nie wystąpiły określone w art. 183 § 2 p.p.s.a. podstawy nieważności postępowania sądowego. Skutkuje to ograniczeniem zakresu rozpoznania sprawy do weryfikacji zarzutów kasacyjnych rozumianych jako skonkretyzowane podstawy kasacyjne. Zgodnie z art. 174 p.p.s.a. podstawy skargi kasacyjnej mogą zostać oparte na zarzutach: 1) naruszenia prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie; 2) naruszenia przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. 4. Naczelny Sąd Administracyjny po dokonaniu weryfikacji stanowiska strony skarżącej kasacyjnie oraz skarżonego organu uznał, że konieczną i wystarczającą podstawą uwzględnienia skargi kasacyjnej jest stwierdzenie zasadności zarzutu błędnej wykładni przepisów art. 58 § 1 pkt 1 w zw. z art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. oraz w zw. z art. 28 ust. 5 ustawy z dnia 3 lipca 2002 r. - Prawo lotnicze (u.p.l.). 5. Przepis art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. stanowi, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z wyłączeniem aktów lub czynności podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2018 r. poz. 2096 oraz z 2019 r. poz. 60, 730, 1133 i 2196), postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2019 r. poz. 900, z późn. zm.), postępowań, o których mowa w dziale V w rozdziale 1 ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej (Dz. U. z 2019 r. poz. 768, 730, 1520, 1556 i 2200), oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw. Zgodnie z uchwałą Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 27 października 2025 r., sygn. akt II GPS 1/25, oraz powołanym w niej orzecznictwem (zob. m.in. uchwała NSA z 04.02.2008 r., I OPS 3/07, ONSAiWSA 2008/2/21; uchwała NSA z 03.09.2013 r., I OPS 2/13, ONSAiWSA 2014/1/2; uchwała NSA z 16.12.2013 r., II GPS 2/13, ONSAiWSA 2014/6/88; uchwała NSA z 26.06.2014 r., I OPS 14/13, ONSAiWSA 2015/1/2), akt lub czynność, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a., muszą wykazywać następujące cechy: 1) imperatywność (władczość) o charakterze niejurysdykcyjnym (jest to akt lub czynność niemający cech decyzji i postanowienia, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 1-3 p.p.s.a.); 2) charakter publicznoprawny (administracyjnoprawny), albowiem wskazany akt (czynność) konkretyzuje (aktualizuje) normy prawa administracyjnego materialnego; 3) indywidualność, gdyż akt lub czynność muszą dotyczyć indywidualnej sprawy z zakresu administracji publicznej (indywidualnej sprawy administracyjnej sensu largo); 4) konkretyzowalność, albowiem akt (czynność) musi dotyczyć wymagających konkretyzacji uprawnień lub obowiązków wynikających bezpośrednio z przepisów prawa, co oznacza, że pomiędzy sytuacją prawną ich adresata a samym aktem (czynnością) konkretyzacji musi zachodzić bezpośredni związek; 5) charakter nieprocesowy, albowiem niezaskarżalne są akty lub czynności podejmowane w postępowaniach administracyjnych, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. W orzecznictwie Trybunału Konstytucyjnego podkreśla się ponadto, że norma wynikająca z art. 184 Konstytucji RP wprowadza domniemanie właściwości sądów administracyjnych w sprawowaniu wymiaru sprawiedliwości w zakresie kontroli działalności administracji publicznej (por. wyrok TK z dnia 14 czerwca 1999 r., sygn. K 11/98, OTK ZU z 1999 r., nr 5 poz. 97; wyrok TK z dnia 15 października 2013 r., sygn. P 26/11, OTK-A z 2013 r. nr 7, poz. 99). Prawo do sądu jest bezspornie jednym z fundamentalnych uprawnień jednostki, mającym swoje źródło zarówno w Konstytucji RP (art. 45 ust. 1 i art. 77 ust. 2), jak i w normach prawa międzynarodowego (art. 6 Europejskiej Konwencji Praw Człowieka). Ograniczenie prawa do sądu może zostać oczywiście ustanowione ze względu na inne wartości. Jak stwierdził Europejski Trybunał Praw Człowieka w decyzji z dnia 10 czerwca 2014 r., sygn. 60606/11 (LEX nr 1477698), "prawo dostępu do sądu zapewnione w art. 6 ust. 1 Konwencji nie jest bezwzględne i może podlegać ograniczeniom. Te są dozwolone w sposób dorozumiany, jako że prawo dostępu ze swej istoty wymaga uregulowania przez Państwo, które to uregulowanie może być różne w zależności od czasu i miejsca, zgodnie z potrzebami i środkami po stronie społeczeństwa i jednostek. (...) Ograniczenia prawa do sądu są zgodne z art. 6 jedynie wówczas, jeżeli nie ograniczają ani nie zmniejszają dostępu pozostawionego stronie postępowania sądowego w taki sposób lub w takim zakresie, iż sama istota dostępu do sądu staje się upośledzona. Ograniczenia takie ponadto nie będą zgodne z art. 6 ust. 1 Konwencji, jeżeli nie realizują uzasadnionego prawnie celu lub jeżeli nie zachodzi rozsądna relacja proporcjonalności pomiędzy stosowanymi środkami a celem, który ma zostać osiągnięty". Stosowanie przepisów ustanawiających takie ograniczenia wymaga od sądu rozważenia, czy chronione w ten sposób wartości przeważają nad konstytucyjnym i konwencyjnym uprawnieniem do rozpatrzenia sprawy przez sąd. 6. Kontrolowany Sąd Wojewódzki, dokonując w świetle art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. oceny zaskarżalności protokołu kontroli, o którym mowa w art. 28 ust. 5 u.p.l., przyjął w sposób pozbawiony szerszej analizy prawnej na tle przepisów art. 27-30 u.p.l. oraz bez uwzględnienia treści zaskarżonego protokołu, że nie podlega on kontroli sądowoadministracyjnej, podczas gdy tego rodzaju podejście może bezpośrednio prowadzić do naruszenia art. 45 ust. 1 w zw. z art. 77 ust. 2 i art. 184 Konstytucji RP. Prawidłowa interpretacja art. 28 ust. 5 u.p.l. w zw. z art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a., uwzględniająca argumenty wykładni systemowo-aksjologicznej i historycznej regulacji ustawowej, która była podstawą do sporządzenia zaskarżonego protokołu kontroli, prowadzi natomiast do wniosku, że będący przedmiotem skargi protokół może – w zależności od stwierdzonych w nim naruszeń prawa oraz powiązanych z nimi skutków prawnych – zostać zakwalifikowany jako akt, o którym mowa w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. Sąd a quo nie dostrzegł przede wszystkim, że ustawą z dnia 14 grudnia 2018 r. o zmianie ustawy - Prawo lotnicze oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2019 r. poz. 235), z mocą od dnia 1 kwietnia 2019 r., doszło do modyfikacji regulacji normatywnej wynikającej z dotychczasowej treści art. 28, uchylenia art. 29 oraz dodania art. 29b i art. 29c do ustawy z dnia 3 lipca 2002 r. - Prawo lotnicze. Powyższa zmiana ma istotne znaczenie dla oceny, czy i w jakim zakresie objęty skargą protokół kontroli jest zaskarżalny na podstawie art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. Zgodnie z treścią art. 29 u.p.l., który obowiązywał do dnia 31 marca 2019 r., w przypadku stwierdzenia w protokole, o którym mowa w art. 28 ust. 5 ww. ustawy, naruszenia przepisów lub decyzji z zakresu lotnictwa cywilnego Prezes Urzędu wydawał decyzję określającą zakres naruszenia oraz termin usunięcia nieprawidłowości. Jak wskazano w uzasadnieniu rządowego projektu ww. ustawy nowelizującej z dnia 14 grudnia 2018 r. (zob. druk nr 2988, Sejm VIII kadencji), w toku stosowania dotychczasowego przepisu art. 29 u.p.l. "zidentyfikowano wiele niespójności tego przepisu z innymi przepisami ustawy, które powodują duże problemy w prowadzeniu postępowań administracyjnych. Przede wszystkim obszary regulacji ustawowej określone w art. 29 ustawy - Prawo lotnicze i w art. 161 ust. 5 ustawy w odniesieniu do podmiotu, który jest posiadaczem certyfikatu, zachodzą na siebie i nie są spójne, ponadto niewykonanie obowiązków określonych decyzjami wydawanymi na podstawie art. 29 ustawy - Prawo lotnicze jest bezsankcyjne. Dlatego zmiana ustawy przede wszystkim polega na usunięciu rozwiązań nakładających obowiązek wydawania decyzji określającej zakres naruszenia oraz termin usunięcia nieprawidłowości, na rzecz rozwiązania, iż zakres naruszenia oraz termin usunięcia nieprawidłowości określa się w protokole kontroli.". Ustawodawca, akceptując powyższe założenia projektu zmiany u.p.l., wskazał jednocześnie expressis verbis, że jakkolwiek ww. protokół kontroli "nie jest decyzją administracyjną, to i tak będzie mógł być zaskarżony skargą do wojewódzkiego sądu administracyjnego, jako akt lub czynność z zakresu administracji publicznej dotycząca uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, zgodnie z art. 3 ust. /tak w oryginale/ 2 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (...).". Dodatkowo trzeba zauważyć, że w przywołanym projekcie zaproponowano "takie ukształtowanie przepisów" o kontroli i protokole kontroli, aby "doprowadzić do modelowego rozwiązania, że ustala się w protokole kontroli nieprawidłowości i określa się termin ich usunięcia. Natomiast w przypadku upływu terminu i nieusunięcia nieprawidłowości dopiero mogą zaistnieć sankcje polegające albo na wszczęciu postępowań administracyjnych o nałożenie kary pieniężnej albo innych sankcji administracyjnych polegających na zawieszeniu, cofnięciu posiadanych uprawnień albo innych sankcji przewidzianych przepisami ustawy. Dlatego też, z uwagi na skutki, jakie mają dla kontrolowanego podmiotu stwierdzone podczas kontroli nieprawidłowości, wpisywane do protokołu sporządzanego przez kontrolującego, zasadnym jest, aby każdorazowo kontrolowany podmiot miał wiedzę na temat grożących mu konsekwencji, w przypadku gdy nie usunie stwierdzonych podczas kontroli nieprawidłowości. Uzupełniono więc regulację dotyczącą sporządzania protokołu w ust. 5a i 5b art. 28 ustawy poprzez odesłanie do stosowania art. 161 ust. 5 i 6 ustawy, w przypadku podmiotów certyfikowanych oraz odpowiednie stosowanie tych przepisów wobec podmiotów zgłaszających działalność lub posiadających zezwolenie na wykonywanie zarobkowych operacji specjalistycznych wysokiego ryzyka. Dla innych rodzajów operacji niż powyższe będzie stosowana norma ujęta w ust. 5c omawianego artykułu. Takie rozwiązanie zapewnia również równe traktowanie podmiotów niezależnie od rodzaju działalności lotniczej, jaką wykonują.". W tym stanie rzeczy, wobec jednoznacznego ujawnienia w projekcie analizowanej nowelizacji nie tylko przesłanek i celów powyższej zmiany normatywnej, lecz także prawodawczej intencji, aby protokół kontroli, o którym mowa w art. 28 ust. 5 u.p.l., podlegał zaskarżeniu do sądu administracyjnego jako akt wskazany w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a., nie znajduje uzasadnienia taka wykładnia powyższych przepisów materialnych i procesowych, która – w sposób aprioryczny i pozbawiony szerszej analizy normatywnej – prowadziłaby do pozbawienia adresata tego rodzaju protokołu prawa do skargi sądowoadministracyjnej (art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a.). 7. Prawidłowość oceny prawnej na tle art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. protokołu kontrolnego, będącego przedmiotem skargi, jest jednak warunkowana odniesieniem jego treści do przepisów prawa materialnego, które określają możliwe lub konieczne konsekwencje (skutki prawne) stwierdzonych w nim nieprawidłowości w sferze praw lub obowiązków podmiotu kontrolowanego. Nieodzowne jest zatem ustalenie, czy i w jakim zakresie stwierdzenie w protokole kontroli nieprawidłowości wynikających z naruszenia przepisów lub decyzji z zakresu ochrony lotnictwa cywilnego (zob. art. 27 ust. 1 u.p.l.) może bezpośrednio oddziaływać na sytuację prawną podmiotu kontrolowanego. Analiza treści art. 28 ust. 5-5c, art. 29b i art. 30 u.p.l. w zw. z § 14 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 9 października 2020 r. w sprawie kontroli przestrzegania przepisów oraz decyzji z zakresu lotnictwa cywilnego (Dz.U. poz. 1843; "rozporządzenie z 9.10.2020 r.") uprawnia do stwierdzenia, że stopień i zakres oddziaływania protokołu kontroli, o którym mowa w art. 28 ust. 5 u.p.l., na sferę praw lub obowiązków podmiotu kontrolowanego mogą wykazywać znaczne zróżnicowanie. Przykładowo zgodnie z art. 28 ust. 5a u.p.l. w protokole kontroli podmiotów posiadających certyfikat określa się zakres naruszenia oraz poucza o treści art. 161 ust. 5 i 6, z zastrzeżeniem art. 29b i art. 59b ust. 3 ww. ustawy, co oznacza, że – niezależnie od nałożenia obowiązku przywrócenia stanu zgodnego z przepisami prawa w określonym terminie lub opracowania i przedstawienia do zatwierdzenia Prezesowi Urzędu programu naprawczego – skutkiem stwierdzenia określonych nieprawidłowości mogą być dalsze sankcje administracyjne (zob. art. 29b ust. 9, art. 59b ust. 3, art. 161 ust. 6 u.p.l.). Podobnie przepis art. 28 ust. 5b u.p.l. stanowi, że w protokole kontroli podmiotów zgłaszających działalność, posiadających zezwolenie na wykonywanie zarobkowych operacji specjalistycznych wysokiego ryzyka albo wpisanych do rejestru podmiotów szkolących, o którym mowa w art. 95a ust. 1, określa się zakres naruszenia oraz poucza odpowiednio o treści art. 161 ust. 5 i 6 albo art. 95e (wezwanie podmiotu szkolącego do przywrócenia stanu zgodnego z przepisami prawa, w terminie określonym przez Prezesa Urzędu zależnym od stopnia stwierdzonych naruszeń bezpieczeństwa prowadzonej działalności szkoleniowej, w przypadku gdy stwierdzi, że podmiot ten zagraża bezpieczeństwu w ruchu lotniczym, bezpieczeństwu i porządkowi publicznemu lub przestał spełniać wymagania niezbędne dla prowadzenia działalności szkoleniowej, a po bezskutecznym upływie ww. terminu – wykreślenie, w drodze decyzji administracyjnej, podmiotu szkolącego z rejestru podmiotów szkolących). Istotne jest również to, że zgodnie z art. 28 ust. 5c u.p.l. w protokole kontroli podmiotów innych niż określone w art. 28 ust. 5a i 5b określa się zakres naruszenia oraz termin usunięcia nieprawidłowości. Jest to zatem ogólna zasada, z której wynika, że protokół kontroli, która ujawniła określone naruszenia przepisów lub decyzji z zakresu lotnictwa cywilnego w działalności podmiotu kontrolowanego, musi zawierać władcze wyznaczenie stwierdzonych naruszeń prawa oraz termin ich usunięcia (chyba że – jak w przedmiotowej sprawie – zostały one usunięte już w toku kontroli). Dookreśleniem powyższej zasady jest treść § 16 ust. 1 rozporządzenia z 9.10.2020 r. Zgodnie z powyższym przepisem oraz ust. 2 § 16 Prezes Urzędu stwierdza niezgodność w przypadku niespełnienia przez podmiot kontrolowany wymagań przewidzianych właściwymi przepisami prawa oraz decyzjami z zakresu lotnictwa cywilnego, natomiast w przypadku stwierdzenia tego rodzaju niezgodności, w celu realizacji działań naprawczych, Prezes Urzędu może zobowiązać podmiot kontrolowany do opracowania i zrealizowania programu naprawczego, o którym mowa w art. 29b ust. 2 u.p.l. W powyższym zakresie trzeba również uwzględnić, że pojęcie niezgodności, w nawiązaniu do regulacji prawa krajowego i prawa unijnego, zostało zdefiniowane w § 2 pkt 3 rozporządzenia z 9.10.2020 r. W odniesieniu do kontroli prowadzonych na podstawie przepisów unijnych (§ 2 pkt 3 lit. a rozporządzenia z 9.10.2020 r.) w definicji wskazano: rozporządzenie Komisji (UE) nr 965/2012 z dnia 5 października 2012 r. ustanawiające wymagania techniczne i procedury administracyjne odnoszące się do operacji lotniczych zgodnie z rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 216/2008 (Dz.Urz. UE L 296 z 25.10.2012, str. 1, ze zm.), rozporządzenie Komisji (UE) nr 1178/2011 z dnia 3 listopada 2011 r. ustanawiające wymagania techniczne i procedury administracyjne odnoszące się do załóg w lotnictwie cywilnym zgodnie z rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 216/2008 (Dz.Urz. UE L 311 z 25.11.2011, str. 1, ze zm.), rozporządzenie Komisji (UE) nr 139/2014 z dnia 12 lutego 2014 r. ustanawiające wymagania oraz procedury administracyjne dotyczące lotnisk zgodnie z rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 216/2008 (Dz.Urz. UE L 44 z 14.02.2014, str. 1, ze zm.), rozporządzenie Komisji (UE) nr 748/2012 z dnia 3 sierpnia 2012 r. ustanawiające przepisy wykonawcze dotyczące certyfikacji statków powietrznych i związanych z nimi wyrobów, części i akcesoriów w zakresie zdatności do lotu i ochrony środowiska oraz dotyczącego certyfikacji organizacji projektujących i produkujących (Dz.Urz. UE L 224 z 21.08.2012, str. 1, ze zm.), rozporządzenie Komisji (UE) nr 1321/2014 z dnia 26 listopada 2014 r. w sprawie ciągłej zdatności do lotu statków powietrznych oraz wyrobów lotniczych, części i wyposażenia, a także w sprawie zatwierdzeń udzielanych organizacjom i personelowi zaangażowanym w takie zadania (Dz.Urz. UE L 362 z 17.12.2014, str. 1, ze zm.), rozporządzenie Komisji (UE) nr 2015/340 z dnia 20 lutego 2015 r. ustanawiające wymagania techniczne i procedury administracyjne dotyczące licencji i certyfikatów kontrolerów ruchu lotniczego zgodnie z rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 216/2008, zmieniające rozporządzenie wykonawcze Komisji (UE) nr 923/2012 i uchylające rozporządzenie Komisji (UE) nr 805/2011 (Dz.Urz. UE L 63 z 06.03.2015, str. 1), rozporządzenie wykonawcze Komisji (UE) nr 2017/373 z dnia 1 marca 2017 r. ustanawiające wspólne wymogi dotyczące instytucji zapewniających zarządzanie ruchem lotniczym/służby żeglugi powietrznej i inne funkcje sieciowe zarządzania ruchem lotniczym oraz nadzoru nad nimi, uchylające rozporządzenie (WE) nr 482/2008, rozporządzenie wykonawcze (UE) nr 1034/2011, (UE) nr 1035/2011 i (UE) 2016/1377 oraz zmieniające rozporządzenie (UE) nr 677/2011 (Dz. Urz. UE L 62 z 08.03.2017, str. 1 ze zm.). W odniesieniu do kontroli prowadzonych na podstawie przepisów krajowych w kontekście spełniania wymogów wynikających z przepisów krajowych pojęcie niezgodności (§ 2 pkt 3 lit. b rozporządzenia z 9.10.2020 r.) jest natomiast rozumiane jako "niespełnienie wymagań przepisów oraz decyzji z zakresu lotnictwa cywilnego", klasyfikowanych jako: 1) niezgodność poziomu 1 (niezgodność stanowiąca bezpośrednie zagrożenie dla bezpieczeństwa działalności w lotnictwie cywilnym oraz wymagająca natychmiastowego usunięcia jej przyczyn); 2) niezgodność poziomu 2: a) niezgodność, która może doprowadzić do niezgodności poziomu 1 albo trwale obniżyć bezpieczeństwo działalności w lotnictwie cywilnym lub utrudnić spełnienie wymagań bezpieczeństwa działalności w lotnictwie cywilnym i wymaga usunięcia jej przyczyn i skutków w terminie wskazanym w zaakceptowanym przez Prezesa Urzędu programie naprawczym albo w protokole kontroli, albo niezgodność o charakterze systemowym, która trwale obniża lub utrudnia spełnienie wymagań działalności w lotnictwie cywilnym innych niż dotyczące bezpieczeństwa i która wymaga usunięcia jej przyczyn i skutków w terminie wskazanym w zaakceptowanym przez Prezesa Urzędu programie naprawczym albo w protokole kontroli; b) niezgodność odpowiadającą kategoriom ocen stanu ochrony, o których mowa w przepisach wydanych na podstawie art. 189 ust. 2 u.p.l. Odrębnie zdefiniowano również pojęcie niezgodności w odniesieniu do kontroli na płycie statków powietrznych polskich operatorów statków powietrznych i ich załóg oraz statków powietrznych obcych operatorów statków powietrznych i ich załóg podczas przebywania na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej - prowadzonych w zakresie niezastrzeżonym dla kompetencji EASA (§ 2 pkt 3 lit. c rozporządzenia z 9.10.2020 r.) oraz w odniesieniu do prowadzonych na podstawie przepisów krajowych kontroli utrzymania przez statek powietrzny zdatności do lotu - rozumie się przez to niespełnienie wymagań określonych w przepisach wydanych na podstawie art. 33 ust. 2, art. 53c ust. 1 albo 3 u.p.l. (§ 2 pkt 3 lit. d rozporządzenia z 9.10.2020 r.). Oceniając zaskarżalność spornego protokołu kontroli należało również uwzględnić, że zgodnie z § 18 rozporządzenia z 9.10.2020 r. nieprzeprowadzenie działań naprawczych określonych w programie naprawczym albo w protokole kontroli we wskazanym terminie albo nieprzedstawienie możliwego do zatwierdzenia programu naprawczego powoduje podniesienie statusu niezgodności do wyższego poziomu niezgodności, z wyłączeniem obszaru dotyczącego ochrony lotnictwa cywilnego oraz niezgodności stwierdzonych podczas inspekcji statku powietrznego. Oznacza to, że także niewykonanie działań naprawczych wynikających z protokołu kontroli skutkuje co do zasady podniesieniem statusu niezgodności do wyższego poziomu niezgodności, co pociąga lub może pociągnąć za sobą dalsze negatywne konsekwencje prawne dla podmiotu kontrolowanego. Odnosząc się z kolei do zagadnienia zaskarżalności samego pisma Prezesa Urzędu z dnia 30 stycznia 2026 r., znak: LTL-3.6500.4.2026.ULC.4, o odrzuceniu zastrzeżeń i wyjaśnień strony skarżącej do zaskarżonego protokołu kontroli, należy stwierdzić, że tego rodzaju pismo nie podlega odrębnemu zaskarżeniu na podstawie art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a., albowiem stanowisko organu w przedmiocie tego rodzaju zastrzeżeń lub wyjaśnień stanowi integralną część samego protokołu kontroli. Taki wniosek wynika bezpośrednio z § 14 ust. 1 i 2 rozporządzenia z 9.10.2020 r. Zgodnie z tymi przepisami podmiot kontrolowany może zgłosić zastrzeżenia lub wyjaśnienia do protokołu kontroli bezpośrednio w tym protokole lub w odrębnym piśmie złożonym do Prezesa Urzędu w terminie 7 dni od dnia doręczenia protokołu, przedstawiając równocześnie, jeżeli uzna to za konieczne, stosowne dowody. Prezes Urzędu, w terminie 14 dni od dnia zgłoszenia zastrzeżeń lub wyjaśnień, informuje na piśmie podmiot kontrolowany o uwzględnieniu albo odrzuceniu zastrzeżeń lub wyjaśnień, wraz z podaniem uzasadnienia. W takim przypadku ostateczna wersja protokołu kontroli uwzględnia zastrzeżenia lub wyjaśnienia podmiotu kontrolowanego, albo pokrywa się z wersją pierwotną – w razie odrzucenia zastrzeżeń lub wyjaśnień, względnie ich niewniesienia w terminie, o którym mowa w § 14 ust. 1. 8. Mając na względzie całość przedstawionej argumentacji oraz uznając, że skarga kasacyjna zasługuje na uwzględnienie, Naczelny Sąd Administracyjny – działając na podstawie art. 185 § 1 w zw. z art. 173 § 1 i art. 58 § 1 pkt 1 oraz art. 182 § 1 i § 3 p.p.s.a., postanowił jak w sentencji. Odnosząc się do wniosku skarżącej o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego należy zauważyć, że Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale z dnia 4 lutego 2008 r., sygn. akt I OPS 4/07 (publ. ONSAiWSA 2008, nr 2, poz. 23) wyjaśnił, że przepisy art. 203 i art. 204 p.p.s.a. nie mają zastosowania, gdy przedmiotem skargi kasacyjnej jest postanowienie sądu I instancji kończące postępowanie w sprawie. Do wspomnianej kategorii należy postanowienie o odrzuceniu skargi. Obowiązek respektowania przytoczonego stanowiska przez Naczelny Sąd Administracyjny w składzie orzekającym w tej sprawie wynika z ogólnie wiążącej mocy uchwał, o czym stanowi art. 269 § 1 p.p.s.a. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, koszty poniesione w związku z niniejszym postępowaniem kasacyjnym mogą być natomiast skarżącej zwrócone w przypadku uwzględnienia przez WSA skargi, jako koszty postępowania niezbędne do celowego dochodzenia praw, o jakich mowa w art. 200 p.p.s.a.
Informacje o sprawie
- Data wpływu
- 29 lipca 2026
- Symbol z opisem
- 6039 Inne, o symbolu podstawowym 603
- Hasła tematyczne
- Odrzucenie skargi
- Skarżony organ
- Prezes Urzędu Lotnictwa Cywilnego
- Sędziowie
- Marcin Kamiński /przewodniczący sprawozdawca/
Powołane przepisy
- Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
art. 3 § 2 pkt 4, art. 58 § 1 pkt 1, art. 173 § 1, art. 182 § 1 i § 2, art. 185 § 1 · Dz.U. 2026 poz. 143
- Ustawa z dnia 3 lipca 2002 r. Prawo lotnicze (t. j.)
art. 27, art. 28 ust. 5, art. 29, art. 30, art. 33 ust. 2, art. 53c ust. 1,3, art, 161 ust. 5 i 6, art. 189 ust. 2 · Dz.U. 2023 poz. 2110
- Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. uchwalona przez Zgromadzenie Narodowe w dniu 2 kwietnia 1997 r., przyjęta przez Naród w referendum konstytucyjnym w dniu 25 maja 1997 r., podpisana przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej w dniu 16 lipca 1997 r.
art. 45 ust. 1, art. 77 ust. 2, art. 184 · Dz.U. 1997 nr 78 poz. 483
- Konwencja o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności sporządzona w Rzymie dnia 4 listopada 1950 r., zmieniona następnie Protokołami nr 3, 5 i 8 oraz uzupełniona Protokołem nr 2.
art. 6 · Dz.U. 1993 nr 61 poz. 284
- Ustawa z dnia 14 grudnia 2018 r. o zmianie ustawy - Prawo lotnicze oraz niektórych innych ustaw
art. 28, art. 29b, art. 29c · Dz.U. 2019 poz. 235
Inne orzeczenia w tej sprawie
Powiązane dokumenty
Sygnatura: II GZ 454/26 · 21 października 2026
Postanowienie NSA z 21 października 2026 r., II GZ 454/26
Sygnatura: VI SA/Wa 719/26 · 20 października 2026
Wyrok WSA w Warszawie z 20 października 2026 r., VI SA/Wa 719/26
Sygnatura: III SA/Wr 153/26 · 8 października 2026
Wyrok WSA we Wrocławiu z 8 października 2026 r., III SA/Wr 153/26
Źródło urzędowe: Naczelny Sąd Administracyjny