II FZ 92/23

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Anna Dumas po rozpoznaniu w dniu 25 października 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia P. U. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 3 sierpnia 2023 r. sygn. akt III SA/Wa 892/23 w przedmiocie wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi P. U. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie z dnia 31 stycznia 2023 r. nr 1401-IOD-3.4102.66.2022.13.RM w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2015 r. postanawia: oddalić zażalenie.

Postanowieniem z 3 sierpnia 2023 r., III SA/Wa 892/23, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi P. U. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie z 31 stycznia 2023 r., w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2015 r. W uzasadnieniu powyższego postanowienia Sąd pierwszej instancji wskazał, że skoro Skarżący w złożonym wniosku nie wykazał w sposób jednoznaczny i niebudzący wątpliwości, że w sprawie zachodzi realna możliwość zaistnienia niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, brak było podstaw do udzielenia ochrony tymczasowej i wydania orzeczenia zgodnego z oczekiwaniami Skarżącego. Z uwagi na powyższe Sąd na podstawie art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2019 r., poz. 2325, dalej jako: "P.p.s.a."), odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. W zażaleniu na powyższe postanowienie Skarżący zarzucił naruszenie przepisów postępowania, mających istotny wpływ na wynik sprawy tj.: 1. art. 61 § 3 P.p.s.a. poprzez niewstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie z 31 stycznia 2023 r oraz poprzedzającej ją decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego w A. z 25 sierpnia 2022 roku, w sytuacji gdy okoliczności sprawy wskazują iż na skutek niewstrzymania wykonania skarżonych decyzji i skierowania wobec Skarżącego egzekucji administracyjnej zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia Skarżącemu znacznej szkody i spowodowania trudnych do odwrócenia skutków poprzez pozbawienie Skarżącego znacznych środków finansowych niezbędnych do zaspokojenia podstawowych potrzeb bytowych, 2. art. 133 § 1 w zw. z art. 166 P.p.s.a. poprzez niewłaściwe zastosowanie powyższego przepisu w stanie faktycznym niniejszej sprawy, polegające na wydaniu postanowienia nie na podstawie całości materiału dowodowego znajdującego się w aktach sprawy, w wyniku czego WSA w Warszawie odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. W myśl art. 61 § 3 P.p.s.a., po przekazaniu sądowi skargi sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części aktu lub czynności, o których mowa w § 1, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Zauważyć należy, że sąd może wstrzymać wykonanie zaskarżonego aktu lub czynności, jeżeli została spełniona co najmniej jedna z ustawowych przesłanek, uregulowana w art. 61 § 3 P.p.s.a., tj. gdy stwierdzono, że zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody albo niebezpieczeństwo spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Użyte przez ustawodawcę nieostre pojęcia: "znaczna szkoda" lub "trudne do odwrócenia skutki" wymagają konkretyzacji w dokładnie i wszechstronnie zgromadzonym materiale dowodowym, który powinien w szczególności przedstawić wnioskodawca (por. postanowienie NSA z 26 września 2013 r., II FSK 2540/13). Samo powołanie się przez niego na ustawowe przesłanki bez wskazania, na czym one polegają w realiach konkretnej sprawy, w żaden sposób nie uzasadnia żądania wniosku. Na wnioskodawcy spoczywa obowiązek szczególnie wnikliwego uzasadnienia wniosku. Za zasadne uznać należy przyjęcie, że skoro postępowanie w przedmiocie wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji jest inicjowane wnioskiem strony, to na wnioskodawcy spoczywa powinność wskazania konkretnych zagrożeń płynących z wykonania kwestionowanego aktu. Ciężar uprawdopodobnienia przesłanek wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu spoczywa przy tym na wnioskodawcy. Skarżący musiałby wykazać, że narażony jest na szkodę znacznych rozmiarów albo że skutki wykonania decyzji (dobrowolnego bądź przymusowego ‒ w drodze egzekucji) będą nieodwracalne. Odnosząc powyższe uwagi do rozpoznawanej sprawy należy stwierdzić, że w złożonym przez siebie wniosku Skarżący nie przedstawił ani tym bardziej nie udokumentował w dostateczny sposób okoliczności, które mogłyby spowodować możliwość wyrządzenia po jego stronie znacznej szkody lub trudnych do odwrócenia skutków. W rozpoznawanej sprawie Skarżący, domagając się wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji, formułował jedynie ogólnikowe twierdzenia na temat wpływu wykonania zaskarżonej decyzji, odnosząc się do "prawdopodobieństwa wyrządzenia Skarżącemu znacznej szkody i spowodowania trudnych do odwrócenia skutków/Zobowiązanie w podatku dochodowym od osób fizycznych opiewa na kwotę 480.179,00 zł/." (k. 6 akt sądowych). Ponadto Skarżący argumentował, że "wykonanie decyzji określającej obowiązek w podatku dochodowym od osób fizycznych na tak wysoką kwotę będzie skutkować niebezpieczeństwem wyrządzenia Skarżącemu znacznej szkody majątkowej." (k. 17 akt sądowych). Naczelny Sąd Administracyjny zauważa, że wniosek Skarżącego o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji nie odnosił się jednak do konkretnych zdarzeń (okoliczności) świadczących o tym, że w stosunku do wnioskodawcy wstrzymywanie wykonania zaskarżonego aktu jest uzasadnione. Słusznie zatem uznał Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia, że "Sąd nie był więc w stanie w sposób wolny od wątpliwości ocenić kondycji finansowej Skarżącego oraz zaistnienia szkody w przypadku wykonania decyzji podatkowych.". W rezultacie Sąd nie miał możliwości stwierdzenia zaistnienia przesłanek opisanych w art. 61 § 3 P.p.s.a., warunkujących przyznanie ochrony tymczasowej. Oceniając zarzut naruszenia art. 133 § 1 w zw. z art. 166 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny uznaje go za oczywiście bezzasadny. Należy podkreślić, że ciężar wykazania zasadności wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji spoczywał na Skarżącym. Sąd pierwszej instancji miał natomiast obowiązek rozstrzygnięcia wniosku na podstawie akt sprawy, w tym zatem dokumentów przedstawionych przez strony postępowania. Skarżący uchylił się jednak od prawidłowego uzasadnienia wniosku i poparcia jego twierdzeń stosownymi dokumentami, co skutkowało odmową wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. Natomiast Sąd pierwszej instancji prawidłowo wywiązując się z nałożonych nań obowiązków przeanalizował także akta sprawy w zakresie postępowania w przedmiocie prawa pomocy, czemu wyraz dał w treści zaskarżonego uzasadnienia. Sąd podkreślił m.in., że "również na etapie rozpatrywania wniosku o przyznanie prawa pomocy Skarżący nie przekazał z własnej inicjatywy oraz na wezwanie Sądu dokumentów lub wyjaśnień wskazujących na Jego sytuację majątkową" i w konsekwencji Sąd "nie miał również możliwości wzięcia pod uwagę dowodów złożonych w postępowaniu o przyznanie prawa pomocy, a które ewentualnie potwierdzałyby zasadność wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji organów podatkowych obu instancji". Wobec podnoszonych przez Skarżącego w zażaleniu okoliczności dotyczących sytuacji majątkowej należy też podkreślić, że zgodnie z art. 67a § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2020 r., poz. 1325 ze zm.) organ podatkowy na wniosek podatnika w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym może rozłożyć zapłatę podatku lub zaległości podatkowej wraz z odsetkami za zwłokę na raty, a to może przyczynić się do zachowania stabilności finansowej. Powyższy przepis przewiduje też uprawnienie organu do umorzenia w całości lub w części zaległości podatkowych, odsetek za zwłokę lub opłatę prolongacyjną (art. 67a § 1 pkt 3 O.p.). Z kolei w świetle art. 8-10 ustawy z 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2012 r. poz. 1015 z późn. zm.) dopuszczalność prowadzenia egzekucji jest ograniczona do zakresu, w jakim nie zostanie zagrożone minimum utrzymania dłużnika i osób pozostających według ustawowego obowiązku na jego utrzymaniu. Te okoliczności prawne niewątpliwie służą ochronie strony. Jednocześnie Naczelny Sąd Administracyjny nadmienia, że postanowienia w sprawie wstrzymania aktu lub czynności sąd może zmienić w każdym czasie w razie zmiany okoliczności, o czym stanowi art. 61 § 4 P.p.s.a. To jednak w interesie strony leży takie sformułowanie wniosku, aby powołane w nim okoliczności wskazywały na wystąpienie w jej przypadku przesłanek z art. 61 § 3 P.p.s.a. oraz poparcie zawartych we wniosku twierdzeń stosownymi dokumentami. Sąd musi mieć bowiem wiedzę o konkretnych okolicznościach przemawiających za wstrzymaniem wykonania aktu lub czynności, jak również możliwość zweryfikowania tej wiedzy, a dostarczenie odpowiednich informacji i dokumentów w tym zakresie obciąża stronę. W związku z powyższym, Naczelny Sąd Administracyjny oddalił zażalenie na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 P.p.s.a.