II FZ 62/17

Dnia 2 czerwca 2017 r. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA: Stefan Babiarz po rozpoznaniu w dniu 2 czerwca 2017 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia P. G. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 23 listopada 2016 r., III SA/Wa 1921/15 w przedmiocie prawa pomocy w sprawie ze skargi na postanowienie Ministra Finansów z dnia 7 maja 2015 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wstrzymania postępowania egzekucyjnego postanawia: oddalić zażalenie.

1. Postanowieniem z dnia 17 października 2016 r., III SA/Wa 1921/15, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odmówił przyznania P.G.(zwanemu dalej skarżącym) prawa pomocy w zakresie zwolnienia od poniesienia kosztów sądowych i ustanowienia adwokata w sprawie ze skargi na postanowienie Ministra Finansów z dnia 7 maja 2015 r. w przedmiocie odmowy wstrzymania postępowania egzekucyjnego. 2. Ze stanu sprawy przyjętego przez sąd I instancji wynika, że we wniosku skarżący wskazał, iż zamieszkuje wraz z żoną. Źródłem utrzymania małżonków jest działalność gospodarcza oraz umowa o pracę. Łącznie dochód ich wynosi 5.000 zł. Do majątku skarżący zaliczył dom, działkę, oszczędności na kwotę 5.000 zł oraz dwa pojazdy mechaniczne.. Stwierdził, że nie dysponuje wiedzą na temat wynagrodzenia żony. 3. Sąd odmówił przyznania prawa pomocy, bowiem skarżący nie przedstawił wszystkich niezbędnych informacji. 4. W zażaleniu skarżący podniósł, że opłacił przeglądy techniczne 2 pojazdów mechanicznych 200 zł, uiścił obowiązkowe składki OC 685 zł, zapłacił 1045 zł za rehabilitację, za leczenia kręgosłupa 250 zł, za telefon 100 zł; paliwo i części do samochodów wyniosły 700 zł, składka ZUS natomiast 1120 zł, opał 620 zł, a tusze 80 zł. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie ma usprawiedliwionych podstaw i dlatego podlega oddaleniu. 5. Rozstrzygnięcie sądu pierwszej instancji było prawidłowe. Trafnie sąd zauważył, że niedostarczenie informacji, o które sąd wzywał, czy przedstawienie swojej sytuacji w sposób niespójny powodują, iż sprawa nie może zostać rozstrzygnięta zgodnie z żądaniem wnioskodawcy. Regulacja dotycząca przyznania prawa pomocy, zawarta w art. 243- 245 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. – dalej: p.p.s.a.), wyraźnie wskazuje jakie przesłanki muszą zostać spełnione, aby prawo pomocy w zakresie częściowym zostało przyznane. Ustawodawca mówi wprost, że "przyznanie prawa pomocy następuje, gdy [wnioskodawca] wykaże, że nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania". Dokonując podstawowej, literalnej wykładni przepisu i sięgając do słownika zauważymy, że wyraz "wykazać" oznacza "przedstawiać dowody na coś, unaoczniać' (B. Dunaj, Słownik współczesnego języka polskiego, str. 1268). Z tego wynika, że zwrot "wykaże" nakłada obowiązek dowodowy w tym zakresie na wnioskodawcę. Ustawa, posługując się sformułowaniem "wykaże" wyraźnie wskazuje na konieczność przedstawienia stosownych dokumentów. Wyraz "wykaże" nie jest tym samym, co słowa "stwierdzi", "zadeklaruje", "oświadczy". Jak podniósł WSA w Gorzowie Wielkopolskim w postanowieniu z dnia 9 września 2013 r., II SA/Go 10/13: "Wykazać oznacza dowieść, udokumentować czy udowodnić, a nie jedynie oznajmić czy poinformować (zob. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 28 września 2011 r., I FZ 189/11, LEX nr 948866). Orzecznictwo właśnie w ten sposób rozumie ten przepis, i tak: - w postanowieniu z dnia 9 września 2013 r. NSA stwierdził, że "gdy oświadczenie zawarte we wniosku okaże się być niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, to zgodnie z art. 255 p.p.s.a strona obowiązana jest złożyć na wezwanie Sądu, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. Konstrukcja tego przepisu zakłada więc obowiązek współpracy wnioskodawcy z Sądem. Niedopełnienie tego obowiązku może w konsekwencji skutkować niewykazaniem, że strona nie jest w stanie ponieść kosztów (...)"; - w postanowieniu z dnia 22 maja 2013 r., III SA/Wa 591/13, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, odmawiając przyznania prawa pomocy wskazał, że: "Skarżąca nie przedłożyła jednak na tę okoliczność żadnych dodatkowych dokumentów, nie wykazała m.in. co składa się na koszty uzyskania przychodu". Mając na uwadze powyższe, należy zaaprobować stanowisko sądu pierwszej instancji, który wskazał, że – mimo wezwania – skarżący nie wyjaśnił wszystkich okoliczności. Zasadnie sąd I instancji zaznaczył, że przyznanie prawa pomocy może nastąpić dopiero w momencie, gdy sąd uzyska klarowny obraz sytuacji finansowej składającego wniosek o przyznanie prawa pomocy, przy założeniu że strona spełni przesłanki przyznania jej tego prawa. W zakresie spełnienia przesłanek należy jeszcze podkreślić, że instytucja prawa pomocy wywodzi się z prawa ubogich. Sytuację finansową skarżącego należy oceniać obiektywnie. Oczywiste jest, że każdy wnoszący o przyznanie prawa pomocy uważa, iż spełnia przesłanki jego otrzymania. To jest jednak ocena subiektywna strony. Istotne jest, aby obiektywnie ocenić za pośrednictwem stosownych dokumentów, czy pomoc w postaci zwolnienia od kosztów należy się wnioskującemu o nią. Niewątpliwie brak wyjaśnienia kwestii finansowych, albo odmowa przedłożenia stosownych dokumentów nie przyczyniają się do wyjaśnienia kwestii finansowych. Stanowisko sądu I instancji w tym zakresie było prawidłowe. W zażaleniu skarżący podniósł, że nie posiada oszczędności, bowiem poniósł wyżej wymienione wydatki. Nie sprecyzował jednak, kiedy te wydatki poniósł, czy w ostatnim miesiącu, czy w ciągu 2 miesięcy. Zauważyć należy, że przeglądów technicznych i części do samochodów zwykle nie robi się każdego miesiąca, zatem trudno uznać je za wydatki regularnie ponoszone, raczej incydentalne. W zażaleniu zatem skarżący nie przedstawił żadnych argumentów, które przemawiałyby za przyznaniem mu prawa pomocy w jakimkolwiek zakresie. 6. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji