II FZ 748/15

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA: Anna Dumas po rozpoznaniu w dniu 3 listopada 2015 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia J. W. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 24 lipca 2015 r., sygn. akt I SA/Sz 792/14 w przedmiocie odrzucenia skargi kasacyjnej w sprawie ze skargi E. W. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Szczecinie z dnia 5 maja 2014 r., nr [...] w przedmiocie zryczałtowanego podatku dochodowego od osób fizycznych postanawia: oddalić zażalenie.

II FZ 748/15 UZASADNIENIE Postanowieniem z dnia 24 lipca 2015 r., sygn. akt I SA/Sz 792/14, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w sprawie ze skargi E. W. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Szczecinie z dnia 5 maja 2014 r. w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2008 r. odrzucił skargę kasacyjną J. W. Z uzasadnienia postanowienia Sądu pierwszej instancji wynika, że wyrokiem z dnia 15 października 2014 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie oddalił skargę E. W. na ww. decyzję. Uzasadnienie powyższego wyroku zostało sporządzone na wniosek E. W. i jej doręczone. Natomiast uczestnicy postępowania – J. W. i D. W. - nie złożyli wniosków o uzasadnienie wyroku. Pomimo tego pełnomocnik J. W. pismem z dnia 20 grudnia 2014 r. wniósł skargę kasacyjną w jego imieniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, że skarga kasacyjna J. W. podlega odrzuceniu jako niedopuszczalna. Wyjaśnił przy tym, że skargę kasacyjną wnosi się w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia stronie odpisu orzeczenia z uzasadnieniem. Zaś w sprawach, w których skargę oddalono, uzasadnienie sporządza się na wniosek strony zgłoszony w terminie siedmiu dni od dnia ogłoszenia albo doręczenia odpisu sentencji wyroku. Powyższe ma ten skutek, że w stosunku do strony, która nie złożyła wniosku o sporządzenie uzasadnienia zapadłego orzeczenia i której nie doręczono odpisu wyroku wraz z uzasadnieniem, nie rozpoczął biegu trzydziestodniowy termin do wniesienia skargi kasacyjnej. Sąd wskazał także, że uczestnik postępowania występuje w postępowaniu sądowym na prawach strony, zatem omawianą regulację stosuje się również do uczestnika postępowania. Sąd konkludował, że przedmiotowa skarga kasacyjna musiała zostać odrzucona jako niedopuszczalna, dodając, iż doręczenie odpisu wyroku wraz z uzasadnieniem jest warunkiem koniecznym do skutecznego wniesienia skargi kasacyjnej. Zaznaczono, że Sąd nie doręczył J. W. uzasadnienia wyroku, zaś brak złożenia przez J. W. wniosku o uzasadnienie wyroku i niedoręczenie mu uzasadnienia wyroku stanowi "inną przyczynę" niedopuszczalności skargi kasacyjnej. W zażaleniu na to postanowienie pełnomocnik J. W. zaskarżył je w całości i wniósł o jego uchylenie w całości oraz przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania WSA w Szczecinie. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucił naruszenie: 1. art. 32 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity: Dz.U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071 z późn. zm.), powoływanej dalej jako "k.p.a." poprzez pominięcie okoliczności, że E. W. wystąpiła do WSA w Szczecinie o doręczenie uzasadnienia wyroku jako pełnomocnik niewidomego J. W.; 2. art. 33 § 4 k.p.a. poprzez pominięcie okoliczności, że E. W. wystąpiła do WSA w Szczecinie o doręczenie uzasadnienia wyroku jako pełnomocnik niewidomego J. W. przy jednoczesnym braku wątpliwości co do istnienia i zakresu upoważnienia do występowania w imieniu J. W.; 3. art. 6 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), powoływanej dalej jako: "p.p.s.a." poprzez zaniechanie udzielania niewidomemu J. W. występującemu w sprawie bez adwokata lub radcy prawnego potrzebnych wskazówek co do czynności procesowych oraz zaniechaniu pouczania go o skutkach prawnych tych czynności i skutkach zaniedbań; 4. art. 35 § 1 p.p.s.a. poprzez pominięcie okoliczności, że E. W. wystąpiła do WSA w Szczecinie o doręczenie uzasadnienia wyroku jako pełnomocnik niewidomego J. W. przy jednoczesnym braku wątpliwości co do istnienia i zakresu upoważnienia do występowania w imieniu J. W.; 5. art. 173 § 2 p.p.s.a. poprzez pominiecie okoliczności, że E. W. wystąpiła do WSA w Szczecinie o doręczenie uzasadnienia wyroku jako pełnomocnik niewidomego J. W. przy jednoczesnym braku wątpliwości co do istnienia i zakresu upoważnienia do występowania w imieniu J. W.; 6. art. 243 p.p.s.a. poprzez odmowę udzielenia niewidomemu J. W. pomocy prawnej i przyznaniu adwokata z urzędu; 7. art. 245 p.ps.a. poprzez odmowę udzielenia niewidomemu J. W. pomocy prawnej i przyznaniu adwokata z urzędu. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Na wstępie podnieść należy, że pełnomocnik J. W. nie neguje tego, iż pismem z dnia 20 grudnia 2014 r. skargę kasacyjną wniósł – działając przez pełnomocnika – J. W. Nie zgadza się jednak z uznaniem, że podmiotem wnioskującym o uzasadnienie wyroku z dnia 15 października 2014 r. była E. W. Zdaniem J. W., działała ona tylko jako jego pełnomocnik. Twierdzenie to nie znajduje poparcia w treści przedmiotowego wniosku (karta nr 67 akt sądowych). Nadmienić trzeba po pierwsze, że w lewym górnym rogu tego pisma znajduje się oznaczenie imienia i nazwiska: "E. W." wraz z adresem, po drugie, że to E. W. podpisała wniosek. Brak zaś jakiegokolwiek wskazania, że działa nie w swoim imieniu i ze skutkiem dla kogoś innego. Na marginesie dodać można, że wyrokiem z dnia 15 października 2014 r. WSA w Szczecinie oddalił skargę na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Szczecinie z dnia 5 maja 2014 r., która to skarga została wniesiona przez E. W.; J. W. występował z kolei "tylko" jako uczestnik postępowania. Mając te wszystkie okoliczności na uwadze, uznanie, że wniosek o sporządzenie uzasadnienia wyroku został wniesiony przez E. W. w imieniu ojca, byłoby sprzeczne z jakimkolwiek racjonalnym schematem odczytywania pism w postępowaniu sądowoadministracyjnym. Nie wynika to bowiem w jakikolwiek sposób z treści przedmiotowego wniosku. Jest wręcz oczywiste i narzuca się bez jakichkolwiek wątpliwości, że skarżąca wniosła go we własnym imieniu. Należy w tym kontekście zauważyć, że bez znaczenia dla rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie pozostaje kwestia tego, czy w przedmiotowym postępowaniu E. W.działała jako pełnomocnik ojca. Tak więc Naczelny Sąd Administracyjny nie będzie rozpatrywał tej kwestii i w tym zakresie nie odniesie się do treści zarzutów przedstawionych w zażaleniu. Nawet bowiem, gdyby hipotetycznie założyć, że E. W. była pełnomocnikiem J. W. w niniejszym postępowaniu, to z treści przedmiotowego wniosku wyraźnie wynika, iż wnosiła o uzasadnienie wyroku we własnym imieniu, do czego – jako podmiot wnoszący skargę – była jak najbardziej uprawniona. Tym samym – wobec braku wniosków o sporządzenie uzasadnienia wyroku złożonych przez inne podmioty – tylko E. W. uprawniona była do wniesienia stosownej skargi kasacyjnej. Skargę kasacyjną wniósł natomiast jej ojciec. Mając powyższe na uwadze: skoro J. W. nie wnosił o uzasadnienie wyroku – czy to sam, czy przez pełnomocnika – w stosunku do niego nie rozpoczął biegu trzydziestodniowy termin do wniesienia skargi kasacyjnej, a zatem – jak słusznie eksplikował Sąd pierwszej instancji – taka skarga kasacyjna musiała zostać odrzucona jako niedopuszczalna. W rozpatrywanym zażaleniu pełnomocnik nie podważa nawet takiego rozumienia znajdującej zastosowanie procedury, utrwalonego już stosowną linią orzeczniczą. Nie zmienia powyższych ustaleń to, że pełnomocnik J. W. został wezwany do uiszczenia wpisu od przedmiotowego pisma, jak i to, że jego odpis został doręczony organowi, który złożył odpowiedź od skargi kasacyjnej. Skarga kasacyjna była niedopuszczalna "z innych przyczyn", w myśl art. 178 p.p.s.a., i jako taka zasługiwała na odrzucenie. Mając na uwadze powołanie się przez autora zażalenia na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 8 kwietnia 2014 r., sygn. akt SK 22/11, należy podnieść, że dotyczył on art. 178 p.p.s.a. w zakresie, w jakim przewiduje on odrzucenie, bez wezwania do usunięcia braków, skargi kasacyjnej niespełniającej wymogu zamieszczenia w niej wniosku o uchylenie lub zmianę orzeczenia wraz z oznaczeniem zakresu żądanego uchylenia lub zmiany. Tym samym, dotyczył on konstrukcji samej skargi kasacyjnej, nie zaś koniecznego dla jej skutecznego wniesienia złożenia wniosku o uzasadnienie skarżonego wyroku. Jakkolwiek rację można przyznać pełnomocnikowi w tym zakresie, w jakim pośrednio sugeruje on, że wyrok ów stanowi argument za uznaniem istotnej roli, jaką przyznawać trzeba realizacji prawa do sądu a tym samym, że wyraża on pogląd, iż zmierzać należy ku temu, aby sądy orzekały, nie zaś odrzucały pisma, to jednak nie może umknąć uwadze, że złożenie wniosku o uzasadnienie wyroku przez stronę, która zamierza kolejno wnieść skargę kasacyjną, jest wymogiem tak istotnym dla należytego przebiegu postępowania sądowoadministracyjnego, iż nie może on zostać pominięty. Trudno też uznać, że w sprawie doszło do naruszenia art. 6 p.p.s.a. Pismem z dnia 21 sierpnia 2014 r. (karta nr 35 akt sądowych) J. W. został zawiadomiony o terminie rozprawy. W pouczeniu zamieszczonym w tym piśmie znalazły się wyjaśnienia dotyczące trybu zgłoszenia wniosku o uzasadnienie wyroku – wskazano przy tym explicite, iż jego zgłoszenie stanowi warunek zaskarżenia orzeczenia Sądu pierwszej instancji. Z kolei zarzuty dotyczące "odmowy" udzielenia J. W. pomocy prawnej (w tym i wskazywanie na okoliczności dotyczące jego trudnej sytuacji) są o tyle niezasadne, iż kwestia ta nie jest badana w niniejszym postępowaniu, które dotyczy prawidłowości odrzucenia przez WSA w Szczecinie przedmiotowej skargi kasacyjnej. Mając powyższe na względzie Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a. postanowił jak w sentencji.