II FZ 61/24

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Tomasz Zborzyński po rozpoznaniu w dniu 16 lipca 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia M. K. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 16 listopada 2023 r. sygn. akt I SA/Kr 183/23 o odrzuceniu skargi M. K. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Krakowie z dnia 16 grudnia 2022 r. nr [...] w przedmiocie odmowy zawieszenia postępowania podatkowego postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie.

Pismem z dnia 30.01.2023 r. M. K. wniósł skargę na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Krakowie z dnia 16.12.2022 r. w przedmiocie odmowy zawieszenia postępowania podatkowego. Zarządzeniem z dnia 14.03.2023 r. referendarz sądowy wezwał skarżącego do uzupełnienia braków formalnych skargi przez jej podpisanie, w terminie 7 dni pod rygorem odrzucenia skargi na podstawie art. 58 § 1 pkt. 3 ustawy z dnia 30.08.2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 1634, dalej: P.p.s.a.). Zaskarżonym postanowieniem z dnia 16.11.2023 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 P.p.s.a. odrzucił skargę M. K. W uzasadnieniu wskazał, że skarżący podpisał kwalifikowanym podpisem elektronicznym samo pismo przewodnie, a podpisem tym powinien zostać również odrębnie opatrzony załącznik do tego pisma (art. 46 § 2a i 2b P.p.s.a.), to jest - w niniejszej sprawie – skarga. Skarżący został wezwany do usunięcia tego braku formalnego, ale w zakreślonym terminie go nie usunął. Przesądzające stanowisko w tym zakresie wyraził Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale z dnia 6.12.2021 r., I FPS 2/21, w której stwierdził, że skargę stanowiącą załącznik do formularza pisma ogólnego, podpisanego podpisem zaufanym, przesłanego przez platformę ePUAP, należy uznać za podpisaną jedynie wówczas, gdy została ona odrębnie podpisana podpisem kwalifikowanym, podpisem zaufanym albo podpisem osobistym. W zażaleniu na powyższe postanowienie skarżący wniósł o jego uchylenie oraz nadanie skardze dalszego biegu. Zarzucił naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy to jest: 1. art. 58 § 1 pkt 3 P.p.s.a. przez jego błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie w następstwie przyjęcia, że skarga zawierała braki formalne oraz że nie zostały one uzupełnione w wyznaczonym terminie w sytuacji gdy samo pismo przewodnie jest skargą, a skoro ten dokument został podpisany, to należało mu nadać bieg i wezwać do uzupełnienia jego braków formalnych, tak aby zawierało wymogi o których mowa w art. 46 § 1 pkt 1-3 i § 2 P.p.s.a., art. 57 § 1 P.p.s.a., 2. art. 49 § 1 i art. 46 § 2a i 2b P.p.s.a. przez ich błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie w następstwie przyjęcia, że skarżący został prawidłowo, skutecznie i w zrozumiały sposób wezwany do uzupełnienia braków formalnych skargi to jest do jej podpisania w sytuacji gdy wobec wniesienia skargi w formie dokumentu elektronicznego i podpisania pisma przewodniego, dla skarżącego nie było zrozumiałe wezwanie Sądu i winno ono być czytelniej sformułowane. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 197 § 2 P.p.s.a. w postępowaniu toczącym się na skutek wniesienia zażalenia przepisy o skardze kasacyjnej stosuje się tylko odpowiednio. Mając na względzie charakter i istotę tego postępowania należy zatem przyjąć, że rozpoznając zażalenie Naczelny Sąd Administracyjny nie jest związany podniesionymi w nim zarzutami, bowiem art. 183 § 1 P.p.s.a., stanowiący o związaniu sądu kasacyjnego granicami skargi kasacyjnej, ustanawia regułę szczególną, odnoszącą się tylko do postępowania kasacyjnego (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 17.12.2009 r., II FZ 553/09, z dnia 25.11.2020 r., I OZ 983/20 i z dnia 10.09.2021 r., II GZ 301/21). Granice rozpoznania zażalenia określa natomiast istota sprawy zażaleniowej, wynikająca z intencji i racji podnoszonych przez wnoszącego zażalenie (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 5.03.2014 r., II FZ 140/14 i z dnia 19.08.2014 r., II FZ 1048/14). W rozpoznawanej sprawie zasadniczą kwestię sporną stanowi, czy skarżący podpisał podpisem elektronicznym skargę, stanowiącą załącznik do pisma przewodniego z dnia 30.01.2023 r. Stosownie do art. 46 § 1 pkt 4 P.p.s.a. każde pismo strony powinno zawierać jej podpis albo podpis jej przedstawiciela ustawowego lub pełnomocnika. Zgodnie natomiast z art. 46 § 2a P.p.s.a. w przypadku, gdy pismo strony jest wnoszone w formie dokumentu elektronicznego, powinno ponadto zawierać adres elektroniczny oraz zostać podpisane przez stronę albo jej przedstawiciela ustawowego lub pełnomocnika kwalifikowanym podpisem elektronicznym, podpisem zaufanym albo podpisem osobistym. Za każdym razem, gdy strona składa pismo w formie elektronicznej do akt sprawy prowadzonej w formie papierowej winien być dołączony raport weryfikacji podpisu elektronicznego (postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 12.05.2020 r., II FZ 106/20). W rozpoznawanej sprawie na karcie 27 akt sądowych znajduje się pismo przewodnie zatytułowane "Odwołanie", które zostało podpisane kwalifikowanym podpisem elektronicznym. W treści pisma jako załącznik wskazano dokument zawierający skargę z dnia 30.01.2023 r. o nazwie: "skarga M. K. na ostanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej o odmowie zawieszenia postępowania podatkowego o podatek dochodowy za 2015.pdf". Sekretarz sądowy wydrukował pismo stanowiące załącznik (k. 29) i opatrzył wydruk pieczęcią "brak podpisu", bez dołączenia jednak do tego wydruku raportu z weryfikacji podpisu. Nie można również określić, co zawiera dokument o nazwie: "dokumentXML(1).xml" wskazany przez skarżącą jako załącznik na wyciągu z platformy mObywatel (k. 5). Analogicznie pieczątka sekretarza sądowego "brak podpisu" znajduje się na wydruku skargi stanowiącej wykonanie wezwania Sądu (k. 48), bez dołączenia raportu weryfikacji podpisu załącznika o nazwie "skarga M. K. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej o odmowie zawieszenia postępowania podatkowego o podatek dochodowy za 2015 (2).pdf" (k. 44). Powoduje to, że obecności podpisu elektronicznego skarżącego pod skargą nie można prawidłowo zweryfikować, gdyż uniemożliwia to nieprzedłożenie raportu weryfikacji podpisu. Tym samym nie można jednoznacznie uznać, że załącznik do pisma przewodniego zawierający skargę nie został podpisany. Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 20.03.2024 r. (I FSK 281/20) okoliczność opatrzenia danego pliku podpisem elektronicznym jest weryfikowalna właściwym do tego oprogramowaniem i podstawą do twierdzeń o jego braku mógłby być przykładowo właściwy raport weryfikacji podpisu stwierdzający jego brak; w żadnym razie kwestionowanie złożenia podpisu elektronicznego nie może opierać się na gołosłownym stwierdzeniu o jego braku. Ocenę tę podziela Naczelny Sąd Administracyjny w składzie rozpoznającym zażalenie i stwierdza, że kwestia ta nie została dostatecznie wyjaśniona przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie. Dopiero wyjaśnienie wskazanych wątpliwości przez dołączenie prawidłowo sporządzonego raportu weryfikacyjnego pozwoli na ocenę prawidłowości wniesienia skargi. Uwzględniając zatem w szczególności wagę prawa do sądu należało na podstawie art. 185 § 1 w związku z art. 197 § 2 P.p.s.a. uchylić zaskarżone postanowienie jako naruszające art. 46 § 2a i 2b P.p.s.a. oraz zawierające przedwczesne rozstrzygnięcie co do odrzucenia skargi na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 P.p.s.a.