II GSK 1521/21

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Małgorzata Rysz po rozpoznaniu w dniu 30 września 2021 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej J. D. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 16 kwietnia 2021 r., sygn. akt VII SAB/Wa 366/20 w sprawie ze skargi J. D. na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Rzecznika Praw Pacjenta w przedmiocie naruszenia praw pacjenta postanawia oddalić skargę kasacyjną.

Postanowieniem z 16 kwietnia 2021 r. (sygn. akt VII SAB/Wa 366/20) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie (dalej zwany "WSA"), działając na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.; dalej zwanej "ppsa"), odrzucił skargę J. D. (dalej zwanej "Skarżącą") na przewlekłe prowadzenie przez Rzecznika Praw Pacjenta postępowania w przedmiocie naruszenia praw pacjenta. Ponadto WSA na podstawie art. 232 § 1 pkt 1 ppsa zwrócił Skarżącej wpis od skargi uiszczony w wysokości 100 zł. Powołując się na art. 52 § 1 i 2 oraz art. 53 § 2b ppsa, WSA stwierdził, że prawidłowe wniesienie ponaglenia stanowi niezbędny warunek złożenia skargi do WSA na bezczynność czy przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ administracji publicznej, zaś brak ponaglenia czyni skargę niedopuszczalną. Zdaniem WSA, skoro Skarżąca - mimo wezwania przez Sąd - nie przedstawiła ponaglenia, to jej skarga była niedopuszczalna i podlegała odrzuceniu. Odpis postanowienia WSA z 16 kwietnia 2021 r. został doręczony pełnomocnikowi Skarżącej (radcy prawnemu), przy czym w piśmie przewodnim wskazano, że od orzeczenia tego przysługuje zażalenie. Od postanowienia z 16 kwietnia 2021 r. Skarżąca złożyła środek prawny nazwany zażaleniem. Zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału II Izby Gospodarczej Naczelnego Sądu Administracyjnego z 16 lipca 2021 r. złożony środek prawny został zarejestrowany w repertorium jako skarga kasacyjna. W złożonej skardze kasacyjnej (błędnie nazwanej zażaleniem) Skarżąca (reprezentowana przez radcę prawnego) zaskarżyła w całości postanowienie WSA z 16 kwietnia 2021 r. i wniosła o uchylenie tego orzeczenia. Zaskarżonemu postanowieniu zarzuciła naruszenie przepisów postępowania, w szczególności art. 58 § 1 pkt 6 w zw. z art. 52 § 1 ppsa w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy przez niewłaściwe ich zastosowanie i przyjęcie, że skarga podlega odrzuceniu jako niedopuszczalna na skutek braku wniesienia przez stronę ponaglenia, ze względu na to, że jego brak był następstwem zlekceważenia przez organ administracji publicznej ciążącego na nim ustawowego obowiązku zawiadomienia strony o prawie do wniesienia ponaglenia; inaczej mówiąc, brak wniesienia ponaglenia wynikał z niedopełnienia obowiązku pouczenia Skarżącej o możliwości jego wniesienia. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej wskazano w szczególności, że Rzecznik Praw Pacjenta ani razu nie zawiadomił Skarżącej o tym, że sprawa nie zostanie rozstrzygnięta w czasie określonym w przepisach prawa. Tym samym jest winien nie tylko naruszenia przepisów ustawy regulujących kwestie terminów załatwiania spraw, które zlekceważył, co więcej, takie postępowanie organu pozbawiło stronę postępowania administracyjnego stosownych środków sądowej kontroli działań organu. Brak zawiadomienia strony postępowania o przekroczeniu terminu przewidzianego przez prawodawcę do załatwienia sprawy oznacza także brak zawiadomienia o prawie do wniesienia ponaglenia, które jest nie tylko obligatoryjnym elementem takiego zawiadomienia strony, lecz również wymogiem koniecznym do skutecznego wniesienia skargi na bezczynność lub przewlekłość organu. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Na wstępie stwierdzić należy, że zaskarżone postanowienie o odrzuceniu skargi zostało wydane na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 ppsa. Ta podstawa rozstrzygnięcia sprawia, że od postanowienia takiego przysługuje skarga kasacyjna (a nie zażalenie). Stosownie bowiem do art. 173 § 1 ppsa od wydanego przez wojewódzki sąd administracyjny wyroku lub postanowienia kończącego postępowanie w sprawie, z wyłączeniem przypadków, o których mowa w art. 58 § 1 pkt 2-4, art. 161 § 1 oraz art. 220 § 3, przysługuje skarga kasacyjna do Naczelnego Sądu Administracyjnego. Wobec tego środek prawny wniesiony przez Skarżącą został zakwalifikowany jako skarga kasacyjna. Zgodnie z art. 182 § 1 ppsa Naczelny Sąd Administracyjny może rozpoznać na posiedzeniu niejawnym skargę kasacyjną od postanowienia wojewódzkiego sądu administracyjnego kończącego postępowanie w sprawie. Skarga kasacyjna w niniejszej sprawie została wniesiona od postanowienia WSA o odrzuceniu skargi, wydanego na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 ppsa, które niewątpliwie jest postanowieniem kończącym postępowanie w sprawie. Uznając że nie ma konieczności przeprowadzania rozprawy, Naczelny Sąd Administracyjny postanowił skorzystać z możliwości przewidzianej w art. 182 § 1 ppsa i rozpoznał skargę kasacyjną na posiedzeniu niejawnym. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej zgodnie z art. 183 § 1 ppsa, a zatem w zakresie wyznaczonym w podstawach kasacyjnych przez stronę wnoszącą ten środek odwoławczy, z urzędu biorąc pod rozwagę tylko nieważność postępowania, której przesłanki w sposób enumeratywny wymienione zostały w art. 183 § 2 tej ustawy, a które w niniejszej sprawie nie występują. Postawione przez Skarżącą zarzuty, wyznaczające zakres kontroli instancyjnej sprawowanej przez Naczelny Sąd Administracyjny, są niezasadne, a w konsekwencji skarga kasacyjna, jako niemająca usprawiedliwionych podstaw, podlegała oddaleniu. W skardze kasacyjnej postawiony został zarzut naruszenia art. 58 § 1 pkt 6 w zw. z art. 52 § 1 ppsa. Uchybienie tym przepisom miało polegać niewłaściwym ich zastosowaniu i przyjęciu, że skarga podlegała odrzuceniu z powodu niewniesienia przez Skarżącą ponaglenia, w sytuacji gdy organ nie wykonał swojego obowiązku polegającego na pouczeniu Skarżącej o możliwości wniesienia ponaglenia. Zgodnie z art. 52 § 1 ppsa skargę można wnieść po wyczerpaniu środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie, chyba że skargę wnosi prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich lub Rzecznik Praw Dziecka. Natomiast art. 58 § 1 pkt 6 ppsa stanowi, że sąd odrzuca skargę, jeżeli z innych przyczyn wniesienie skargi jest niedopuszczalne. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, WSA prawidłowo zastosował te przepisy, uznając że: 1) wniesienie skargi na przewlekłość postępowania wymaga wyczerpania środka zaskarżenia, który służył Skarżącej w postępowaniu przez organem właściwym w sprawie (WSA wskazał, że z art. 53 § 2b ppsa wynika, że środkiem tym jest ponaglenie), 2) skarga wniesiona mimo niewyczerpania środka zaskarżenia przysługującego Skarżącej w postępowaniu przed Rzecznikiem Praw Pacjenta jest niedopuszczalna i podlega odrzuceniu. Stanowiska WSA w tym zakresie nie może podważyć argumentacja podniesiona w skardze kasacyjnej, wskazująca na ustawowy obowiązek organu pouczenia strony o środku prawnym w postaci ponaglenia. Zauważyć należy, że obowiązek taki nie wynika z przepisów wskazanych w skardze kasacyjnej jako naruszone. Naczelny Sąd Administracyjny, będąc związany granicami skargi kasacyjnej wyznaczonymi przez postawione zarzuty naruszenia określonych przepisów, nie ma kompetencji do wykraczania poza te granice przez "poszukiwanie" przepisów, które mogłyby być źródłem obowiązków wskazanych jako naruszone w sposób opisany w skardze kasacyjnej. Ze wskazanych powodów Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 184 ppsa, postanowił jak w sentencji. PG