II FZ 609/16

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Krzysztof Winiarski po rozpoznaniu w dniu 18 października 2016 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia J.K. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 15 kwietnia 2016 r. sygn. akt I SA/Kr 1261/15 w zakresie przywrócenia terminu w sprawie ze skargi J. K. i W.K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie z dnia 5 grudnia 2013 r. nr [...] w przedmiocie łącznego zobowiązania pieniężnego za 2012 r. postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie i przywrócić termin do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku.

Wyrokiem z dnia 7 października 2015 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie oddalił skargi J.K. i W.K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie z dnia 5 grudnia 2013 r. w przedmiocie łącznego zobowiązania pieniężnego za 2012 r. Pismem z dnia 7 października 2015r. pełnomocnik skarżącego złożył wniosek o sporządzenie uzasadnienia wyroku. Skarżąca zaś pismem z dnia 13 października 2015r. złożyła wniosek o przyznanie pomocy prawnej. Postanowieniem z dnia 25 lutego 2016 r. Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie przyznał skarżącej prawo pomocy w zakresie całkowitym. Pismem z dnia 17 marca 2016r. wyznaczony do prowadzenia sprawy skarżącej z urzędu pełnomocnik skarżącej złożył wniosek o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o przywrócenie terminu wraz z tym wnioskiem. Postanowieniem z dnia 15 kwietnia 2016 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie oddalił wniosek skarżącej o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia. W uzasadnieniu wskazano, że oczekiwanie na rozstrzygnięcie w przedmiocie przyznania prawa pomocy nie uniemożliwiało złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia. Nieuiszczenie opłaty kancelaryjnej nie powoduje bezskuteczności wniosku o sporządzenie uzasadnienia, a zatem skarżąca nie musiała oczekiwać na zwolnienie od kosztów sądowych. WSA w Krakowie stwierdził również, że chociaż skarżąca utraciła możliwość zaskarżenia wyroku we własnym imieniu, to orzeczenie i tak zostanie poddane instancyjnej kontroli, zainicjowanej skargą kasacyjną jej małżonka. Pismem z dnia 27 kwietnia 2016r. pełnomocnik skarżącej wniósł zażalenie na powyższe rozstrzygnięcie zarzucając naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć wpływ na wynik sprawy, tj. art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2016, poz. 718, dalej: p.p.s.a.) poprzez błędne przyjęcie, że skarżąca ponosi winę w uchybieniu terminowi do złożenia wniosku o uzasadnienie wyroku, a oczekiwanie na przyznanie prawa pomocy nie może być wystarczającym usprawiedliwieniem w niezłożeniu tego wniosku w terminie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do art. 85 p.p.s.a. czynność w postępowaniu sądowym podjęta przez stronę po upływie terminu jest bezskuteczna. Instytucją procesową, której celem jest ochrona strony przed negatywnymi skutkami uchybienia terminu do dokonania określonej czynności procesowej, jest instytucja przywrócenia terminu. Zgodnie z treścią art. 86 § 1 p.p.s.a., jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. W świetle art. 87 § 1 i § 2 p.p.s.a., pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu, zaś w piśmie tym należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu. Brak winy w uchybieniu terminu jest podstawową przesłanką do jego przywrócenia. Przepisy regulujące instytucję przywrócenia terminu nie wskazują wedle jakich kryteriów należy oceniać zachowanie strony, co uzasadnia pogląd, że ocena braku winy została pozostawiona uznaniu sądu, oczywiście przy uwzględnieniu wszystkich okoliczności sprawy, jakie sąd uzna za istotne, w sposób uwzględniający obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od osoby należycie dbającej o własne interesy. Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy należy wskazać, że trafna jest argumentacja zawarta we wniosku o przywrócenie terminu, iż w rozpoznawanej sprawie pozytywne rozpoznanie wniosku o przyznanie prawa pomocy stanowi usprawiedliwioną przyczynę niedochowania terminu do jej wniesienia. Odmówienie bowiem przywrócenia terminu do złożenia wniosku o uzasadnienie wyroku niweczy sens przyznania prawa pomocy skarżącej na tym etapie postępowania sądowoadministracyjnego. Zasadnie zauważył sąd pierwszej instancji, że nieuiszczenie opłaty kancelaryjnej nie skutkuje bezskutecznością wniosku o sporządzenie uzasadnienia. Jednak nie można zgodzić się ze stwierdzeniem, że skarżąca nie musiała oczekiwać na zwolnienie od kosztów sądowych, ponieważ od treści postanowienia mogła w tym zakresie mogła zależeć decyzja o złożeniu wniosku o uzasadnienie wyroku i ewentualne późniejsze wniesienie skargi kasacyjnej. Innymi słowy od konieczności uiszczenia opłaty lub zwolnienia z tego obowiązku mogła zależeć decyzja o złożeniu wniosku o uzasadnienie wydanego wyroku. Słusznie również wskazał pełnomocnik skarżącej, że fakt, iż małżonek skarżącej zaskarżył wyrok WSA w Krakowie, nie może skutkować uznaniem, że skarżąca faktycznie nie została pozbawiona prawa do sądu. Naczelny Sąd Administracyjny bowiem rozpoznaje sprawę na podstawie zarzutów skargi kasacyjnej, a nie ma podstaw do przyjęcia, że skarżąca powtórzy zarzuty podniesione przez jej małżonka w skardze kasacyjnej. Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 188 w zw. z art. 197 § 1 i 2 oraz art. 86 § 1 w zw. z art. 193 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.