II GPP 11/24

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Małgorzata Korycińska (spr.) Sędzia NSA Joanna Kabat-Rembelska Sędzia NSA Dariusz Dudra po rozpoznaniu w dniu 15 maja 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej skargi W. M. na przewlekłość postępowania przed Naczelnym Sądem Administracyjnym w sprawie o sygn. akt II GSK 631/22 w sprawie ze skargi kasacyjnej W. M. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 13 października 2021 r. sygn. akt VI SA/Wa 1087/21 w sprawie ze skargi W. M. na postanowienie Prezydenta Rzeczpospolitej Polskiej z dnia 5 marca 2021 r. nr 1130.21.2021 w przedmiocie stwierdzenia daty przejścia sędziego Naczelnego Sądu Administracyjnego w stan spoczynku postanawia: oddalić skargę na przewlekłość postępowania.

I Pismem z 4 kwietnia 2024 r. W. M. złożył skargę na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki w sprawie z jego skargi kasacyjnej od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 13 października 2021 r., sygn. akt VI SA/Wa 1087/21, którym oddalono skargę W. M. na postanowienie Prezydenta Rzeczpospolitej Polskiej z 5 marca 2021 r. w przedmiocie stwierdzenia daty przejścia sędziego Naczelnego Sądu Administracyjnego w stan spoczynku, zarejestrowanej w Naczelnym Sądzie Administracyjnym pod sygn. akt II GSK 631/22. Skarżący wniósł o stwierdzenie, że w postępowaniu przed Naczelnym Sądem Administracyjnym doszło do przewlekłości postępowania, wydanie Przewodniczącemu Wydziału II Izby Gospodarczej zalecenia niezwłocznego wyznaczenia terminu rozprawy, skierowanie do Prezesa NSA postulatu podjęcia działań zmierzających do usprawnienia postępowań w Izbie Gospodarczej NSA, przyznanie skarżącemu od Skarbu Państwa sumy pieniężnej w wysokości 10.000 zł oraz zasądzenie na rzecz skarżącego kosztów postępowania. Wskazał, że od wpływu sprawy do Naczelnego Sądu Administracyjnego (19 kwietnia 2022 r.) nie podjęto żadnych czynności procesowych, zaś postępowanie w przedmiocie przejścia w stan spoczynku w istocie toczy się od 2018 r., a więc od ponad pięciu lat. II Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga na przewlekłość postępowania przed Naczelnym Sądem Administracyjnym nie zasługuje na uwzględnienie. Skarga o stwierdzenie, że w postępowaniu przed sądem administracyjnym nastąpiła przewlekłość postępowania może być uwzględniona, jeżeli są podstawy do przyjęcia, że na skutek działania lub bezczynności sądu naruszone zostało prawo strony do rozpoznania sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki (art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 17 czerwca 2004 r. o skardze na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu przygotowawczym prowadzonym lub nadzorowanym przez prokuratora i postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki – tekst jedn. Dz. U. z 2023 r., poz. 1725; dalej jako: ustawa). Konieczne jest więc ustalenie, że wystąpiła zwłoka w postępowaniu sądowym (przewlekłość postępowania) oraz że jest ona nieuzasadniona. Zgodnie z art. 2 ustawy, o nieuzasadnionej zwłoce można mówić wówczas, jeżeli postępowanie w sprawie trwa dłużej niż to konieczne, uwzględniając ocenę terminowości i prawidłowości czynności sądowych, ale także zachowanie się stron, a w szczególności strony, która zarzuciła przewlekłość postępowania. Dokonanie takiej oceny jest możliwe jedynie w kontekście funkcjonowania sądu, któremu zarzucane jest naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki, przy uwzględnieniu obowiązku sądu rozpoznania wszystkich wniesionych spraw bez nieuzasadnionej zwłoki, przy zachowaniu zasady rozpoznawania spraw według kolejności ich wpływu oraz uwzględnieniu przepisów nakazujących rozpoznanie niektórych rodzajów spraw w ustawowo określonych terminach. Ustalenie zaistnienia przewlekłości postępowania nie jest zatem zależne jedynie od upływu czasu i subiektywnych odczuć skarżącego, ale jest wypadkową czynników obiektywnych oraz czasu niezbędnego do podejmowania działań zgodnych z obowiązującymi przepisami przewidującymi prowadzenie określonych procedur. Rozporządzenie Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 4 lipca 2020 r. – Regulamin Naczelnego Sądu Administracyjnego (Dz. U. z 2020 r., poz. 1202; dalej: Regulamin) w § 25a ust. 1 przewiduje, że sprawy rozpatrywane w składach trzyosobowych przewodniczący wydziału przydziela sędziom w drodze losowania. Przydział uwzględnia symbole spraw należących do właściwości wydziału orzeczniczego, w którym sędziowie orzekają oraz ich specjalizację orzeczniczą. Zgodnie z § 25a ust. 4 Regulaminu, pula spraw wyznaczonych do losowania dla sędziów w wydziałach orzeczniczych w miesiącu, którego dotyczy zatwierdzony przez Prezesa Izby na podstawie § 23 pkt 3 Regulaminu plan posiedzeń, obejmuje sprawy z uwzględnieniem kolejności ich wpływu, w tym odrębnie sprawy rozpoznawane na posiedzeniach niejawnych na podstawie art. 182 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r. poz. 329, 655, 1457 i 1855; dalej: ppsa) lub przepisów szczególnych, a także odrębnie sprawy podlegające rozpoznaniu poza kolejnością wpływu na podstawie § 26 ust. 2 pkt 1-3, 6-13 lub ust. 5 Regulaminu. Jak wynika z § 26 ust. 1 Regulaminu, po wylosowaniu spraw z puli uwzględniającej kolejność ich wpływu, przewodniczący wydziału w zarządzeniu o wyznaczeniu posiedzenia jawnego albo niejawnego w składzie trzech sędziów wskazuje skład orzekający, w tym przewodniczącego składu orzekającego oraz sędziego sprawozdawcę i przydziela, zgodnie ze szczegółowymi zasadami przydziału spraw poszczególnym sędziom, o których mowa w § 25 ust. 1, i planem posiedzeń zatwierdzonym przez Prezesa Izby na podstawie § 23 pkt 3, wylosowane zgodnie z § 25a sprawy dla danego sędziego. W przypadku stwierdzenia podstawy do zwiększenia wymiaru spraw, zgodnie ze szczegółowymi zasadami przydziału spraw poszczególnym sędziom, o których mowa w § 25 ust. 1, przewodniczący przydziela także członkom składu orzekającego sprawy, w których odroczono posiedzenie, sprawy zawieszone przez sędziego tego składu orzekającego lub sprawy, w których Sąd skierował sprawę z posiedzenia niejawnego na rozprawę, oraz sprawy pozostające ze sobą w związku, które nie były objęte losowaniem. Z powyższych rozważań wyraźnie wynika, że co do zasady sprawa wniesiona później nie może być rozpoznana przed rozpoznaniem spraw, które zostały wniesione do sądu wcześniej. Dotyczy to również spraw, o których mowa w § 26 ust. 2 pkt 1-3, 6-13 lub ust. 5 Regulaminu. Nawet jeżeli do sądu wpływa sprawa podlegająca - ze względu na jej przedmiot - wyznaczeniu na posiedzenie poza kolejnością wpływu, to i tak nie może ona zostać wyznaczona przed innymi sprawami podlegającymi rozpoznaniu poza kolejnością, które wpłynęły do sądu wcześniej. W każdej sprawie, niezależnie od jej przedmiotu, to liczba spraw wpływających do sądu jest przyczyną oczekiwania na wyznaczenie terminu rozprawy (zob. postanowienie NSA z 21 lutego 2024 r., sygn. akt II GPP 23/23; dostępne w CBOSA). W 2021 r. do Wydziału II Izby Gospodarczej wpłynęło 2734 spraw ze skarg kasacyjnych, a w 2022 r. 2301 takich spraw (do 18 kwietnia 2022 r. 617 spraw ze skarg kasacyjnych). W niniejszej sprawie skarga kasacyjna została przekazana Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu w dniu 19 kwietnia 2022 r. (data prezentaty). Sygnatura, którą sprawie nadano - II GSK 631/22 - odzwierciedla kolejność jej wpływu do Wydziału II Izby Gospodarczej. Jeszcze raz należy podkreślić, że sprawy muszą być wyznaczane na terminy rozpraw zgodnie z kolejnością wpływu. Organ w odpowiedzi na skargę kasacyjną zawarł wniosek o rozpoznanie sprawy na rozprawie, który dla Naczelnego Sądu Administracyjnego ma charakter wiążący. Obecnie w Wydziale II Izby Gospodarczej rozpoznawane są sprawy ze skarg kasacyjnych, które wpłynęły do Naczelnego Sądu Administracyjnego w drugim kwartale 2021 r. Zatem sprawa skarżącego nie oczekuje na rozpoznanie dłużej niż inne sprawy. Należy również zwrócić uwagę, że czas oczekiwania na termin posiedzenia uległ wydłużeniu również z uwagi na wprowadzony jeszcze przed wniesieniem skargi kasacyjnej stan epidemii w związku z zakażeniami wirusem SARS-CoV-2 i działaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego w reżimie sanitarnym. Najpierw odwołane zostały wszystkie rozprawy, a działalność orzecznicza Sądu była kontynuowana na posiedzeniach niejawnych. Następnie do maja 2023 r. rozprawy odbywały się tylko w trybie zdalnym, co również miało wpływ na ilość spraw na rozprawach rozpoznawanych. Mając na uwadze wyżej wskazane okoliczności Naczelny Sąd Administracyjny nie dopatrzył się nieuzasadnionej zwłoki w prowadzonym postępowaniu i na podstawie art. 12 ust. 1 ustawy postanowił jak w sentencji.