II GSK 1385/23

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Marcin Kamiński po rozpoznaniu w dniu 26 września 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej skargi A. K. o wznowienie postępowania zakończonego prawomocnym wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 stycznia 2023 r., sygn. akt II GSK 873/22 w sprawie ze skargi kasacyjnej A. K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 9 lutego 2022 r., sygn. akt III SA/Łd 889/21 w sprawie ze skargi A. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi z dnia [...] sierpnia 2021 r., nr [...] w przedmiocie zatrzymania prawa jazdy postanawia: 1. odrzucić skargę o wznowienie postępowania, 2. zwrócić ze środków budżetowych Naczelnego Sądu Administracyjnego A. K. 100 (sto) złotych tytułem uiszczonego wpisu od skargi o wznowienie postępowania.

Wyrokiem z dnia 17 stycznia 2023 r., sygn. akt II GSK 873/22, Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną A. K. (skarżący) od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 9 lutego 2022 r., sygn. akt III SA/Łd 889/22, oddalającego skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi z dnia [...] sierpnia 2021 r. w przedmiocie zatrzymania prawa jazdy. Powyższy wyrok został doręczony pełnomocnikowi skarżącego 15 kwietnia 2023 r. W dniu 14 lipca 2023 r. pełnomocnik skarżącego złożył do Naczelnego Sądu Administracyjnego skargę o wznowienie postępowania zakończonego wyrokiem tego Sądu z dnia 17 stycznia 2023 r., sygn. akt II GSK 873/22. W podstawie prawnej wniesionej skargi pełnomocnik wskazał przepisy art. 272 §1 i art. 273 § 2 p.p.s.a. W ocenie pełnomocnika powyższe podstawy znajdują swoją konkretyzację w wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 13 grudnia 2022 r., sygn. akt K 4/21, w którym stwierdzono, że art. 7 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 20 marca 2015 r. o zmianie ustawy – Kodeks karny oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 541, ze zm.), rozumiany w ten sposób, że podstawę wydania decyzji, o której mowa w art. 102 ust. 1 pkt 4 i 5 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (Dz. U. z 2021 r. poz. 1212, ze zm.), stanowi wyłącznie informacja organu kontroli ruchu drogowego o ujawnieniu popełnienia czynu opisanego w art. 135 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. – Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2022 r. poz. 988, ze zm.), jest niezgodny z art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, oraz w okolicznościach wydania prawomocnego wyroku Sądu Rejonowego dla Łodzi-Widzewa w Łodzi z dnia 16 maja 2023 r., sygn. akt IV W 309/23, uniewinniającego skarżącego od zarzutu dokonania wykroczenia z art. 92a k.w. i przedłożenia w powyższym postępowaniu opinii biegłego z dnia 11 maja 2023 r., w której stwierdzono, że wyniku urządzenia pomiarowego, za pomocą którego organ kontroli ruchu drogowego ustalił, iż skarżący w dniu 14 maja 2021 r. przekroczył dopuszczalną prędkość o 69 km/h, nie można uznać za odpowiadającego prędkości pojazdu, którym kierował skarżący. Naczelny Sąd Administracyjny rozważył, co następuje. Postępowanie w sprawie ze skargi o wznowienie postępowania sądowoadministracyjnego zakończonego prawomocnym orzeczeniem sądu administracyjnego ma charakter wieloetapowego postępowania nadzwyczajnego, którego przedmiotem jest weryfikacja mocy obowiązującej prawomocnego wyroku lub postanowienia kończącego postępowanie w sprawie sądowoadministracyjnej (art. 270 p.p.s.a.). Pierwszy etap powyższego postępowania nadzwyczajnego ma charakter kontrolno-formalny i obejmuje badanie zachowania przez stronę skarżącą warunków dopuszczalności skargi o wznowienie w zakresie terminu jej wniesienia (art. 272 § 2-3, art. 277, art. 278 p.p.s.a., przepisy ustaw szczególnych) oraz wskazania skonkretyzowanej podstawy ustawowej wznowienia postępowania (art. 271-273 p.p.s.a. oraz przepisy ustaw szczególnych). W tym ostatnim wypadku przedmiotem badania jest zagadnienie, czy i w jakim zakresie wskazane przez skarżące okoliczności prawne lub faktyczne odpowiadają w sensie formalnym zarówno ogólnie określonej podstawie ustawowej, jak i szczegółowym przesłankom ustawowym w ramach danej podstawy. Zgodnie z art. 280 § 1 p.p.s.a. Sąd bada na posiedzeniu niejawnym, czy skarga jest wniesiona w terminie i czy opiera się na ustawowej podstawie wznowienia. W braku jednego z tych wymagań sąd skargę o wznowienie odrzuci, w przeciwnym razie wyznaczy rozprawę. Naczelny Sąd Administracyjny po dokonaniu w trybie art. 280 § 1 p.p.s.a. kontroli formalnej dopuszczalności przedmiotowej skargi o wznowienie stwierdził, że skarga ta podlega odrzuceniu jako wniesiona na podstawie okoliczności nieodpowiadających wskazanym przez skarżącego ustawowym podstawom, o których mowa w art. 272 § 1 i art. 273 § 2 p.p.s.a. Po pierwsze, nie odpowiada ustawowej podstawie z art. 272 § 1 p.p.s.a. okoliczność, że przed wydaniem prawomocnego wyroku z dnia 17 stycznia 2023 r., sygn. akt II GSK 873/22, Trybunał Konstytucyjny orzekł 13 grudnia 2022 r. o niezgodności Konstytucją RP określonego rozumienia przepisu art. 7 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 20 marca 2015 r. o zmianie ustawy – Kodeks karny oraz niektórych innych ustaw, zgodnie z którym podstawę wydania decyzji, o której mowa w art. 102 ust. 1 pkt 4 i 5 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami, stanowi wyłącznie informacja organu kontroli ruchu drogowego o ujawnieniu popełnienia czynu opisanego w art. 135 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. – Prawo o ruchu drogowym. Powyższy wyrok interpretacyjny podważył moc wiążącą uchwały NSA z dnia 1 lipca 2019 r. sygn. akt I OPS 3/18, natomiast stanowisko wykładnicze przyjęte w powyższej uchwale w zakresie treści znaczeniowej przepisów prawa materialnego będących podstawą orzekania sądowoadministracyjnego w przedmiotowej sprawie zostało uznane następczo za niezgodne z regulacją konstytucyjną. Należy jednak zauważyć, że podstawa wznowienia postępowania przed sądem administracyjnym w związku z orzeczeniem Trybunału Konstytucyjnego co do zasady może mieć zastosowanie jedynie do tych spraw sądowoadministracyjnych, które w momencie wydania orzeczenia trybunalskiego były już prawomocnie zakończone. Zgodnie bowiem z art. 272 § 1 p.p.s.a. wznowienia postępowania można żądać w sytuacji, gdy Trybunał Konstytucyjny orzekł o niezgodności aktu normatywnego z Konstytucją, umową międzynarodową lub z ustawą, na podstawie którego zostało wydane prawomocne orzeczenie (zob. art. 270 p.p.s.a.), a zatem skarga jest dopuszczalna, jeżeli po wydaniu tego rodzaju orzeczenia doszło do stwierdzenia przez Trybunał nielegalności jego podstawy normatywnej. Przepis art. 272 § 2 zd. 2 p.p.s.a. wprowadza wyjątek od powyższej zasady w odniesieniu do orzeczeń sądu administracyjnego, które w chwili wydania orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego nie były jeszcze prawomocne na skutek wniesienia środka odwoławczego (trwała zawisłość sprawy w toku instancji) i które następnie uzyskały cechę prawomocności na skutek odrzucenia powyższego środka odwoławczego. W takim wypadku ustawodawca godzi się na wznowienie postępowania (pomimo uzyskania przez orzeczenie sądu pierwszej instancji cechy prawomocności już po wydaniu orzeczenia trybunalskiego), przesuwając rozpoczęcie biegu terminu do wniesienia skargi na dzień doręczenia postanowienia o odrzuceniu środka odwoławczego. Ponieważ w przedmiotowej sprawie w momencie wydania wyroku przez Trybunał Konstytucyjny (13 grudnia 2022 r.) wyrok sądu administracyjnego pierwszej instancji był nieprawomocny na skutek wniesienia skargi kasacyjnej, a skarga ta została następnie oddalona zaskarżonym skargą o wznowienie wyrokiem NSA z dnia 17 stycznia 2023 r., dlatego nie jest dopuszczalne wznowienie postępowania (co do wyroku WSA w Łodzi z dnia 9 lutego 2022 r. ze względu na jego nieprawomocność w chwili orzeczenia Trybunału i brak możliwości zastosowania art. 272 § 2 zd. 2 p.p.s.a., co do wyroku NSA z dnia 17 stycznia 2023 r. ze względu na jego zapadnięcie już po wydaniu orzeczenia Trybunału). W tej sytuacji badanie zachowania terminu do wniesienia skargi o wznowienie opartej na podstawie z art. 272 § 1 p.p.s.a. jest oczywiście bezprzedmiotowe. Po drugie, nie odpowiadają ustawowej podstawie z art. 273 § 2 p.p.s.a. wskazane w skardze okoliczności dotyczące wydania prawomocnego wyroku w sprawie o wkroczenie popełnione przez skarżącego oraz złożenia opinii biegłego w postępowaniu zakończonym tym wyrokiem. Zgodnie z art. 273 § 2 p.p.s.a. można żądać wznowienia w razie późniejszego wykrycia takich okoliczności faktycznych lub środków dowodowych, które mogłyby mieć wpływ na wynik sprawy, a z których strona nie mogła skorzystać w poprzednim postępowaniu. Powyższy przepis stanowi podstawę do wznowienia postępowania sądowoadministracyjnego, jeżeli po wydaniu zaskarżonego orzeczenia dojdzie do wykrycia nowych w sensie procesowym (nieznanych tak skarżącemu i organowi, jak i sądowi) i mających znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy sądowadministracyjnej okoliczności faktycznych (a więc związanych z oceną legalności przedmiotu zaskarżenia) lub środków dowodowych (jedynie takich, o których mowa w art. 106 § 3 p.p.s.a.), które istniały w momencie wydania prawomocnego orzeczenia sądu administracyjnego. Odnosząc treść powyższej podstawy do jej konkretyzacji dokonanej przez stronę skarżącą, trzeba uznać, że powołane wyżej okoliczności nie spełniają formalnych warunków określonych w art. 273 § 2 p.p.s.a. Przedłożony dokument urzędowy w postaci prawomocnego wyroku Sądu Rejonowego dla Łodzi-Widzewa w Łodzi z dnia 16 maja 2023 r., sygn. akt IV W 309/23, uniewinniającego skarżącego od zarzutu dokonania wykroczenia z art. 92a k.w., potencjalnie mógłby zostać uznany za nowy dowód w rozumieniu art. 273 § 2 p.p.s.a., jednak nie istniał on w dniu wydania zaskarżonego wyroku NSA (17 stycznia 2023 r.). Analogicznie należy ocenić dokument w postaci opinii biegłego sądowego z dnia 11 maja 2023 r., niezależnie od tego, że dokument ten jako odrębny środek dowodowy (opinia biegłego) nie może zostać dopuszczony w postępowaniu przed sądem administracyjnym (art. 106 § 3 p.p.s.a.), a zatem nie ma on charakteru środka dowodowego w rozumieniu art. 273 § 2 p.p.s.a. W tej sytuacji dalsze badanie kwestii zachowania terminu do wniesienia skargi o wznowienie (art. 277 p.p.s.a.) opartej na powyższej podstawie jest bezprzedmiotowe. Mając na względzie powołane wyżej przesłanki i argumenty, Naczelny Sąd Administracyjny orzekł na podstawie art. 280 § 1 w zw. z art. 272 § 1 i art. 273 § 2 oraz art. 275 zd. 2 i art. 276 w zw. z art. 16 § 2 p.p.s.a. o odrzuceniu skargi o wznowienie jako nieopartej na ustawowych podstawach. O zwrocie wpisu orzeczono na podstawie art. 232 § 1 pkt 1 w zw. z art. 276 p.p.s.a.