II FZ 659/16

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Tomasz Kolanowski, , , po rozpoznaniu w dniu 18 listopada 2016 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia R. U. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 6 czerwca 2016 r. sygn. akt I SA/Bd 892/15 w zakresie odrzucenia skargi R. U. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w B. z dnia 6 sierpnia 2015 r. nr (...) w przedmiocie zabezpieczenia na majątku podatnika należności podatkowych postanawia oddalić zażalenie.

Przedmiotem zażalenia jest postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z 6 czerwca 2016 r., sygn. akt I SA/Bd 892/15, mocą którego odrzuconą skargę R. U. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w B. z 6 sierpnia 2015 r. w przedmiocie zabezpieczenia na majątku należności z tytułu podatku dochodowego od osób fizycznych za 2013 r. W motywach orzeczenia Sąd podniósł, że w ww. skardze skarżący zawarł wniosek o przyznanie prawa pomocy w części poprzez zwolnienie z opłaty od skargi. Zarządzeniem z 18 grudnia 2015 r. referendarz sądowy pozostawił wniosek bez rozpoznania. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy postanowieniem z 26 stycznia 2016 r. utrzymał w mocy zaskarżone zarządzenie. Pismem z 9 lutego 2016 r. skarżący wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym. Zarządzeniem z 14 kwietnia 2016 r. referendarz sądowy pozostawił wniosek bez rozpoznania. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy postanowieniem z 9 maja 2016 r. utrzymał w mocy zaskarżone zarządzenie. Zarządzeniem z 10 maja 2016 r. Przewodniczący Wydziału wezwał stronę skarżącą do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w terminie 7 dni od daty doręczenia odpisu zarządzenia, pod rygorem odrzucenia skargi. Odpis zarządzenia został doręczony stronie skarżącej 20 maja 2016 r. W wyznaczonym terminie do uiszczenia wpisu od skargi ponownie złożono wniosek o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od wpisu sądowego od skargi. Wpis nie został uiszczony. W zaskarżonym postanowieniu Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy odrzucił skargę. W uzasadnieniu Sąd podkreślił, że w orzecznictwie sądowoadministracyjnym ugruntowany jest pogląd, iż ponowne złożenie wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych, nawet dokonane w terminie określonym w ponownym wezwaniu do uiszczenia wpisu wystosowanym do strony po wydaniu prawomocnego postanowienia odmawiającego zwolnienia od kosztów, nie uchyla skutków tego prawomocnego rozstrzygnięcia i pozostaje bez wpływu na bieg terminu do uiszczenia wpisu sądowego. Kolejny wniosek o przyznanie prawa pomocy nie chroni więc strony przed skutkami niezastosowania się do treści ponownego wezwania do uiszczenia wpisu we wskazanym przez sąd terminie. Nieuiszczenie wpisu przez skarżącego w terminie wskazanym w wezwaniu Sądu dokonanym po prawomocnym oddaleniu wniosku o przyznanie prawa pomocy, powoduje w konsekwencji, że skarga, jako nieopłacona, podlega odrzuceniu. Zdaniem Sądu, wskazaną ocenę przedstawionego zagadnienia odnieść należy także do sytuacji, gdy pierwszy, złożony w postępowaniu wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy rozstrzygnięty został (jak w niniejszej sprawie) prawomocnym orzeczeniem formalnym (tj. zarządzeniem o pozostawieniu wniosku bez rozpoznania, a następnie postanowieniem Sądu utrzymującym w mocy to zarządzenie wskutek wniesionego sprzeciwu). W zażaleniu na to postanowienie skarżący wniósł o jego uchylenie w całości, wnosząc także ponownie o przyznanie prawa pomocy w całości. W uzasadnieniu podniósł, że rozstrzygnięcie Sądu było przedwczesne, zaś Sąd w pierwszej kolejności winien rozpatrzeć wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego prawidłowo przyjął Sąd pierwszej instancji, że w następstwie prawomocnego zakończenia postępowania z wniosku o przyznanie prawa pomocy Sąd ten miał obowiązek - stosownie do art. 220 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718, ze zm.; dalej: p.p.s.a.) - wezwać stronę do uiszczenia wpisu od skargi, wyznaczając ustawowy termin do dokonania tej czynności oraz wskazując rygor jej niewykonania. Jeżeli natomiast strona po doręczeniu jej takiego wezwania, a przed upływem 7-dniowego terminu do uiszczenia wpisu od środka zaskarżenia, wystąpi do sądu z ponownym wnioskiem o przyznanie prawa pomocy, bieg terminu do opłacenia skargi nie zostaje przerwany. Naczelny Sąd Administracyjny podziela stanowisko przedstawione przez Sąd pierwszej instancji w zaskarżonym postanowieniu, zgodnie z którym przedstawiona wyżej ocena przedstawionego zagadnienia odnosi się również do sytuacji, gdy pierwszy złożony w postępowaniu wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy rozstrzygnięty został prawomocnym orzeczeniem formalnym (tj. zarządzeniem o pozostawieniu wniosku bez rozpoznania, a następnie postanowieniem Sądu utrzymującym w mocy to zarządzenie wskutek wniesionego sprzeciwu). Rację ma Sąd, gdy podnosi, że odmienna ocena występującego w tej sprawie zagadnienia mogłaby doprowadzić do uniemożliwienia, z przyczyn dotyczących wyłącznie strony, kontynuowania postępowania sądowego wskutek rozpoznawania przez sąd kolejnych, obarczonych brakami formalnymi wniosków skarżącego o przyznanie prawa pomocy, skutkując nieuzasadnionym wydłużeniem postępowania lub nawet niemożnością jego zakończenia. Skarżący, który występuje z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy obarczonym brakami formalnymi i jednocześnie braków tych nie usuwa na wezwanie sądu, składając kolejny wniosek o prawo pomocy po prawomocnym zakończeniu rozpoznawania orzeczeń wydanych w przedmiocie poprzedniego wniosku, nie może być traktowany korzystniej niż osoba, której wniosek o zwolnienie od kosztów został oddalony po merytorycznym jego rozpoznaniu. Zwrócić przy tym należy uwagę, że skarżący nie polemizuje w zażaleniu z tym stanowiskiem, lecz po raz kolejny składa wniosek o przyznanie prawa pomocy. Przyjęcie poglądu innego niż wyrażony przez Sąd pierwszej instancji, w zgodzie z którym nie można korzystniej traktować skarżącego w sytuacji, gdy udaremnia on merytoryczne rozpoznanie wniosku, prowadziłoby do możliwości paraliżowania postępowania sądowoadministracyjnego, a to dlatego, że Sąd nie mógłby nadać mu dalszego biegu wobec kolejnych wniosków strony. Podkreślić należy, że brak merytorycznego rozpoznania wniosku o przyznanie prawa pomocy jest w niniejszej sprawie wyłącznie skutkiem niezastosowania się skarżącego do wezwań Sądu (por. postanowienia z 26 stycznia 2016 r. oraz z 9 maja 2016 r., sygn. akt I SA/Bd 892/15). W tych okolicznościach Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że Sąd pierwszej instancji zasadnie odrzucił skargę skarżącego, z uwagi na niewykonanie zarządzenia z 10 maja 2016 r., tj. nieuiszczenia w wyznaczonym terminie - pomimo prawidłowego pouczenia - wpisu od tego środka. Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji postanowienia.