II FZ 941/13

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Zbigniew Kmieciak, po rozpoznaniu w dniu 8 listopada 2013 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia C. T. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 14 sierpnia 2013 r. sygn. akt I SA/Sz 959/12 w przedmiocie prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie ze skargi C. T. na czynności Naczelnika Urzędu Skarbowego w P. w przedmiocie postępowania egzekucyjnego postanawia oddalić zażalenie.

Postanowieniem z dnia 14 sierpnia 2013 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie, w sprawie o sygn. akt I SA/Sz 959/12, umorzył postępowanie sądowoadministracyjne wszczęte wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym złożonym przez C. T. – nazywanego dalej "Skarżącym". Z uzasadnienia postanowienia wynika, że postanowieniem z dnia 14 grudnia 2012 r. Skarżącemu udzielono prawa pomocy w zakresie całkowitym. Pełnomocnik Skarżącego, wyznaczony przez Okręgową Radę Adwokacką w Szczecinie, przygotował opinię o braku podstaw do sporządzenia i wniesienia skargi kasacyjnej od postanowienia w przedmiocie odrzucenia skargi. Skarżący, niezgodziwszy się z działaniem pełnomocnika, ponownie wystąpił o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym. W ocenie sądu pierwszej instancji, wniosek Skarżącego był o tyle bezzasadny, że Skarżącemu przyznano już prawo pomocy. Zostało ono zrealizowane: ustanowiono Skarżącemu pełnomocnika, natomiast sposób w jaki pełnomocnik reprezentuje Skarżącego (w tym kwestia sporządzenie opinii o braku podstaw do sporządzenia i wniesienia skargi kasacyjnej) nie podlega kontroli sądów administracji. Niezadowolenie z działań pełnomocnika nie może zatem być przedmiotem rozpoznania przez sąd. W tym stanie rzeczy, zgodnie z art. 161 § 1 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 z późn. zm.) – powoływanej dalej jako "P.p.s.a.", sąd wydał postanowienie o umorzeniu postępowania, jako że było ono bezprzedmiotowe. W zażaleniu na powyższe postanowienie Skarżący podniósł, że sporządzenia opinii o braku podstaw do sporządzenia i wniesienia skargi kasacyjnej nie można rozumieć jako udzielenia pomocy. Skarżący argumentował, że w wyniku działania pełnomocnika został pozbawiony prawa do zainicjowania postępowania odwoławczego. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie jest zasadne i podlega oddaleniu. Prawo pomocy (w tym ustanowienie pełnomocnika z urzędu) ma na celu zagwarantowanie stronie, która nie posiada wystarczających środków, prawa do sądu (art. 246 § 1 P.p.s.a.). Rozpoznanie skargi kasacyjnej nie jest natomiast warunkiem zrealizowania tegoż prawa i – wbrew temu co podnosi Skarżący – sporządzenie opinii prawnej o braku podstaw do napisania i wniesienia stanowi realizację prawa pomocy. Jej sporządzenie ma na celu niedopuszczenie do wszczęcia postępowania, które w ocenie profesjonalnego pełnomocnika, zakończy się niepowodzeniem. Jeżeli zatem, zapoznawszy się z aktami sprawy, pełnomocnik z urzędu dojdzie do wniosku, że nie istnieją szanse uwzględnienia skargi kasacyjnej, jego obowiązkiem jest sporządzenie wspomnianej opinii – co stanowi formę pomocy, a nie odmowę jej udzielenia. O tym, że sporządzenie opinii prawnej o braku podstaw do sporządzenie i wniesienia skargi kasacyjnej stanowi realizację prawa pomocy wskazuje ponadto § 13 ust. 4 pkt 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1348 ze zm.). Zgodnie z przywołanym przepisem "za sporządzenie i wniesienie skargi kasacyjnej oraz za sporządzenie opinii o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej" adwokatowi z urzędu przysługuje połowa stawki minimalnej. Ustawodawca na równi traktuje zatem zarówno sporządzenie przez pełnomocnika z urzędu skargi kasacyjnej jak i opinii o braku podstaw do jej wniesienia. W tej sytuacji Skarżący nie może skutecznie domagać się ponownego przyznania prawa pomocy i wyznaczenia nowego pełnomocnika z urzędu, ponieważ w tym zakresie prawo pomocy zostało już skonsumowane (podobnie: postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 kwietnia 2005 r. – sygn. akt II OZ 262/05, dnia 1 września 2013 r. – sygn. akt I OZ 981/12, dnia 30 października 2012 – sygn. akt I OZ 809/12). Stąd też, w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, sąd pierwszej instancji zasadnie umorzył postępowanie sądowoadministracyjne w przedmiocie udzielenia prawa pomocy. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i 2 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji.