II GSK 1365/25

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Marcin Kamiński Sędzia NSA Henryka Lewandowska- Kuraszkiewicz Sędzia NSA Anna Ostrowska (spr.) po rozpoznaniu w dniu 28 października 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej I.T. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 11 lutego 2025 r. sygn. akt III SA/Gl 396/24 w sprawie ze skargi I.T. na decyzję Śląskiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w Katowicach z dnia 29 lutego 2024 r. nr NS-HP.2332.2.39.2020 w przedmiocie choroby zawodowej oddala skargę kasacyjną.

I. Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w Gliwicach (dalej: organ I instancji, PPIS w Gliwicach) decyzją z dnia 30 listopada 2020 r., nie stwierdził u I.T. (dalej: skarżąca) choroby zawodowej wymienionej w poz. 1 wykazu chorób zawodowych określonego w przepisach w sprawie chorób zawodowych, wydanych na podstawie art. 237 § 1 pkt 3-6 i § 11 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy, tj. zatrucie ostre albo przewlekłe lub ich następstwa wywołane przez substancje chemiczne. Po rozpatrzeniu odwołania, Śląski Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny (dalej: organ odwoławczy, ŚPWIS) decyzją z dnia 9 lutego 2021 r., utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. Na skutek wniesionej skargi, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach wyrokiem z dnia 17 sierpnia 2021 r., sygn. akt III SA/Gl 434/21 uchylił zaskarżoną decyzję i nakazał uzupełnienie postępowania dowodowego. Śląski Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny decyzją z dnia 22 marca 2022 r., ponownie utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. Na skutek wniesionej skargi, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach wyrokiem z dnia 5 grudnia 2022 r., sygn. akt III SA/Gl 474/22 uchylił zaskarżoną decyzję wskazując w uzasadnieniu, że wprawdzie organ odwoławczy wykonał zalecenia zawarte w wyroku WSA w Gliwicach z dnia 17 sierpnia 2021 r., to jednak istnieją inne dodatkowe wątpliwości wymagające wyjaśnienia i uzupełnienia materiału dowodowego. Sąd zauważył bowiem, że dla istnienia podejrzewanej u skarżącej choroby zawodowej wystarczające jest, gdy osoba cierpi jedynie na następstwa, a nie samo zatrucie w związku z czym fakt, iż w orzeczeniach lekarskich nie odnotowano u skarżącej zatrucia ostrego, niczego nie przesądza. W wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy, Śląski Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny decyzją z dnia 29 lutego 2024 r., utrzymał w mocy decyzję organu I instancji, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2023 r., poz. 775 ze zm.; dalej: k.p.a.), art. 2351 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy (Dz.U. z 2023 r. poz. 1465; dalej: k.p.) oraz § 8 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz.U. z 2022 r. poz. 1836, dalej: rozporządzenie w sprawie chorób zawodowych). II. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach wyrokiem z dnia 11 lutego 2025 r., o sygn. akt III SA/Gl 396/24, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r., poz. 935; dalej: p.p.s.a.) oddalił skargę I.T. Sąd I instancji wskazał, iż w sprawie zostały wydane orzeczenie nr 537/2019 z dnia 9 grudnia 2019 r. wydane przez Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy w Katowicach oraz orzeczenie nr NKOCHZA/34/20 z dnia 20 października 2020 r. wydane w Instytucie Medycyny Pracy im. Jerzego Nofera w Łodzi, w których stwierdzono brak podstaw do rozpoznania u skarżącej choroby zawodowej. W postępowaniu toczącym się po wyroku WSA w Gliwicach z dnia 17 sierpnia 2021 r., Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy w Katowicach wydał także opinię uzupełniającą z dnia 28 stycznia 2022 r., gdzie szczegółowo wyjaśniono niezasadność postawionego u skarżącej, przez lekarza chorób zakaźnych w 2012 r., rozpoznania "toksyczne zapalenie wątroby, do którego doszło wskutek zatrucia gazami anestetycznymi 5 lat wcześniej". Sąd wskazał, iż w opinii uzupełniającej stwierdzono, że występujące u skarżącej przejściowe niewielkiego stopnia zwyżki poziomu transaminaz w 2011 r. i 2015 r. nie pozostają w związku przyczynowym z narażeniem zawodowym zakończonym w 2006 r., a rozpoznanie postawione przez lekarza chorób zakaźnych nie znajduje merytorycznego uzasadnienia. Tym samym w opinii uzupełniającej podtrzymano treść orzeczenia lekarskiego nr 537/2019 z 9 grudnia 2019 r. Sąd I instancji zauważył również, że na skutek wyroku WSA w Gliwicach z dnia 5 grudnia 2022 r., organ odwoławczy zwrócił się do Szpitala Specjalistycznego w Zabrzu Sp. z o.o. w Zabrzu (dalej: szpital) celem uzupełnienia postępowania dowodowego w zakresie oceny narażenia zawodowego skarżącej. W odpowiedzi na zapytanie, pismem z dnia 19 czerwca 2023 r. szpital poinformował organ odwoławczy, że nie posiada wyników pomiarów środowiskowych stężeń gazów na stanowisku pielęgniarki anestezjologicznej lub starszej pielęgniarki anestezjologii i intensywnej opieki medycznej przeprowadzonych w szpitalu, a wyniki pomiarów środowiskowych przeprowadzone na stanowiskach lekarzy anestezjologów w 2000 r. zostały zacytowane jako jedyne, które udało się uzyskać, dla zobrazowania warunków pracy na sąsiednich stanowiskach pielęgniarek anestezjologicznych. Ponadto, po zapoznaniu się przez Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy w Sosnowcu z nowymi dowodami przedstawionymi przez skarżącą, tj. zaświadczenia lekarskiego z dnia 7 sierpnia 2023 r. i karty informacyjnej z leczenia szpitalnego z dnia 28 sierpnia 2023 r., organ odwoławczy został poinformowany w piśmie z dnia 28 listopada 2023 r., że nadesłane dowody nie dają podstaw do zmiany treści orzeczenia lekarskiego nr 537/2019 z dnia 9 grudnia 2019 r. Dodatkowo w opinii Instytutu Medycyny Pracy w Łodzi z dnia 25 stycznia 2024 r., po ponownym dokonaniu analizy dokumentacji medycznej i dotyczącej narażenia zawodowego, podtrzymano wnioski zawarte w orzeczeniu nr NKOCHZA/34/20 z dnia 20 października 2020 r., o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej u skarżącej. Wobec powyższego Sąd I instancji stwierdził, iż jednostki orzecznicze wydały w sprawie zgodne opinie stwierdzające brak podstaw do rozpoznania u skarżącej choroby zawodowej. W ocenie Sądu, opinie te zawierają wyczerpujące uzasadnienie, uwzględniają wytyczne zawarte w wyroku WSA w Gliwicach z 5 grudnia 2022 r. i wobec braku przeciwdowodów, które mogłyby orzeczenia te podważyć, zarówno organ odwoławczy, jak i Sąd nie miał żadnych podstaw aby je kwestionować. III. Skarżąca złożyła skargę kasacyjną od powyższego wyroku wnosząc o jego uchylenie w całości oraz poprzedzającej go decyzji Śląskiego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w Katowicach z dnia 29 lutego 2024 r. i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania, a także o zasądzenie kosztów postępowania sądowego według norm przepisanych. Jednocześnie skarżąca oświadczyła, iż zrzeka się przeprowadzenia rozprawy. Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono: I. naruszenie przepisów postępowania w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy a to z art. 153 p.p.s.a. w związku z art. 170 p.p.s.a. w związku z art. 138 k.p.a. polegające na oddaleniu skargi administracyjnej, w sytuacji gdy nie zostały wyjaśnione wszystkie okoliczności sprawy, w szczególności nie został w sposób wyczerpujący zebrany i rozpatrzony cały materiał dowodowy, w ten sposób, że oceniając zaskarżoną decyzję Śląskiego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w Katowicach z dnia 29 lutego 2024 utrzymującą w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Sanitarnego w Gliwicach z dnia 30 listopada 2020 roku orzekającej o braku podstaw do stwierdzenia u skarżącej choroby zawodowej: zatrucia ostrego albo przewlekłego lub ich następstw wywołanych przez substancje chemiczne. Sąd uznał, że: ocena prawna i zalecenia zawarte w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 5 grudnia 2022 roku w sprawie III SA/Gl 474/22 zostały przez organy administracyjne wypełnione; II. naruszenie przepisów postępowania w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy a to art. 151 p.p.s.a. poprzez oddalenie skargi, w sytuacji gdy: a) wbrew przepisom a to art. 7 k.p.a., art. 77 § 1 i art. 107 § 1 i § 3 k.p.a. nie zostały wyjaśnione wszystkie okoliczności sprawy, w szczególności nie został w sposób wyczerpujący zebrany i rozpatrzony cały materiał dowodowy a sąd nie poczynił własnych ustaleń stanu faktycznego w zakresie istnienia związku przyczynowo-skutkowego pomiędzy następstwami toksycznego zapalenia wątroby a sposobem wykonywania pracy przez skarżącą i narażeniem jej na zatrucie substancjami szkodliwymi, w szczególności gazami anestetycznymi (w tym halotanu); b) wbrew przepisom art. 8 k.p.a. w związku z art. 80 k.p.a. i art. art. 84 k.p.a. doszło do przekroczenia granic swobodnej oceny dowodów wyrażającego się w stwierdzeniu, że opinie jednostek orzeczniczych nie budzą wątpliwości i zawierają wyczerpujące wniosku, w sytuacji gdy ocenie poddano jedynie wybrane okresy leczenia oraz nie podjęto próby wskazania na inne możliwe przyczyny schorzenia, w którym skarżąca cierpi na następstwa zatrucia wątroby i w rezultacie dowolnej konkluzji o braku istnienia związku przyczynowo-skutkowego pomiędzy następstwami toksycznego zapalenia wątroby a sposobem wykonywania pracy przez skarżącą i narażeniem na zatrucie substancjami szkodliwymi, w szczególności gazami anestetycznymi (w tym halotenu); III. naruszenie prawa materialnego a to art. 2351 k.p. polegające na jego błędnym zastosowaniu i uznaniu, że nie zachodziły przesłanki do stwierdzenia przez organ choroby zawodowej, pomimo faktu, że ustalenia faktyczne dawały podstawy do stwierdzenia przez organ choroby zawodowej z uwagi na wysokie prawdopodobieństwo związku przyczynowego pomiędzy rozpoznanym schorzeniem (następstwami przewlekłego zatrucia wątroby) a warunkami wykonywanej pracy przez skarżącą. Argumentację na poparcie powyższych zarzutów przedstawiono w uzasadnieniu skargi kasacyjnej. IV. W odpowiedzi na skargę kasacyjną organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie jako niemającej uzasadnionych podstaw. V. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie albowiem nie zawiera uzasadnionych podstaw, zaś podniesione w niej zarzuty nie podważają prawidłowości wyroku Sądu I instancji. Wstępnie należy wyjaśnić, iż zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod uwagę nieważność postępowania. W niniejszej sprawie nie występują przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego enumeratywnie wyliczone w art. 183 § 2 p.p.s.a. Skargę kasacyjną, w granicach której podejmuje czynności Naczelny Sąd Administracyjny, zgodnie z art. 174 p.p.s.a., można oprzeć na podstawie naruszenia prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie (pkt 1) oraz na podstawie naruszenia przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (pkt 2). Ze wskazanych przepisów wynika, że wywołane skargą kasacyjną postępowanie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym podlega zasadzie dyspozycyjności i nie polega na ponownym rozpoznaniu sprawy w jej całokształcie, lecz ogranicza się do rozpatrzenia poszczególnych zarzutów przedstawionych w skardze kasacyjnej w ramach wskazanych podstaw kasacyjnych. Istotą tego postępowania jest bowiem weryfikacja zgodności z prawem orzeczenia wojewódzkiego sądu administracyjnego oraz postępowania, które doprowadziło do jego wydania. Kontroli instancyjnej sprawowanej w jej granicach poddany został wyrok, wydany w wyniku ponownego, trzeciego postępowania sądowoadministracyjnego, którym Sąd I instancji oddalił skargę I.T. na decyzję Śląskiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z dnia 29 lutego 2024 r. utrzymującą w mocy decyzję Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w Gliwicach o braku podstaw do stwierdzenia u skarżącej choroby zawodowej wymienionej w poz. 1 wykazu chorób zawodowych, tj. zatrucie ostre albo przewlekłe lub ich następstwa wywołane przez substancje chemiczne. Niniejszy, kolejny tok instancji sądowoadministracyjnej w przedmiotowej sprawie, jest konsekwencją toczących się od 2020 roku postępowań administracyjnych, w ramach których Śląski Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny trzykrotnie (9 lutego 2021 r., 22 marca 2022 r. i 29 lutego 2024 r.) wydawał decyzje utrzymujące w mocy decyzję Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w Gliwicach o braku podstaw do stwierdzenia u I.T. choroby zawodowej. Wydane były dwa wyroki WSA w Gliwicach (z dnia 17 sierpnia 2021 r., sygn. akt III SA/Gl 434/21 oraz z dnia 5 grudnia 2022 r., sygn. akt III SA/Gl 474/22) uchylające zaskarżoną decyzję ŚPWIS i nakazujące uzupełnienie postępowania dowodowego. Wydanym w niniejszej sprawie wyrokiem z dnia 11 lutego 2025 r., o sygn. akt III SA/Gl 396/24, oddalającym skargę I.T., WSA w Gliwicach analizując sprawę ponownie zobowiązany był uwzględnić przepis art. 153 p.p.s.a., zgodnie z którym ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie. Zdaniem Sądu I instancji, zalecenia WSA w Gliwicach zawarte w wyroku z 5 grudnia 2022 r., sygn. akt III SA/Gl 474/22 zostały przez organ wykonane, a sformułowany w skardze zarzut naruszenia art.153 p.p.s.a. był niezasadny. Sąd wskazał, że wbrew zarzutom skargi organy działały zgodnie z prawem (art. 6 k.p.a.), podjęły wszelkie niezbędne działania w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy (art. 7 k.p.a.), a nadto zebrały i w sposób wyczerpujący rozpatrzyły cały materiał dowodowy (art. 77 § 1 k.p.a.) oraz dokonały swobodnej jego oceny (art. 80 k.p.a.), co zresztą znalazło wyraz w uzasadnieniach wydanych przez nie decyzji (art. 107 § 1 pkt 6 k.p.a.) - organy szczegółowo wskazały dowody, które stanowiły podstawę rozstrzygnięcia w sprawie. Wniesiona od powyższego wyroku skarga kasacyjna oparta została na obu podstawach określonych w art. 174 p.p.s.a., w ramach których skarżąca sformułowała zarzut naruszenia prawa materialnego, a także trzy zarzuty naruszenia przepisów postępowania, które, zdaniem skarżącej, miały istotny wpływ na wynik sprawy. W pierwszej kolejności należy wskazać, iż stawiane w skardze kasacyjnej zarzuty nie podważają prawidłowości stanowiska Sądu I instancji, z którego wynika, że kontrolowana przez ten Sąd decyzja Śląskiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego jest zgodna z prawem. Zgodnie bowiem z zaleceniem WSA w Gliwicach zawartym w wyroku z 5 grudnia 2022 r., sygn. akt III SA/Gl 474/22 organ przeprowadził uzupełniające postępowanie dowodowe, ocenił ponownie całość materiału dowodowego i wyciągnął wnioski, które przedstawił w uzasadnieniu swojej decyzji. Sąd I instancji słusznie podkreślił, iż "fakt, iż wnioski te nie są zgodne z oczekiwaniami skarżącej, nie przesądza, że są błędne merytorycznie". Przechodząc do rozpatrzenia zarzutu proceduralnego sformułowanego w pkt I skargi kasacyjnej – "naruszenie przepisów postępowania w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy a to z art. 153 p.p.s.a. w związku z art. 170 p.p.s.a. w związku z art. 138 k.p.a. polegające na oddaleniu skargi administracyjnej, w sytuacji gdy nie zostały wyjaśnione wszystkie okoliczności sprawy, w szczególności nie został w sposób wyczerpujący zebrany i rozpatrzony cały materiał dowodowy", należy wskazać na wadliwość redakcyjną powyższego zarzutu, polegającą na braku wskazania jednostki redakcyjnej art. 138 k.p.a. (składającego się z pięciu paragrafów), co uniemożliwia Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu ocenę jego zasadności. Naczelny Sąd Administracyjny podkreśla, że skarga kasacyjna jest wysoce sformalizowanym i profesjonalnym środkiem prawnym zaskarżenia wyroków wojewódzkich sądów administracyjnych, co znalazło swój wyraz również w przymusie adwokacko-radcowskim, tj. obowiązku sporządzenia skargi kasacyjnej przez profesjonalnego pełnomocnika (por. wyrok NSA z dnia 25 sierpnia 2023 r., sygn. akt II GSK 578/20). Zgodnie z art. 176 § 1 pkt 2 p.p.s.a. prawidłowe określenie podstaw kasacyjnych oznacza obowiązek wnoszącego skargę kasacyjną powołania przepisów prawa, którym zdaniem autora skargi kasacyjnej uchybił sąd pierwszej instancji w zaskarżonym orzeczeniu oraz uzasadnienia ich naruszenia. Konieczne jest przy tym wskazanie konkretnych przepisów naruszonych przez sąd, z podaniem jednostki redakcyjnej (numeru artykułu, paragrafu, ustępu, punktu). Uzasadnienie podstaw kasacyjnych powinno szczegółowo określać, do jakiego naruszenia przepisów prawa doszło i na czym to naruszenie polegało, a w przypadku zarzucania uchybień przepisom procesowym należy dodatkowo wykazać, że to naruszenie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Zarzuty kasacyjne nieodpowiadające tym warunkom uniemożliwiają Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu ocenę ich zasadności. Sąd nie może domniemywać intencji strony i samodzielnie uzupełniać, czy też konkretyzować zarzutów kasacyjnych (por. np. postanowienie NSA z 5 sierpnia 2004 r., sygn. akt FSK 299/04, OSP z 2005 r. z glosą A. Skoczylasa OSP 2005, Nr 3, poz. 36 oraz wyroki NSA z: 16 listopada 2011 r., sygn. akt II FSK 861/10; 18 kwietnia 2018 r., sygn. akt II FSK 22/18). Mając na uwadze powyższe, niniejsza skarga kasacyjna nie spełnia powyższych wymagań w odniesieniu do zarzutu sformułowanego w pkt I jej petitum w zakresie w jakim nie wskazuje jednostki redakcyjnej art. 138 k.p.a. Jakkolwiek, kierując się zaleceniami wynikającymi z uchwały NSA z dnia 26 października 2009 r., sygn. akt I OPS 10/09, prezentującej liberalne stanowisko co do wymogów skargi kasacyjnej, skład orzekający poniżej odniesie się do wspomnianego pierwszego zarzutu naruszenia przepisów postępowania. W ramach tego zarzutu skarżąca podnosi, iż Sąd I instancji błędnie oddalił jej skargę na decyzję Śląskiego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w Katowicach z dnia 29 lutego 2024 r. utrzymującą w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Sanitarnego w Gliwicach z dnia 30 listopada 2020 r. orzekającą o braku podstaw do stwierdzenia u skarżącej choroby zawodowej: zatrucia ostrego albo przewlekłego lub ich następstw wywołanych przez substancje chemiczne, gdyż, jej zdaniem, organ nie wypełnił wytycznych i zaleceń wyroku WSA w Gliwicach z 5 grudnia 2022 r., sygn. akt III SA/Gl 474/22. Zdaniem skarżącej przeprowadzone przez organ "uzupełniające postępowanie dowodowe było w istocie pozorne, a wnioski organu administracji wymijające", gdyż organ faktycznie "uchylił się od jednoznacznej odpowiedzi na pytanie zawarte w uzasadnieniu wyroku Sądu administracyjnego i sprowadzające się do rozstrzygnięcia kwestii: czy skarżąca nie cierpi na skutki zatrucia w związku ze świadczoną pracą w latach 1995-2006 czy też cierpi na chorobę, która jednak nie ma charakteru choroby zawodowej, gdyż oddziaływanie substancji chemicznej i praca w zagrożeniu do roku 2006 nie mają wpływu na wyniki badań z 2011 roku." Z powyższym zarzutem kasacyjnym nie można się zgodzić, gdyż przeprowadzona po raz trzeci przez ŚPWIS kontrola odwoławcza decyzji PPIS w Gliwicach o braku podstaw do rozpoznania u I.T. choroby zawodowej, zrealizowała zalecenia i wytyczne Sądu dotyczące przeprowadzenia dodatkowego uzupełniającego postępowania dowodowego w zakresie oceny narażenia zawodowego skarżącej. Proces realizacji tych zaleceń został wszechstronnie i szczegółowo zanalizowany w uzasadnieniu kontrolowanego wyroku Sądu I instancji. Wykonując zalecenia WSA w Gliwicach zawarte w wyroku z 5 grudnia 2022 r., sygn. akt III SA/Gl 474/22, organ odwoławczy: - postanowieniem z dnia 11 maja 2025 r. zlecił organowi pierwszej instancji przeprowadzenie dodatkowego uzupełniającego postępowania dowodowego w zakresie oceny narażenia zawodowego, mającej na celu udzielenie informacji, czy i z jakiego powodu przedłożone wyniki pomiarów na stanowisku lekarza anestezjologa zostały potraktowane jako obrazujące narażenie zawodowe na kontakt z halotanem na stanowisku pielęgniarki anestezjologicznej i starszej pielęgniarki anestezjologii i intensywnej opieki medycznej; - pismem z dnia 6 lipca 2023 r. wystąpił do lekarzy jednostek orzeczniczych, które wydały orzeczenia lekarskie w sprawie, o szczegółowe przeanalizowanie wyroku WSA w Gliwicach i wydanie opinii zawierającej wyczerpujące wyjaśnienie wszystkich sformułowanych przez Sąd wątpliwości oraz ewentualną weryfikację orzeczeń lekarskich; - przekazał jednostkom orzeczniczym, które wydały orzeczenia lekarskie, przedstawione przez pełnomocnika skarżącej nowe dowody w sprawie, tj. zaświadczenie lekarskie z 7 sierpnia 2023 r. i kartę informacyjną z leczenia szpitalnego z 28 sierpnia 2023 r., w celu analizy w związku z przygotowaniem ponownej opinii lekarskiej. W udzielonych odpowiedziach organ odwoławczy uzyskał potwierdzenie jednostek orzeczniczych badających sprawę skarżącej (Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w Katowicach, Instytutu Medycyny Pracy im. Prof. J. Nofera w Łodzi) o braku podstaw do stwierdzenia u skarżącej choroby zawodowej. W znajdującym się w aktach administracyjnych (k. 90) piśmie Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w Katowicach z 28 listopada 2023 r. jednoznacznie stwierdzono, iż "nadesłane dowody w sprawie nie dają podstaw do zmiany treści orzeczenia lekarskiego nr 537/2019 z dnia 9 grudnia 2019 r. (...) Skarżąca była hospitalizowana w dniach [...] sierpnia 2023 r. – [...] sierpnia 2023 r. w Oddziale Obserwacyjno-Zakaźnym i Hepatologii w B., gdzie po przeprowadzonej szerokiej diagnostyce hepatologicznej postawiono rozpoznanie: "Obserwacja w kierunku toksycznego uszkodzenia wątroby negatywna". U badanej wykluczono zatem istnienie powyższej choroby, co uniemożliwia rozpoznanie choroby zawodowej ujętej w punkcie 1 wykazu chorób zawodowych: "Zatrucia ostre albo przewlekłe lub ich następstwa wywołane przez substancje chemiczne"". Natomiast lekarze Instytutu Medycyny Pracy im. Prof. J. Nofera w Łodzi (dalej IMP w Łodzi) w przedstawionej ponownej opinii z 25 stycznia 2024 r. poinformowali, że w prowadzonym postępowaniu diagnostyczno-orzeczniczym ponownie dokonano analizy całości dokumentacji medycznej i dotyczącej narażenia zawodowego (akta administracyjne, k. 95). W opinii tej podkreślono, iż na zajmowanym stanowisku pracy skarżącej nie występowało istotne narażenie na inhalację par halotanu, które mogłoby stwarzać warunki do wywołania zatrucia ostrego lub przewlekłego u personelu medycznego. Ponadto na podstawie analizy całości dokumentacji medycznej oraz wyników badań wykonanych w 2020 r. podczas hospitalizacji skarżącej w IMP w Łodzi nie stwierdzono obecności wywołanych przez halotan następstw ostrego albo przewlekłego zatrucia. Lekarze orzecznicy IMP w Łodzi stwierdzili także, iż w dostępnej dokumentacji dotyczącej narażenia zawodowego skarżącej brak jest jakichkolwiek wpisów dokumentujących wypadki przy pracy, czy zdarzenia awaryjne związane z uwalnianiem halotanu, nie udokumentowano także przypadków zatruć u innych pracowników pracujących w tym samym narażeniu. W odniesieniu do zalecenia Sądu dotyczącego wyników pomiaru halotanu w salach operacyjnych, w których pracowała skarżąca, Instytut wskazał, że dostępne wyniki dwóch pomiarów środowiskowych (pomiary halotanu) przeprowadzonych w 5 grudnia 2000 r. przez Wojewódzką Stację Sanitarno-Epidemiologiczną w Katowicach nie potwierdzają istotności narażenia. Pomiary zostały wykonane na stanowiskach lekarzy, jednak w związku z faktem, że pozostały personel pracował w tym samym pomieszczeniu, odzwierciedlają wielkość narażenia i warunki pracy także na stanowisku pielęgniarki. Ponadto lekarze IMP w Łodzi, stwierdzili, że analiza dokumentacji medycznej nie dostarcza dowodów na istnienie u pacjentki istotnych zaburzeń w zakresie funkcjonowania narządów krytycznych dla halotanu - układu krwiotwórczego, układu nerwowego, wątroby i nerek. Opinię tą uzasadnili obszerną analizą danych medycznych skarżącej. Należy także zauważyć, iż w rozpatrywanej sprawie wskazania co do dalszego postępowania zostały sformułowane i przekazane przez WSA w Gliwicach w sposób niewątpliwy oraz niewymagający domysłów czy też interpretacji. Wskazania te wytyczały kierunek działalności organu przy ponownym rozpoznaniu sprawy i jednocześnie nie zawierały apriorycznego rozstrzygnięcia problemów związanych z treścią przyszłego rozstrzygnięcia. Wskazania Sądu nie naruszały także zasady swobodnej oceny dowodów oraz nie krępowały organu przy ocenie wiarygodności znaczenia tych dowodów (por. T. Woś, Komentarz do art. 153, w: H. Knysiak-Sudyka, M. Romańska, T. Woś, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, wyd. VI, Warszawa 2016). Wykonując zalecenia Sądu organ odwoławczy postąpił wzorowo w tym zakresie, przekazując także jednostkom orzeczniczym, nowe dowody w sprawie przedstawione przez pełnomocnika skarżącej, tj. zaświadczenie lekarskie z 7 sierpnia 2023 r. oraz kartę informacyjną z leczenia szpitalnego z [...] sierpnia 2023 r., w celu analizy w związku z przygotowaniem ponownej opinii lekarskiej. Analiza przeprowadzonego ponownie przez organ odwoławczy postępowania administracyjnego wskazuje, iż jego ocena dokonana przez Sąd I instancji jest prawidłowa, zaś zarzut skarżącej naruszenia w tym zakresie art. 153 w zw. z art. 170 p.p.s.a. jest nieuzasadniony. Sformułowane przez WSA w Gliwicach w wyroku z 5 grudnia 2022 r., sygn. akt III SA/Gl 474/22 wskazania co do dalszego postępowania, o których mowa w art. 153 p.p.s.a. zostały bowiem w pełni zrealizowane przez organ odwoławczy, co też słusznie potwierdził Sąd I instancji w kontrolowanym wyroku. Rozpatrując natomiast pozostałe zarzuty procesowe skargi kasacyjnej (sformułowane w pkt II petitum skargi) oraz zarzut naruszenia prawa materialnego (sformułowany w pkt III petitum skargi) należy stwierdzić, iż ich wspólną podstawą jest zarzut oddalenia skargi przez Sąd I instancji, pomimo, iż organ dokonał błędnych ustaleń stanu faktycznego w zakresie "braku istnienia związku przyczynowo-skutkowego pomiędzy następstwami toksycznego zapalenia wątroby a sposobem wykonywania pracy przez skarżącą i narażeniem jej na zatrucie substancjami szkodliwymi, w szczególności gazami anestetycznymi (w tym halotanu)". Uwzględniając powyższy związek wymienionych zarzutów, wskazane jest ich komplementarne rozpatrzenie. W literaturze prawa pracy podkreśla się, że choroba zawodowa jest pojęciem prawnym oznaczającym zachorowanie pozostające w związku przyczynowym z pracą. Chorobę zawodową wywołuje więc sama praca, jej rodzaj, charakter, sposób i warunki jej wykonywania. Z tego powodu choroby zawodowe są przewidywalne, co nie znaczy, że muszą wystąpić, ostatecznie bowiem decyduje o tym osobnicza wrażliwość na działanie określonego czynnika. Wystąpienie narażenia zawodowego jako elementu definicyjnego choroby zawodowej wymaga wykazania, że choroba widniejąca w wykazie została spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy danego pracownika albo w związku ze sposobem wykonywania przez niego pracy. Musi to być wykazane, jak stanowi art. 2351 k.p., bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem (T. Wyka, Komentarz do art. 2351, w: Kodeks pracy. Komentarz. Tom II, wyd. VII, red. K. W. Baran, Warszawa 2025). W rozpatrywanej sprawie, analiza wydanych czterech orzeczeń i opinii lekarskich (Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w Katowicach oraz Instytutu Medycyny Pracy im. Jerzego Nofera w Łodzi) wskazuje, iż lekarze orzecznicy nie rozpoznali u skarżącej – zatrucia ostrego albo przewlekłego lub ich następstwa wywołanego przez substancje chemiczne. W orzeczeniu lekarskim Instytutu Medycyny Pracy im. Prof. J. Nofera w Łodzi nr NKOCHZA/34/20 z dnia 20 października 2020 r. stwierdzono, że "dostępna dokumentacja medyczna pacjentki wskazuje, że w przeszłości kilkukrotnie, w tym również po zaprzestaniu pracy w potencjalnym narażeniu na gazy anestetyczne, u pacjentki stwierdzano nieznacznie podwyższone wskaźniki enzymatycznej czynności wątroby. Powyższy stan może mieć wieloczynnikowe podłoże, natomiast samo wykazanie tego faktu nie przemawia bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem za istnieniem związku między stwierdzanymi czynnościowymi zaburzeniami wątroby a czynnikami narażenia w miejscu pracy. Z analizy dokumentacji medycznej pacjentki nie wynika również, aby przebyła ostre zatrucie halotenem." Diagnozę tą IMP w Łodzi potwierdził w opinii z 25 stycznia 2024 r. wydanej w toku ponownego postępowania administracyjnego, stwierdzając, że "w przypadku Pani I.T. nie ma podstaw do rozpoznania przebytego zapalenia wątroby typu 2, tj "immunologicznego". Wobec braku przebycia zatrucia ostrego, braku charakterystycznego dla zatrucia przewlekłego halotanem obrazu klinicznego oraz braku potwierdzonego istotnego narażenia na halotan na stanowisku pracy nie ma podstaw do uznania związku przyczynowo-skutkowego zgłaszanych przez pacjentkę objawów z wykonywaną praca." Uwzględniając tak jednoznacznie sformułowane orzeczenie wydane przez jednostkę orzeczniczą - Instytut Medycyny Pracy im. Jerzego Nofera w Łodzi - będącą wyspecjalizowaną jednostką naukowo-badawczą, organ odwoławczy (ŚPWIS), jak również Sąd I instancji nie miały podstaw, aby je kwestionować. Słusznie Sąd I instancji w uzasadnieniu kontrolowanego wyroku zauważył, iż również "lekarze orzecznicy Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w Katowicach zapewnili, że należy przyjąć, iż występujące u skarżącej przejściowe niewielkiego stopnia zwyżki poziomu transaminaz w 2011 r. i 2015 r. nie pozostają w związku przyczynowym z narażeniem zawodowym zakończonym w 2006 r.". Należy w tym zakresie podkreślić, iż w utrwalonym już orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego przyjmuje się, że orzeczenia lekarskie wydawane w zakresie chorób zawodowych są opiniami biegłych w rozumieniu art. 84 § 1 k.p.a. i stanowią dowód w dziedzinie wiadomości specjalnych w zakresie zdrowia człowieka, w tym wpływu środowiska pracy na stan tego zdrowia. Bez tej opinii lub sprzecznie z tą opinią organ inspekcji sanitarnej nie może dokonywać we własnym zakresie rozpoznania choroby i ustalić, czy rozpoznane schorzenie mieści się w wykazie chorób zawodowych, nie może zatem samodzielnie stwierdzić istnienia, bądź nie, choroby zawodowej. Orzeczenia te są dla orzekających organów administracji wiążące co do faktów związanych ze stanem zdrowia pracownika. Jeżeli nie budzą zasadniczych wątpliwości, stanowią jedyny wiarygodny środek dowodowy służący stwierdzeniu choroby zawodowej i realiów towarzyszących jej powstawaniu (zob. wyrok NSA z dnia 19 marca 2021 r., sygn. akt II GSK 52/21). Same bowiem organy nie mając wiedzy specjalistycznej nie mogą wkraczać swoimi ustaleniami faktycznymi w ocenę sposobu prowadzenia badań lekarskich (wyrok NSA z dnia 15 grudnia 2020 r., sygn. akt II OSK 2005/20). Sąd administracyjny kontrolując zaś zgodność z przepisami prawa decyzji organu inspekcji sanitarnej w sprawie chorób zawodowych może zakwestionować opinie lekarskie, ale tylko wówczas, gdy nie zawierają one np. przekonywującego i jednoznacznego uzasadnienia lekarzy specjalistów bądź są sprzeczne z przepisami prawa. Jedynie zatem w przypadku gdy opinia właściwej jednostki orzeczniczej (tutaj: (Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w Katowicach oraz Instytutu Medycyny Pracy im. Jerzego Nofera w Łodzi) nie została należycie uzasadniona, zawiera sprzeczne ze sobą informacje bądź została wydana w stanie faktycznym, który nie został należycie wyjaśniony, organ inspekcji sanitarnej powinien zwrócić się do tej jednostki (w trybie § 8 ust. 2 rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych) o uzupełnienie wydanej opinii. Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że powyższe okoliczności nie zaistniały w niniejszej sprawie, co oznacza, że decyzja organu inspekcji sanitarnej II instancji oraz kontrolujący ją wyrok Sądu I instancji zostały wydane zgodnie z obowiązującymi w tym zakresie przepisami prawa materialnego i proceduralnego. Twierdzenia skarżącej o konieczności prowadzenia dalszych dowodów (w kierunku rozpoznania choroby zawodowej) w zupełności ignorują znaczenie, jakie w postępowaniu w sprawie stwierdzenia choroby zawodowej prawodawca przypisał orzeczeniom lekarskim właściwych jednostek służby zdrowia, o jakich mowa w § 6 ust. 1 i § 7 ust. 1 rozporządzeniu w sprawie chorób zawodowych. Nie ulega wątpliwości, że w badanej sprawie zgromadzono wymagane: orzeczenia i opinie lekarskie jednostek orzeczniczych dwóch instancji stwierdzające konsekwentnie brak podstaw do rozpoznania u I.T. choroby zawodowej wymienionej w poz. 1 wykazu chorób zawodowych tj. zatrucie ostre albo przewlekłe lub ich następstwa wywołane przez substancje chemiczne. Zgromadzono także dokumentację medyczną pracownika oraz kartę narażenia zawodowego, które pozwalały stwierdzić uprawnionym lekarzom orzecznikom, że zgodnie z wiedzą medyczną powyższa jednostka chorobowa (która nie została stwierdzona u skarżącej) nie pozostawała w ścisłym związku ze sposobem wykonywania przez nią pracy na stanowisku pielęgniarki anestezjologicznej. Konkludując, w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego zaskarżony wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach nie narusza prawa. Sąd I instancji dokonał analizy wszystkich okoliczności stanu faktycznego i prawidłowości zastosowania w postępowaniu administracyjnym przepisów prawa materialnego i procesowego, w tym prawidłowości kontroli wykonania przez organ odwoławczy (ŚPWIS) zaleceń WSA w Gliwicach zawartych w wyroku z 5 grudnia 2022 r., sygn. akt III SA/Gl 474/22. W tym stanie rzeczy, mając na względzie całość podniesionej argumentacji, Naczelny Sąd Administracyjny – działając na podstawie art. 184 p.p.s.a. – orzekł o oddaleniu skargi kasacyjnej.