II GSK 1044/22

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Wojciech Maciejko (spr.) Sędzia NSA Anna Ostrowska Sędzia del. WSA Monika Krzyżaniak Protokolant asystent sędziego Magdalena Czyżewska po rozpoznaniu w dniu 11 grudnia 2025 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej T. B. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 27 września 2021 r. sygn. akt VI SA/Wa 1550/21 w sprawie ze skargi T. B. na decyzję Ministra Sprawiedliwości z dnia 8 marca 2021 r. nr DZP-III.6110.390.2020 w przedmiocie sprzeciwu od wpisu na listę radców prawnych 1. oddala skargę kasacyjną, 2. zasądza od T. B. na rzecz Ministra Sprawiedliwości 480 (czterysta osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 27 września 2021 r., sygn. akt VI SA/Wa 1550/21 oddalił złożoną przez T. B. skargę na decyzję Ministra Sprawiedliwości z dnia 8 marca 2021 r., nr DZP-III.6110.390.2020 zgłaszającą sprzeciw od wpisu T. B. na listę radców prawnych dokonanego uchwałą Rady Okręgowej Izby Radców Prawnych w Opolu z dnia 17 września 2020 r. W wyroku tym, z powołaniem się na art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r., poz. 935, zwanej dalej p.p.s.a.), Sąd I instancji stwierdził, że zaskarżoną decyzję wydano prawidłowo stosując art. 312 ust. 1 w zw. z art. 24 ust. 1 pkt 5 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych (Dz.U. z 2024 r., poz. 499, zwanej dalej u.r.p.) i art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2024 r., poz. 572, zwanej dalej k.p.a.). W ocenie Sądu I instancji w sprawie zaszła podstawa do wyrażenia sprzeciwu, gdyż T. B. nie spełnił przesłanki wpisu na listę radców prawnych określonej w art. 24 ust. 1 pkt 5 u.r.p. Zgodnie z tym przepisem, na listę radców prawnych może być wpisany ten, kto jest nieskazitelnego charakteru i swym dotychczasowym zachowaniem daje rękojmię prawidłowego wykonywania zawodu radcy prawnego. Minister Sprawiedliwości w postępowaniu prowadzonym na podstawie art. 311 u.r.p. prawidłowo pismem z dnia 22 października 2020 r. zwrócił w trybie art. 311 ust. 2 u.r.p. Radzie akta osobowe z wnioskiem o wpis w celu uzupełnienia materiału dowodowego, w postaci dokumentów związanych z zarzutami podniesionymi wobec zainteresowanego w 2019 r. m.in. w postępowaniu w sprawie odwołania ze stanowiska komornika sądowego i zawieszenia go w czynnościach. Uzupełnione materiały pozwoliły stwierdzić, że przed złożeniem podania o wpis na listę radców prawnych w Okręgowej Izbie Radców Prawnych w Opolu, T. B. wykonywał zawód komornika sądowego przy Sądzie Rejonowym w R.; wprawdzie zrezygnował ze stanowiska komornika sądowego, to jednak zanim to nastąpiło, wszczęto wobec niego postępowanie o odwołanie z tego stanowiska z wniosku Prezesa Sądu Rejonowego w R.. Został też przez Ministra Sprawiedliwości (postanowieniem z dnia 10 maja 2019 r.) zawieszony w czynnościach komornika sądowego. Nadto, zarządzeniem Prezesa Sądu Rejonowego w R. odsunięto go od wykonywania czynności na okres 30 dni w trybie art. 22 ust. 1 ustawy z dnia 22 marca 2018 r. o komornikach sądowych (Dz.U. z 2024 r., poz. 1458, zwanej dalej u.k.s.) z uwagi na stwierdzenie oczywistego i rażącego naruszenia przepisów prawa, a także zawiadomiono Prokuraturę Rejonową w R. o możliwości popełnienia przez T. B. przestępstwa z art. 231 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks karny (Dz.U. z 2025 r., poz. 282, zwanej dalej k.k.). Postępowania przed organami nadzoru wszczęto zarzucając mu: a) nieprowadzenie księgi pieniężnej (co stanowiło naruszenie art. 25 u.k.s. i § 32 ust. 1, § 33 ust. 1, § 41 ust. 1 i § 42 ust. 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 grudnia 2018 r. w sprawie określenia szczegółowych zasad prowadzenia biurowości, rachunkowości i ewidencji operacji finansowych kancelarii komorniczych, Dz.U. z 2018 r., poz. 2517, zwanego dalej r.s.r.), b) naruszenie zasady sprawności postępowania i art. 767 § 5 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego (Dz.U. z 2024 r., poz. 1568, zwanej dalej k.p.c.), c) niewykonywanie zarządzeń, o których mowa w art. 176 ust. 3 u.k.s.; d) nieprzekazywanie terminowo wpłat wierzycielom, tj. naruszenie art. 22 ustawy z dnia 19 sierpnia 1997 r. o komornikach sądowych i egzekucji (Dz.U. z 2017 r., poz. 1277, zwanej dalej u.k.s.e.) oraz art. 31 ust. 1 u.k.s., e) ustalenie i uwzględnienie w postanowieniach o umorzeniu postępowania kosztów z tytułu doręczenia korespondencji, gdy komornik nie posiadał dowodu poniesienia kosztów doręczeń, tj. naruszenie art. 39 ust. 1, art. 39 ust. 2 pkt 8, art. 40 ust. 1, art. 41 ust. 1 i 2 u.k.s.e. w zw. z art. 52 ust. 1 ustawy z dnia 28 lutego 2018 r. o kosztach komorniczych (Dz.U. z 2024 r., poz. 377, zwanej dalej u.k.k.), f) niezakładanie akt egzekucyjnych bezpośrednio po wpływie i skontrolowaniu wniosku, nieprowadzenie prawidłowo i na bieżąco akt egzekucyjnych, tj. rażące i oczywiste naruszenie art. 25 u.k.s. i § 19 ust. 1 i 4, § 21 ust. 1, § 23 ust. 1 r.s.r. oraz § 21 ust. 1 i 3, a także § 22 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 20 grudnia 2005 r. w sprawie określenia przepisów o biurowości i ewidencji operacji finansowych kancelarii komorniczych (Dz.U. z 2014 r., poz. 1625, zwanego dalej r.s.b.), g) nieprowadzenie na bieżąco i nieuzupełnianie kart rozliczeniowych w aktach egzekucyjnych, tj. rażące i oczywiste naruszenie art. 25 u.k.s. i § 25 r.s.r. oraz § 23 r.s.b., h) prowadzenie kancelarii na poziomie nieodpowiadającym godności urzędu, i) spowodowanie niedoboru finansowego, o którym mowa w art. 19 ust. 1 pkt 3 u.k.s. wynoszącego na dzień 3 czerwca 2019 r. 326 151 zł, tj. rażące i oczywiste naruszenie art. 25 u.k.s. i wyczerpanie przesłanki z art. 19 ust. 1 pkt 3 u.k.s., j) rażące naruszenie 3-dniowego terminu rejestracji w księdze pieniężnej pobranych kwot, tj. naruszenie art. 25 u.k.s. i § 42 r.s.r., k) niedokonanie prawidłowego zamknięcia księgi pieniężnej na koniec 2018 r., tj. naruszenie § 48 r.s.r., l) nierealizowanie rozchodów zapisanych w rubrykach od 13 do 16 księgi pieniężnej, m) nagminne naruszanie terminu przekazywania wierzycielom wyegzekwowanych należności w wysokości 72 774 zł, tj. naruszenie art. 31 u.k.s., n) nieodnotowanie w pozycji księgi pieniężnej na dowodach wpłat, tj. naruszenie § 40 r.s.r., o) naruszenie przepisów o prowadzeniu rachunków bankowych kancelarii, przechowywanie środków na tych rachunkach oraz pokrywanie kosztów działalności egzekucyjnej z naruszeniem art. 150-154 u.k.s. i § 49 oraz § 50 r.s.r., p) niesporządzanie zawiadomienia o wpłacie i niedołączanie wraz z kopią dowodu wpłaty do właściwych akt, tj. naruszenie § 38 r.s.r., a także r) podejmowanie czynności w okresie zawieszenia w czynnościach komornika, w postaci zapisów w systemie teleinformatycznym księgi pieniężnej w dniu 26 maja 1928 r. w poz. 565-598, tj. naruszenie art. 18 ust. 6 u.k.s. Sąd I instancji podzielił pogląd Ministra Sprawiedliwości, iż już samo zarzucenie skarżącemu tak licznych i doniosłych naruszeń prawa w okresie zajmowania stanowiska komornika sądowego, związanych z wypełnianiem funkcji publicznej, stanowiło dostateczną podstawę do stwierdzenia, że nie legitymuje się on nieskazitelnym charakterem i nie daje rękojmi prawidłowego wykonywania zawodu radcy prawnego, jak wymaga tego art. 24 ust. 1 pkt 5 u.r.p., tym bardziej, że skarżący (pomimo umorzenia postępowania w sprawie odwołania go ze stanowiska – z powodu rezygnacji przed zakończeniem się postępowania) przyznał się do niektórych z zarzucanych mu naruszeń (niezakładania akt egzekucyjnych, nieprzekazywania skarg; pismo z dnia 8 lipca 2019 r., tłumacząc to wyłącznie dużą ilością spraw). Postawa skarżącego co do porządku prawnego budziła podstawowej natury wątpliwości, które musiały skutkować sprzeciwem Ministra Sprawiedliwości wobec dopuszczenia go do wykonywania zawodu zaufania publicznego, jakim jest zawód radcy prawnego. Osoby, które kandydują do wykonywania zawodów określonych w art. 17 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. (Dz.U. z 1997 r. Nr 78, poz. 483 ze zm. i ze sprost.) muszą być oceniane przez właściwe organy państwa pod kątem interesu publicznego. Z tego punktu widzenia interesy osób korzystających z usług takiej osoby, jako radcy prawnego, mogłyby zostać naruszone. Ścierające się interesy (społeczny i indywidualny, osoby zabiegającej o uprawnienia zawodowe) musiały spowodować udzielenie pierwszeństwa interesowi społecznemu, zgodnie z art. 7 k.p.a. Skargę kasacyjną od tego wyroku wniósł T. B.. W skardze kasacyjnej, skarżący zarzucił Sądowi I instancji naruszenie: 1. przepisów prawa materialnego w postaci: a) art. 311 ust. 2 w zw. z art. 24 ust. 2a u.r.p. polegające na błędnej wykładni, poprzez przyjęcie, iż Minister Sprawiedliwości ma możliwość zwrotu uchwały o wpisie wraz z aktami do właściwej rady izby radców prawnych w celu uzupełnienia, jeżeli uchwała ta zawiera dane (dokumenty i informacje) wskazane w art. 24 ust. 2a pkt 1-7 u.r.p., celem załączenia jeszcze innych niewymaganych przez ten przepis dokumentów; b) art. 312 ust. 1 u.r.p. poprzez jego błędną wykładnię skutkującą uznaniem, że Minister Sprawiedliwości może podpisać (wydać) sprzeciw od wpisu po upływie termin 30-dniowego liczonego od dani doręczenia uchwały o wpisie na listę radców prawnych wraz z aktami zawierającymi dokumenty wymagane przez art. 24 ust. 2a pkt 1-7 u.r.p.; 2. przepisów postępowania w postaci: a) art. 80 k.p.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. poprzez akceptację przez Sąd I instancji ustaleń Ministra Sprawiedliwości, że złożenie rezygnacji ze stanowiska komornika sądowego spowodowane było "ucieczką przed problemem", co miało wskazywać na brak odwagi cywilnej i unikanie odniesienia się do stawianych zarzutów związanych z wykonywaniem obowiązków na stanowisku komornika sądowego; b) art. 134 p.p.s.a., poprzez uwzględnienie w rozstrzygnięciu zarzutów w postępowaniu karnym, podczas gdy śledztwo to zostało końcowo umorzone; c) art. 220 § 1 pkt 1 k.p.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. poprzez zaakceptowanie przez Sąd I instancji stanowiska, iż Minister Sprawiedliwości może żądać zaświadczeń i oświadczeń na okoliczność, która jest znana temu organowi z urzędu, tj. co do prowadzenia postępowania dyscyplinarnego wobec komornika. Skarżący T. B. wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku oraz przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie, względnie o uchylenie tego wyroku i rozpoznanie skargi, a także o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. Minister Sprawiedliwości w odpowiedzi na skargę kasacyjną wniósł o jej oddalenie i zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r., poz. 935, zwanej dalej p.p.s.a.), Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W badanej sprawie nie wystąpiły podstawy nieważności postępowania sądowoadministracyjnego wymienione w art. 183 § 2 p.p.s.a. Z tego względu Naczelny Sąd Administracyjny przy rozpoznawaniu sprawy związany był granicami skargi kasacyjnej. Granice te wyznaczają podstawy określone w art. 174 p.p.s.a. Stosownie do tego przepisu, skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego poprzez jego błędną wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie; 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw. Nie zasługiwał na uwzględnienie zarzut naruszenia przepisów prawa materialnego w postaci art. 311 ust. 2 w zw. z art. 24 ust. 2a u.r.p. polegającego na błędnej wykładni, i przyjęciu, że Minister Sprawiedliwości ma możliwość zwrotu uchwały o wpisie wraz z aktami do właściwej rady izby radców prawnych w celu uzupełnienia, jeżeli uchwała ta zawiera dane (dokumenty i informacje) wskazane w art. 24 ust. 2a pkt 1-7 u.r.p., celem załączenia jeszcze innych niewymaganych przez ten przepis dokumentów. Z zarzutem tym łączy się kolejny zarzut, naruszenia art. 312 ust. 1 u.r.p. poprzez jego błędną wykładnię skutkującą uznaniem, że Minister Sprawiedliwości może podpisać (wydać) sprzeciw od wpisu po upływie termin 30-dniowego liczonego od dnia doręczenia uchwały o wpisie na listę radców prawnych wraz z aktami zawierającymi dokumenty wymagane przez art. 24 ust. 2a pkt 1-7 u.r.p. Skarżący pragnął wykazać, że skoro brak było podstaw do zwrotu Radzie Okręgowej Izby Radców Prawnych w Opolu przez Ministra Sprawiedliwości akt osobowych w trybie art. 311 ust. 2 u.r.p. z uwagi na to, że wniosek złożony do tej Rady zawierał wszystkie wymagane przez art. 24 ust. 2a u.r.p. dokumenty (załączniki), to tym samym Minister uchybił terminowi na wydanie decyzji w sprawie sprzeciwu i uchwała Rady o wpisie wywołuje skutki prawne związane z ostatecznym wpisem na listę radców prawnych. Termin na wydanie decyzji o sprzeciwie nie mógł rozpocząć bowiem biegu na podstawie art. 312 ust. 1 zd. drugie u.r.p. Kluczowe znaczenie dla wyniku sprawy ma relacja zachodząca pomiędzy treścią art. 311 ust. 2 u.r.p. a treścią art. 24 ust. 1 pkt 5 oraz art. 24 ust. 2a u.r.p. Postępowanie, w jakim wydano zaskarżoną decyzję jest postępowaniem nadzorczym, uregulowanym w art. 312 ust. 1 u.r.p., zgodnie z którym wpis na listę radców prawnych uważa się za dokonany, jeżeli Minister Sprawiedliwości nie podpisze sprzeciwu od wpisu w terminie 30 dni od dnia doręczenia uchwały wraz z aktami osobowymi kandydata. To szczególne postępowanie nie jest kolejną fazą (instancją) postępowania w sprawie wpisu na listę radców prawnych, które jest prowadzone przez organy samorządu zawodowego radców prawnych, ale postępowaniem, w którym Minister Sprawiedliwości jako organ nadzoru ma tytuł oceniać, czy uchwała w sprawie wpisu na listę radców prawnych nie narusza prawa i czy przesłanki wpisu na listę radców prawnych określone w art. 24 u.r.p. wynikają z materiału dowodowego zgromadzonego w toku postępowania przed właściwą radą okręgowej izby radców prawnych. W wypadku stwierdzenia, że uchwała jest prawidłowa Minister Sprawiedliwości milczy (art. 312 ust. 1 zd. pierwsze u.r.p.); natomiast gdy narusza prawo – wydaje decyzję o sprzeciwie od wpisu, zgodnie z art. 312 ust. 1 zd. trzecie u.r.p. (zob. wyrok NSA z dnia 12 grudnia 2022 r., sygn. akt II GSK 1210/19, Lex nr 3508736). Zgodnie z 311 ust. 2 u.r.p., jeżeli zawarty w aktach osobowych wniosek o wpis nie zawiera wszystkich wymaganych informacji lub dokumentów, Minister Sprawiedliwości zwraca uchwałę wraz z aktami osobowymi kandydata do właściwej rady okręgowej izby radców prawnych w celu uzupełnienia. W takim wypadku, zgodnie z art. 312 ust. 1 zd. drugie u.r.p., określony w art. 312 ust. 1 zd. pierwsze u.r.p. bieg terminu 30-dniowego (liczonego od dnia doręczenia uchwały wraz z aktami osobowymi kandydata) na podpisanie przez Ministra Sprawiedliwości sprzeciwu, liczy się od ponownego doręczenia uchwały wraz z aktami osobowymi. Jedną z przesłanek wpisu na listę radców prawnych badanych w postępowaniu przed organem samorządu zawodowego radców prawnych jest określona w art. 24 ust. 1 pkt 5 u.r.p. przesłanka nieskazitelnego charakteru i dotychczasowego zachowania dającego rękojmię prawidłowego wykonywania zawodu radcy prawnego. Natomiast zgodnie z art. 24 ust. 2a u.r.p. do wniosku o wpis na listę radców prawnych, osoba ubiegająca się obowiązana jest dołączyć: 1) informację o niekaralności z Krajowego Rejestru Karnego opatrzoną datą nie wcześniejszą niż miesiąc przed złożeniem wniosku, 2) oświadczenie, o którym mowa w art. 7 ust. 1 ustawy z dnia 18 października 2006 r. o ujawnianiu informacji o dokumentach organów bezpieczeństwa państwa z lat 1944-1990 oraz treści tych dokumentów (Dz.U. z 2024 r., poz. 1632), 3) umowę o pracę wraz z dokumentami określającymi zakres obowiązków lub zaświadczeniami od pracodawcy określającymi zakres obowiązków, lub umowy cywilnoprawne wraz z oświadczeniami o złożeniu deklaracji do właściwego urzędu skarbowego oraz zapłaceniu podatku wynikającego z tytułu tych umów – w wypadku osób, o których mowa w art. 25 ust. 1 pkt 4 i 5 u.r.p., 4) dokument zaświadczający uzyskanie stopnia naukowego doktora nauk prawnych – w przypadku osób, o których mowa w art. 25 ust. 1 pkt 5 u.r.p., 5) zaświadczenie adwokata lub radcy prawnego, w którego wynikać będzie, iż osoba ubiegająca się o wpis wykonywała wymagające wiedzy prawniczej czynności bezpośrednio związane ze świadczeniem pomocy prawnej przez adwokata lub radcę prawnego – w przypadku osób, o których mowa w art. 25 ust. 1 pkt 4 lit. b i pkt 5 lit. b u.r.p., 6) dokumenty zaświadczające co najmniej 3-letni okres zatrudnienia w urzędach organów władzy publicznej lub w państwowych jednostkach organizacyjnych i wykonywania wymagających wiedzy prawniczej czynności bezpośrednio związanych z tworzeniem projektów ustaw, rozporządzeń lub aktów prawa miejscowego – w przypadku osób, o których mowa w art. 25 ust. 1 pkt 4 lit. c i pkt 5 lit. c u.r.p., a także 7) dokument zaświadczający uzyskanie pozytywnego wyniku egzaminu sędziowskiego, prokuratorskiego lub notarialnego. Spór w badanej sprawie sprowadza się do oceny, czy Minister Sprawiedliwości mógł w trybie art. 311 ust. 2 u.r.p. zwrócić uchwałę w sprawie wpisu wraz z aktami Radzie Okręgowej Izby Radców Prawnych w Opolu (a tym samym spowodować liczenie terminu na sprzeciw od nowa, z ponownym wpływem uchwały i akt do Ministra, zgodnie z art. 312 ust. 1 zd. drugie u.r.p.) jeżeli wniosek złożony przez kandydata zawierał wszystkie dokumenty określone w art. 24 ust. 2a u.r.p. Podstawowe znaczenie należy w tym względzie przypisać zawartemu w art. 311 ust. 2 u.r.p. wyrażeniu "jeżeli wniosek o wpis nie zawiera wszystkich w y m a g a n y c h informacji lub dokumentów". To, czy zakres załączników do wniosku (a tym samym materiału dowodowego w sprawie o wpis) jest "wymagany", czy też przeciwnie – wymagający uzupełnienia, nie oznacza wyposażenia wniosek w zestaw dokumentów, które formalnie odpowiadają liście z art. 24 ust. 2a u.r.p. Przepisy o treści wniosku określone w art. 24 ust. 2 (regulującego podanie) i 2a (regulującego załączniki) u.r.p., co naturalne, adresowane są do kandydata. Natomiast to, czy zgromadzony materiał dowodowy jest kompletny, a więc wyposażony we wszystkie konieczne dowody z punktu widzenia faktów prawotwórczych określonych w art. 24 ust. 1 u.r.p. oceniają organy orzekające w sprawie wpisu, a następnie – Minister Sprawiedliwości w fazie nadzorczej, w postępowaniu w sprawie sprzeciwu od wpisu. Skoro w postępowaniu przed radą okręgowej izby radców prawnych zastosowanie znajdują art. 7, art. 77 i art. 80 k.p.a., to tym samym rada ta winna zgromadzić, z urzędu, całokształt materiału dowodowego, gdy dowody przedłożone przez samą stroną okażą się niewystarczające do załatwienia sprawy. Jak przyjmuje się w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego, Minister Sprawiedliwości ma legitymację do kontroli, czy zebrany w postępowaniu przed organami korporacji zawodowej materiał stanowi z – punktu widzenia normatywnych przesłanek warunkujących dokonanie wpisu na listę radców prawnych – podstawę wad rozstrzygnięcia o wpisie (wyroki z dnia 16 kwietnia 2024 r., sygn. akt II GSK 1513/23 i z dnia 26 kwietnia 2012 r., sygn. akt II GSK 478/11, CBOSA). Minister Sprawiedliwości obowiązany jest wszechstronnie zbadać m.in. czy kandydat na radcę prawnego daje rękojmię prawidłowego wykonywania tego zawodu, aby zawód ten wykonywały tylko osoby, które mogą sprostać wysokim oczekiwaniom moralnym etycznym i osobowościowym (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 1 grudnia 2016 r., sygn. akt II GSK 1117/15, CBOSA). Również uzasadnienie do projektu ustawy z dnia 20 lutego 2009 r. o zmianie ustawy – Prawo o adwokaturze, ustawy o radcach prawnych oraz ustawy – Prawo o notariacie (Dz.U. z 2009 r. Nr 37, poz. 286), która z mocy art. 2 pkt 3 wprowadziła art. 311 ust. 2 u.r.p. w brzmieniu mającym zastosowanie w badanej sprawie, wynika, że ustawodawca pragnął wyposażyć Ministra Sprawiedliwości w mechanizm umożliwiający usuwanie stanu niekompletności materiału dowodowego, który pod kątem przesłanek dokonanego wpisu, może mieć znaczenie dla prawidłowości uchwały o wpisie (druk sejmowy nr 953). Minister Sprawiedliwości w ramach kompetencji nadzorczej określonej w art. 312 ust. 1 u.r.p. ma zatem tytuł aby zwrócić właściwej radzie wniosek wraz z aktami osobowymi kandydata, gdy dowolna przesłanka dokonania wpisu określona w art. 24 ust. 1 u.r.p. nie została dostatecznie udokumentowana, a tym samym zbadana i wyjaśniona. Tak było właśnie w realiach badanej sprawy. Minister Sprawiedliwości pismem z dnia 22 października 2020 r. zwrócił Radzie Okręgowej Izby Radców Prawnych w Opolu wniosek skarżącego wraz z aktami sprawy (zawierającymi uchwałę o wpisie na listę radców prawnych), stwierdzając, że załączone do wniosku dokumenty (stanowiące podstawę uchwały) nie dawały pełnego obrazu okoliczności mogących mieć wpływ na ocenę przesłanki wpisu z art. 24 ust. 1 pkt 5 u.r.p., tj. przesłanki nieskazitelnego charakteru i dotychczasowego zachowania dającego rękojmię prawidłowego wykonywania zawodu radcy prawnego. Orzekając o wpisie pominięto bowiem, że skarżący zajmując w nieodległej przeszłości stanowisko komornika sądowego spotkał się z szeregiem zarzutów co do legalności i sumienności wykonywania funkcji publicznej, które spowodowały wszczęcie wobec niego postępowań: o odwołanie ze stanowiska komornika sądowego, o zawieszenie go w czynnościach (przez Ministra Sprawiedliwości) i o odsunięcie od wykonywanych czynności (przez Prezesa Sądu Rejonowego w R.), a nadto zawiadomiono Prokuraturę Rejonową w R. o możliwości popełnienia przez skarżącego przestępstwa z art. 231 k.k. Nie ulega kwestii, że taki zakres wymaganych informacji i dokumentów mógł mieć istotny wpływ na podstawę wpisu, a tym samym na zasadność sprzeciwu Ministra. Rzetelność i legalność wykonywania zadań na stanowisku komornika sądowego dawała bowiem obraz "dotychczasowego zachowania" wpływającego na rękojmię prawidłowego wykonywania zawodu radcy prawnego w rozumieniu art. 24 ust. 1 pkt 5 u.r.p. Zatem w badanej sprawie doszło do uprawnionego zwrotu wniosku wraz z aktami, a tym samym termin na sprzeciw rozpoczął bieg na nowo w trybie art. 312 ust. 1 zd. drugie u.r.p. Nietrafnie podniósł skarżący (w ramach zarzutu naruszenia art. 220 § 1 pkt 1 k.p.a.), że dane te Minister posiadał z urzędu, skoro w zakres dodatkowych dokumentów wchodziły te obrazujące postępowanie przed organami innymi niż ten Minister, tzn. akta postępowań prowadzonych przez Prezesa Sądu Rejonowego w R. i właściwego prokuratora. Trafnie wreszcie Minister Sprawiedliwości ocenił podstawy do wydania decyzji o sprzeciwie w trybie art. 312 ust. 1 zd. pierwsze a contrario u.r.p., co spowodowało upadek ostatecznej uchwały o wpisie na listę radców prawnych. W pełni prawidłowo w sprawie wykazano, że kandydat na radcę prawnego nie spełnił wymogu dawania rękojmi prawidłowego wykonywania zawodu radcy prawnego. O wpis na listę radców prawnych skarżący zabiegał w 2020 r., zaś w 2019 r. zarzucono mu, podczas zajmowania stanowiska komornika sądowego, cały szereg naruszeń prawa związanych z wykonywaniem czynności wchodzących w zakres tego zawodu prawniczego. Lista tych naruszeń obejmuje 17 czynów, już wcześniej szeroko relacjonowanych. W związku z tymi zarzutami odsunięto go od obowiązków komornika, wszczęto postępowanie o zawieszenie w czynnościach, a następnie o odwołanie ze stanowiska, zawiadamiając prokuraturę o podejrzeniu popełnienia przestępstwa. Wskutek tych czynności skarżący zrezygnował ze stanowiska komornika sądowego i podjął zabiegi o wykonywanie zawodu radcy prawnego. Co istotne, do części stawianych mu zarzutów przyznał się. Trafnie stwierdził Sąd I instancji, a wcześniej Minister Sprawiedliwości w decyzji o sprzeciwie, że tak liczne i tak znacznej wagi naruszenia prawa zarzucane skarżącemu przez właściwe organy w ramach ich działalności ex officio, same w sobie (nawet nie wymagając sfinalizowania postępowania i wykazania winy skarżącego) przesądzają o braku dostatecznych gwarancji prawidłowego wypełniania obowiązków zawodowych radcy prawnego. Tym bardziej, że uchybienia wytknięte skarżącemu (nierozliczanie należności wobec stron, nieprowadzenie dokumentacji, uchybienia w rozliczeniach finansowych, niewykonywanie zarządzeń sądu, uchybianie godności urzędu, nieprowadzenie w wymagany sposób rachunku bankowego, ignorowanie aktu zawieszającego w czynnościach) miały tę naturę, że prezentują się pod względem naruszonych powinności zawodowych tak samo w wypadku obydwu zawodów: komornika sądowego i radcy prawnego. Jak przyjmuje się w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego, "dotychczasowe zachowanie" przekładające się na rękojmię prawidłowego wykonywania zawodu radcy prawnego powinno obejmować również dotychczasowe zachowania w sferze zawodowej, przed podjęciem wykonywania zawodu radcy i powinno obejmować ocenę całego zespołu cech składających się na wizerunek osoby, a zwłaszcza uwzględniać okoliczności podważające jej wiarygodność (wyrok z dnia 7 marca 2024 r., sygn. akt 63/21, Lex nr 3781957). Już samo umożliwienie opinii publicznej dostępu do poznania zachowań skarżącego w ramach wykonywanego wcześniej zawodu zaufania publicznego - komornika sądowego (choćby w ramach powszechnego prawa dostępu do informacji publicznej), może stawiać organy samorządu radców prawnych i sam zawód radcy prawnego w złym świetle i podważać zaufanie do przedstawicieli tego zawodu. Nie mogły zostać uwzględnione zarzuty naruszenia przepisów postępowania w postaci art. 80 k.p.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 1lit. c p.p.s.a. poprzez akceptację przez Sąd I instancji ustaleń Ministra Sprawiedliwości, że złożenie rezygnacji ze stanowiska komornika sądowego spowodowane było "ucieczką przed problemem", co miało wskazywać na brak odwagi cywilnej i unikanie odniesienia się do stawianych zarzutów związanych z wykonywaniem obowiązków na stanowisku komornika sądowego. Przedmiotem oceny z punktu widzenia przesłanki wpisu na listę radców prawnych z art. 24 ust. 1 pkt 5 u.r.p. w postaci rękojmi należytego wykonywania zawodu radcy prawnego jest nie to, że skarżący zrezygnował z wykonywania zawodu komornika, ale realia związane z jego zachowaniem i towarzyszące temu oficjalne czynności przełożonych służbowych i właściwych organów państwa (Prezesa Sądu Rejonowego w R. i Ministra Sprawiedliwości) podejmowane w celu sanacji wielu poważnych naruszeń prawa, jakie zarzucono skarżącemu w stosownych postępowaniach. W ramach zarzutu naruszenia art. 134 p.p.s.a., skarżący podniósł uwzględnienie przez Sąd I instancji w rozstrzygnięciu tego, że zarzuty postawione mu w postępowaniu karnym, nie potwierdziły przestępstwa, bowiem śledztwo to zostało końcowo umorzone. Zgodnie z art. 134 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a p.p.s.a. W ramach tego zarzutu nie podjęto nawet próby wykazania, w jaki sposób fakt umorzenia wobec skarżącego śledztwa spowodował, iż Sąd I instancji mógłby wykroczyć poza granice rozpoznawanej sprawy ze skargi na decyzję o sprzeciwie wydaną przez Ministra Sprawiedliwości. Mając to na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji. O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 204 pkt 1 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a. i § 14 ust. 1 pkt 2 w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz.U. z 2023 r., poz. 1964).