II FZ 623/15

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Maciej Jaśniewicz po rozpoznaniu w dniu 25 sierpnia 2015 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia M. K. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 28 kwietnia 2015 r., sygn. akt I SA/Gd 1530/13 w przedmiocie odmowy przyznania prawa pomocy w sprawie ze skargi M. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia 4 września 2013 r., nr [...] w przedmiocie umorzenia zaległości podatkowej z tytułu podatku od nieruchomości za 2012 i 2013 r. postanawia: oddalić zażalenie

Postanowieniem z dnia 28 kwietnia 2015 r. sygn. akt I SA/Gd 1530/13 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku odmówił M. K. przyznania prawa pomocy w żądanym zakresie. W uzasadnieniu Sąd I instancji wskazał, że postanowieniem z dnia 24 listopada 2014 r. WSA w Gdańsku odrzucił skargę M. K. na decyzję SKO w S. z dnia 4 września 2013 r., w przedmiocie umorzenia zaległości podatkowej z tytułu podatku od nieruchomości za 2012 r. i 2013 r. Wnioskiem z dnia 23 stycznia 2015 r. (data stempla pocztowego), uzupełnionym na formularzu PPF w dniu 23 lutego 2015 r., skarżący zwrócił się o przyznanie mu w niniejszej sprawie prawa pomocy w zakresie całkowitym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego. Skarżący podał, że prowadzi gospodarstwo domowe z konkubiną i trojgiem dzieci, jego majątek to: mieszkanie o powierzchni 75 m2, nieruchomość rolna, lokale użytkowe, warsztat oraz sprzęt, maszyny i środki transportu wykorzystywane w prowadzonym zakładzie usługowym, osiąga dochód z działalności gospodarczej w wysokości niezbędnej do utrzymania rodziny. Postanowieniem z dnia 1 kwietnia 2015 r. referendarz sądowy odmówił wnioskodawcy przyznania prawa pomocy. Od powyższego postanowienia skarżący wywiódł sprzeciw. W uzasadnieniu postanowienia z dnia 28 kwietnia 2015 r. sygn. akt I SA/Gd 1530/13, Sąd I instancji stwierdził, że WSA w Gdańsku zważył, co następuje, że wnioskodawca uchybił obowiązkowi złożenia kompletnej dokumentacji. W rezultacie nie dokonał wszelkich starań, by w sposób zupełny zobrazować swoją sytuację finansową, a w konsekwencji wykazać zasadność złożonego wniosku o przyznanie prawa pomocy. W ocenie Sądu I instancji postępowanie wnioskodawcy polegające na uchyleniu się od przedłożenia dokumentów i stosownych oświadczeń skutkuje niewyjaśnieniem istotnych wątpliwości dotyczących jego rzeczywistej sytuacji finansowej. W rezultacie brak było podstaw do przyznania prawa pomocy poprzez zwolnienie Skarżącego z obowiązku uiszczania kosztów sądowych i ustanowienie pełnomocnika celem sporządzenia i wniesienia skargi kasacyjnej. Pismem z dnia 18 maja 2015 r. skarżący wywiódł zażalenie na powyższe postanowienie, w którym wniósł o jego uchylenie i przyznanie prawa pomocy. W uzasadnieniu wskazał, iż nie ma środków na prowadzenie sprawy przed sądem. Naczelny Sąd Administracyjny zważa co następuje: Zażalenie podlega oddaleniu. Zgodnie z art. 246 § 1 p.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane osobie fizycznej w zakresie całkowitym, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, a w zakresie częściowym, jeżeli wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku koniecznego utrzymania siebie i rodziny. Instytucja prawa pomocy jest wyjątkiem od ogólnej zasady ustanowionej w art. 199 p.p.s.a., zgodnie z którą strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Strona wnosząca o przyznanie prawa pomocy składa stosowny wniosek na urzędowym formularzu. Sporządzony w ten sposób wniosek ma na celu ogólne zobrazowanie sytuacji majątkowej i finansowej wnoszącego. W razie pojawienia się wątpliwości co do przedstawionych na formularzu danych, bądź jeśli okażą się one niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych, sąd administracyjny może na podstawie art. 255 p.p.s.a. wezwać stronę do złożenia dodatkowych oświadczeń lub przedłożenia dokumentów źródłowych dotyczących stanu majątkowego i dochodów. Ciężar dowodu wykazania okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy spoczywa na stronie składającej wniosek o jego przyznanie. Oznacza to, że powinna ona poczynić wszelkie kroki mające na celu uprawdopodobnienie tych okoliczności. W przeciwnym razie strona musi się liczyć z negatywnymi dla siebie konsekwencjami braku wykazania przesłanek z art. 246 § 1 p.p.s.a. Biorąc pod uwagę powyższe Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że Sąd I instancji prawidłowo uznał, iż Skarżący nie wykazał, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku koniecznego utrzymania dla siebie i rodziny. Należy podkreślić, że pismem z dnia 3 marca 2015 r. wezwano go do przedstawienia dokumentów źródłowych, przedstawiających jego sytuację finansową. Pomimo tego nie przedstawił on żadnych dokumentów, które mogłyby zostać ocenione przez Sąd I instancji w kontekście spełnienia przesłanek określonych w art. 246 § 1 p.p.s.a., a dotyczących przyznania prawa pomocy. Skoro Skarżący uchylił się od tego obowiązku to w efekcie Sąd I instancji nie mógł rozstrzygnąć sprawy inaczej niż odmówić przyznania prawa pomocy. Ponadto należy podkreślić, że w takiej sytuacji przyznanie tego prawa naruszałoby nie tylko przepisy p.p.s.a., ale również art. 84 Konstytucji RP, ponieważ stanowiłoby nieuzasadnione odstąpienie od zasady powszechności i równości w ponoszeniu ciężarów i świadczeń publicznych. W tej sytuacji, wobec braku podstaw do uwzględnienia zażalenia, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.