II GPP 6/21

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Wojciech Kręcisz Sędzia NSA Zbigniew Czarnik (spr.) Sędzia NSA Cezary Pryca po rozpoznaniu w dniu 23 czerwca 2021 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej skargi B S na przewlekłość postępowania w sprawie o sygn. akt II GSK 714/18 w sprawie ze skargi kasacyjnej Komisji Egzaminacyjnej II Stopnia Nr 3 przy Ministrze Sprawiedliwości do rozpoznania odwołań od uchwał o wynikach egzaminu adwokackiego, który został przeprowadzony w dniach 15-18 marca 2016 r. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 4 grudnia 2017 r. sygn. akt VI SA/Wa 538/17 w sprawie ze skargi B S na uchwałę Komisji Egzaminacyjnej II Stopnia Nr 3 przy Ministrze Sprawiedliwości do rozpoznania odwołań od uchwał o wynikach egzaminu adwokackiego, który został przeprowadzony w dniach 15-18 marca 2016 r. z dnia [...] grudnia 2016 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia wyniku egzaminu adwokackiego postanawia: oddalić skargę na przewlekłość postępowania

Pismem z dnia 27 kwietnia 2021 r. B S złożyła skargę na przewlekłość postępowania w sprawie ze skargi na uchwałę na uchwałę Komisji Egzaminacyjnej II Stopnia Nr 3 przy Ministrze Sprawiedliwości do rozpoznania odwołań od uchwał o wynikach egzaminu adwokackiego, który został przeprowadzony w dniach 15-18 marca 2016 r. z dnia [..] grudnia 2016 r., w przedmiocie ustalenia wyniku egzaminu adwokackiego. Skarżąca podała, że domaga się przyznania od Skarbu Państwa kwoty 20.000 zł tytułem odszkodowania za poniesione straty i utracone korzyści a także tytułem zadośćuczynienia z naruszenie prawa do rozstrzygnięcia sprawy w rozsądnym terminie. Skarżąca wskazała, że w dniach 15-18 marca 2016 r. przystąpiła do egzaminu adwokackiego. Dnia 11 maja 2016 r doręczono jej uchwałę nr [...] z dnia [..] kwietnia 2016 r. w sprawie ustalenia negatywnego wyniku egzaminu adwokackiego. W dniu [..] grudnia 2016 r. Komisja Egzaminacyjna II Stopnia, po rozpatrzeniu odwołania skarżącej utrzymała w mocy zaskarżoną uchwałę z [...] kwietnia 2016 r. Pismem z dnia 25 stycznia 2017 r. skarżąca wniosła skargę do WSA w Warszawie. Wyrokiem z dnia 4 grudnia 2017 r. (sygn. akt: VI SA/Wa 538/17) WSA w Warszawie stwierdził nieważność uchwały Komisji Egzaminacyjnej II Stopnia nr 3 przy Ministrze Sprawiedliwości do rozpoznania odwołań od uchwal o wynikach egzaminu adwokackiego, który został przeprowadzony w dniach 15-18 marca 2016 r. z dnia [..] grudnia 2016 roku. W dniu 7 marca 2018 r. pełnomocnikowi skarżącej została doręczona skarga kasacyjna Komisji Egzaminacyjnej od wyroku WSA w Warszawie z 4 grudnia 2017 r. Następnie 16 marca została złożona odpowiedź na skargę kasacyjną. W dniu 15 lipca 2019 r. skarżąca złożyła skargę na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki, która została oddalona. Skarżąca podała, ze 24 października 2020 r. wniosła o rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym bez przeprowadzenia rozprawy. W skardze na przewlekłość strona szczegółowo przedstawiła dotychczasowy przebieg postępowania i powołała się na poglądy orzecznictwa dotyczące przewlekłości postępowania. Wskazała, że od 17 stycznia 2018 r. (data złożenia skargi kasacyjnej) NSA nie podjął żadnych czynności (nie została nawet wyznaczona data rozprawy). Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga o stwierdzenie, że w postępowaniu przed sądem administracyjnym nastąpiła przewlekłość postępowania może być uwzględniona, jeżeli są podstawy do przyjęcia, że na skutek działania lub bezczynności sądu naruszone zostało prawo strony do rozpoznania sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki (vide art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 17 czerwca 2004 r. o skardze na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki - Dz. U. Nr 179, poz. 1843 ze zm.). Stosownie do art. 2 ust. 1 ustawy strona może wnieść skargę o stwierdzenie, że w postępowaniu, którego skarga dotyczy, nastąpiło naruszenie jej prawa do rozpoznania sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki, jeżeli postępowanie w tej sprawie trwa dłużej, niż to konieczne dla wyjaśnienia tych okoliczności faktycznych i prawnych, które są istotne dla rozstrzygnięcia sprawy, albo dłużej niż to konieczne do załatwienia sprawy egzekucyjnej lub innej dotyczącej wykonania orzeczenia sądowego (przewlekłość postępowania). W myśl ust. 2 tego przepisu dla stwierdzenia, czy w sprawie doszło do przewlekłości postępowania, należy w szczególności ocenić terminowość i prawidłowość czynności podjętych przez sąd, w celu wydania w sprawie rozstrzygnięcia co do istoty (...), uwzględniając charakter sprawy, stopień faktycznej i prawnej jej zawiłości, znaczenie dla strony, która wniosła skargę, rozstrzygniętych w niej zagadnień oraz zachowanie się stron, a w szczególności strony, która zarzuciła przewlekłość postępowania. Ustalenie zaistnienia przewlekłości postępowania nie jest zależne jedynie od upływu czasu i subiektywnych odczuć skarżącego, a jest wypadkową czynników obiektywnych oraz czasu niezbędnego do podejmowania działań zgodnych z obowiązującymi przepisami przewidującymi prowadzenie określonych procedur. Przewlekłość jest bowiem pojęciem, które oznacza, że jakieś zdarzenia czy stany są nadmiernie rozciągnięte w czasie, rozwleczone i przedłużają się. Jest to, co oczywiste, pojęcie względne, a zatem zawsze musi być odnoszone do konkretnych realiów sprawy i przyjętego trybu postępowania (tak też NSA w postanowieniu z dnia 10 lipca 2013 r., sygn. akt I FPP 12/13). Jedynie nadmierne odstępstwa od czasu koniecznego do wykonania określonych czynności sądowych, prac i procedur mogą być uznawane za tworzące stan nieuzasadnionej zwłoki, o jakim mowa w ustawie z 17 czerwca 2004 r. (vide postanowienie Sądu Apelacyjnego w Katowicach z 11 maja 2005 r., sygn. akt II S 26/05, LEX nr 151808). Skoro pojęcie przewlekłości postępowania nie jest zależne wprost od długości toczącego się postępowania, to tym samym nie można dokonywać ocen wyłącznie przez pryzmat czasu. Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że w niniejszej sprawie nie doszło do naruszenia prawa strony do rozpoznania sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki – w rozumieniu powołanej ustawy z dnia 17 czerwca 2004 r. Analizując dotychczasowy przebieg postępowania sądowoadministracyjnego wskazać należy, że skarga strony zarejestrowana została przez WSA w Warszawie w dniu 13 marca 2017 r. Zarządzeniem z 25 września 2017 r. wyznaczono termin rozprawy na dzień 23 listopada 2017 r. Po zamknięciu rozprawy WSA postanowił odroczyć termin ogłoszenia orzeczenia na dzień 4 grudnia 2017 r. Uzasadnienie orzeczenia zostało sporządzone w dniu 12 grudnia 2017 r. i wysłane do stron w dniu 15 grudnia 2017 r. W dniu 17 styczna 2018 r. nadana została skarga kasacyjna organu od wyroku WSA w Warszawie z dnia 4 grudnia 2017 r. W dniu 19 stycznia 2018 r. skarga kasacyjna została zarejestrowana. W dniu 7 marca 2018 r. doręczono pełnomocnikowi skarżącej odpis skargi kasacyjnej organu. W dniu 22 marca 2018 r. WSA w Warszawie przekazał akta Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu. W dniu 30 marca 2018 r. sprawa została wpisana do repertorium pod sygnaturą II GSK 714/18. W dniu 27 marca 2018 r. sekretariat Wydziału VI WSA w Warszawie przesłał do NSA odpowiedz na skargę kasacyjną. W dniu 7 maja 2018 r. wpłynął do NSA wniosek skarżącej o rozpoznanie sprawy poza kolejnością, który został rozpatrzony odmownie w dniu 8 maja 2018 r. W dniu 17 lipca 2018 r. została nadana skarga na przewlekłość postępowania przed NSA, została ona oddalona postanowieniem z 5 września 2019 r. Odpis tego orzeczenia wraz z uzasadnieniem został wysłany stronom w dniu 24 października 2019 r. W dniu 3 listopada 2020 r. wpłynął do NSA wniosek o rozpoznanie sprawy bez rozprawy i na skutek tego wniosku zarządzeniem z 16 listopada 2020 r. skierowano sprawę do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym na termin styczniowy. W dniu 16 listopada 2020 r., w wykonaniu zarządzenia Przewodniczącej Wydziału II, przesłano organowi odpis wniosku skarżącej. Zarządzeniem z 3 grudnia 2020 r. skierowano sprawę na posiedzenie niejawne w dniu 19 stycznia 2021 r. Następnie 15 grudnia 2020r. wpłynął do NSA wniosek Komisji Egzaminacyjnej o przeprowadzenie rozprawy. W związku z powyższym wnioskiem, zarządzeniem z 19 stycznia 2021 r. zdjęto sprawę z wokandy posiedzenia niejawnego i skierowano sprawę na rozprawę. Mając powyższe na uwadze stwierdzić należy, że wszystkie czynności administracyjne były podejmowane bezzwłocznie po zaistnieniu okoliczności warunkujących ich dokonanie. Nie wystąpiły w toku postępowania żadne nieprawidłowości w czynnościach sądu, które przedłużałyby czas postępowania. Jedynym czynnikiem, który spowodował to, że sprawa skarżącej jest jeszcze nie rozpoznana jest duża liczna spraw oczekujących na rozpoznanie. Sprawy wpływające do Sądu są rozpoznawane – co do zasady – według kolejności ich wpływu. Jednak trzeba także pamiętać o sprawach, które są rozpoznawane poza kolejnością wpływu, z uwagi na to, że przepisy szczególne nakazują ich rozpoznanie przez Sąd w krótszych terminach, co ma wpływ na wydłużenie się czasu oczekiwania na rozpoznanie pozostałych spraw. Należy podkreślić i wyjaśnić skarżącej, że od dnia wpływu skargi kasacyjnej, sprawa oczekuje na wyznaczenie terminu rozprawy zgodnie z kolejnością wpływu. Zasada rozpoznawania spraw według kolejności ich wpływu oznacza, że sprawa wniesiona później nie może być rozpoznana przed sprawą, która została wniesiona do sądu wcześniej. Znaczna liczba spraw wpływających do sądów administracyjnych stanowi przyczynę oczekiwania na wyznaczenie terminu rozprawy. Należy także podkreślić, że od marca 2020 r. zarówno Sądy, jak i wszystkie organy państwowe działają w reżimie sanitarnym w związku z epidemią COVID 19, co także ma wpływ na czas oczekiwania. Nie można się zgodzić ze stanowiskiem skarżącej, że NSA od dnia wniesienia skargi kasacyjnej nie podjął żadnych czynności. Po wpłynięciu wniosku o rozpoznanie sprawy bez rozprawy zarządzeniem z 16 listopada 2020 r. skierowano sprawę do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym na termin styczniowy. W dniu 16 listopada 2020 r., w wykonaniu zarządzenia Przewodniczącej Wydziału II, przesłano organowi odpis wniosku skarżącej. Następnie zarządzeniem z 3 grudnia 2020 r. skierowano sprawę na posiedzenie niejawne w dniu 19 stycznia 2021 r. Jednakże 15 grudnia 2020r. wpłynął do NSA wniosek Komisji Egzaminacyjnej o przeprowadzenie rozprawy. W związku z powyższym wnioskiem, zarządzeniem z 19 stycznia 2021 r. zdjęto sprawę z wokandy posiedzenia niejawnego i skierowano sprawę na rozprawę. Ze wskazanych powodów Naczelny Sąd Administracyjny - na podstawie art. 12 ust. 1 ustawy o skardze na przewlekłość postępowania - orzekł jak w sentencji postanowienia.