II GSK 1793/22

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Małgorzata Korycińska (spr.) Sędzia NSA Wojciech Maciejko Sędzia NSA Anna Ostrowska po rozpoznaniu w dniu 20 stycznia 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej żądania sędziego NSA Wojciecha Kręcisza wyłączenia od orzekania w sprawie ze skargi kasacyjnej O. w W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 18 maja 2022 r. sygn. akt VI SA/Wa 508/22 w sprawie ze skargi O. w K. na decyzję Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia 20 grudnia 2021 r. nr 1443/2021/Ub w przedmiocie ustalenia podlegania obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu postanawia wyłączyć sędziego NSA Wojciecha Kręcisza od orzekania w sprawie.

I Przewodnicząca Wydziału II zarządzeniem z 12 grudnia 2025 r. skierowała na rozprawę w dniu 10 lutego 2026 r. sprawę o sygn. akt II GSK 1793/22 ze skargi kasacyjnej O. w K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 18 maja 2022 r. sygn. akt VI SA/Wa 508/22 w sprawie ze skargi O. w K. na decyzję Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z 20 grudnia 2021 r., w przedmiocie ustalenia podlegania obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu, wyznaczając do składu orzekającego sędziego NSA Wojciecha Kręcisza. W piśmie z 14 stycznia 2026 r. sędzia NSA Wojciech Kręcisz, powołując się na art. 19 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm.; dalej ppsa), wniósł o wyłączenie od orzekania w sprawie z powodu istnienia okoliczności tego rodzaju, że mogłyby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do Jego bezstronności. Wyjaśnił, że uczestnikiem postępowania (zainteresowanym) w sprawie jest (...), z którym łączy Go długoletnia i bliska znajomość datująca się z czasów uniwersyteckich (współpraca oraz kontakty naukowe Katedr (...) oraz (...), Zjazdy Katedr). II Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Przepisy ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi dotyczące wyłączenia sędziego (art. 18-24 ppsa) przewidują wyłączenie sędziego od rozpoznania sprawy z mocy samej ustawy (art. 18 ppsa) oraz wyłączenie przez sąd - na żądanie sędziego lub na wniosek strony (art. 19 ppsa). Na mocy art. 193 ppsa przepisy te mają odpowiednie zastosowanie w postępowaniu przed Naczelnym Sądem Administracyjnym. Instytucja wyłączenia sędziego, zarówno z mocy prawa, jak i na żądanie sędziego bądź na wniosek strony, jest istotną gwarancją procesową, która ma zapewnić rozpoznanie sprawy przez sąd w takim składzie orzekającym, którego sędziowie nie pozostają w relacjach osobistych ze stronami oraz nie mieli określonych wcześniej związków z rozpoznawaną sprawą. Ratio legis przepisów o wyłączeniu sędziego we wszystkich procedurach sądowych sprowadza się do eliminowania przyczyn, które mogą skutkować wątpliwościami co do bezstronności i obiektywizmu sędziego w rozpoznaniu określonej sprawy (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 5 października 2018 r., sygn. akt I OZ 891/18 - treść tego, jak i dalej powoływanych orzeczeń Naczelnego Sądu Administracyjnego jest dostępna w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych na stronie http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Artykuł 19 ppsa stanowi, że wyłączenie sędziego na jego żądanie lub na wniosek strony może nastąpić wtedy, gdy istnieje okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności w danej sprawie. Powołany przepis zawiera więc wyrażenia nieostre, wieloznaczne, mogące obejmować wiele różnorodnych stanów faktycznych. W związku z tym w sprawach, w których podstawą wyłączenia jest art. 19 ppsa, do sądu należy nie tylko zbadanie, czy występują przyczyny (podstawy) wyłączenia, ale także czy z punktu widzenia doświadczenia życiowego przytoczone okoliczności mogą budzić wątpliwości co do bezstronności sędziego i uzasadniać jego wyłączenie (por. postanowienie Sądu Najwyższego z 7 września 1994 r., sygn. akt I PO 10/94, OSNP 1995/4, poz. 56). Należy mieć również na uwadze to, że z woli ustawodawcy to do sędziego należy ocena, czy będzie mógł obiektywnie i bez skrępowania rozpoznać sprawę i wydać w niej orzeczenie. Naczelny Sąd Administracyjny, mając na uwadze oświadczenie wyznaczonego do orzekania w sprawie sędziego NSA Wojciecha Kręcisza, że z uczestnikiem postępowania łączy Go długoletnia i bliska znajomość, doszedł do przekonania, że zachodzi "okoliczność tego rodzaju", która nie tylko mogłaby wywołać wątpliwości co do bezstronności sędziego, ale i jego samego postawić w niezręcznej sytuacji. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, niezwykle istotne znaczenie dla oceny kwestii obiektywizmu sędziego ma zewnętrzny, społeczny odbiór zaistniałych okoliczności. W tym ujęciu instytucja wyłączenia sędziego ma zapewniać także budowanie zaufania społecznego do organów sprawujących wymiar sprawiedliwości. Postępowanie musi być zatem prowadzone tak, aby nie stwarzać nawet pozornego wrażenia lekceważenia standardów zachowania bezstronności, będącej przecież uzewnętrznieniem niezawisłości sędziowskiej (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z 8 lipca 2009 r., sygn. akt II OSK 1110/08; z 27 lipca 2010 r., sygn. akt I GSK 1020/09). Wyłączenie sędziego NSA Wojciecha Kręcisza przyczyni się do usunięcia choćby potencjalnych wątpliwości co do Jego bezstronności w zaistniałych okolicznościach stanu faktycznego. W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 19 w zw. z art. 22 § 1 i 2 ppsa oraz art. 193 ppsa, postanowił jak w sentencji.