II GSK 1146/24

POSTANOWIENIE Dnia 9 lipca 2024 r. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Dorota Dąbek po rozpoznaniu w dniu 9 lipca 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej wniosku B. Sp. z o. o. w W. o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi kasacyjnej B. Sp. z o. o. w W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 23 stycznia 2024 r. sygn. akt III SA/Lu 671/23 w sprawie ze skargi B. Sp. z o. o. w W. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Lublinie z dnia 29 września 2023 r. nr 0601-IGC.4802.140.2023.ił w przedmiocie kary pieniężnej za przejazd pojazdem nienormatywnym bez zezwolenia postanawia: oddalić wniosek.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie wyrokiem z 23 stycznia 2024 r., sygn. akt III SA/Lu 671/23, oddalił skargę B. Sp. z o.o. w W. (dalej: skarżąca) na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Lublinie z dnia 29 września 2023 r. nr 0601-IGC.4802.140.2023.ił w przedmiocie kary pieniężnej za przejazd po drogach publicznych pojazdem nienormatywnym. B. Sp. z o.o. w W. złożyła skargę kasacyjną od wyroku Sądu pierwszej instancji, w której zawarła wniosek o wstrzymanie wykonania decyzji Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z 29 września 2023 r. z uwagi na niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków (art. 61 § 2 w zw. z art. 61 § 3 p.p.s.a.; art. 135 k.p.a.). Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Wniosek skarżącej nie zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do art. 61 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz.1634; dalej: p.p.s.a.) wniesienie skargi nie wstrzymuje wykonania zaskarżonego aktu. Sąd może jednak na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości tego aktu, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków (art. 61 § 3 p.p.s.a.). Dotyczy to także aktów wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach tej samej sprawy. Z wnioskiem takim można wystąpić także na etapie postępowania przed Naczelnym Sądem Administracyjnym wywołanym wniesieniem skargi kasacyjnej (zob. uchwała składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 kwietnia 2007 r., sygn. akt I GPS 1/07). Instytucja procesowa wstrzymania wykonania decyzji jest odstępstwem od generalnej zasady wykonalności ostatecznych decyzji administracyjnych i służyć ma stronie postępowania, chroniąc ją przed negatywnymi skutkami, jakie mogą powstać w wyniku wykonania rozstrzygnięcia. Orzeczenie dotyczące wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji ma charakter fakultatywny, a więc sąd może wstrzymać wykonanie zaskarżonego aktu lub czynności, gdy występują w sprawie przesłanki przewidziane przepisie art. 61 § 3 p.p.s.a., od których zaistnienia ustawodawca uzależnia wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu lub czynności. Przez wyrządzenie znacznej szkody, o której mowa w art. 61 § 3 p.p.s.a, należy rozumieć taką szkodę, która nie będzie mogła być wynagrodzona przez późniejszy zwrot spełnionego lub wyegzekwowanego świadczenia, ani nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do stanu pierwotnego. Przez trudne do odwrócenia skutki, o których mowa w art. 61 § 3 p.p.s.a. rozumie się zaś takie prawne lub faktyczne skutki, które raz zaistniałe powodują istotną lub trwałą zmianę rzeczywistości, przy czym powrót do stanu poprzedniego może nastąpić tylko po dłuższym czasie lub przy stosunkowo dużym nakładzie sił i środków. Obowiązek uprawdopodobnienia okoliczności określonych w art. 61 § 3 p.p.s.a. spoczywa na wnioskodawcy. Oznacza to, że uzasadnienie wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu musi w sposób przekonujący pokazać konkretne relacje między brakiem wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu a zagrożeniem wystąpienia przesłanek określonych w art. 61 § 3 p.p.s.a. Argumentacja przedstawiona we wniosku powinna więc odnosić się do konkretnych okoliczności, pozwalających stwierdzić, czy są podstawy do jego uwzględnienia (por. M. Jagielska, A. Wiktorowska, P. Wajda [w:] Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, red. R. Hauser, M. Wierzbowski, Warszawa 2015, s. 375 i 379 oraz powołane tam orzecznictwo). Ustawodawca uzależnił udzielenie ochrony tymczasowej od oceny okoliczności poszczególnych przypadków. Uzasadnienie wniosku o wstrzymanie wykonania aktu (decyzji) w całości lub w części na podstawie art. 61 § 3 p.p.s.a. musi zatem odnosić się do konkretnych okoliczności świadczących o tym, że w stosunku do strony wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji jest zasadne, a wywody zawarte we wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji powinny zostać połączone z niezbędnym odwołaniem się do dokumentów źródłowych potwierdzających prezentowaną przez stronę w tym zakresie argumentację (por. np. postanowienia NSA z: 1 marca 2019 r., sygn. akt I OZ 174/19; 18 grudnia 2019 r., sygn. akt II FZ 856/19). Strona powinna przekonać sąd o zasadności zastosowania ochrony tymczasowej wynikającej z art. 61 § 3 p.p.s.a. Nie jest wystarczające złożenie samego wniosku z przytoczeniem w jego uzasadnieniu w sposób lapidarny okoliczności, które teoretycznie mogą pojawić się na etapie wykonywania orzeczenia (np. postanowienie NSA z 17 kwietnia 2020 r., sygn. akt II FZ 102/20). Sąd musi bowiem dysponować wyczerpująco wykazanymi, wiarygodnymi faktami pozwalającymi na zastosowanie instytucji wstrzymania wykonania, która stanowi wyjątek od zasady wykonalności zaskarżonych decyzji. Przyjęcie za wiarygodne ogólnikowych twierdzeń stron oznaczałoby w praktyce, że każda osoba fizyczna lub prawna mogłaby skutecznie starać się o wstrzymanie zaskarżonego aktu, bez względu na faktyczne okoliczności sprawy (por. np. postanowienia NSA z: 23 marca 2020 r., sygn. akt II FZ 131/20; 18 grudnia 2019 r., sygn. akt II FZ 882/19). Jak wynika z powyższego, ocena istnienia w danej sprawie przesłanek uzasadniających wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu wymaga dla swej miarodajności dysponowania przez sąd konkretnymi i aktualnymi danymi dotyczącymi sytuacji wnioskodawcy, dopiero bowiem ich konfrontacja z ewentualnymi wynikającymi z zaskarżonej decyzji konsekwencjami, może prowadzić do stwierdzenia, że wystąpiła przesłanka niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków (por. np. postanowienia NSA z 15 września 2020 r., sygn. akt II GZ 249/20, 10 lutego 2022 r., sygn. akt II GZ 8/22). Oceniając złożony w niniejszej sprawie przez skarżącą wniosek o wstrzymanie zaskarżonej decyzji Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że z powodu niespełnienia powyżej wskazanych warunków, nie może on zostać uwzględniony. Skarżąca nie przedstawiła w nim takich okoliczności, które mogłyby przemawiać za udzieleniem ochrony tymczasowej. Skarżąca składając wniosek ograniczyła się jedynie do stwierdzenia, że wnosi o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji "z uwagi na niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków". Odwołanie się jedynie do elementów przepisu art. 61 § 3 p.p.s.a. nie jest wystarczające, bowiem wniosek powinien być uzasadniony konkretnymi argumentami i podparty dokumentacją finansowo – księgową obrazującą sytuację finansową skarżącej, gdyż tylko wtedy Sąd ma możliwość dokonania oceny, czy wykonanie decyzji będzie mogło skutkować okolicznościami stanowiącymi przesłanki z art. 61 § 3 p.p.s.a. Wskazać należy, że ciężar dowodu w zakresie przesłanek wstrzymania wykonania decyzji obciąża skarżącą i sprowadza się do wykazania, że wykonanie decyzji spowoduje znaczną szkodę lub doprowadzi do powstania trudnych do odwrócenia skutków. Brak takiego uzasadnienia nie może być uznany za brak formalny wniosku w rozumieniu art. 49 § 1 p.p.s.a. (por. m.in. postanowienie NSA: z 9 lipca 2020 r., sygn. akt II GZ 169/20; z 25 sierpnia 2020 r., sygn. akt II GZ 219/20). Naczelny Sąd Administracyjny, rozpoznając wniosek skarżącej stwierdza, że skarżąca nie wykonała obciążającego ją obowiązku wykazania, że spełnione zostały powyżej wskazane przesłanki uzasadniające wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 61 § 4 w związku z art. 193 p.p.s.a. orzekł o odmowie wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. Nie oznacza to jednak, że negatywne rozpoznanie żądania strony w niniejszym postępowaniu uniemożliwia złożenie ponownego wniosku o zastosowanie wobec niej instytucji ochrony tymczasowej z uwzględnieniem wypełnienia wymogów stawianych przez art. 61 § 3 p.p.s.a., bowiem w myśl art. 61 § 4 p.p.s.a. postanowienia w sprawie wstrzymania aktu lub czynności, wydane na podstawie § 2 i 3, sąd może zmienić lub uchylić w każdym czasie w razie zmiany okoliczności. W ponownym wniosku strona powinna wykazać, że doszło do zmiany okoliczności sprawy przemawiającej za wstrzymaniem wykonania zaskarżonej decyzji.