II GPP 1/22

Dnia 23 lutego 2022 r. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Cezary Pryca (spr.) Sędzia NSA Wojciech Kręcisz Sędzia del. WSA Tomasz Smoleń po rozpoznaniu w dniu 23 lutego 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej skargi E. D. W.-G. na przewlekłość postępowania przed Naczelnym Sądem Administracyjnym w sprawie o sygn. akt II GSK 778/19 ze skargi E. D. W.-G. na uchwałę Komisji Egzaminacyjnej II stopnia Nr 2 przy Ministrze Sprawiedliwości do rozpoznania odwołań od uchwał o wynikach egzaminu adwokackiego, który został przeprowadzony w dniach 20-23 marca 2018 r. z dnia [...] września 2018 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia wyniku egzaminu adwokackiego postanawia: oddalić skargę na przewlekłość postępowania.

I Pismem z dnia 22 stycznia kwietnia 2022 r. E. D. W.-G. (dalej jako: "skarżąca") złożyła skargę na przewlekłość postępowania przed Naczelnym Sądem Administracyjnym w sprawie o sygn. akt II GSK 778/19 ze skargi skarżącej na uchwałę Komisji Egzaminacyjnej II Stopnia Nr 2 przy Ministrze Sprawiedliwości do rozpoznania odwołań od uchwał o wynikach egzaminu adwokackiego, który został przeprowadzony w dniach 20-23 marca 2018 r. z dnia [...] września 2018 r. w przedmiocie ustalenia wyniku egzaminu adwokackiego. Skarżąca podała, że domaga się przyznania od Skarbu Państwa kwoty 20.000 zł. Skarżąca wskazała, że w dniu 20 lutego 2019 r. w sprawie o sygn. akt VI SA/Wa 2144/18 został wydany wyrok przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w przedmiocie uchylenia zaskarżonej przez skarżącą uchwały Komisji Egzaminacyjnej II Stopnia Nr 2 przy Ministrze Sprawiedliwości do rozpoznania odwołań od uchwał o wynikach egzaminu adwokackiego, który został przeprowadzony w dniach 20-23 marca 2018 r. z dnia [...] września 2018 r. w ww. przedmiocie. Od wydanego orzeczenia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie została wniesiona skarga kasacyjna przez organ. Dnia 17 lipca 2019 r. akta o sygnaturze VI SA/Wa 2144/18 zostały przekazane do Naczelnego Sądu Administracyjnego. W piśmie z dnia 17 grudnia 2019 r. skarżąca wystąpiła z wnioskiem o wyznaczenie terminu rozprawy i rozstrzygnięcie zawisłej sprawy w możliwie krótkim terminie. W odpowiedzi na ww. pismo, Naczelny Sąd Administracyjny pismem z dnia 24 stycznia 2020 r. poinformował, że sprawa zostanie rozpoznana w terminie zgodnym z kolejnością wpływu do Naczelnego Sądu Administracyjnego. Pismem z dnia 6 grudnia 2020 r. skarżąca ponownie wystąpiła do Naczelnego Sądu Administracyjnego z wnioskiem o wyznaczenie terminu rozprawy. Zarządzeniem z dnia 15 stycznia 2021 r. skierowano sprawę do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r. poz. 1842; dalej jako: "ustawa z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych"). Pismem z dnia 1 lutego 2021 r. organ wniósł o przeprowadzenie rozprawy w przedmiotowej sprawie. Zarządzeniem z dnia 18 lutego 2021 r., w związku z ww. pismem, sprawa została zdjęta z wokandy posiedzenia niejawnego wyznaczonego w dniu 18 lutego 2021 r. Pismem z dnia 13 września 2021 r. skarżąca wniosła kolejne pismo z wnioskiem o wyznaczenie terminu rozprawy. W odpowiedzi na ww. pismo, pismem z dnia 13 października 2021 r. Naczelny Sąd Administracyjny poinformował, że sprawa zostanie skierowana na rozprawę odmiejscowioną w najbliższym możliwym terminie. Zarządzeniem z dnia 16 listopada 2021 r. sprawa skarżącej została wyznaczona na rozprawę odmiejscowioną w dniu 25 stycznia 2022 r. Wyrokiem z dnia 25 stycznia 2022 r. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargą kasacyjną organu oraz zasądził zwrot kosztów postępowania kasacyjnego na rzecz skarżącej. II Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga o stwierdzenie, że w postępowaniu przed sądem administracyjnym nastąpiła przewlekłość postępowania może być uwzględniona, jeżeli są podstawy do przyjęcia, że na skutek działania lub bezczynności sądu naruszone zostało prawo strony do rozpoznania sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki (vide: art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 17 czerwca 2004 r. o skardze na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki - Dz. U. Nr 179, poz. 1843 ze zm.; dalej jako: "ustawa z dnia 17 czerwca 2004 r."). Stosownie do art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 17 czerwca 2004 r. strona może wnieść skargę o stwierdzenie, że w postępowaniu, którego skarga dotyczy, nastąpiło naruszenie jej prawa do rozpoznania sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki, jeżeli postępowanie w tej sprawie trwa dłużej, niż to konieczne dla wyjaśnienia tych okoliczności faktycznych i prawnych, które są istotne dla rozstrzygnięcia sprawy, albo dłużej niż to konieczne do załatwienia sprawy egzekucyjnej lub innej dotyczącej wykonania orzeczenia sądowego (przewlekłość postępowania). W myśl ust. 2 tego przepisu dla stwierdzenia, czy w sprawie doszło do przewlekłości postępowania, należy w szczególności ocenić terminowość i prawidłowość czynności podjętych przez sąd, w celu wydania w sprawie rozstrzygnięcia co do istoty (...), uwzględniając charakter sprawy, stopień faktycznej i prawnej jej zawiłości, znaczenie dla strony, która wniosła skargę, rozstrzygniętych w niej zagadnień oraz zachowanie się stron, a w szczególności strony, która zarzuciła przewlekłość postępowania. Ustalenie zaistnienia przewlekłości postępowania nie jest zależne jedynie od upływu czasu i subiektywnych odczuć skarżącego, a jest wypadkową czynników obiektywnych oraz czasu niezbędnego do podejmowania działań zgodnych z obowiązującymi przepisami przewidującymi prowadzenie określonych procedur. Przewlekłość jest bowiem pojęciem, które oznacza, że jakieś zdarzenia czy stany są nadmiernie rozciągnięte w czasie, rozwleczone i przedłużają się. Jest to, co oczywiste, pojęcie względne, a zatem zawsze musi być odnoszone do konkretnych realiów sprawy i przyjętego trybu postępowania (tak też NSA w postanowieniu z dnia 10 lipca 2013 r., sygn. akt I FPP 12/13). Jedynie nadmierne odstępstwa od czasu koniecznego do wykonania określonych czynności sądowych, prac i procedur mogą być uznawane za tworzące stan nieuzasadnionej zwłoki, o jakim mowa w ustawie z 17 czerwca 2004 r. (vide: postanowienie Sądu Apelacyjnego w Katowicach z dnia 11 maja 2005 r., sygn. akt II S 26/05, LEX nr 151808). Skoro pojęcie przewlekłości postępowania nie jest zależne wprost od długości toczącego się postępowania, to tym samym nie można dokonywać ocen wyłącznie przez pryzmat czasu. Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że w niniejszej sprawie nie doszło do naruszenia prawa strony do rozpoznania sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki – w rozumieniu powołanej ustawy z dnia 17 czerwca 2004 r. Analizując dotychczasowy przebieg postępowania sądowoadministracyjnego wskazać należy, że skarga strony zarejestrowana została przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w dniu 19 listopada 2018 r. Zarządzeniem z dnia 14 stycznia 2019 r. wyznaczono termin rozprawy na dzień 20 lutego 2019 r. Rozprawa przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Warszawie odbyła się w wyznaczonym terminie. Uzasadnienie orzeczenia zostało sporządzone w dniu 28 lutego 2019 r. i wysłane do stron w dniu 20 marca 2019 r. W dniu 18 kwietnia 2019 r. nadana została skarga kasacyjna organu od wyroku WSA w Warszawie. W dniu 24 kwietnia 2019 r. skarga kasacyjna organu została zarejestrowana. Następnie, w dniu 23 maja 2019 r. doręczono pełnomocnikowi skarżącej jej odpis. W dniu 6 czerwca 2019 r. skarżąca nadała w placówce pocztowej odpowiedź na skargę kasacyjną. W dniu 9 lipca 2019 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie przekazał akta Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu. W dniu 17 lipca 2019 r. sprawa została wpisana do repertorium pod sygnaturą II GSK 778/19. W dniu 20 grudnia 2019 r. wpłynęło do Naczelnego Sądu Administracyjnego pismo wraz z wnioskiem skarżącej o wyznaczenie terminu rozprawy. W dniu 9 grudnia 2020 r. skarżąca ponownie wystąpiła do Naczelnego Sądu Administracyjnego z wnioskiem o wyznaczenie terminu rozprawy. W związku z ww. pismem, zarządzeniem z dnia 15 stycznia 2021 r. skierowano sprawę do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych. Pismem z dnia 1 lutego 2021 r. organ wniósł o przeprowadzenie rozprawy w sprawie skarżącej, wobec czego zarządzeniem z dnia 18 lutego 2021 r. sprawa skarżącej została zdjęta z wokandy posiedzenia niejawnego wyznaczonego w dniu 18 lutego 2021 r. W dniu 15 września 2021 r. do Naczelnego Sądu Administracyjnego wpłynęło kolejne pismo skarżącej wraz wnioskiem o wyznaczenie terminu rozprawy. Pismem z dnia 13 października 2021 r. Naczelny Sąd Administracyjny poinformował, że sprawa skarżącej zostanie skierowana na rozprawę odmiejscowioną w najbliższym możliwym terminie. Zarządzeniem z dnia 16 listopada 2021 r. sprawa skarżącej została wyznaczona na rozprawę odmiejscowioną w dniu 25 stycznia 2022 r. W dniu 24 stycznia 2022 r. skarżąca nadała w placówce pocztowej skargę na naruszenie prawa do rozpoznania sprawy w postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki. Następnie, wyrokiem z dnia 25 stycznia 2022 r. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargą kasacyjną organu oraz zasądził zwrot kosztów postępowania kasacyjnego na rzecz skarżącej. Mając powyższe na uwadze stwierdzić należy, że wszystkie czynności administracyjne były podejmowane bezzwłocznie po zaistnieniu okoliczności warunkujących ich dokonanie. Nie wystąpiły w toku postępowania żadne nieprawidłowości w czynnościach sądu, które przedłużałyby czas postępowania. W tej sytuacji uznać należało, że sprawa skarżącej została rozpoznana zgodnie z zasadami wyznaczania terminów spraw a wskazany wyżej okres oczekiwania na wyznaczenie terminu był determinowany przez ilość spraw wpływających do Naczelnego Sądu Administracyjnego i oczekujących na rozpoznanie według kolejności wpływu. Sprawy wpływające do Sądu są rozpoznawane – co do zasady – według kolejności ich wpływu. Jednak trzeba także pamiętać o sprawach, które są rozpoznawane poza kolejnością wpływu, z uwagi na to, że przepisy szczególne nakazują ich rozpoznanie przez Sąd w krótszych terminach, co ma wpływ na wydłużenie się czasu oczekiwania na rozpoznanie pozostałych spraw. Należy podkreślić i wyjaśnić skarżącej, że od dnia wpływu skargi kasacyjnej, sprawa oczekuje na wyznaczenie terminu rozprawy zgodnie z kolejnością wpływu. Zasada rozpoznawania spraw według kolejności ich wpływu oznacza, że sprawa wniesiona później nie może być rozpoznana przed sprawą, która została wniesiona do sądu wcześniej. Znaczna liczba spraw wpływających do sądów administracyjnych stanowi przyczynę oczekiwania na wyznaczenie terminu rozprawy. Należy także podkreślić, że od marca 2020 r. zarówno Sądy, jak i wszystkie organy państwowe działają w reżimie sanitarnym w związku z epidemią COVID 19, co także ma wpływ na czas oczekiwania. Jeszcze raz podkreślić należy, że po wpłynięciu w dniu 9 grudnia 2020 r. ponownego pisma skarżącej wraz wnioskiem o wyznaczenie terminu rozprawy, zarządzeniem z dnia 15 stycznia 2021 r. skierowano sprawę do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych. Niemniej z uwagi na pismo z dnia 1 lutego 2021 r. wniesione przez organ w którym zawarty był wniosek o przeprowadzenie rozprawy, zarządzeniem z dnia 18 lutego 2021 r. sprawa ta została zdjęta z wokandy posiedzenia niejawnego wyznaczonego w dniu 18 lutego 2021 r. Następnie, po wpłynięciu w dniu 13 września 2021 roku kolejnego pisma skarżącej wraz wnioskiem o wyznaczenie terminu rozprawy, Naczelny Sąd Administracyjny pismem poinformował, że sprawa skarżącej zostanie skierowana na rozprawę odmiejscowioną w najbliższym możliwym terminie. Rozprawa odmiejscowiona została wyznaczona zarządzeniem z dnia 16 listopada 2021 r. na dzień 25 stycznia 2022 r. Podkreślić należy, że skargę na przewlekłość postępowania skarżąca złożyła w dniu 24 stycznia 2022 roku, a więc po upływie dwóch miesięcy od uzyskania informacji o wyznaczeniu terminu rozprawy odmiejscowionej na jeden dzień przed rozprawą, na której Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną organu. Ze wskazanych powodów Naczelny Sąd Administracyjny - na podstawie art. 12 ust. 1 ustawy z dnia 17 czerwca 2004 r. - orzekł jak w sentencji postanowienia.