II FZ 579/15

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Andrzej Jagiełło, , , po rozpoznaniu w dniu 20 sierpnia 2015 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia K. S. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 9 lutego 2015 r. sygn. akt I SA/Gd 110/11 w sprawie ze skargi K. S. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w G. z dnia 17 listopada 2010 r. nr [...] w przedmiocie zarzutów w sprawie prowadzonego postępowania egzekucyjnego postanawia: oddalić zażalenie.

Postanowieniem z dnia 9 lutego 2015 r., sygn. akt I SA/Gd 110/11, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku odmówił K. S. (dalej: "skarżąca") przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Wnioskiem z dnia 5 listopada 2014 r., złożonym na formularzu PPF, skarżąca zwróciła się o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych, w tym wpisu sądowego od zażalenia w kwocie 100 zł. W związku z powziętymi wątpliwościami co do możliwości płatniczych, zobowiązano skarżącą, na podstawie art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej: "p.p.s.a."), do przedłożenia szeregu dokumentów źródłowych i złożenia oświadczeń w terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwania. W zakreślonym terminie skarżąca złożyła dodatkowe oświadczenie, w którym wyjaśniła, że nie posiada rachunków bankowych i lokat; nigdy nie korzystała z pomocy finansowej z budżetu Państwa; posiada samochód osobowy marki Fiat 125p (powypadkowy, nieużywany od 19994 r.) o wartości ok. 1.000 zł; w okresie ostatnich trzech miesięcy jej miesięczne wydatki kształtowały: opłaty za telefon (ok. 30 zł), energię elektryczną (ok. 50 zł), abonament TV (ok. 50 zł) i RTV (ok. 20 zł), Internet (ok. 50 zł), zakup środków czystości (ok. 50 zł), zakup materiałów biurowych wraz z kosztami opłat pocztowych (łącznie ok. 50 zł) oraz wyżywienie (ok. 300 zł). Skarżąca dołączyła dokument wygenerowany z systemu komputerowego Centralnej Ewidencji Informacji o Działalności Gospodarczej z dnia 19 listopada 2014 r., z którego wynika, że z dniem 15 lipca 2013 r. został wykreślony wpis z rejestru oraz odpis zeznania podatkowego za 2013 r. (PIT-36), w którym z tytułu prowadzonej działalności skarżąca wykazała stratę w wysokości 6.805 zł (deklarując przychód w kwocie 1.750 zł i koszty jego uzyskania w wysokości 8.555 zł). Postanowieniem z dnia 23 grudnia 2014 r. referendarz sądowy WSA w Gdańsku odmówił skarżącej przyznania prawa pomocy. W sprzeciwie wniesionym od powyższego postanowienia skarżąca wniosła o jego zmianę poprzez uwzględnienie wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych. Powołanym na wstępie zaskarżonym postanowieniem, WSA w Gdańsku odmówił skarżącej przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. W uzasadnieniu Sąd pierwszej instancji wskazał, że co prawda skarżąca w zakreślonym terminie złożyła dodatkowe oświadczenie wraz z dokumentami potwierdzającymi okoliczność, że zaprzestała wykonywania działalności gospodarczej, która była dotychczas jej jedynym źródłem utrzymania, jednakże zdaniem Sądu, jej sytuacja finansowa w dalszym ciągu pozostaje niejasna, bowiem skarżąca podała, że nie osiąga dochodów, nie posiada oszczędności, nie prowadzi działalności gospodarczej, nie korzysta z pomocy budżetu Państwa, a finansuje zakup żywności, reguluje opłaty związane z eksploatacją mieszkania i na ten cel wydatkuje kwotę ok. 600 zł miesięcznie. Skarżąca nie przedłożyła żadnych dokumentów w tym zakresie, co uniemożliwia weryfikację tej kwoty. Skarżąca nie wyjaśniła również skąd czerpie środki finansowe na opłacenie rachunków za media, zakup środków czystości i wyżywienie. Zdaniem Sądu oświadczenia skarżącej dotyczące braku uzyskanych dochodów i braku środków finansowych pozostają w sprzeczności z wykazanymi, ponoszonymi kosztami utrzymania. Sąd zauważył, że skarżąca została prawidłowo pouczona, iż niezastosowanie się do treści wezwania będzie skutkować rozpoznaniem wniosku w oparciu o posiadane dokumenty. Już z samego faktu nałożenia na skarżącą zobowiązania w trybie art. 255 p.p.s.a., powinna wywieść, że zostanie obciążona negatywnymi skutkami związanymi z nieprzedłożeniem wymaganych dokumentów lub złożeniem niejasnych oświadczeń. Sąd, powołując się na art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. uznał, że skarżąca nie wykazała, iż spełnia przesłanki przyznania jej prawa pomocy. W zażaleniu na powyższe postanowienie skarżąca wniosła o jego zmianę, poprzez przyznanie jej prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w zakresie całkowitym. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 245 § 1 p.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 2 p.p.s.a.). Natomiast prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje tylko zwolnienie od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 3 p.p.s.a.). Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje wówczas, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Określenie "gdy osoba ta wykaże" oznacza, że to na wnioskodawcy spoczywa ciężar dowodu, iż znajduje się w sytuacji uprawniającej do skorzystania z prawa pomocy. Ponadto należy wskazać, że instytucja prawa pomocy powinna być traktowana jako wyjątek od ogólnej zasady ustanowionej w art. 199 p.p.s.a., zgodnie z którą strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego słuszne jest stanowisko Sądu pierwszej instancji, iż skarżąca nie spełnia przesłanek wskazanych w art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. Rozpoznając sprawę Sąd miał obowiązek wszechstronnie i wyczerpująco odnieść się do przytoczonych we wniosku okoliczności i do materiału dowodowego zebranego w sprawie. Nie można zarzucić Sądowi pierwszej instancji braku dostatecznej analizy sytuacji majątkowej skarżącej. Sąd skorzystał z przysługującego mu na mocy art. 255 p.p.s.a. prawa i wezwał o nadesłanie dodatkowych oświadczeń oraz przedłożenia dokumentów źródłowych dotyczących stanu majątkowego. Jednak przedstawione przez skarżącą dokumenty i oświadczenie należało uznać za niewystarczające do odtworzenia jej sytuacji majątkowej. Skarżąca pozbawiła w ten sposób Sąd możliwości wnikliwej i szczegółowej oceny swojej sytuacji materialnej. Informacje przedstawione przez skarżącą były niewystarczające do wydania korzystnego dla niej rozstrzygnięcia. W tej sytuacji sąd był bowiem zmuszony do rozstrzygnięcia sprawy w oparciu o niekompletny materiał dowodowy przedłożony przez stronę, który okazał się niewystarczający dla wykazania istnienia przesłanek przyznania prawa pomocy. Naczelny Sąd Administracyjny pragnie zauważyć, że już wcześniej, wnioskiem z dnia 14 sierpnia 2012 r., skarżąca zwróciła się do WSA w Gdańsku o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. Z tożsamych przyczyn Sąd pierwszej instancji, a następnie Naczelny Sąd Administracyjny, nie znalazły przesłanek do przyznania skarżącej prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Tym samym wniosek z dnia 5 listopada 2014 r. należy potraktować jako kolejny wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym. Mając na uwadze powyższe, wobec niestwierdzenia aby Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku naruszył prawo zaskarżonym postanowieniem, należało zażalenie oddalić na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a.