II GPP 4/25

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Dorota Dąbek (spr.) Sędzia NSA Gabriela Jyż Sędzia del. WSA Marek Krawczak po rozpoznaniu w dniu 13 maja 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej skargi O. D. na przewlekłość postępowania w zakresie sporządzenia uzasadnienia wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 23 stycznia 2024 r., sygn. akt II SA/Lu 917/23 w sprawie ze skargi O. D. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Lublinie z dnia 2 sierpnia 2023 r. nr SKO.41/117/PO/2023 w przedmiocie odmowy wyjaśnienia wątpliwości co do treści decyzji w sprawie stypendium sportowego postanawia: odrzucić skargę na przewlekłość postępowania w zakresie sporządzenia uzasadnienia wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 23 stycznia 2024 r., sygn. akt II SA/Lu 917/23.

I Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie wyrokiem z 23 stycznia 2024 r, sygn. akt II SA/Lu 917/23, działając na podstawie ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (obecnie: tekst jedn. Dz. U. z 2024 r. poz. 935; dalej jako: "p.p.s.a."), oddalił skargę O. D. (dalej: skarżący) na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Lublinie z 2 sierpnia 2023 r. w przedmiocie odmowy wyjaśnienia wątpliwości co do treści decyzji w sprawie stypendium sportowego. W terminie otwartym skarżący złożył wniosek o sporządzenie uzasadnienia wyroku. Wniosek został złożony w postaci niepodpisanego skanu dokumentu papierowego, dołączonego do pisma przewodniego w formie dokumentu elektronicznego, niepodpisanego, złożonego przez J. D. Zarządzeniem z 20 marca 2024 r. Sąd pozostawił bez rozpoznania wniosek skarżącego o sporządzenie uzasadnienia wyroku, z uwagi na to, że brak formalny w postaci podpisania wniosku został usunięty po terminie, a zatem nieskutecznie. Po rozpoznaniu zażalenia skarżącego na powyższe zarządzenie, postanowieniem z 25 lipca 2024 r. Naczelny Sąd Administracyjny uchylił zaskarżone postanowienie i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Sądowi pierwszej instancji. W uzasadnieniu Naczelny Sąd Administracyjny wskazał na wadliwy tryb doręczenia wezwania do usunięcia braku formalnego wniosku, co czyniło wezwanie bezskutecznym. Zarządzeniem z 28 sierpnia 2024 r. Sąd pozostawił bez rozpoznania wniosek skarżącego o sporządzenie uzasadnienia, uznając, że odpowiedź z 14 sierpnia 2024r., w której skarżący oświadczył, że potwierdza wniosek o wysłanie mu uzasadnienia wyroku, nie stanowi uzupełnienia braku formalnego wniosku z 9 lutego 2024 r. poprzez jego podpisanie. Po rozpoznaniu zażalenia skarżącego, postanowieniem z 5 listopada 2024 r. Naczelny Sąd Administracyjny uchylił zaskarżone postanowienie i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Sądowi pierwszej instancji. W uzasadnieniu Naczelny Sąd Administracyjny wskazał na nieprecyzyjną treść wezwania do usunięcia braku formalnego wniosku z 9 lutego 2024 r. poprzez brak wyjaśnienia, że podmiotem uprawnionym do podpisania wniosku był w okolicznościach sprawy wyłącznie skarżący. Zarządzeniem z 30 grudnia 2024 r. Sąd pozostawił bez rozpoznania wniosek skarżącego o sporządzenie uzasadnienia, uznając, że pomimo wezwania sądu, skarżący nie uzupełnił braku formalnego wniosku z 9 lutego 2024 r., bowiem nie podpisał wniosku ani osobiście (nie zastępuje podpisu na wniosku oświadczenie o dalszym popieraniu tego wniosku), ani przez pełnomocnika. Po rozpoznaniu zażalenia skarżącego, postanowieniem z 4 kwietnia 2025 r. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił zażalenie, ponieważ wniosek skarżącego o sporządzenie uzasadnienia wyroku był obarczony brakiem formalnym (brak podpisania wniosku) nieuzupełnionym w wyznaczonym terminie. II Pismem procesowym z 17 stycznia 2025 r. skarżący wniósł zażalenie na uporczywą przewlekłość sądową w istotnej bezczynności sądowej dotyczącej braku sporządzenia i braku podpisania uzasadnienia wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z 23 stycznia 2024 r., sygn. akt II SA/Lu 917/23. W uzasadnieniu skarżący wskazał, że w zakresie w jakim Wojewódzki Sąd Administracyjny odmawia realizacji wniosków o sporządzenie i przesłanie uzasadnienia wyroku dokonuje nieuzasadnionej kontynuacji przewlekłości sądowo-administracyjnej i istotnej, prawie rocznej, nieuzasadnionej bezczynności w braku wydania i braku przesłania oczekiwanego uzasadnienia powyższego wyroku. III Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 17 czerwca 2004 r. o skardze na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu przygotowawczym prowadzonym lub nadzorowanym przez prokuratora i postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki (Dz. U. z 2023 r. poz. 1725 ze zm.; dalej: ustawa) strona może wnieść skargę o stwierdzenie, że w postępowaniu, którego skarga dotyczy, nastąpiło naruszenie jej prawa do rozpoznania sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki, jeżeli postępowanie zmierzające do wydania rozstrzygnięcia kończącego postępowanie w sprawie trwa dłużej niż to konieczne dla wyjaśnienia istotnych okoliczności faktycznych i prawnych (przewlekłość postępowania). Zgodnie z art. 5 ust. 1 ustawy skargę o stwierdzenie, że w postępowaniu, którego skarga dotyczy, nastąpiła przewlekłość postępowania, wnosi się w toku postępowania w sprawie. Jednocześnie, jak stanowi art. 2 ust. 2 ustawy, dla stwierdzenia, czy w sprawie doszło do przewlekłości postępowania, należy w szczególności ocenić terminowość i prawidłowość czynności podjętych przez sąd w celu wydania rozstrzygnięcia kończącego postępowanie w sprawie. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego z treści powyższych przepisów wynika, że skarga na przewlekłość postępowania może dotyczyć jedynie postępowania co do istoty sprawy, o czym świadczą zwroty: "w toku postępowania w sprawie" czy "postępowanie zmierzające do wydania rozstrzygnięcia kończącego postępowanie w sprawie". Z art. 132 p.p.s.a. wynika, że sąd rozstrzyga sprawę wyrokiem. Utrwalony w orzecznictwie jest pogląd, że nie jest dopuszczalna skarga na przewlekłe prowadzenie postępowania sądowego w stosunku do postępowań incydentalnych (ubocznych) inicjowanych w toku postępowania głównego (por. postanowienie NSA z 24 sierpnia 2021 r., sygn. akt III OPP 50/21; postanowienie SN z 24 marca 2021 r., sygn. akt I NSP 191/20 i cytowane w nich inne orzeczenia sądowe). Skarga na przewlekłe prowadzenie postępowania nie jest środkiem prawnym służącym ocenie zgodności z prawem podejmowanych przez Sąd konkretnych czynności procesowych, ale ocenie czy nastąpiło naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki. Jak już wyżej wskazano, nie może to nastąpić przez ocenę fragmentów postępowania, lecz wyłącznie całości "postępowania zmierzającego do wydania rozstrzygnięcia kończącego postępowanie w sprawie", tak jak wymaga tego art. 2 ust. 1 ustawy. Należy podkreślić, że w niniejszej sprawie skarżący nie wskazywał na taką przewlekłość w rozpoznaniu sprawy, o jakiej mowa w ustawie, gdyż skarżący nie kwestionuje terminowości czynności sądowych dotyczących merytorycznego rozpoznania przez WSA skargi na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Lublinie z 2 sierpnia 2023r. w przedmiocie odmowy wyjaśnienia wątpliwości co do treści decyzji w sprawie stypendium sportowego, lecz nawiązuje do postępowania po wydaniu przez WSA wyroku z 23 stycznia 2024 r., sygn. akt II SA/Lu 917/23, tj. w zakresie rozpoznania wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku. Skarga na przewlekłość w toku postępowania stanowi doraźną interwencję przeciwdziałającą bieżącej (trwającej) przewlekłości postępowania. Jej funkcją jest przede wszystkim wymuszenie nadania sprawie odpowiedniego, sprawnego biegu procesowego (por. uchwała SN z 28 marca 2013 r., sygn. akt III SPZP 1/13 oraz postanowienie NSA z 17 października 2019 r., sygn. akt I GPP 22/19). W rozpoznawanej zaś sprawie kwestia wniosku o sporządzenie uzasadnienia została już prawomocnie zakończona postanowieniem NSA z 4 kwietnia 2025r. oddalającym zażalenie z powodu nieuzupełnienia w wyznaczonym terminie braku formalnego wniosku skarżącego o sporządzenie uzasadnienia wyroku (brak podpisania wniosku). W tych okolicznościach Naczelny Sąd Administracyjny uznał wniesioną skargę za niedopuszczalną i orzekł jak w sentencji, na podstawie art. 178 i art. 180 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a. oraz w związku z art. 8 ust. 2 ustawy z dnia 17 czerwca 2004 r. o skardze na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu przygotowawczym prowadzonym lub nadzorowanym przez prokuratora i postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki.