II GNP 2/23

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Mirosław Trzecki (spr.) Sędzia NSA Wojciech Kręcisz Sędzia del. WSA Krzysztof Sobieralski po rozpoznaniu w dniu 13 czerwca 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej skargi K.K. o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 14 lipca 2021 r. sygn. akt VII SA/Wa 1706/20 w sprawie ze skargi K.K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia 24 lipca 2020 r. nr KOA/635/Ru/20 w przedmiocie zatrzymania prawa jazdy postanawia: 1. odrzucić skargę o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego wyroku; 2. zwrócić K.K. ze środków budżetowych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie 200 (dwieście) złotych tytułem uiszczonego wpisu sądowego od skargi o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego wyroku.

Wyrokiem z 14 lipca 2021 r., sygn. akt VII SA/Wa 1706/20, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę K.K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z 24 lipca 2020 r. w przedmiocie zatrzymania prawa jazdy. Odpis sentencji wyroku wydanego na posiedzeniu niejawnym został doręczony pełnomocnikowi skarżącego. Pismem z 28 listopada 2022 r. skarżący złożył skargę o stwierdzenie niezgodności z prawem powyższego wyroku, zaskarżając ten wyrok w całości. Wniósł o stwierdzenie niezgodności z prawem wyroku względnie o jego uchylenie w całości oraz o rozpoznanie sprawy na rozprawie. Zarzucił naruszenie przepisów postępowania mających istotny wpływ na wynik sprawy, tj.: art. 7 k.p.a., art. 7a § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2022 r., poz. 2000; dalej "k.p.a."), w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. oraz art. 80 k.p.a. poprzez przyjęcie, że Sąd prawidłowo oraz wyczerpująco przeprowadził postępowanie dowodowe i niedokonanie przez Sąd faktycznej oceny koherentności prowadzonego postępowania dowodowego, jak również dokonanie oceny materiału dowodowego w sposób tendencyjny i wybiórczy oraz zinterpretowanie wątpliwości co do treści normy prawnej stanowiącej podstawę zaskarżonej decyzji na niekorzyść skarżącego, co stanowiło oczywiste naruszenie zasady pierwszeństwa słusznego interesu strony, a w rezultacie doprowadziło do utrzymania w mocy zaskarżonej decyzji odbierającej skarżącemu uprawnienia; art. 8 k.p.a., art. 10 § 1 k.p.a. w zw. z art. 44 k.p.a. w zw. z art. 110 § 1 k.p.a. poprzez uniemożliwienie skarżącemu czynnego udziału w postępowaniu na każdym jego stadium, co naruszyło w sposób rażący przysługujące mu prawo do obrony poprzez bezkrytyczne uznanie przez organ drugiej instancji oraz Sąd, iż brak skutecznego doręczenia skarżącemu w trybie art. 44 k.p.a. (i) zawiadomienia o skierowaniu na egzamin kontrolny, (ii) decyzji kierującej na egzamin kontrolny, (iii) decyzji o cofnięciu uprawnień do kierowania pojazdami oraz fakt niewejścia do obrotu prawnego niniejszych dokumentów nie mają wpływu na konieczność uchylenia zaskarżonej decyzji, a tym samym wyroku WSA pomimo niewątpliwego stwierdzenia faktu, iż zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem przepisów postępowania; 3. art. 80 k.p.a. w zw. art. 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 11 k.p.a. poprzez wadliwe uzasadnienie zaskarżonego wyroku w zakresie wyjaśnienia podstawy faktycznej i prawnej, zawierające wewnętrzne sprzeczności i błędy merytoryczne (w danych skarżącego, jak i samej sygnaturze akt) 4. art. 80 k.p.a. w zw. art. 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 11 k.p.a. poprzez wadliwe uzasadnienie zaskarżonego wyroku przejawiające się choćby w przyznaniu, iż zawiadomienie o skierowaniu na egzamin kontrolny, decyzja kierująca na egzamin kontrolny, decyzja o cofnięciu uprawnień do kierowania pojazdami (i) nie zostały skarżącemu skutecznie doręczone, (ii) nie zachodzą przesłanki do uznania fikcji doręczenia niniejszych dokumentów, (iii) dokumenty te nie weszły do obrotu prawnego, a mimo to zaskarżone rozstrzygniecie utrzymało w mocy przedmiotową decyzję skarżonym wyrokiem; 5. art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., poprzez niezasadne utrzymanie w mocy decyzji w przedmiocie zatrzymania Skarżącemu prawa jazdy [...] do czasu wykazania się posiadaniem kwalifikacji do prowadzenia pojazdów pomimo stwierdzenia faktu, iż zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem przepisów postępowania. W uzasadnieniu skarżący przedstawił argumenty świadczące – jego zdaniem – o wadliwości powyższego wyroku. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 285a § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 259; dalej p.p.s.a.") skarga o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia przysługuje od prawomocnego orzeczenia wojewódzkiego sądu administracyjnego, gdy przez jego wydanie została stronie wyrządzona szkoda, a zmiana lub uchylenie orzeczenia w drodze innych przysługujących stronie środków prawnych nie było i nie jest możliwe. Z kolei art. 285a § 2 p.p.s.a. stanowi, że skarga, o której mowa w § 1, przysługuje również w wyjątkowych przypadkach od prawomocnego orzeczenia wojewódzkiego sądu administracyjnego, jeżeli strony nie skorzystały z przysługujących im środków prawnych, gdy niezgodność z prawem wynika z naruszenia podstawowych zasad porządku prawnego lub konstytucyjnych wolności albo praw człowieka i obywatela, chyba że jest możliwa zmiana lub uchylenie orzeczenia w drodze innych przysługujących stronie środków prawnych. Zakresem normy z art. 285a § 2 p.p.s.a. objęte są zatem w wyjątkowych sytuacjach prawomocne orzeczenia wojewódzkich sądów administracyjnych, jeżeli strony nie skorzystały z przysługujących im środków prawnych, np. nie wniosły skargi kasacyjnej lub nie wniosły skargi o wznowienie postępowania, chyba że jest możliwa zmiana lub uchylenie orzeczenia w drodze innych przysługujących stronie środków prawnych, np. istnieją przesłanki i termin do wniesienia skargi o wznowienie postępowania. W takim przypadku strona wnosząca skargę na podstawie art. 285a § 2 p.p.s.a. obowiązana jest w skardze tej – poza innymi warunkami wymienionymi w art. 285e § 1 p.p.s.a. – wykazać, że występuje wyjątkowy przypadek uzasadniający wniesienie skargi (art. 285e § 1 pkt 5 p.p.s.a.). Skargę, która nie spełnia wymagań określonych w art. 285e § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny odrzuca na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 285h § 1 p.p.s.a. (por. postanowienia NSA m.in. z: 25 lutego 2011 r. o sygn. akt I ONP 14/11, 17 grudnia 2010 r. o sygn. akt I ONP 16/10, 19 czerwca 2012 r. o sygn. akt II FNP 11/12, 21 sierpnia 2015 r. o sygn. akt II GNP 3/15; dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych na stronie http://orzeczenia.nsa.gov.pl/). Taka sytuacja wystąpiła w niniejszej sprawie. Wnosząc skargę o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego wyroku na podstawie art. 285a § 2 p.p.s.a., jej autor nie wykazał, że zachodzi wyjątkowy przypadek, o którym mowa w tym przepisie, do czego zobligowany jest na podstawie art. 285e § 1 pkt 5 p.p.s.a. Jako wypełnienie obowiązku określonego w art. 285e § 1 pkt 5 p.p.s.a. nie można w szczególności przyjąć stwierdzeń, że "Sąd w sposób wadliwy zaaprobował stanowisko Starosty Piaseczyńskiego, nie dokonując wyczerpującego zgromadzenia materiału dowodowego oraz interpretując przyznane wątpliwości co do stanu faktycznego sprawy na niekorzyść skarżącego (...), co stanowiło oczywiste naruszenie zasady pierwszeństwa słusznego interesu strony" (str 3 skargi) czy "Niewyjaśnienie wszystkich okoliczności mających istotne znaczenie w sprawie oraz nieuzasadnienie decyzji w sposób właściwy narusza podstawowe zasady postępowania administracyjnego i stanowi podstawę do uchylenia przez sąd administracyjny zaskarżonego wyroku" (str 5 skargi). Argumentacja ta mogłaby stanowić uzasadnienie skargi kasacyjnej, która w rozpoznawanej sprawie nie była wniesiona, a nie skargi o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia. Autor skargi nie podjął bowiem nawet próby wskazania okoliczności pozwalających na przyjęcie, że w sprawie rzeczywiście wystąpił wyjątkowy przypadek przemawiający za rozpoznaniem skargi od wyroku sądu pierwszej instancji. Uzasadnienie skargi nie zawiera także wskazania, które konkretnie podstawowe zasady porządku prawnego lub konstytucyjne wolności albo prawa człowieka i obywatela zostały naruszone na skutek wydania zaskarżonego orzeczenia. Treść zarzutów skargi oraz ich uzasadnienie świadczą natomiast o tym, że autor skargi o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia błędnie kwalifikuje ten środek prawny jako kolejny instancyjny środek odwoławczy, którego uwzględnienie mogłoby skutkować uchyleniem zaskarżonego orzeczenia. Takie stanowisko nie znajduje jednak oparcia w obowiązujących przepisach prawa. Z powodu powyższych wadliwości konstrukcyjnych skargi o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia należało ją odrzucić (por. np. postanowienie NSA z 10 grudnia 2015 r., sygn. akt II GNP 4/15). Z przedstawionych powodów Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 285h § 1 p.p.s.a., orzekł jak w pkt 1 sentencji. O zwrocie wpisu sądowego od skargi o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia NSA orzekł na podstawie art. 232 § 1 pkt 1 p.p.s.a.