II FZ 786/17

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Małgorzata Wolf–Kalamala, po rozpoznaniu w dniu 3 sierpnia 2018 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia A. N. na postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 24 maja 2018 r., sygn. akt II FZ 786/17 w przedmiocie odrzucenia zażalenia na postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 24 stycznia 2018 r., sygn. akt II FZ 786/17 w sprawie ze skargi A. N. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Rzeszowie z 9 września 2017 r., nr [...] w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności zarzutu zgłoszonego w postępowaniu egzekucyjnym postanawia: odrzucić zażalenie.

Postanowieniem z 24 maja 2018 r. Naczelny Sąd Administracyjny odrzucił zażalenie A. N. na postanowienie tego sądu z 24 stycznia 2018 r. Pismem z dnia 12 czerwca 2018 r. Skarżący wniósł zażalenie na powyższe postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Jak stanowi art. 194 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017, poz. 1369 ze zm., dalej: P.p.s.a.), zażalenie do Naczelnego Sądu Administracyjnego przysługuje na postanowienia wojewódzkiego sądu administracyjnego. Przepisy procedury sądowoadministracyjnej wyraźnie określają, że zażaleniem mogą być zaskarżane wyłącznie postanowienia wojewódzkich sądów administracyjnych, stąd wniesienie zażalenia na postanowienie NSA jest niedopuszczalne. Powyższe uwagi prowadzą do wniosku, że wniesiony przez Skarżącego środek zaskarżenia jest niedopuszczalny, w związku z czym podlega odrzuceniu. Naczelny Sąd Administracyjny jest instancją najwyższą w postępowaniu sądowoadministracyjnym, jego orzeczenia są ostateczne i nie przysługują od nich żadne środki odwoławcze. Równocześnie należy zauważyć, że jest to drugie zażalenie wniesione przez Skarżącego od postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego. Przy czym oba mają zbieżną treść. W tym stanie rzeczy należy stwierdzić, że składane przez Skarżącego pisma nie mają na celu ochrony jego praw i nie służą zakończeniu sprawy w sposób zgodny z prawem w wyniku przeprowadzenia instancyjnej kontroli sądowej. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, działanie Skarżącego należy ocenić jako nadużycie prawa procesowego. W tym miejscu należy wyjaśnić, że w doktrynie oraz orzecznictwie przyjmuje się, że nadużycie praw procesowych należy uznać za samoistną instytucję prawa procesowego (por. Piotr Przybysz, Nadużycie prawa w prawie administracyjnym, [w:] H. Izdebski, A. Stępkowski, Nadużycie prawa, Warszawa 2003). Do nadużycia prawa dochodzi w sytuacjach, gdy strona podejmuje prawnie dozwolone działania dla celów innych, niż przewidziane przez ustawodawcę. Każde prawo podmiotowe, w tym prawo do sądu, przyznane jest przez normę prawną w celu ochrony interesów uprawnionego. Prawo to powinno być jednak wykonywane zgodnie z celem, na który zostało przyznane. W konsekwencji zachowanie, które formalnie zgodne jest z literą prawa, lecz sprzeciwia się jej sensowi, nie może zasługiwać na ochronę (por. Marcin Warchoł, Pojęcie nadużycia prawa w procesie karnym, "Prokuratura i prawo", nr 11/2007). Tak samo należy ocenić działania podmiotu, który inicjuje szereg postępowań sądowych w celu innym, niż ochrona swoich praw. Stanowisko takie znajduje aprobatę nie tylko w doktrynie oraz orzecznictwie sądów polskich, ale także akceptowane jest przez Europejski Trybunał Praw Człowieka, który wielokrotnie zwracał uwagę, że określone działania strony w procesie można uznać za nadużycie prawa do sądu. Za dopuszczalną uznano m.in. odmowę przyznania pomocy prawnej z uwagi na nadużycie prawa do sądu (por. Europejska Konwencja Praw Człowieka i jej system kontrolny – perspektywa systemowa i orzecznicza, red. M. Balcerzak, T. Jasudowicz, J. Kapelańska-Pręgowska, Toruń 2011). Podkreślenia wymaga, że ocena działań stron postępowania sądowoadministracyjnego pod kątem nadużycia prawa wymaga każdorazowo wnikliwej analizy, tak, aby mieć pewność, że rzeczywiste prawo do sądu nie doznało żadnego uszczerbku. Z uwagi na powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 178 w zw. z art. 197 § 2 P.p.s.a., orzekł o odrzuceniu zażalenia