II FZ 782/16

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA: Grażyna Nasierowska, , , po rozpoznaniu w dniu 18 listopada 2016 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia S. J. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 8 lipca 2016 r. sygn. akt I SA/Łd 259/16 odrzucające zażalenie na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 7 czerwca 2016 r., sygn. akt I SA/Łd 259/16 w sprawie ze skargi S. J. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Łodzi z dnia 1 marca 2016 r. nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2012 r. postanawia: oddalić zażalenie.

Postanowieniem z dnia 8 lipca 2016 r., sygn. akt I SA/Łd 259/16, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi odrzucił zażalenie S. J. na postanowienie tego Sądu z dnia 7 czerwca 2016 r., w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Łodzi z dnia 1 marca 2016 r., w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2012 r. Sąd wskazał, iż postanowieniem z dnia 7 czerwca 2016 r. Sąd utrzymał w mocy zarządzenie referendarza sądowego z dnia 29 kwietnia 2016 r., którym pozostawiono wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych bez rozpoznania. Skarżący złożył zażalenie od powyższego postanowienia. Uzasadniając swoje rozstrzygnięcie Sąd pierwszej instancji wskazał, iż w związku ze zmianą brzmienia art. 260 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.; dalej p.p.s.a.) na podstawie ustawy z dnia 9 kwietnia 2015 r. o zmianie ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2015 r., poz. 658, dalej "ustawa nowelizująca"), wniosek o przyznanie prawa pomocy rozpoznaje referendarz sądowy, a wojewódzki sąd administracyjny - rozpoznając sprzeciw od takiego orzeczenia - orzeka jako sąd drugiej instancji - zatem od postanowienia wojewódzkiego sądu administracyjnego wydanego na skutek rozpoznania sprzeciwu nie przysługuje zażalenie, ani jakikolwiek inny środek zaskarżenia, ponieważ nie przewidują tego przepisy p.p.s.a. W zażaleniu skarżący podniósł, że wnosi "o kasację postanowienia, wszczęcie postępowania z urzędu bez żadnych opłat". Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie jest zasadne. Należy przede wszystkim wyjaśnić, że w dniu 15 sierpnia 2015 r. weszła w życie ustawa nowelizująca, modyfikująca – w sprawach wszczętych po tym dniu, a taką bez wątpienia jest rozpoznawana sprawa – m.in. zasady rozpoznawania w postępowaniu sądowoadministracyjnym wniosków o przyznanie prawa pomocy. Znacznej zmianie uległ, na co zwrócił uwagę Sąd pierwszej instancji, m.in. art. 260 p.p.s.a. Przepis ten przed dniem 15 sierpnia 2015 r. stanowił, że wniesienie sprzeciwu (jeśli nie jest on odrzucony) skutkuje utratą mocy przez zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został ten sprzeciw wniesiony, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Na postanowienie sądu wydane w tym trybie przysługiwało zażalenie (por. art. 260 p.p.s.a. in fine, w brzmieniu sprzed dnia 15 sierpnia 2015 r.). Obecnie w świetle art. 260 p.p.s.a. sąd rozpoznając sprzeciw od zarządzeń lub postanowień referendarza, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8 p.p.s.a., wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza zmienia albo utrzymuje w mocy, orzekając jako sąd drugiej instancji i stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu. Przepis art. 260 p.p.s.a. w brzmieniu obecnie obowiązującym – w przeciwieństwie np. do art. 258 § 4 p.p.s.a. (przewidującego w szczególnie uzasadnionych przypadkach możliwość wydawania zarządzeń lub postanowień, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8 p.p.s.a., przez sąd) – nie wskazuje na zaskarżalność postanowienia wydanego na jego podstawie. Wymaga przypomnienia, że zgodnie z art. 194 § 1 p.p.s.a. zażalenie do Naczelnego Sądu Administracyjnego przysługuje na postanowienia wojewódzkiego sądu administracyjnego w przypadkach przewidzianych w ustawie oraz na postanowienia, których przedmiotem są kwestie określone bezpośrednio w art. 194 § 1 pkt 1-10 p.p.s.a. Postanowienia wojewódzkiego sądu administracyjnego wydane na skutek rozpoznania sprzeciwu nie zostały ujęte w tym katalogu, brak jest też innego przepisu ustawy wskazującego na możliwość wniesienia zażalenia na takie postanowienie, jak to wydane przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w dniu 7 czerwca 2016 r. W konsekwencji należy stwierdzić, że ustawodawca nie przewidział możliwości zaskarżenia wydanego na podstawie art. 260 § 1 p.p.s.a. postanowienia wojewódzkiego sądu administracyjnego o zmianie lub utrzymaniu w mocy postanowienia/zarządzenia referendarza sądowego z zakresu prawa pomocy. Zażalenie wniesione na orzeczenie, od którego nie przysługuje taki środek zaskarżenia, podlega odrzuceniu jako niedopuszczalne. W związku z powyższym Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 1 i § 2 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.